장음표시 사용
191쪽
Mulieres in manu, aut tutela alicujus. Lex Voconia. Maritus uxori judex. Forminis nullam Reipublicae purIem aitιngere Peranissam . Earum amor in puIriam.
MUlierum nulla apud Romanos sui pleni juris unquam fuit ,
quippe quae aut in manu, aut in tutela alicujus esse debebant. Antequam nuberent, in patris, post nuptias in viri manu erant, si ex eorum uXOrum genere erant, quae in manum convenissent; sin autem ex alio , adhuc post nuptias sub patris erant potestate. Nun.
quam saltas suis exuitur servitus muliebris , ct ipsae Iibertatem , quam υ auitas , oe orbitas facit, detestantur, ajebat ille taὶ . Libertinae vero erant in patroni manu, ideo Livius de Hispala Fecenta b post
patroni morIem, quia in nullius manu erat. Orbis, di viduis jam lιbe tatem adeptis, tutorem dari oportebat . Mulieres omnes , ait Cicero e , propter infirmitatem consilii majores in tutorum poIestate esse υοl-runt 2 bi inυenerunt genera tinorum, qaa poIestate mulierum conIinerenIur. Ad quae autem necessaria esset auctoritas tutoris mulieribus, explicat Ulpianus tit. II. In si. Forminis , quae in manu parenIum , aut virorum non essent, Iutoris auctoritas necessaria erat in bis rebus: si Iege , aut Imdicio agerent, si re obligarent, si ciυile negotium gererent. Nihil horum igitur ratum , si id scemina sine tutoris auctoritate fecisset . Cicero cd : Hoc non potes , quod mulier sine tutore auctore promiserit , deberi . Ne dotem quidem poterat vii rei τ', si nuptura nullo auctore promisisset Idem Ciceio eadem oratione se) : ipse niam quam auderet judicare, deberi viro dotem, quam multor ηullo auctore dixisset. Tutorem vero non ipsae sibi sumebant , sed a magistratibus petebant . Livius t f) : tutore a Tribunis , Praetore petiso, quum tGamentum faceret, unum Ebusium instituerat haeredem . Potuisse autem amarito uxori testamento tutorem dari , negat Grupen g . Neque enim major erat potestas mariti in uxorem , quae in manu eJus enset, quam patris in liberos. Pater autem liberis tutorem minime
192쪽
dabat testamento, nisi pupillis seii maribus, seu sceminis . Cum igitur sceminae jam puberes, re pupillarem aetatem egressae suae essent potestatis patre, aut maritia eX tincto, at nihilominus tamen sub tutela peris tua esse deberent; tutorem sibi dari petebant a magistratibus. Viduae tamen siepius tutorem ipsae sibi eligebant , si tutoiis optionem , uti fieri a maritis solebat, illis vir testamento dedisset quod a jurisconsultis inventum ad eludendas leges, & tutelae vim fuisse, videtur inis dicare Cicero pro Murena ta). His autem legibus minime tenebantur Virgines Vestales ex Numae instituto , ipsitque , teste Plutarcho b , testamenta, vel superstite patre , nuncupandi jus erat , ct sine tutore, vel curatore liberum rerum suarum arbitrium . Nulli id praeter ipsas sceminae concessum, quibus nihil amplius indu Igeri soliatum suit , quam si ob magnum aliquod in patriam meritum , I gibus honorificentissimo privilegio silutae , tutorem sibi optare possent , quod Feceniae Hispalae contigisse , testis est Livius se : Utiaque Feceniae Hispata tutoris optio item esset , quasi et cir resamento δε- disset . Durius it Iud quod de exercendis mulierum haereditatibus cautum fuerat lege Voconia, quam a in Voconio Trib. pl. latam Caepione, di Philippo Coss. suasiste se annos quinque , di sexaginta natum νluxus muliebris perpetuus hostis , Cato major memorat d . Prohiabitum hae lege, ne qui census esset , υirginem , aut mulierem haeredem
insilueret. Complectebatur autem ea etiam utrumque parentem . Clarum ex Tullio ce): P Annius Asellus , cum baberet unicam filiam , neque census esset , quod eum natara bortabatur , Iex nulla probibebat , fecit, ut filiam bonis suis baeredem institueret . Idem pauIo post s s)
Annia de muliorum propιnquorum sementia, pecuniosa muIier, quod ceri non erat, testamento fecit baeredem filiam. Vides ideo nulla Iege prohibitos Annium patrem, S Anniam matrem scribere haeredem filiam, quod neuter census esset, cum Iege Voconia solum qui census esset , teneretur. Censum autem esse idem est , ut Pedianus gὶ interpretatur, ac centum millia sestertium possidere. Nam more isterum censi dicebantur qui centum millia professione detulissent , bujusmodi adeo facultates eensus vocabanIur . Scimus quidem a Servio Tullo hin , hujus summae, majorisve rationem habitam, ut in prima classe quis Posseceenseri. Si cui tamen haec non arridet interpretatio , contra quam
193쪽
ateor di mihi scrupulum injectum , quod Annia a Cicerone dieitur
pecuniosa mulier, neque tamen censa , aliam etiam affert Asconius ta) : Abi sic inultigunt: neque census esseι, boc est neque census ejus in quim enninm illud esset fallus, quorum anaoraem spatio instaurari census 1 olei apud Censores, quorum adminis Ito per Iustrum , hoc est quinquennium, extenditur. Sed ut priori interpretationi nemus , quam video a cIarissimis viris , qui notas in Asconium scripserunt, non improbari, tenues haereditates , dicemus, quaeque infra centum millium sellertium summam erant , lege Voconia minime comprehensas. Quin& illis , qui eam summam possulerent , ideoque censi essent , ex quadrante licuisse sceminas haeredes facere , colligit ex Dione Franeiscus Hotomannus c b γ : scribis enim Dio εἰ-ρ ευο ημMν μυριάδας : idest HS. XXV. quae pars quarta est bonorum ejus ,
qui Census ausiore Pediam dicebatur . Duo etiam alia legis Voconiae capita ex eodem Hotomanno te addenda sunt: Ne plus Irigatis , quam haereastatibus auferretur . Idest ne plus cuiquam sceis minae legare liceret , quam ad haeredem , haeredesve Perveniret . Item , Ne forminae ultra eoosanguineos ab intestato succederest Alii tamen ne consanguineis quidem potuisse foeminas ab intestato succesdere affirmant. Augustum aliquas sceminas his tantis legis Voconiae
vinculis solvisse, idem Dio auctor est id .
Maritus , dum uxorem in manu habuit , mulieri judex pro rea fore fuit , ut ex oratione M. Catonis refert A. Gellius te . Sed uxorem, sive ea eonvenisset in manum , sive secus , in adulterio deprehensam , aut vinum bibisse compertam , impune maritus DC cidere ex lege Romuli poterat . Haec tamen tanta vitae , neci iaque potestas placuit aliquando esse pori αν Penes Patrem , quam maritum per legem Iuliam , quam Augustus tulit , de adulteriis is Pater itaque filiam adulteram in potestate constitutam patrio jure, filiam vero , quae eo auctore in manum mariti convenisset , ex
potestate legis Iuliae , si ad eam rem gener socerum adhibuisset , occidere potuit ; imo sive in patris potestate , sive in mariti manu esset , occidere debuit , si impune adulterum domi suae , generive prehensum vellet occidere . Haec ex Grupeta O , qui legis huius hanc afferri rationem ait a Papiniano : Ideo patri ,
194쪽
ra , quod pIerumque pietas paterni nominis consilιum pro hiaris empla I eaeterum mariti calor , ct imperas facile decernemis Itiis r
Foeminas , quibus nec sua tueri , nec solis privatim quidquam agere permissum ob consilii imbecilIitatem , ab omni publicatum
rerum administratione exclusis apud Romanos, secus ac apud Lacedemonios , mirabitur nemo. Non magistratus, nec sacerdotia, nec
triumpbi , nec issignia , nec dona , aut spolιa bellica his comingere possunt , ajebat ille sa) . Mirari potius illud possumus, quod aliquae hodie gentes in Europa sunt , ubi foeminae rerum aliquando potiuntur , cogunturque viri jam non sub rege, sed sub regina degere . Ingressa quidem senatum est Semia mira Helagabali mater ,
regnante filio , atque inter senatores sententiam rogata ; verum Post ejus mortem severe cautum est , ne unquam mulier senatum ingrederetur , utque inseris ejus caput dicaretur , devovere turque , per quem id esset famian . Melioribus autem re publicae temporibus non modo earum nullam sen tum unquam ingressam , legimus , sed etiam quod in publicum prodierint eblan. diendis virorum suffragiis pro Iegis Oppiae abrogatione , vehemem ter a Catone castigatas bὶ . Plutarchus etiam resert c , cum formina aliquando causam pro se in soro dixisset , Senatum
Deos consuluisse , ecquid hoc exemplum urbi portenderet. Memo-xat tamen Valerius Maximus id in aliquas, quas condisio naturae , di verecundiae stola , ut in foro , di is judiciis racerem , cohibere non potuiι . Neque Plurium tamen , quam trium meminit , Αmesiae , Hortensiae, di Caiae Astrantae , quarum ultima caeteris impudentior ad muliebris calumulac notissimum exempIar, eodem teste , evasit , adeo ut pro crimine improbis formiuorum moribus C. Afraniae nonaea objiceretur. Quamquam vero mulieres Romanae nu Ilam omnino civitatis parutem attingerent , mirum, quo in rempublicam amore semper cum viris certarint . Non soIum semel , atque iterum aurum in aerarium delatum , publicaeque angustiae suis ornamentis Iesaiae id testantur , sed studium etiam illud , quo toties legimus apud hist ri eos Deorum delubra adiisse, aut gratias pro rebus bene gestis acturas, aut dissicilibus temporibua eorum iram placaturas. Matronae ait
195쪽
Livius a , quia aribit in ipsis opis erat , in preces , obtestationesque verse per omnia delubra vagae, suppliciis , wrisque fatigare Deos . Plura afferre hujusce rei testimonia , supei vacuum arbitror. Suppli. catum ire, amplexari simulacra, aras clinibus verrere, illis in publicis calamitatibus , nullo etiam jubente, usitatum . Accedit illud earum in patriam caritatis argumentum , quod Optime de reia publica meritos ei ves publico luctu prosequebantur , quemadmodum annum luxisse L. Brutum b , ac Valerium PobIicolam se , Livius refert.
Forminae Romanae siserstitiose. Matronaram funera. P Ropensum ad pietatem sexum, ac imbecillia sceminarum ingeiania salsae religionis error vix dici potest , quanta superstitione imbuerit. Uerissime a jebat quaedam id ,- Ut stulte, O misere omnes sumus Religiose Meretrices ipsae Iudricos sibi Deos finxerant, quos irrisisse potius di- eam , quam eo luisse , sed nisi ita irriderent , ne turpis quaestus parum procederet , verebantur. Praecipue vero, cum scemina timidissimum animal natura sit, ostentis, di ominibus facile exanimabantur, ideoque hariolos, hariolatrices, idque genus impostores , & deliras anus in maximo habebant honore, adibantque frequenter, magni iaque impendiis juvabant. Uide Iuvenalem sub finem satirae sextae, ex qiaci nihil ex scribo . Nullo aratem tempore ad haec non propensas Romanas sceminas, disce etiam ex Plauto, apud quem uxor dicitur hae maritum rogare te r da , quod dem quinquatribtis Pr.ecantatrici, conjectrici, bariolae, atque aruspicae rFlagitium est , si mbit mittetur , quo supercilis spieit sTum pistricem clamenter non potest, quin munerem.
Loeus hic esset agendi de sacris , quae sceminae Romanae frequentabant , deque Diis, quos impensius colebant . Sed non ego id otii modo nactus sum, ut in hunc campum ingredi possim. Fortasse ali
196쪽
quando & id mantissae loco brevi Iauic tractatui adjungam . Modo coisronidem imponere operi juvat, neque aliud insuper quaerere, quam honores, qui post mortem sceminis habebantur. Eodem funeris honore eIatas foeminas , ac viros , Puto , nihil. que in exequiarum pompa nobilibus matronis invisum , quod principibus viris concederetur . Imagines majorum in matronarum suis nere prolatas, satis probat Caesaris audacia ta , qui in Iuliae amitae suae lanere Marii, cui nupta illa fuerat, imagines, quamvis hostis aliquando judicati , praeferre non dubitavit . Earum etiam sicut virorum post mortem solennis laudatio erat , idque honoris a Senatu matronis additum , resert Livius b) , quod eum in publico deesset aurum , quo summa pactae mercedis Gallis confieret , a matronis collarum acceperat , ut sacro auro abstineretur . Grandiores tamen natusce minas duntaxat laudari solitas , narrat Plutarchus c) , novumque propterea fuisse , quod idem Caesar uxorem suam adolescentiorem sunebri oratione laudarit . Primus omnium fuit pariter Caesar , qui in sceminarum funere gladiatores daret , ita enim Suetonius id : munus populo , epulamque in filiae memoriam pronunciatat , quod unte eum nemo . Uulgus tamen novum morem deinde imitatum , testatur Lipsius test . Haec matronarum funera . Verum di in meretricularum exequiis pompam , frequentiam , Ploratum , atque omnia honoris plena videbis apud Terentium in Andria
198쪽
CONVICTORIBUS COLLEGII CLEMENTINI.
200쪽
ORATIO PRIMA. Rustissimum TRINITATIS Mysterium, de quo
apud te jubeor dicere, BEATISSIME PATER ,
omnis sentio vim orationis excedere , cum Omnis
vim fugiat intelIigentiae. Λttonito adorandum silentio , quod ideo cognoscimus , non quod claram de Deo notionem, sed quod Deo nulla ratione labefa- , ctandam fidem habemus is Audaciae est id velle diis endo assequi , quoa Deo revelante didicimus . Hoc enim tantum Mysterium ut clare nobis a Iiquando aperiret a I , nequaquam Per Prophetarum oracu Ia Deus ad nos descendit , ut plura alia detectur , ad quae mentis acies evadere nuIIa poterat sed ipse inter nos versatus ore suo prodidit aeternus Filius - Quod eum nobis innotuerit, gaudere quidem bono nostro debemus, sed magix adhuc, quod ita Dei ipsi ux gloria cumulatissime aucta sit se enim Praeclarior laus excogitari iamquam PCrest ipsi deferenda , quam si HOMOU-
SION TRINITATEM confitemur λ Tune de Deo digna senti
mus, cum ea Praedicamus, quae inaceessa menti nostrae intelligimus. Mundi conditorem, ae gubernatorem cum dicimus, ea celebramus, quae veI muta ejus opera diserte salix enarrant οῦ cum vero divinam
illam verbi generationem, Amorisque spirationem colimus, ea Prae. dicamus , quae Deus unus testari poterat, qui unus noscit . Quis autem dubitet, maiorisne xloriae sit , has Coelorum semper vertentium sphaeras, hunc te irarum stantem globum ab ipso esse fabrefactum , an Parenti aequalem Filium , spiranti aequalem Spiritum ante sareulorum exortum in ipso extitisse e Sapienter Cyrillus cb : δε Deo majus est esse Patrem , quam Dominum, quia ut Patre genuit Filium sibi ae alam ut Dominus creaisI ereaturas , quae in infinitum minares sum tFilio. Eo praeelarior itaque , Deoque dignior Iaus est TRINI 1Λ-TEM simpliei animo fateri , quam ipsam omnipotentiam ornare verbis , quo magis suis ipse Deus operibus praestat o Magna enim gloria ipsius est quod ea possit, quae non intelligimus longe tamen