Stanislai Santinelli ... Dissertationes, orationes, epistolae, et carmina

271쪽

238 Orationes Funebres . ,

nunquam alias eontigit, restituta . Sed prae omnibus laetum illud , di gloriosum : Benedicti ni fasti novis Sanctorum nominibus aucti . Quod cum omnibus, qui huic militiae nomen dedere, maximo gauis dio fuit, tum praeeipue hujus coenobii alumnis , ejusque moderato. ri, quando Sancto Petro Ursecio per Beatum Ioannem Maurocenum

V eoli consilio, Urseoli exemplo Monachum initia sua insgne hoe

coenobium debet. Sed ut vela colligam , tempus me monet , quamquam longum aequoris spatium arandum restat, cursumque zranquilla maris facies, jueundissima nimirum ad dicendum materies suadet. Qui, quantus. que Bonaventura Finardus fuerit, Postquam non vobis, Patres Religiosissimi, qui penitus eum nostis, sed his, qui ad funus freque nisas convenere, ostendere conatus sum , ad vos orationem converte.

re, vestrumque accepti ob tam cari Antistitis jacturam vulneris dolo. rem solari meae partes essent. Sed cum Oculos circumsero, vosqae , caeterosque hoc moerentium habitu intueor , simulque recordor , quam sereno vultu Pro vestra humanitate , quamque hilari animo huc accedentem quemque eXcipere soletis, quam laeti etiam huc ap. petiere hi solent , sive ut ad amoenissimas hortorum vestrorum inis ambulationes divertant, sive spatiosissimas ac magnificas aedes saepius quidem, sed nova semper eum admiratione visas circumeant , sive ut in instroctissima bibliotheca libris, quos non alibi apud nos invenias, dent operam , sive ut sacris adstent, quibus tam splendido a Paratu , ac pompa operamini , cum , inquam tam laeta recordor ;conversa rerum iacie, tantoque , quem vos , quem hi vestrum st diosissimi prae vobis dolorem sertis, ita exan Or, ut meo me ossicio imparem omnino sentiam. Finem itaque dicendi faciam, & Super omnes precabor , ut vestrum singulos incolumes servent, di ab hoc praeclarissimo coenobio hujusmodi calamitatem aeternum avertant. Diqitigod by Cooste

274쪽

Trecentos fulse senatores Romae : praeter bos alios etiam

in Senatum convenior. UM ad te superioribus diebus convenissem , tibi

gratulatum quod in summum ordinem cooptatus esses, amplissimo autem parenti tuo , quod senator ipse quinque filios senatores omnes eXIrema hac aetate amplecteretur; multa de senatu Romano, dum hunc cum Veneto conserimus , mutuis sermonibus jactata sunt . Quae tunc exactius excutere minime est visum , ea nunc, quod ut facere aliquando vellem , rogasti, diligentius examinemus, quamquam aurificis statera ne modo quidem. De senatorum numero primum incidit sermo. Nihil certi de hoc af rri posse , arunt non ciuili . Sub ipsum libertatis initium Brutus Consul diminutum Patrum numerum ad trecentorum summam explevit . Longe tamen plures insequentibus temporibus inter senatores adlecti . Nam Sylla rerum potitus quadringentos esse voluit . Auxit hunc numerum Iulius Caesar ad nongentos, quo extincto III-Viri supra mille senatores legere. Hac deformitate commotus Augustus IanIa turba leυavit senatum , eumve

ad pristinum modum , ait Suetonius in vita , ct splendorem elegit . Hinc autem scrupulus iniicitur, num sicut suus splendor , se suus

etiam modus, certus scilicet numerus senatui fuerit . Nullus dubito. Syllae enim , & Caesaris, ae III Virorum acta nihil movent, ut credamus, licuisse salua re publica magistratibus , quibus legendi se. natus jus legitimum fuit, modo plures, modo pauciores , quod liis bitum inter civiles tumultus victoribus, Senatores deligere. Trecentos Senatores esse placuit primum regi Tarquinio Prisco , sub quo ait Dionysius Halicarnasseus l. t. pag. I99. editionis Lupsiens. 169 I.

rum prima Roma Irecentos habuit Senatores , qui ducenti ange fuerant :placuit Bruto Consuli, qui diminutum PaIrum numerum , teste Liviol. II. c. I. ad Ireccmarum summam explevis. Quoniam igitur , ab intesti. Disitirco by Corale

275쪽

testinis malis libera republiea, ab ullis Censoribus nunquam legimus

aut imminutum, aut auctum senatorum numerum, sed demortuis, aut Ioco motis alios sublectos tantummodo, puto jam tum lege sancitum, ut trecenti essent. Neque plures multo esse Poterant, quando victor Sylla si Ientibus inter arma civilia legibus ad quadringentos auxisse novo exemplo memoratur. Sed nihil opus conjecturis Idem

Halicarnasseus I. VII. 46 I. ουδέν ῆττον αποδδεινυΘε φυλακας αυτων τριακοσίους ανδρας εκ τον πατρι ων τους κρατιςους τε και πρεσβυτάτους , εcων n δη-er ετηκεν . Et nihilominus addidissιs eis custodes trecentos viros, aeIare S Urtute inter patricios eminentes , ex quibus senatas jam constar : ac paulo post p. 466. ενΘυμηΘετας οτι ἡ βουμήδε-ogaένη περ αυτου παρωσιν , ανδρες οἰ κρα τοι της πολεως τριακ τισι respiciant sal. tetn deprecantem pro eo sanuIum ιrecentos viros ιωius citatatis UIimos . Quamquam vero trecenti essent senatores , non ideo trecenti tantum in senatum conveniebant , verum alii quoque , nimirum ii , quibus sententiae in senatu dicendae jus erat, Ita Livius I. XXIII. c. 32. Consules edixerunt , quoties senatum vocassenI , ut senatores , quibusque in senatu sententiam ἁicere liceret , ad ponam Capenam coninnirent. Ii autem erant, qui magistratum gerebant, nondum tamcnin senatum lecti. Habes, Senator amplissime, de numero Roman rum senatorum sententiam meam , quam si tuo ipse calculo pro . veris, nemo jam non probet. Vati.

EIDEMI I.

Abdicato magistrata , qui noxdum sexator , minime in senatum comvenisse: Inter senatores eos etiam , qui magistratum non gesserant . adlectos . Pedarii senatores qui pQ Uaesiisse te memini, eum alius ex alio sereretur sermo , num illi , qui nondum senator ob magistratum in senatum conveniebat, venire etiam liceret, postquam abierat magistratu , tum etiam , num senator legeretur unquam , qui magistratum nullum gessisset. Quod ad primum spectat, quod jus magistratui veniendi incuriam erat, idem non videtur illi suisse, qui magistratum abdicaverat, nisi prius inter senatores cooptatus esset. P. Crassum, qui in senatum Quaestor venerat , post quaesturam non venisse , patet ex Valerio Maximo I. II. c. I. Neque enim Q Fabius Maximus objurgatus fuisset Diqitiros by Cooste

