장음표시 사용
111쪽
alli non possumus asserentes tam inarum aliquas etiam ante nuptias, proprio & peculiari praenomine appellatas Castas. Sed praeterea Primam, Secuadam, Ter iam, uuartam , cuintam , di his similia suisse taminarum praenomina, asserit Sigonius ta , negant tamen aliqui, sive qui dicunt nomina sui me mere ordinalia ,sive qui potius credunt suisse cognomina . Uerum nomina mere nuis meralia, di ordinalia certe non fuerunt, cum diminutiva fiant , sicut caetera taminarum nomina. Ut enim Domitilla dicebatur, CI-dilla, Litalia, Drusilla , quae omnia diminuta sunt blandimenti gratia a Domitia , Claudia , Liυia, Drusa, ut Tulliola , Paallina a Tutilia , re Paulla ; ita etiam a Prima Primitia , ct Primula , a QMinta uiatilla, ct uuisiuia, Tertia Tertulla. Insuper cum taminae hoe aliquando solum nomine & a suis , ct ab alienis appellentur , quis credat, per haec nomina ordinem dumtaxat , quo natae sunt , significari P Ergo illa Tertia nullo alio nomine nota, quam Tu Ilius ait a Verre in Syracusanum lueum productam, vere tertia erat Isidori filia 3 eui hoc ex Tullianis verbis videbitur λ En illa ib): bue Tertia illa perducta per dolum, atque insidias ab RMdio tibicine maximas in istus castris effecisse turbas dieitur. Deinde paucis interiectis: sic hane Tertiam dilexit, ut eam secum ex procincta exportaret. Tertiam AZmi. I iam ita pater appellat apud Tullium eumdem o e quid est, mea Temrisy quare tristis es Sic pariter Tullius Iuniam Cassii modo Tertiam modo Tertullam vocat. Ad Brutum : id quod scribis te ad Tertiam sororem seripsisse. Ad Atticum te : Tertalia nollem abonum. Tertiam
vero nomen inditum taminis frequentius puto , quam alia , quae a numero deducta sunt. Plures enim Graias ex auctoribus , ac lapidibus novimus, quam Quartas, aut Quintas. Cum autem hujusmodi numeralia anter vera, ac propria taminarum nomina recensenda sint, earum Potius praenomina , quam e gnomina arbitror fuisse . Cognomina tamen aliquando eadem facta ,
inficiari non audeo, cum praecipue ne in viris quidem novum hoe sit, ex praenominibus gentium nomina , di familiarum eognomina factaaIiquando esse. Auentior itaque viro eruditissimo asserenti in illa inscriptione, quae apud Gruterum reperitur g .L. Λ FRENA C. F. SECUNDA
Secisdam cognomen L. Λfrenae suisse , quo cognomine muIti etiam
112쪽
mares inveniuntur . Perpetuum tamen hoc fuisse ne eredam , faeie Varronis sa in auctoritas : in praenominibus ideo non sit item, quod baeeissiluia ad usum singularia, quibus discerneremur nomina gentilis. a , in anumero Prima, Secunda, Terris, uuinta. Cur autem Quintus, Semras, Decimus suerint marium Praenomina, quamvis sic vocari carpeis rint a numero, quo erant inter fratres, illa vero non fuerint praeis nomina sceminarum λ Λjunt frequentius inveniri gentilitio nomini postposita, sed hoc di in maribus aliquando accidit , ut praenomen nomini postponatur. Qua de causa cum praeponuntur, temere id fieri dicemus, non vero, cum postponuntur λ Cur qui ajunt nihil r
ferre, quod scriptum sit in quodam lapide cb .
iidem pro se saeere putant , quod in alio e regione hujus posito lengimus se
De eadem scemina inquit Livius id : ωrius Claudiae Quintae , TuI. lius vero te): ne progenies quidem mea ad illa Claudia . Cur autem sumam cognomine potius ex Livio, quam Praenomine ex Cicerone dictam suisse CIaudiam, arguemus Inveni lapidem hunc Cominiorum apud Gruterum i s .mI ARTUS. COMINIUS C. F. S IB I. E TTERTIAE. PETRONIAE
M. F. UXORI. ET L. CoΜINIO. C. F. ET C. COMINIO C. F.
FRATRIBUS. ET TERTIA E. COMINI ΛE SORORI. ET AMPLIΛTO. ET. FELICI. LIB.
Cum tres Cominios sine ullo eognomine hie videas , quis credet C miniae cognomen suisse Tertiae , vel si illud nomini postpositum in. venisset Tertia ergo erat Cominiae, ideoque dc Petroniae praenomen . Quid quid tamen ut de his, ae de aliis sceminarum praenominibus , certe raro admodum Praenominibus Reminae ab auctoribus distinguun-N a tura a A. L. L. tr. th G ον. νυ. DC DXXVII. 3. le AM. n. 4. t 4 st. 14.2 με Cai. e. 34. tu Da DCCXXXIII. a. Disiligod by Corale
113쪽
tur. Etenim his satis est sorores inter se aetatis ratione distinguere, utrillia Major, di Minor, ab aliis autem omnibus Reminis, veI patris nomine , ut Caee ilia Balearici filia , vel mariti, ut Iunia Cassii, sie enim nullo alio addito semper uxor significatur , aliquando di fiIiorum, ut Cornelia Gracchorum mater.
Quae Foeminae praenomine carebant, si carebant ullae, eae veI uno tantum, hoc est gentilitio, vel duobus adhuc nominibus , genti litici scilicet nomine, ac cognomine vocabantur. Cognomen omnibus sceis minis non fuisse, certum est ex lapidibus. Praeterea quae ex familia erant, cui nullum esset cognomen , ut Ioniae , eas probabile non est, sibi inditum voluisse. Falsum autem dicere, natu majoribus tam tum modo cognomen adjectum discriminandi causa , ut videtur innuere Lipsius, ubi ait taὶ : Cn. Dιmitio duas fisse filias , quarum utraque Domitia gentis nomine dicta : sed minor discriminandi causa eum Lapidae cognomine. Primum enim valde incertum est, una ne, an duae fuerint Domitiae , deinde dicendum videretur, quot quot sceminae occurrunt cum nomine, ec cognomine, omnes fuisse alia sorore minores, quod certe dicturum puto neminem , alioqui Vipsania , M.
Λgrippae Filia, ex Attica suscepta , minor fuisset Agrippina , quam idem suscepit ex Iulia. Et illam enim, quamvis Tacitus b9 Virimniam solum vocet , Agrippinam tamen patris cognomine vocatam , distimus ex Suetonio ce) : Agrippinam M. Agrippa gentiam , neptem Caecilii Attici, ad qxem sum Ciceronis epistolae , duxis uxorem. Verum si ec alteram Agrippinam, Iulia genitam, Vipsaniam nomine Pariter dictam negaverimus, quamquam cognomine notior est , jam dc de sceminarum nominibus incipiet dubitari. Nomen autem, dc cognomen foeminae de patris nomine dc cognomine plerumque sumebant, ut Vipsania Agrippina Vipsanii Agrippae , Ieria Messalina Valerii Messalae, Vespasia Polla ripam Pollionis MIM. Magis tamen nonnumquam placuit matris, dc avi materni, seu aliorum ex majoribus nomen. Sic M. Rgrippa alteram ex Iulia filiam Iuliam Augusti avi ejus materni nomine appellavit , sic Claudius Imperator si iam ex Petina, M. Λntonii avi sui materni nomine Antoniam nominari voIuit. Aliquando cum alterius gentis nomine patris tamen cognomen sumebant, ut apud Gruterum id in quamdam Clodiae Nices , ct Laelii Sperati filiam , Clodiam Speratam dictam invenio. Saepius tamen , si alterutrum ex nominibus eXtra Paternam domum sumebatur, nomen quidem patris erat , cognomen
114쪽
vero aliunde petitum . Ita Iuni C. Iunii Silani filiae Torquatae eo-gnomen fuit , Domitiae L. Domitii AEnobarbi filiae fuit cognomen
Lepidae . Haud ita tamen raro sceminis utrumque, nomen scilicet , ct cognomen extra patris familiam quaesitum , imponi consuevit . De Poppaea Tacitus ca) : eraι in citatare Sabina Poppaea, T. Ollio patre gentia, sed nomen avi materni sumpseraι illustri memoria Poppaei Sabini , consuIari, ci triumpbali decore praefu*enID. Hoc autem an iis madvertendum est, ne quoties lapides reperimus, ubi fratres, di sorores diverso nomine , ac coguOmine donantur , eos statim uteriis nos potius , quam consanguineos fratres existimemus. Potuit enim soror consanguinea aliunde habuisse indita nomina , ac frater ha
Dubitant viri docti sui e post nuptias, iis scilicet , quibus antea
vocabantur, an maritorum nominibus sceminae appellarentur. Christianus Utricus Grupen , ii Ias uxores, quae in matrimonio tantum, non autem in manu etiam maritorum erant, s de utrisque infra Icertum tb putat, iisdem nominibus vocitatas , quibus , antequam nuberent, vocabantur, ac dubium de illis esse posse dumtaxat, quae in manum mariti convenerant . De his igitur intelligendus Rei ne-sius, ubi ex Antistiae Antistii monumento quodam docuit cc , uxores in familias maritorum transisse, censitasque a martiorum gentilistis nominibus. Neque enim in maritorum Lamiliam transibant, nisi quae uxores in manu conveniebant. Non erat ideo, cur ipsum sententiae suae paeniis teret, alibi asserentem id in , uxores non semper sequi familias maris ram, sed denominari a parentibus , pariterque alio loco e , in more Romanorum tam innuptas filias , quam factas uxores , modo maritorum , modo parentum nominibus, oe cognominibus Auncupare , modo paIris solum . Etenim quae occurrunt uxores iisdem, ac viri, nominibus nuncupatae , eX eo uxorum genere has eme dicemus, quae in viri manum convenerant, atque in ejus familiam transierant; quae vero diversis , ac maritus, nominibus appellantur, ex altero uxorum genere suisse dicendum est, quae in matrimonium tantum cum viro convenerant, neque in ejus familiam transierant δSed ut probabiliora sortasse loquamur, PIacet cum laudato Grumn idem existimare de nominibus uxorum, quae in manum convenerant , ac de filiorum adoptivorum . Tam hujusmodi enimuXores, quam adoptati in alienam familiam diverso quidem modo ,
sed pari effectu transibant. Sicut igitur qui adoptabatur, quamvis &lege
115쪽
lege adoptionis, & more publico adoptantis nominibus vocari numquam non debuisset , tamen & in familiari sermone, & ab auctoriis bus etiam saepe patris naturalis nomine vocabatur, de quo aliqua a me quoque alibi ca9 delibata sunt; sic etiam uxores, quae in mariti manu , mancipioque erant , maritorum quidem nomina sumpsisse debebant, sed prioribus tamen, quae ante nuptias indita , appellari frequentius solebant, seu quod illis notiores erant, seu quod ita libebat. At dices t si uxor , quae in viri manu, ac potestate erat, mariti nomine vocabatur, quid erat, quod Augustus Liviam, quam in manu habuisse nemo forte negaverit, suum nomen ferre testamento juberet λ Teste enim Suetonio tb haeredes instituit primos Tiberium ex parte dimidia, ct sextante , Liciam ex parte tertia, quos o ferre a men suum sessit. Id mirum visum est Causa bono ce de Tiberio, qui multo ante ab Augusto adoptatus, filius illius erat, ejusque propterea nomen ferebat. Quod itaque vir eruditissimus de Tiberio existumat, & nos de Livia existimabimus , scilieet & Tiberium per adoptionem, & Liψiam per conventionem in manu, cum uterque in familiam Augusti transiisset , caetera omnia ejus nomina consecutos Praeter Augusti cognomen , quod sibi Octavianus servaverat, quod in eo forte vim magnam potentiae suae sitam arbitrabatur. Hoc igitur nomen est, quod tandem cum illis communicatum testamento v
luit. Hujus sententiae videtur fuisse & Philippus Beroaldus, qui ait din, Mi Tiberius Augustus, Livia Augusta diceretur . Sed de Augusti nomine intelligendum esse locum Suetonii, satis mihi constat ex veris
bis alterius Historici, qui de Livia inquit se , in familiam Iuliam,
nomenque Augustae adsumebatur. Locus tamen hic Taciti novum potest scrupulum injicere, quoniam ut certos de Augustae nomine, ita nos de Iuliae nomine, quod ante mariti testamentum Liviae convenisse credimus, sicut mariti norimina aliis etiam uxoribus , quae in manu ejus erant , facere dubios Potest. Etenim non ante Iuliae nomine vocari potuit, quam in sa- miliam Iuliam assumpta esset. Verum id non mihi tantum objiciatur, qui uxores statim, ae in maritorum mavum convenissent , eorum nominibus ajo appelIatas, sed iis omnibus etiam, qui hujusmodi uxores asserunt in familiam maritorum migrasse , quos vide apud
Grupen s f . Mirum itaque si nemini, quae in Iulia familia erat, quod uxor, iterum per adoptionem in eamdem familiam adsumptam suis-
116쪽
suisse, ut quae, conjux fuerat, novo exemplo, ut ait Lipsius taὶ , Ita etiam mariti fieret, novumque jus eorumdem serendorum nomianum aequireret. Hoc autem ideo factum ab Augusto censeo , quod aliter non posse crediderit eam in Augustae nomen adsumere, nisi filio Tiberio in omnibus aequasset. Caeterum di ante adoptionem Imliam eam auctores Graeci vocant , non κατά προληψιν, ut Causabonus
b) putavit, sed quia & tune vere Iulia erat , di post adoptionem Liυiam ex Latinis Plinius scin vocat, quia Liυiae familiae aliquando fuerat, eo Plane modo, quo Paullo ante diximus, de adoptatis sui si
Id etiam addo, labente Imperio , postquam facta est , ut eruditi
omnes observarunt, magna nominum confusio , cum jam matrimo.nia per conventionem in manu in desuetudinem abierant, videri tamen mulieres gentilitiis maritorum nominibus nuncupatas, quas aut soIa, aut cum paternae gentis nominibus conjuncta usurpabant. Ita
Constantii Clari, qui e gente Flaυia, uxores, Helena e gente Iulia, di neodora Ualerii Maximiani privigna , Hacia Helena Augusta , aut Flaυia Iulia Helena Augusta , & Flaυia Maximiana Theodoranuncupantur in nummis apud Mediobarbum , & Bandurium. Hoeautem a priscis liberae reipublicae, & priorum Imperatorum tempori. bus derivatum , nemo non dixerit.
CAPUT III. Paeliae sub paedagogi custodia. Lanificio, fi literarum maeis deditae.
NUtrices , quae pueros, i aures minutulas domi procurabant id , di infantes minutulas procurasse, minime ambigo. Uerum, eum infantia egressae puellulae , non earum custodia nutriculis solummodo credita fuit, sed adhibiti etiam paedagogi, qui ex Iibertis , aut certe ex honestioribus servis , vitae morumque eustodes . Facile eonjicias hoe ex Plinio te , ubi de Fundani. filla : ut nutrices, m pindagogos, ut praeceptores pro suo quemque officio diligebat : ut ex valerio Maximo is , qui Pontium Aufidianum refert , postquam comperit filiae suae virginitatem a paedagogo proditam Fannio Saturnino, di se Ieratum servum affecisse supplicio , di ipsam etiam puellam necasse . Quapropter Lepidae illi destinatae aliquando L. Caesari uxori , ac D.
117쪽
Augusto nurui, cui simulati ex P. Quirinio partus accusatae aqua, &igne interdictum fuit , paedagogum fuisse Pudentem quemdam existiis. mo, cujus est marmor, quod Bergo mi visebatur , referente Lipsi o a . Extat idem etiam in collectione Mazochii b , sed nulla ibi
PUDENS. M. LEPIDI. L. GRAMMATICUS PROCURATOR. ER ΛΜ. LEPIDAE. MORES. Q REGEBAM. DUM. VIXI. MANSIT. CAESARIS. ILLA. NURUS. PHILOLOGUS. DISCI
Duo hie in familia Lepidi munera videtur exercuisse, aIterum Prois curatoris , quales in divitum domibus suisse , ex Fabio Majore e constat, alterum filiae paedagogi. Mores enim repere paedagogi erat , neque ulla propterea major vudenti, cui non temere videtur Lipsi opost Lepidae damnationem positus Iapis, adscribi gloria potuit, quam quod, eo vivo, di mores regente, casta di bona Lepida suerit. Haec prima parentum cura , ut probis moribus puellae imbuereniatur, altera, ut industriae statim assuescerent. Lanificio autem a prima aetate deditas patet ex joco illo, quo Opimius Eoilio puellares deis Iicias exprobrabat d : quid tu, Egilia meae uvando ad me venis eum rua lana, ct colup Hoc clarum etiam ex Sancto Hieronymo, ubi ad Laetam de Paulae institutione scribit se : discat lanam facere , te. vere colum , ponere in gremio catarbum, roIure fusum , flamina pollice ducere: Itemque ubi de instituenda Pacatu Ia scribit ad Gaudentium csin:
Interim tenero tentet pollice fila cerer rumpat saepe flamina, ur aliquando non rumpat. Neque aliter esse Potuit , cum nuptae etiam , ut infra ostendemus, hujusmodi operibus operam darent. Exercebantur autem domi una cum matre. Ovidius epistolam , quam ad Perillam
filiam suam dedit, ita alloquitur g :
Aut illam inυenies Glci eum matre sedentem , interpretor, ad lanae opificium . Verum virguncuIae Romanae literis quoque nec Latinis tantum , sed & G raecis operam navabant. Hinc Quintiliani vota nemo rideat, ad optimam filiorum institutionem etiam in matribus eruditionem optantis h : in parentibus vero quamplurimam eradiIionis optaυerim . Verum nee de paIribus tantum loquor. Nutrices quidem, quippe quae , servae , aut libertinae cum essent, minime liberaliter institutae fuerant,
si fieri posset, sapientes optasse Chrysippum, solummodo ait; matres
118쪽
uero ideo certe eruditas idem quoque libere optat, quod hae ingenuae atque ingenue in literis educatae. At cum Iuvenalis, S universe minis Graecanicae eruditionis , sermonisque asscctationem exprobret , di in juvenculis hanc toleranὸam , assirmet, id plane ostendit, Romanas taminas a pueritia in Graecis literis versatas. a Nam quid raηcitur , quam quod se non putat ulla Formosam , quam quae de Tusca Graecula facta est , De Sulmonensi mera Cecropis y Omnia Graeee, Cum sit turpe magis nostris nescire Latine λ demus tamen ista paeliis. Si quis autem a me sciscitetur, privatim ne , ac domi suae , an Publice puellae apud Romanos erudiri solerent; minime dubitem , aliud apud alios usitatum , respondere. Cum enim ex Fabio , b qui, utrum utilius sit, quaerit , intelligamus , pueros etiam privatim domi erudiri, aliquibus placuisse; cur secus de puellis censuisse omnes , existimabimus p Quemadmodum senior Cato filios suos , quam aliis tradere , ipse maluit erudiendos suscipere , teste Plutaris cho cc ; ita etiam ovidius Perillam suam pater poeticis literis inisformare voluit c d . e t Perillae ingenium P ego pegasidas deduxi primus ad undas,
Ne male Deundae vena periret aquae Fundani etiam filiam, cujus meminimus , privatim domi praeceptores habuisse, dixerim, cum videatur Plinius eos, qui in familia erant, numerare, nutricibus , ac paedagogis Praeceptores jungendo e): ut nutrices, uι paedagogos , ut praeceptores pro suo quemque oscio diligebat. Extabant tamen puellis erudiendis publice ludi apud Romanos. Hoeluce clarius ex Livio, qui cum refert, Virginiam illam, quam ma-xtino suo malo Clauὸius X-Uir deperibat, adultam iam , ac Icilio desponsam in sorum processisse, ne mirum, & a fide alienum videretur , id ausam pudicissimam virginem, causam subjicit his verbis f : ibi namque in tabarnis literarum Iudi eraxi . Vides autem , cum aliud nihil addat historieus, hinc manifestum fieri, in more hoc positum iu isse, ut puellae literarum ludos frequentarent. Est Iocus apud Horatium g 9, in quo explicando, praeterquam illis , qui intactum relinquunt, haesisse omnibus aqua, mihi videtur. - Demetri, teque , Tigelli, DiscipHarum inter jubeo plorare cathedras. Id ipse proprie dictum , arbitror , neque eonfugiendum aut ad mi-o mass
119쪽
mas, quae eathedris, de quibus suo loco, minime deserebantur, aut ad Demetrii, Tigellique , eorumque discipulorum mollem animum , di mores es minatos. Uere illos discipularum fuisse doctores puto , puellisque docendis ludos aperuisse. Caeterum cur tam rarae extiterint Romae mulieres, quae literarum laude floruerint, id in causa fuit, ne tardius sceminarum ingenium insimulem , quod non multum ultra primas literas progrediebantur sicut Fundani filia memorata , de qua nihil amplius refert Plinius a P, quam studiose , re intelligenter lectitasse, di cum tenera aetate nuisberent, statim studia dimittere, atque familiae procurandae, educandisque liberis operam dare cogebantur. Quamquam vero fortasse adseveriores disciplinas sceminae vulgo non admittebantur; non defuisse nihilominus praeter Corneliam , Laeliam , Hortensiam illas ob eloquentiae laudem a Quintiliano bὰ praedicatas, plurimas alias etiam, quae Grammaticos , Rhetoras , Dialecticos audissent, Iuvenalem I gentibus persuasum iacile erit. Ad poetas tamen, ad rerum amatoriarum scriptores, aliosque id genus, ut illinc, quod poterant, eruditionis sexui conveniens, haurirent, omne studium plerasque contulisse, mihi videor posse affirmare . Hujusmodi sane deliciis dedita
- quae cum discumbere caepit, Laudat Virgilium , periturae parcit Elisae , Committit vates, S comparat inde Maronem, Atque alia parte in trurina suspendit Homerum.
Neque alios ex Graecis, ac Latinis scriptoribus proponit sceminis Iegendos Ovidius id . Sit libi Callimaebi , sit Coi nota poetae , Sit quoque vinosi reja musa senis . Naa sit oe Sappho -- Et texeri possis carmen legisse Proper0,Sλe aliquid Galli, sυe, Tibulle , tuum,
Et profugum AEnean , aliae primordia Romae , suo nullum Latio clarius extat opus Propterea cum hujusmodi scriptoribus amatoriis oblectatos dieat Horatius Hermogenem illum Tigellum , ac Demetrium , namque hi NiI praeter Calaum, o docti eantare Catullum, quos nequaquam, ut advertere etiam alii, ut malos poetas , neque enim
120쪽
enim potest, sed ut molles illis objicit; hinc validius , quam supra
attuli, conjecturam firmo , eos scilicet Vere puellarum praeceptoressuisse. Ita aut dulci caὶ cum matre seaeentes , aut inter libros Pieridesque suas, adolescebant Romanae puellae non sine magna virginei pudoris cura. Hinc cum probrosis mulieribus omne commercium illis a parentibus vetitum . Egilius ille puellarum more jocatus Opimii jocis respondit c b): matrem Ueruisse ne ad famosas mulieres accederet. Cum fidicina consuetudinem omnem filiae interdicit pater ille Plautinus , altero id probante cc -- Pe : cave siris eum filia Mea copulari banc; neque conspicere e jam tenes pDiisi Ium mores Urgiri longe ac lupae.
Ap: Docte ac sapienter dicis. Non .imis potes Pudicitiam quisquam suae se ore Iliae . Matris ideo lateri perpetuo adhaesisse , colligi potest ex versibus Catulli, ubi quam aegre eae, quae nuberent, a matre divellerentur, si
Hespere , qui coelo fertur erudelior ignis esui natam possit complexu abellere maIris , Complexu mairis retinentem a Misere Iam POmnibus modis servatas a matribus virgines probat etiam illud ejusdem poetae de nova nupta se ori fero joeni in manur
Matris e gremio suae Dedis . o Himenaee Himen. Donec nuberent, a conviviis virorum verecundiae gratia arcebantur: prodibant tamen in publicum, at, nisi adesset mater, aut cum Patre , ut Voconii filiae, in quas jocarum Tullium , resert Plutaris chus is : aut eum nutrice, ut virginia apud Livium fg) : aut eum matrona aliqua, quam Propinquitate contingerent, ut ea, quam in quoddam sacellum deductam ab ejus matertera Cecilia Metelli, legimus apud Ciceronem b Plenis annis nubiles, sicut pueri crines Apollini cum virilem togam sumpturi erant, sic puellae pupas , imagunculas scilicet i Ilas , quibus insantilibus annis lusitaverant , veneri dicabant , tamquamo a virin