장음표시 사용
121쪽
- Veneri donatae a Virgine pupae. Sub Veneris enim tutela, ac potestate virgines erant , quam Fortuonae Virg nalis nomine colebant , eique sacra faciebant, imputabantisque, si quid mali accidisset, cum contra matronae , Faraunam mkli brem , hoc est Iunonem venerarentur . De vestitu , di ornatu viris linum alius eiit dicendi locus . Sua grandiusculis non deerant artiis cia ad voluntates adolescentum alliciendas, sibique optatas nuptias conciliandas. Vide matris studium in ornanda filia ad eum, cui deis sponsandam sperat, capiendum, apud Claudianum ΓbJ: Ac vetit ossetis trepidantibus ora puellae Spe propiore tori , mareν solertior ornat, A. eniente proes, vesesque edi eluuia comis. Saepe manu, viridique auusat javide pedius, Substringitque eomam gemmis, et colla moniti Circuit, re baccis onerat candentibus Mures. Qnae ad nuptias spectant, cum occupata snt, missa faciam. Quo res haec a Bristinio , aliisque , qui de Nuptiis, earumque ritibus scri-Psere . Nuptias autem magno apparatu adornari solitas, disces ex T Tentio, ubi callidissimus servus, quod apparati nihil viderat, minime futuras nuptias conjectat sc 3:
Video , exire neminem, matronam nullam in aedibus :NiI ornati, nil stimuli id aeein, introspexi. Ratio tunc cisilium osciorum necestatem quamdam nitoris teste Plinios dJ, ideoque magnarum impensarum imponebat. Propterea Quinistilliani filiae Iunio Celeri nupturae quinquaginta ille millia nummum contuli ἔ, ut feJ Decudum conditionem mariti υeste, o comitatu instrui posset . Eadem de causa Fundanus eum fi I iam egregio juveni destiis nasise , dicitur L s J fuisse multa erogaturus in vestes , maGari-s s
122쪽
Romanarum Forminarum i CAPUT IU.
Nabentium aetas . Conjuum concordia . Uxorum duo genera. PMLIa , cIiam nupIAE. CHAE , Dominu , Mater familias ,
Tres mulierum Romaηarum ordiaes. II 'Tate admodum tenera nuptui dabantur puellae Romanae, cum l . Graeci non nisi maturiores , atque utero serendo pares in matrimonium collocarent. Nondum annos quatuordecim impleverat Fundani filia, oc jam desinata erat egregis juveni, ait Plinius sa , jam electus nutiarum dies. Sed duodecim etiam annos natas nupsisse , testis est Plutarchus ibin , quin nondum viro maturas aliquando , colligi potest ex veteri jurisconsulto ic : quod vir ei, quae nondum ripotens nupserit, donaυerit, raram futurum exsιmo . Octavianus Auis gustus , reserente Suetonio , id ) priωgaeam Marci Amonii Claudiam , FuIυiae ex P. Clodio filiam , duxit uxorem, vix dum uisιIem. Non nego tamen, aliquas fuisse Iove averso Ortas, quae tardius, di prope aetate vergente nupserint. Plautus: se suam maxχma possum tibi, frater, dote dare: Sed est grandior natu: media est mulieris aetas . Consuetudo autem haec, quae ex veteri Numae instituto Romae ob. tinebat , acer has adhuc virgunculas colIocandi , sociandis conjugum animis , ineundaeque conjugali vitae maxime utilis videtur Plutaris cho ssi. Qtis enim dubitet, quin ea aetate ductam propria suae quisque domus disciplina viri instituerent , atque ad voluntatem molles illos annos velut fingerent ἰ Livius fg : perinde uxor instauιa fuerat, Iiberique instituet amur. Hinc dicto audientes viris , conjugali arTore una. nimes, placidae, industriae fuere Romanorum uxores, quod Plutarachus ch) improbarum exemplis probari affirmat et sicut enim apud Graecos memorιae mandant historici , qui primum sanguinem ci lem fuderinι , aut arma fratribas intulerint, aut extiterisI parricida ἰ ua rece ρηι Romani, WIncipem nuncium uxori nullo exempla Sp. Calvitium remiasisse anao ab urbe condita tricesimo trecentesimo: primam Pιnarii rexorem ,
alaeam nomine , jurgia babmsse eum socru Gegania , Tarquinio regnante superbo. De illius nomine , qui primus uxori libellum repudii mist, deque anno, quo missus, variant auctores , ac probabilius est
123쪽
non nisi post quingentesimum urbis annum id accidisse . A. Gellius haec habet sa) e Memoriae proditum est , quingeniis fere annis post Romam conditam, nullas rei uxoriae neque actIoves , neque cauιiones in krbe
Romana , aut in Latio fuisse , nullis eriam Iunc matrimoniis diverrentiis bus tacet autem annis vertentibus haec exempla frequentiora esse coeperint, virorum etiam disciplina in pejus versa , nihilominus saepe videmus in lapidibus conjugalis concordiae argumenta , cum tot occurrant uxoribus positi a maritis, qui longam aetatem asserunt, cum iis vixisse nulla laesione: sine ulla querela : sine ullo discrimine: nulla animi I ura : de iis nibiI doluisse praetex morIem di quae alia hujus generis sunt Quoniam vero fieri non poterat, ut nullus unquam esset inter virum , uXoremque querelae locus, quam cito & facile in gratiam
redirent, audi ex Valerio Maximo ib): Quoties vero inter virum, Suxorem aliquid jurgii intercesserat, in sacellum Deae Viriplacae, quod est
in palatio , veniebaxit ibi invicem Iocuti , quae voluerant , comentione animorum deposita concordes revertebaniar. Dea nomen a placandis viris ferIur assecura . Conjugalem tamen hanc tantam unanimitatem praesertim fuisse viris puto cum uxoribus, quas virgines duxerant, non viduas,
aut ab alio repudiatas. Colligi sorte id potest ex cippis, ubi anni numerantur, quibuscum viris suis vixerant. Virginem duxisse debuit etiam Macrinus, cc cum qua vixisse dicitur triginta novem annis sine jumgio, sine offensa Quae vel repudiatae erant, vel a marito discesserant , minus probabili fama vulgo erant, di seu inconstantiae , seu morositatis , saepius etiam impudicitiae suspicione laborabant, ut licet contra Ieges, quae id permittebant , nihil peccarent , novas subinde conditiones
quaerendo, attamen contra rationem , pudoremque Peceare viderentur, & legum permissu veIut adulteras fieri. Martialis id : suae toties nubit, non nubit, adultera Iege est. Ideo Tiberii aevo , cum capienda Vestalis esset se , Fontei Agrippae Filiae Pollionis Filia praelata est non ob aliud, quam quod mater ejus in eodem conjugis manebat. Sed ad divortia quae spectant, ab aliis petenda sunt Verum non eae Ium minus probae putabantu , quae vivo marito, a- Iii nuberent, sed etiam quae, extincto . Hinc Dido apud Maronem ia Sed mihi vis tellus optem prius ima debiseat,
Vel pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras,. Pallentes umbras erebi, nolitemque profundam , Ame, pudor, quam Ie violem, aut tua jura resol m. Illa ta ι. 4 c. 3 b t. v. c. r. e Plim t. eps. s. d LO. eple. 7. te TAE . I. a.
124쪽
Ille meos primus , qui me sibi ju it, amores Abstulit , ille habeat secum, semelque sepulcro. Constat hoc etiam ex Plutarcho , qui virgines, ait sa in , publicis sessis non nubere, viduas nubere ob hanc forsitan causam , quod pudori suo melius consulerent viduae, si, Iudorum celebritate detentis plerisque, pauciores essent, qui ad ejus nuptias convenirent . Propterea e Furia gente Foeminas laudat ex hoc capite Sanctus Hieronymus
b , quod exinde a Camilla υel nullam, vel raram ejus familiae seripitim
est secundos notasse eon biIks. Apparet autem , quanta fuerit sceminis laus uno contentas matrimonio fuisse, cum eae, Valerio Maximo se teste, corona pudicitiae bonorarentur. Hanc coronam pudicitiae , Carolus Paschalius videtur credere , id in fuisse pineam . Ut meam tamen &ipse opinionem interponam, donec inveniam, quo tempore, quove loco coronam hanc gestaverint Reminae univirae, potius crediderim ,
Valerium improprie loqui , nihilque coronae nomine aliud significari , quam pudicitiae gloriam , di Iaudem .
Uxorum duo fuisse genera, earum alterum, quae matrimonii causa in mariti manum convenirent, alterum earum , quae in matrimonium tantummodo convenirent, dubitari amplius non potest , postquam veterum, novorumque auctorum testimoniis id evicit alias Iaudatus Grupen Tract. de Uxore Romana se in . Uxor autem prioris generis ipsi est i s , quae non in matrimonium rantum , sed simul in mariti potestatem , ramquam filia in patris comeniebat. Pluribus enim ostenis
derat g , quod in liberos patri , id sere marito juris fuisse in hu
jusmodi uxorem. De modis , quibus conventio haec uxoris in mariti manum, mancipiumque fiebat, hunc consule th , qui tres eos iacit, Confarreationem, Coemptionem, & Usum. At uxorem, quae non in manum convenisset, & uxor tantummodo esset , ita idem definit i): quae intercedente connubio audia . Quamquam di ad hujusmodi connubia nuptiarum solemnia, di legitimi ritus adhibebantur ; haec tamen minime erant necessaria, cum per solum coniugum consensum in nuptias esse connubium posset, ut cum uxore, quae non in manu esset , sed uxor tantum , matrimonium constaret , ac patrem liberi sequerentur : contra ut uxor in manu esset , di viri potestate , solemnia confarreationis , aut coemptionis , aut forma.usucapionis abesse non poterant . Haec a Grupen tk , a quo etiam placet exscribere cl) utriusque generis uxorum jura , quae ipse ex Francisco Hotomanno cm refert . Uxoris in manu haec jura
125쪽
fuere: ut is viri familiam trainret , ut ejus bcna tacito jure in mar tum transirent, ut in viri familia jura suiliaris , o coUarauiηιιaris nanciscet eistis, ut maritus ei intestata beres fieret, Mi viro sacrorum, o bonorum s ria esset. At uxoris, quae non in manu, sed uxor tantum, haec sui Lia jura censent: si filiosamilias esset, ut sacrorum, sultatis , oe eonsanguinitatis jura in patrisfamilia retineret, ne liberi ei intesatae succederent , sed patria potestas ejus haereditarem tamquam peculium absorberar, νι plenum jus in bona sua omnia, atque adeo in dotem, admis seratione excepta , retineret, si morte patris set emancipatione Iisi juris fieret, materfamilias dici inciperet, ct tum de sua dote , ct reliquis bonis restari posset. Caetera , quae huc spectant, a citatis auctoribus petenda sunt . Nobis pro instituti nostri ratione satis multa . Matrimonio junctas cum ρMellas vocitatas audis, ne minus honestas eredas. Nomen hoc amatorie blandientium saepe est , nonnunquam tamen viridiorem solummodo aetatem significat. Horatius cain:
A. Gellius b de puerpera, puellamque defessam labore , ae vigilia D.
mnum capere cognovit. Proprie tamen, quae nupserant, C ae, Dominae , matres familias , Matronae , Matres appellabantur. Cria velut titulus fuit Romanis mulieribus communis , quo ipso nuptiarum die vocabantur. Nova enim sponsa , cum viri domum pervenisset, ante fores interrogabatur, quaenam esset illa ominis causa se Callam esse respondebat, inquiens: ubi tu Cajus, ego C a . omen autem inde captum est, ut Plutarcho scin placet, quod Caja Caecilia honesta , di proba matrona suerit Tarquinii Prisci, ut multi putant, uxor, cui in Sanci templo statua antiquis temporibus posita suerat cum sanda Ilis, & laso , quae domi actae vitae, industriaeque erant signa. Ritus autem hic in nuptiis cujuscumque generis adhibebatur , ut frustra sint qui ducti fortasse loco quodam Ciceronis illum inter solemnia cinemptionis tantum referendum putant , ut Grupen etiam d advertit. Locum Tullii accipe se P : quia in alicujus libris id nomen in-xerant , putarunt omnes mulieres, quae coemptionem facerent, CHas υμώ-ras, quo exemplo ridentur a Tullici jurisconsuti, ac forte ne de iIIa quidem coemptione , per quam in manum conveniebatur, sermo est, ut citato Grupen visum. Omnes igitur nuptae sive in manum aut per eonfarreationem, aut Per coemptionem convenissent, sive uxores tantummodo essen L, C
jae dici voluerunt, ut jam Casta idem sonaret, ac domina , ut idem
126쪽
Plutarehus sal , & materfamilias . offendi nuper doctissimum aucto rem b , qui de hoc nomine verba faciens, obiter assirmat, non nisi ingenuas sponsas Cajas esse dictas. Ipse tamen nomen hoc, atque ex illo omen ne libertinis quidem inviderim , cum justae uxores essent , quamquam scio minime necessarium fuisse in omnibus nuptiis omnes ritus adhiberi, cum hoc, ut censet Grupen sc , a nubentium arbiistrio penderet. At nihil hinc contra libertinas . Libertas sane ostenis dere possum cum Cajae praenomine id ): C. TITIA. C. L. GLYCERA Hane tamen justam fui me matremfamiIias , assirmare nequeo , alici ram fuisse, nemo inficiabitur, cui maritus lapidem erexit: se
DI S. ΜΛNIBUS C. IULIAE. IOLES IULI. UMBR I. LIBCN. SEI US. CRISPUS CONIUGI. SUAE. BENE MERENTI. FECIT
Sed his Criam praenomen proprium suisse, forte respondebunt, non illud commune, de quo loquimur. Uerum si libertini matresfamilias generis C ae dictae proprio praenomine , cur di communi Caras dictas negabimus λ praecipue Nost leges Iuliam, ac Papiam, cum jam haud raro ipsas & patrono suo nupsisse certissimum est . Quin & liis
bertinas meretricio quaestui deditas per quamdam vocis abusionem a Iiquando Cajas vocitatas, ajo . Vidi enim apud Gruterum lapides aliis quos, in quibus ii, qui ex conventitiis patribus nati erant, non Q. Ium matris filii , proprio ejus nomine eam appellando , dicuntur ,
sed etiam communi Cajae nomine fg .
CHILO. v. S. FIn lapide etiam , quem Magistri Vicorum erexerunt Imperatori Α-driano, legitur hin, C. V AL E R IU S a. F. F E LI x, quem
Sealiger ait, suisse Valerium Castae filium, idest naturalem. Dominas post decimum quartum annum puellas Romanas vocatas , asserit Tiraquellus i , qua ratione ductus, alii viderint . Catullus P Domi
127쪽
Dominam vocat ipso nuptiatum die . Ita enim Hymenaeum alloqui
Ae domum dominam Mea Conjugis cupidam novi. Quare statim ab inito matrimonio, non a servis tantum , sed etiam a marito ita dictas, probabilius puto. Frequentius certe Dominae nomine blanditiarum causa venit amica , sicut tamen viri ab uxoribus
Domini vocabantur, ut Colla vinus a Lucretia apud Ovidium c b): Mittenda est domiηο nunc num properate puellae suam primum nostra facta lacerna manae ita etiam uxorem suam Dominam vocat idem poeta te rNunciet buc aliquis dominam venisse, resurgam, iterumque d . Nee dominae Iae mis in nostra cadentibus ora. Martialis de hortis sibi ab uxore Μarcella in Hispania paratis se :Manera sist domi ae , post septima lustra reverso Has Marcellia domos , parvaque regna dedit. Imo eum patres etiam a liberis domini aliquando vocati fuerint , ut Patet ex MartiaIe s f . - E seris seis te genitum , bIandeqxe fateris , Cum dominum appellas, Sosibiane , paIrem. matres quoque sic dictas a Iiberis, eur dubitabimus y sed vulgo etiam ab alienis domina pro matrona usurpatum. Plinius cgθ : Sinserta m-garitarum pondera e collo dominarum aωro pendentia.
Matris familias nomine aliquando signifieatur scemina iuris sui, si venupta , sive innupta s h , ac opponitur filiae familias, quae in manu ,
di potestate erat patris, saepius tamen materfamilias accipitur pro ux re, quam ita distingui a matrona aliqui volunt , ut mater familias ea sola sit, quae in mariti manu, mancipioque erat, aut in ejus, in cujus maritus, manu, mancipioque esset , quoniam non in matrimonium tantum, sed & in familiam quoque mariti, & in ejus haeredis
locum venisset; matrona vero, quae in matrimonium tantum cum viro
convenerat . Sed Cicero ipse, qui ita matrem familias a matrona distinxit in Topieis i θ; alibi alteram eum altera confundit th rmatrem familias secus qκam matronarum sanctitas, postulat, nominamus.
Quae te sola, pWr, mutiis ex matribus ausa, aliud videtur discrimen noscere , cum inquit: ex matribus boe in nobialibu
128쪽
tibus. Nam matres non nisi nobiles dicimus: unde oe matroxae dictaesuri: Verum matres non nobiles tantummodo, sed natu grandiores multe. res omnes vocatas, apparet ex Plauto ca): jubemus te salsere , mmter. Ita etiam viri grandaevi patres dicti. Terentius: bin sileboe, diacens: asperum, parer, est. Ut crederem autem matronas idem esse, se mulieres nobiles, di summo loco natas, plusquam Servius , mois verat me locus ille Livii e : Me maironis solum, sed omnis ordiris foeminis. verum quid Tullio opus dicere id : matronae opulentae optimaistes: quid Plauto e :
Ubi istas sideas summo genere natas
si matronarum nomine opulentae tantum, optimates , ct summates intelligendae sunt 8 Sed quodcumque discrimen inter haec vocabula sive apud Grammaticos, sive apud jurisconsultos sit; certe matrisfais miliae, seu matrisfamilias nomine uxor simpliciter communi loquendi consuetudine significatur . Livius is) : oe cum tibi viro Ilaeaι pu pura in veste stragula κri, matrem familiae tuam pκrpureum amicuiam ba here non fines e Sed clarius id liquet ex alio loco , ubi justa mater a
milias idem est ac justa uxor , si pe Ilici opponitur : g tanc jUAE
matrefamilias, illam pellice ortaem esse . Ne vero dubites uxorem etiam , uae in manum non convenit , fuisse justam uxorem , adi Grupenaepius citatum ch). Mair a etiam Pro uxore generatim sumitur a
Plauto ci :-- quibaex matrona moribus ,
Quae optimae sunt, esse oportere Iuvenalis pariter k
Si tibi contigerit capitis maIrona pudici. . Est alia quoque acceptio & matrisfamilias, & matronae , quarum utraque promiscue significat foeminam sive nuptam, sive innuptam, Minyae auctoritatis , ut ait auctor de Uxore Romana ct , scilicet honestam , di quae honestatem profiteretur, cujus insigne erat stola, quam Propterea matronalem vocat Ualerius Maximus im) . Iuvat exscribere pulcherrimum testimonium Ulpiant in : matremfamilias accipere debemus eam , quae non inhoneste υixit , matrem enim familias a caeteris foeminis mores discernunt, ae sepaνaηt ' proinde nihil intererit, numa sit,su Vidua , ingenua sit, an Iibertina: nam neque nuptiae , neque seruis1 f ciam maIremfamilias, sed boni mores. Haud aliter ipse mas nam , ac P χ ma
129쪽
matremfamilias, quam pro scemina honesta accipiam, mi rus sit st
lae ferendae. Quare tres tantum facio mulierum Romanarum Ordines , & v Iue classes eum Horatio l a , matronarum, σπcillarum , togataram, seu
--- quid interm is matrona, ancilla , peccesque togatast Μihi q idem de matronis agere dumtaxat institutum est s attamen quaedam etiam ad alios ordines spectantia attingere necesse erit.
Matronarum paedicitia . Lanifieium. PRima Romana ium matronarum laus pudicitia fuit , quam rem giosissime coluisse , certissimum est . Hinc in cippis sepulcraliis hus saepissime occurrunt illa Conjugi e sissima: sanctissmae: pudiri maera Itaque id genus. Cicero etiam sanctitatem matronis tribuit ἱ hancqua earum propriam , veIut ex omnium sensu videtur asserere b): peltilantinfaeimus, si matrem familias secus, quam mmmηarum sanctitas postkIae, nominamus. Quam porro jura ipsa matronarum pudorem vererentur . restatur Valerius, qui refert ce , in jus vocanti matronam ejus corpus tangere non permissum . Magna autem erat omnibus erga matronas reverentia, quod constat ex in idiote rEequid ab hae omnes rigidas submotamus arae,
Quas flesa contingi, vittaque sumpta υetat, ubi planum est ex stolae , & vittae insionibus matronas significari . Discimus etiam ex Plauto probro suisse viris honestas mulieres linfraudem illicere ce :Num tu puairae euipiam insidias Deas P Aut quam pudicam oportet esse R Phae: nemini. Nee me illa sinit Iupiter. Pa: ego item volo . Da tuum conferto amare semper, si sapis, Ne id γod ame/, populus si sciat, tibi fit probin moniam vero neque eadem omnibus verecundia, neque idem miscti amor omnibus; scimus , a maritis custodes adhibitos, ut repudii, vel alius poenae metu a vioIanda conjugali fide uxores deterrerentur is Custodes memorat Horatius cs , sed cIarius morem hunc tangit m
130쪽
Nupta virum timeat: rara H custodia nuptae. me decet, boc Ieges, jusque , pudorque jubent. Custodiendis uxoribus praeficiebantur liberti, aliquando servi, & Naissonis tempore, quod ex ipso satis constat sal, etiam eunuchi. T lior tamen custodia socrus, a nurus latere nunquam discedens, si quid suspicionis oboriretur, quemadmodum se mater Caesaris Aurelia gessit ibin erga Pompeiam , quamquam haec tamen omnem custodiam fefellerit. Sed major adhuc procacioribus sceminis metus ab AEdilibus , a quibus constat, non semel matronas ad populum stupri damnatas. Nulli quidem foeminae vulgari se viris permissum , at ne vetitum quidem; idque impune omnibus erat, modo apud aediles plebis pro-essae essent. AEdilium plebis enim, quemadmodum fuit cura ab a liquo fornicum, ganearum , hisque similium locorum , suit etiam nosse hujusmodi prostibulas , earumque nomen in suas tabulas reis serre , ut , extra eum numerum si quam invenissent , in eam lage animadverterent. Libertinae autem, di infimae ex PIebe sortis muli res, quibus nec pub iei, nec privati decoris magna cura, nullus tam infandae prosessionis pudor , quaestuque corporis vita sustentanda , huic militiae nomen apud AEdiles edebant . Fuere quidem plurimae libertini generis muIieres, quae civi alicui Romano , quin nonnunqqtiam ipsi patrono suo, legitimis nuptiis junctae erant; plures tame uadhue quasi id sibi jure suo sumebant, ut vinculo omni solutae quae num corpore facerent . Hinc classis libertinarum est Horatio classis meretricum se Turior at quanto merx est in classe secunda , Libertinariam dico. In famem hanc vitam ingressas, statim nomen mutasse , discimus
Namque hodie earum mutarentur nomina, Facerentque indignum genere quaesηm corpore.
Hinc meretricia illa nomina Chloe, rade , Lycoris , Corinηa , o rbia , Gbcere, multaque alia, quae etiam in sornice suis quaeque cellis inscribebat, ut hoc titulo, quae singulis ceu is prostraret , appa
-- - risulam mentita Liciscae t e in . Si quae autem aliquando turpem ejurabant Prosessionem , hae mer tricio nomine rejecto, liberum iterum, suumque nomen sumebant. Talis forte videri volebat mima illa Μ. Λntonii amica , quam, ac