276쪽

Epistiti. 263

set a Consuli biis , quod colIoquutus cum Crassis de iis esset , quae secreto in curia acta erant. Haec enim non nota Crasso non suissent, si, quamvis non senator, in curiam venisset. Fabius autem per imprudentiam de his eum Crasso sermonem habuerat, ipsi curiam patere arbitratus, non ob gestam triennio ante quaesturam , sed quod triennio ante quaestorem jam a Censoribus in ordinem senatorium adlectum sibi persuaserat. Quod vero ad alterum spectat, quamvis rectior, & usitatior veniendi in curiam via esset magistratus, indubium tamen est , patuisse iacuriam aditum illis etiam , qui magistratum nullum gessissent. Singulis tantum lustris legebatur senatus . Quis autem non credat ex trecentis per integrum lustrum plures aliquando demortuos , quam essent ii, qui per idem tempus magistratus iniissent λ Numerus itaque explendus erat ex iis , qui nullum magistratum coepissent. Ita Buteo dictator dictus ad legendum senatum , ut Livius reseri l. XXIII. 23. primum in demortuorum Iocum legit , qui curulem magistratum carpifisent , necdum in senaIvm Iecti essem, tum legit, qui aediles , tribuni plebeii , quaestoresque fuerant, rum ex iis , qui magistrarum ηon coepissent, qui is Ita ex bine fixa domi haberent , aut eiυieam coronam accepissent . Qui Gque igitur ad legi poterat in ordinem senatorium, qui bellica virtute, civili prudentia, ac morum probitate commendaretur, modo aetatem , ac censum senatorium haberet . Legebantur autem senatores Plurimum ex equestri ordine , sed nonnumquam etiam ex plebejo. Qui uero nullo gesto magistratu in senatum Iegebantur, cum sententiam minime rogari solerent, ii sunt , quos pedarios appellabant, quod pedibus in aliorum sententiam discedebant . Parco pluribus. Cura valetudinem tuam. Vale.

EIDEM

III. -υatis auctoritas A. Gellii de pedariis senatoribus, deque iis , qui is

senatum non senatores veniebanI.

OUM tibi, Vir Amplissime, proxime scripsi, iis nonnulla eruindite regeris ex Λ. Gellio l. 3. c. I 8. unde tibi videri , ais, di magistratu iunctos adhue venisse in curiam , licet nondum in senatum lecti essent, & eos , qui pedarii dicebantur , inde nomen sumpsisse , quod in curiam pedibus itarent , non quod pedibus iasententiam distederent. Meam, quam Gellii, pluris tibi esse aucto

277쪽

ritatem , non ita sum audax , ut velim . Adverte tamen , quammu Ita turbat eo loco A. Gellius . Primo quod sive Gabius Bassus , sive Gellius inquit , qui curuIes magistratus gessissent , curru solitos incuriam υebi, non omnibus probatur, deceptumque seu Bassum , seu Gellium non unus existimat. Deinde quae haec consecutio vel bolum sui nondum a censoribus in senatum lacti erant , senaIores quidem non

erant, sed qnia honoribus populi usi quidem erant, in senatum Mniebant, o sententiae jus habebant . Nam S cura Issi a magi ratibus Iuncii , qui

nondum a censoribus in senatum lecti erant, senaIores non eram: quia

in postremis scripti erant, non rogabamur sententias , sed quas principes dixerant, in eas discedebant. Bis ait, qui a censoribus in senatum I cti non erant, senatores non suisse , quos nihilominus dicit in postremis scriptos. Seu in primis, seu in postremis qui scripti erant ,

senatores erant. Hos nondum senatores jus tamen sententiae liabuisse, affirmat, quos statim asserit, quia in postremis seripti, non rogari sententiam, sed in aliorum sententias discedere. Satisne videtur

constare sibi A. Gellius

Vidit haec Gro novius, ct corruptum locum arbitratus, una deIetalitera sanitati restituere conatus est . Qui κοκdum a censoribus lecti erant, senatores non erant: o qui in postremis scripti, non rogabamin senten-ιias. Eorum, qui in curiam veniebant, duo sitisse genera, videtur voluisse Gellius significare , alterum eorum, qui magistratu functi,

nondum erant senatores, alterum eorum, qui senatores erant, non

dum tamen magistratum gesserant. Illi sententiam rogabantur , hi secus. Λt nonne , quaeso, haec Pugnant cum superioribus, quibus confirmandis afferuntur λ Etenim si, qui nullo gesto magistratu lecti erant in senatum, in postremis scripti, non sententias rogabantur, sed quas principes dixerant, in eas discedebant; cur non dicti pedarii, quod pedibus tantum sententiam dicere ne y Mimographi etiam versus , quem statim Gellius laudat, Bassi commentarios propugnat ne, an impugnat Caput sine lingua pedaria Ierienιia est . Si sententia pedarii est habentis caput sine Iingua, pedarius est , qui non voce, quid ipse sentiae , dicit , sed in aliorum se utentiam

pedibus discedit. Hujus autem vocabuli non hanc esse rationem Gellius opinatus est, quia cum senatusconsultum per discessionem fiebat, universi senatores sententiam pedibus ferebant . At pedarium dixit nemo eum , qui aliquando in aliorum abit sententiam , quam coeter

quin rogari, & dicere solet , sed illum , cui nunquam rogato sententia pedibus tantum dicenda semper est . Ex his , quid desere dum A. Gellii auctoritati hac in re credam, facile potes intelligere . Ipse nequaquam sententiam muto: quod volens, alii sentiant. Vale. EI- Diqitigod by Corale

278쪽

Epistola. 26 s

Loeus Lissi tentatus. Senatores appellati Patres conscripti. TEntandus est jam Livii Iocus, de cujus sanitate , quam nemo unus hactenus in dubium vocavit, quod ipse dubitarem , miratus es. Ita Livius lib. II. cap. I. Patriam numerum primoribus equestris gradus lactis ad trecentorum summam expleυit, traditumque inde fertur , ut in senatum υocarentur , qui Patres, quique conscripti essent rconscriptos ta licet in noυum senatum appellabant lectos . Id mirum quantum profuit ad concordiam emitatis, jungendos e Patribus plebis animos. Minime assequi me, haud dissiteor, quid sibi velint verba illa , traditumque inde fertur, ut in senatum vocarentur, qui patres , quique conscripti essent. Qiijd enim traditum inde est λ Anne ut vocatu Consulis et conscripti convenirent in senatum ζ Numquid mi ni me vocati essient, nisi institutum hoc a Bruto transmitam post ris emet y Quam ob aliam causam novi veteribus senatoribus conscripti fuerant, nisi ut in senatum vocarentur e An vero id traditum, rit Consul in haec uerba senatum ediceret e mi patres, quique comserimi essente Sed edicti verba nobis servavit A. Gellius, loco proxima epistola laudato: SENATORES. QUIBUS. IN. SENΛTU. SENTENTIAM. DICERE. LICET. Livius etiam l. XXIII. c. s 2.

Consulis edixerunt, ut senatores , quibusque in senatu sententiam disere licet, ad portam capenam convenirent. Quid igitur a Bruto traditum, quod ad polleros deinceps pervenerit λ Id puto ut senatores vocarentur Patres conseripti. Λd concordiam enim civitatis , jungendocque patribus plebis animos, sumilit statim Brutus discrimen omne inter novos, veteresque senatores, cumque sub regibus alii majorum, alii minorum gentium appellarentur, ut unius Ordinis viri unius ais nimi essent, nec quemquam prae aliis conditionis suae puderet, in. stituit, ut Patres conscripti de latrorumque nomine vocarentur Ο mnes. Dionysius usque a Romulo traditum hoc, retulit lib. II. p. 86. οἰ- κετέχοντες τς βουλευτηρίου , Πατερες πγραφοι προσηγορευΘησαν , η μεχρις ελου ταυτης φ, χάνον τῆς προσηγορίας . sui vero censerentum in Me concilio Patres conscripti nominati sunt , o sic vocantur nunc quoque . A Bruti consulatu hoc, repetendum testatur hic Limius, cui major etiam hac in re videtur fides habenda. Deis

posito pignore, hunc esse Livii sensum, contenderem. Quomodo eris

279쪽

go, ais, Ioeus Ilvianus legendus est ἐ Mihi satis est, quod uleus Iaistere illic suspicor, indicaue majorum gentium critici medicas maianus adhibeant. Vis tamen, aliquid di ipse audeam φ Quae glossem

ta olent, quaeque a mala manu videntur esse , deleto , atque ita legito : traditumque inde fertur , in senatores Parresconscripti υocaremtur . Id mirum , quamuis profuis ad concordiam piisIaιis , jungevd6que patribus plebis animos . Habes, vir Amplissime, unum ordinem , unum nomena nominisque hujus Primam Originem. Vale.

Locus Licii explicatus. Nullus senator aliquando Romanis, nisi qui patricius. Inter patricios coopIare populi erat.

Q Uidni adipum Davus eonsulam Quae aliis seribo, judicio tuo

prius subjicere juvat, quam cum aliis communicem . Concialiandus mihi est Livio Livius, ex cujus pluribus Iocis cum plaunum sit, Romae senatores non nisi a consulibus primum , deinde a censoribus lectos, ita ut amplius de hoc non videatur dubitandum ἱ r manent tamen , quae eruditos aliquos torqueant , verba Canuleii apud eumdem, quibus videtur id universo populo tribui. Nosti illa I. IV. c. q. Hoc si polluit nobilitatem istam vestram, quam plarique oriundi ex Albanis , Sabinis , non genere , nec sanguine , sed per eo ptationem in patres habetis, aut ab regibus Iecti, aut post reges exactos jussu populi. Cur haec erucem aliquibus figant, ipse non video. Pa. rres eo loco, totaque illa Canuleii oratione pro patriciis dicuntur . Neque enim cum patribus stricte sumptis, sed eum patriciis res est, ac nobilitas non eorum erat tantummodo, qui Patres, sed omnium, qui patricii. Sicut igitur eadem oratione enubere e patribus est enuis bere ex patriciis, sic cooptatio in patres est cooptatio in patricios , atque ut c. I 6. ejusdem libri transire a patribus ad plebem est transi. re a patriciis, nec non I. UI. C. 42. praetorem tinum e patribus creare est creare e patriciis ; ita hic cooptari in patres est cooptari in patri

cios .

Nemo ad Canuleii tempora in senatum a eonsulibus , aut censoribus Iectus , qui non patricius esset : nemo , qui patricius genere non esset , inter patricios cooptatus nisi jussu populi. Primum ne Romulus quidem , nedum Priscus Tarquinius , aut

280쪽

regum alius sibi hoc indulii , ut non patricios in senatum ad lege ret, teste Dionysio. Ita hie l. II. pag. m. de Romu Io, dc Tatio

χαίως βουλε αῖς προσεν, Φαν. V sum est regibus duplicare patriciorum

nume um , aequali numera e novis ineolis ad priores familias illustres acile. cto , quos patricios Voca nt, atque ex iis centum taros curiarum suffragiis electos ad vererem senatoram numerum adscripserunt. Ab Anco Martio Tarquinius Damarati filius vir sortissimus judicatus, ut idem i. III.

P. I 8 I. τα τε αμm σεμυνιὼν διετελοι , ἀς τον των πατρικίων , τὸ η, βουλευτων ἀριΘμον ὐπεγραψεν. tum aliis identidem bonoribus est affceius, tum paIraciorum , ac senatorum numero adscripIus . Tarquinius ipse deinde l. III. p. I99. ἐπιλε-ας δεδρας ἔκατὸν ἐκ Στάυτων των δημοσπιπιῶν πατριόους ἐποιημε, η κατέταρον εἰς πον των βουλευτων αριΘμον felectos ex omui plebejorum numero renItim patricios fecit, ιρο in senat rem numeram eooptavit. Primi consules i. U. p. 287. ἐκ των δημοτι- κων τως κρατχους ἐπιλεξαντες , πατριαίους ἐ'ποίη ταν, ται συνεπλήρω σαν ex πων τῶν βουλην aς τριακοσIους. Praecipuos ex plebe allegerunt in patriciorum arinem, di ex bis senatum suppleυerunt aὰ trecentorum numerum. Ex his satis liquet, non prius aliqriem geuere plebejum lectum esse inter senatores, quam Patricius legeretur.

Jus autem transserendi in ordinem patriciorum pIebeios fuisse penes universum populum, quamquam nemini dubium puto, testem tamen habeo eumdem Dionysium I. IU. p. 2O3. ubi haec habentur de Servio Tullio, ut a regibus ipsis id juris populo permissum appareat: Auxῖσι ναὸν άυτον ἐκ τοῦ δημώ μεταγαγὼν ἐξέωσαν iac τους πατρικίους

Πομπίλιον . