장음표시 사용
161쪽
Urit , seu ista voluit procedere palla. Ergo in tyria palla Romanae matronae, eaque aureis segnistis oris
- pallam signis, auroque rigenem ta . Cum enim purpurae ornamenta addenda essent, ex quo alio adderenis
tur, quam auro segmenta , di purpuram conjungit Ovidius b9 :
Non ws, segmenta , requiro a Nee quae bis oris murice, lana, rubes. Haec autem segmenta particulae erant ac limbi ex auro , quibus aut opere Phrygio insutis, aut opere Alexandrino intextis purpura vem miculatim variegabatur. Hinc palla picta, cujusmodi erat, quae cum
amiculo purpureo Cleopatrae c missa fuit. Vide, Phrygionis es concinnare pallam d : Pallam illam, quam dudum dederas , ad Pbrigionem ut deferas ,
Ut reconcinnetur, OIque ut opera addantur, quae isto.
Stola autem, cujus coloris erate Ejus, qui singulis gratior esset . Neque cum dixi, pallam purpuream fuisse , excludo stolam itidem Purpuream , nam di viris cum purpurea toga purpurea etiam tun ca aliquando in usu , regibus praecipue ac triumphantibus , ut mirum non sit , quod eodem ornatu de maritorum patientia vellent etiam sceminae triumphare. Clavi etiam tunicarum sive lati, sive angusti ex purpura maribus erant. Dubium ideo mihi nuIIum, quin aliquae pallam purpuream , & segmentatam nonnumquam stolae itiindem Purpureae, aureisque segmentis praeter institam variegacae supe induxerint . Uerum hoc stare volo , cum purpura dicitur sceminis concessa, cum vetita , id de palla potius intelligoreum esse , quam de stola. Interdixit autem isam purpurae primum lex Oppia, qua abrogata nullum ejus gestandae modum suisse, puto, donec Caesar acertis tantum , ac Per certos dies gestandam statuit . In desuetudiis nem tamen hoc etiam abierat, cum Nero eamdem sceminis omnibus interdixit. NuIIa ex eo tempore in tyriis Remina, donec iterum Amrelianus huic sexui usum purpurae indulsit . Cum vero purpura uti permissum sit semper, nunquam imperatum, omnibus fuisse temporibus aliquas, quae ab ea gestanda abstinuerint, arbitror , vel quod gestare paupertas Prohibebat, vel quod formam, cui praecipue conisset tum sceminae volunt, dedecere videbatur, vel quod aliis etiam cois laribus uti volebant ad copiam ostentandam . Tibullus Ioco lau. dato:
162쪽
ris, feti oria υoluit procedere palia , Urit, I diu mυω candida veste venit. Talis in aetereo felix Vertumnus Obmpo Mille babet ornatus, mille decenter habet.
uor x a terra parit fores ,-- Lana tot, plures succos bibis: elige eertos,
Nam non conisviens omnibus unus erit.
Meretricibus purpurae usum interdictum semper, utique in toga, crediderim. Nam Meretrices nec stolam , nec pallam ferebant . De sola dubium erit nemini cum ea matronarum praecipuum insigne fuerit. Pro stola igitur tunica breviori, sine instita , sine manicis quales virorum erat, utebantur. De palla , & amiculo injiciat nemini suspicionem Plautus. Cum enim ille palliatas doceret , quam vis in caeteris Romanos mores depinxerit , aliter tamen non potui emulieres sitas , sue honestas, si ve probrosas ornare , quam Pa Ila. Qu.. igitur apud AEdiles professae erant, toga induebantur.
in matrona , anellia , pecceDe togaIa b . Hinc matronae stupri damnatae, cum dignitate matronali exciderent, insignia etiam matronalia ponentes, togam sumebant. Corfinia talem Non sumet damnata togam cc . Tobis matronas etiam uias in sacrificiis, Ferrarius d advertit, sed
Λ Ita etiam a toga suisse meretricum vestis videbatur interpreti cuidam Martialis, nimirum pallio m. Ad illud enim poetae: te Hane υola, g e facilis , quae palliolata vagetur , non rogata, ait , nou stolata, sed ancillari babitu υesita . Sciendum est tamen, quae palliolaIae incedebant, non minus togatas suisse, quam caeterae. Palliolum namque erat tantummodo capitis tegmen, ideoque cum toga etiam sumebatur, sicut simul cum praetexta valetudinis causa sumptum a Claudio , Ferrarius ostendit is . Dicendum itaque , aliquas in toga quidem , sed eapite cooperto incessisse , cooperuisse autem caput, vel ne agnoscerentur, vel alia de causa, vilissimas, quod ex allato epigrammate satis patet. Ad hoc vero a Isae palliolo , alia
Sumere nocturnos meretrix Augusta cucullos g .
163쪽
Ancillares vestes, suspicatur saepe laudatus Ferrarius ta ' , fuisse imnicas breviores ad mediu in crus pertinentes, cui nulla instita ad tuta, qualis etiam erat meretricum. Intereas autem discrimen erat, quod meretrices togatae, ancillae tunicatae tantum erant. Contra ipse minime pugno. Adverto tamen, has ancillares tunicas adeo breviculas
non fuisse, siquidem Chrysis illa cb conlegit altius tumear , flexitque
se in eum dapbnona, qui ambuIationi haerebar. Addenda aliqua adhuc restant de pedum indumentis. Primum dico, non omnino insolitum fuisse sceminis calceos gestare, qui nescio tamen , an ad medium crus pertinerent, ut calcei viriles, ac p tius puto, fuisse sandalia superne tecta, quae aliquando in usu fuisse, resert Balduinus de ealaeo se . Ovidius d :Pes malus in nivea semper celetur aluta. AIuram autem pro calceo sumit etiam Iuvenalis te , sicut pro eodem Horatius pellem in. Verum est tamen, constatque etiam hoc ovidit ad eas, quibus pes malus, consilio, vulgo sceminas eo pedum indumento usas, quod superne apertum, ae fenestratum eras, cujusmodi erant soleae, sandalia, pbaecasia, erepidae, & his similia, nOmine magis, quam re diversa. Adde etiam cothurnos, qui e solea-ium genere erant, sed altiores, di alto subere sufferti: Nam di e thurnis usas ste minas docet satyricus fg :
Virgine Pagmaea, nullis adiuta cothurnis . Inter a Iia vero ea, quae sandalia vocabantur, videntur fuisse maiori elegantia, di pretio , cum & diligentius certis repositoriis servaren in tur , di eorum cura ancilIis fandaligerulis mandaretur . Hujusmodi muliebria calceamenta, clam superne Perserata , di aperta essent , ecpedum tantum plantas infime tegerent, vinculis quibusdam , seu teretibus habenis, di obstragulis superiori pedis parti obstringebantur. Sed praeter id genus calceos soccos pedibus induisse sceminas , proobat Balduinus ih , hisque cum pedes contexissent, tum soleas induis
Tisse. Erant autem socci, ait ipse, renues, humiles, ut non multum pedes impedirent, etiamsi essem superne contecti, ideoque aliis omnibus calceorum speciebus inseri poterant. Neque ii calceorum virilium inissar medio crure tericis extendebantur, sed tantum ad eam Partem , qua tibiae pes conjungitur . Gestasse mulieres soccos, consimat Mais
Tissimus auctor verbis Suetonii ci : A Messalina periit, Mi sbi praeb
164쪽
nt pedes excalaeandos, detractumque socculum dextrum inter tuam , sturicam gestaυit assidue . Insertos autem fuisse eosdem soIeis, ideoque sub ipsis pene totos latentes, colligit ex Plinio ta) , qui uniones indignatur non solum obstragulis , sed socculis etiam a mulieribus addi, non alia sane de causa, quam quod socci sub obstragulis laterent . Avorum aetare cum hic Venetiis summates matronae cothuris
nos gestabant, sive illos mirae aItitudinis, qui trium pedum altitudinem superabant, sine humiliores alios, quos descendentes paulatim ex pegmate illo deinde sumpsere; induebant prius quoddam soce
lorum genus, commutatis tamen nominibus cothurnos ipsos ioceoli , soccos autem, Icarpe alia Romana vocabant, utrum quod illius temporis Romanae matronae , an quod antiquiores illis uterentur , quis divinet Uerum nunc tandem ex cothurnis Omnino descenis dere, quamvis adhuc calcei muliebres Paullo altiores sint , quam viriles.
De auro forminarum. Utrum meretricibus aurum interdi iam. Varia ex auro, gemmis Deminaram ornamenta.
Λ Ntiquissimum Romae fuit in mundo muliebri aurum , quo et
ax iam in aerarium collato, honores a Senatu matronas meritas, supra vinimus . Quaesiti deinde sunt etiam uniones ad inaures, di monilia, smaragdosque pariter, sardonychas, beryllos , aliasque gemmas ad annulos, ae alia ornamenta. Auri plus semuncia habere lex Oppia aliquando vetuit , scd ei to abrogata suit : pretiosi lapides , quorum causa, ajebat ille b), pecuniae η irae M.ι Mui hostiles gentes transferuntur, ut prohiberentur , contendere aliqui , Tiberio regnante. sed frustra. Divi Hieronymi aevo praecipuum fuisse gem. mis Iocum in mundo muliebri, apparet ex ejus verbis : sc Ut tmeeam de inaurium pretiis, candore margaritarum rubri maris profunda restantium , smaragdorum virore , cerauniorum flammis , Hac πIborum p Ingo , ad quae ardent, infaηiunt studia matronarum. Quaerit Ferrarius d) , utrum aeque togatis ae stolatis auri , aegemmarum usus esset, & jus. Rem incertam reddunt auctores. Α- lejus eὶ ex hujusmodi ornamentis matronam agnoscit: aurum in gemmis, o in tunicis, ibi inflexum hic intextum maironam proficio cona
165쪽
1 e a De Disciplina, s Moribus
fiebantur . Horatius laὶ smaragdos , di uniones solis matronis tris ' Nὸis mclij hisis c matronae inter nivios , viridesque lapillos .
Iuvenalis etiam tb tamquam earum propria haec videtur sigmficare, de nuptis enim loquitur , cum ait: Nil non permittit mulier sibi, turpe putat mi, Cum υirides gemmas collo circumdedit , S cum Auribus exIentis magnos commisit elimbos . . Contra Ovidius dum puellas hortatur, ne cum gemmis, oc auro Proindeant , eas haec habuisse, significat se :Vos quoque non caris aures onerate lapillis, suos legit in viridi decolor Indus aqua. Nee prodite graυes insuto vestibus auro.
Cloe itidem quaedam apud Martialem sd : Indos sardovcbas , Sorbus maresdos . 'habebat, cum hos Luperco donaret. Gellia etiam apud eumdem te
uniones habet , siquidem jurat per uniones Hos ampIectitur, bos deosculotur . . 'Quare conciliandi inter se ita auctores videntur, ut dieamus , adeo ex auro, gemmisque matronas saepius significari, quod ex libertinis hauclita multae essent, quae id genus Ornamenta gestarent. Cum enim is erat ipsis quaestus , unde ea parare sibi possent , gestasse illas quo que, minime dubium est. Ex Plauto, cum nondum lapilli P ios in usu essent Romae, libertinas auro uias, clarissime Patet. Philematium illa sD: vine dum contempla aurum M. - - , Iat u bac me aereat , IbeapDa
Nam amator meretricis mores sibi emit auro, o purpura. Martialis gemmis etiam oblectatas indicat ch): -- me poscat amica Aut υirides gemmas, sardoncbasque pares. Sequioribus sane saeculis sublatum omne inter matrona Ita, ac mere. tricia ornamenta discrimen , queritur Tertullianus si : Quae minus habent infelicissimae ilia publiearum libidinum victimae, quas si quae leges a maIronis, S maIronalibus decoramentis coercebant , jam certe se di
166쪽
mprobitas bonestissimis quibusque foeminis usque ad errorem dinoscendi coaequaυit . Itemque alibi a J: aspice lupas, publicarum libidinam nundi. nas , aspice υeI sublimis , jam matronas Udebis. Sed singillatim in manus quaedam ex hujusmodi ornamentis sumenda sunt , ut appareat verissime scripsisse Isidorum b): Nune prae auro nullum foeminis leis est, atqκe immune membriam. Margaritis caput coluisse , iisque discrevisse crines primi fastigii
matronas, eX nummis Augustarum discimus, quam autem sine modo, disce ex Plinio sc): Lolliam Paulinam, quae fuit Caii Principis
matroηa, nec serio quidem, avi solemni ceremoniarum aliquo appa tu , sed mediocrium etiam sponsaliam caena , υidi smaragdis , margariti1que vertam, alterno textu , fulgentibus , toto capite , crinibus, spiris , auriabus , collo, manibus , digitisque. Inter capitis ornamenta recenset citatus Isidorus cd diadema, hoc autem definit ornamentum capitis main Ironarum ex auro, o gemmis contexIum. Recenset , ct reticulum. Reisticuli autem aurati meminit Iuvenalis te , suum vero ex obruta dicebat osse Fortunata illa apud satiricum is . In aures bacca pendula, rarae aliquando magnitudinis, neque una tantum aliquando, quas ideo poeta gὶ voeat magnos elancbos, senestratis leviter auribus suspendebant . Senecam audiamus thin: Video aeriones non singulos, singulis auribus comparatos cjam enim exercisae auis res oneri ferendo sunt θ junguntur inter se , insuper alii bini supponuntur . Non satis muliebris insania viros subjecerat, nisi bina, ac terna patrimonia fingulis nuribus pependissent. Morem hunc stomachatus inquiebat ille si): plane, si filiam b.berem, auriculas illi praeciderem. Inauis Tes velut matronarum proprium insigne suspicari possumus ex Valerii Μaximi auctoritate , ubi resere su θ r Senatum ad matronarem honorem υeIusis aurium insignibus novum vittae discrimen a eo lis. Sed locus iste varie torqueri solet, cum alii aurium, alii inaurium, Lipsius satis acuta conjectura crinium legat . Quare non satis ad movendum hoc puto, ut inaures meretriculis negemus, cum praecipue di earum ancillae gestarent, teste illa apud Comicum clὶ: inaures da mibi Faciundas pondo duum nummum staIagmia. Sunt autem Malagmia inaures oblongae ex bacca pendu Ia, ut inter.
167쪽
Monilia collo ornando sive ex auro ramum eranu , sive auro inissertis margaritis ta : colloque monile
- sirides gemmas collo circumdedit. Nullam suisse taminarum puto, quae non gestarer . Quin ne cubitum quidem ituras pretiosissima monilia exuisse aliquas , testatur luculunte Plinius c : in secreto margaritarum saeculi e collo dominara, auro pendeant, ut in somno quoqke urionum coaescientia adsit. Huc soriaci
spectat illud Martialis id :Credit cui Postumilla ἀυes
Gemmas , aurea, vina, concubinos,
ut concubini hi sint uniones, in quos jocatur poeta, tam cari Post uis milIae, ut cum iis dormiret. Alii hoc sensu legunt concubisas, & ad gemmas, quod praecessit, reserre malunt. Sed ubi non aurum, ubi non gemmae p- Viridique angustat Diside pellus , ait Claudianus ce): Plinius vero r discinant eatenae teX auro scilicet circa latera. Spinther armillae genus, auctore Festo g , mulieres antiquae gerere solebant bracebis summo sinistro, at utroque bracchio armi Ilas , sic proprie dictas. Plautus spintheris meminit h):
Menaecbme, amare ait te multum Erotium , Ut hoc nunc una opera ad aurificem deferas , Atque huic ut addas auri pondo unciam, ubeasque spinther no Dum reconcinnarier. Erotio tamen praeter spinther, α ιντ IIae erant, squidem Menaech
- ubi illae armillae sunt, quas una dedi e Annulos in omnium digitis invenies. Praeter nuptas enim pueIIulas annulum gestasse, constat ex Plauto, ubi Epidicus in comedia cognomine eum virgini attulisse, resert pNon meministi me auream ad te afferre natali die Lunulam, utque anellum aureolum in digitum pGestarunt etiam publicae lupae nam de hujusmodi Gminis I :Spectandum ne cui anuiam det.
168쪽
Et virgines, dc meretrices gestare confirmat etiam Bacchis apud Teis rentium sa):
Dieiique se se illi c virgini) annulam detraxisse,
Eum baec cognoυit mri bina in digito modo me babentem. Cruribus etiam, di pedibus aurum induebatur. Perisceliis enim, quae ct compedes aliquando dicuntur, hoe est circulis aureis crura cireum- ligabant: soleas, ac sandalia ligu Iis, ac vinculis aureis vinciebant . Clarum est ex Tertulliano ib), aurum pedibus etiam indutum : podes domi figite, re plasquam in auro placebunt. Addebant etiam uniciis nes, nec crepidarum tantum obstragulis, teste Plinio sc) , sed so culis totis, quos auro ornatos discimus etiam ex Divo Hieronymo
periscelia alio loco Ferrarius videtur solis togatis concedere, aliodi stolatis. Alicubi enim se in , eas aureas compedes , ait , non a matronis , sed Hibertinis gestatas, illud argumento est, quod matronae fluente sola istatae non crura modo , sed S pedes veste contectos habebant . Alibi vero t f): rea matronarum c matronae ipsi sunt tantum mulieres nobiles P argentea plebeja m periscelia eram. Sed pretiosa periis stella & a matronis gestata, certissimum ipse puto. Neque enim mumovet, quod illae Ionatori tunica usae eadem ostentare non possent . Verissime enim Divus Hieronymus fgὶ : gγιλόκοσμον genus famineum est, muItasque etiam insignis pudicitiae, quamυis nulli Urorum , ιamen mbi scimus libenter ornari. Cum ideo ornamentorum suorum sola con scientia satis gauderent, ut in secreto etiam gestarent, ac cum gemmis cubitum irent, ut ex Plinio supra monuimus , ac Scintillae illi h tantumdem esset crotalia auribus appendere, ac capsellae inclusa e collo pendentia gestare; non dubito, quin & pretiosarum periscelidum , quamquam videri a nemine poterant , conscientia velis Ient oblectari. Legimus gestatas a Fortunata si9 Trimalchionis uxore, quae licet libertina genere, erat tamen justa mater familias. Viis
de sis etiam , quam sibi in iis placeret , eum periscelides resoIυeret ,
ut miranti amicae ostenderet. Accidit autem huic, aliique etiam matronae accidi re poterat, ut periscelides etiam apparerent, non modo phaeca sia: Venit ergo galbino succista cingilla , ita ut infra cerasina adispareret tunica, o periscelides tortae , pbaecasiaque inaurata . Ne credas vero, hanc ornatam meretricum more, ideoque indutam periscelia, existimes. Haec enim cum domi suae esset in tunica tantummodo , V et ac
169쪽
ac diligentis matris sa milias, curiosius etiam, quam par erat, ossicios uno i videri vellet, iit huc illuc discurrendo , familiam , eaque , quae ad convivium a marito adornatum necessaria erant, Procuraret, tuni incam altius succinxerat. Hinc apparebant Periscelides , quas tamen , di cum non apparerent, gestasse minime dubium est. Sed & Terturulianus periscelii meminit, cum de honestis certe sceminis verba facits a J: nescio an crus de periscelio in nervum se paIDIur arctari.
De capitis ornatu . Uittae υirginum , ac nuptarum. Cirri, cincinni, crines. Matronae capite detesto. Crines flavi etiam
CApitis ornatus praecipue cordi Romanis sceminis fuit. Eo patet ,
quod tanta Iaus erat peritae Cosmetae, seu ornatricis, nam orisnatrix nulla alia proprie est , quam ea , cuius erat dominae capillox comere, & ornare, ut clarum ex Festo fbJ: Acus dicitur , qua sarcinatrix , υeI etiam ornatrix utiIur ' Hinc ornaIus non raro apud auctois Tes per excellentiam habitum capillorum significat , quemadmodum
apud Virgilium scJ: Viis c nefas P longis comprendere crinibas ignem,
Atque omnem Ornatum summa crepitante cremari, Regalesque accensa comas, accensa coronam Insignem gemmis. --
Sed accipe ornatricum elogia. Ovidius de Nape sdi: Colligere incertos , ct in ordine ponoe crines Docta, nee ancillas inter habenda Nape.
Idem de Cipasside se J: Ponendis in mille modis perfecta eapsilis, Comere sed solas digna, Cipas , Deus.
Quod autem primum Reminei capitis ornatum intuentibus occurrit, vittae sunt. vittas definit Isidorus f fJ, qua crinibus innectuntur , quiabus fluentes religantis capilli, o sitiae dictae, quod Uincium. Taenia auistem est tartarum extremitas dependens Eiυersorum colorum . Gestabant vittas, nam Sacerdotum vittae extra rem nostram sunt, virgines , α nuPtae, verum non sine discrimine. Aliae, inquit Turnebus fgJ, erant
170쪽
ptarum, aIiae υirginum vistae sed utraeque tamen ingenuarum. De virginali vitta Flaccus Argonaut faJ:. Ultima virgineis cum flens dedit oscula cillis: de marita It Propertius fbJ:
Vinxit O acceptas altera vitta comas, Hinc collige discrimen inter virginalem vittam, & marita Iem. Vitta enim virginum una erat, una dc altera nuptarum. Per alicram enim
vittam nihil aliud intelligi hic a Propertio , quam secundam , interis pretatur Bernari ius ad quemdam Statii locum scJ , ubi ex adducto Propertii versu, virgines habuisse quidem vittam , probat, sed simplicem , matronas duplicem, quae Bernartii sententia probatur etiam Theophi Io Rayna udo Dd J. Vistam rectam nuptarum fuisse , notae vir eruditissimus in suo ad poetarum amatoriorum trigam satis caeteroqui accurato indice feJ, per inde ac virginum vitta obliqua fui set. Sed non oscitanter Propertium legentibus patet, non rectam vittam datam apud ipsum significare tantummodo , ominosum aliquid in nuptiis accidisse, quo appareret nuptias iratis Diis celebratas. En
Οuae mibi deductae fax omen praetulit, illa. Traxis ab eυerso lumina nigra rogo,
Et fluio sum sparsa lacu, nee recta capillis
mira data es e nupsi non comitante Deo . Vittae igitur inter nuptas, ct innuptas discrimen , quod attulimus , sed aliud etiam ab habitu capillorum . Ita enim vitta simplici capillos virgines religabant, ut adhuc cirros deserrent, quemadmodum pueri, ideoque ut Persio fgJ cirrati sunt Pueri: - Ten cirratorum centum dictata fuisse, ita Ammiano fhJ cirratae puellae sunt: S licet quocumque oculas flexeris , affatim multas spectare cirratas, quae si nupsissent, per marem terjam nixus poterat suppetere liberorum. Cirrorum in virginum cultu Lipsius sil admonuit, cui tamen minime assentior cirros cum cincimnis confundenti, quorum inter se non leve discrimen , cum multis arbitror, fuisse, quum cirri nulla arte crispati, & compositi , secus cincinni. Cirratae igitur virgines, quae nulla arte capillos comebant , non acu discernebant, non curiose torquebant , di componebant . Favet Tertulliani locus a Lipsio etiam laudatus, unde liquere puto, hoc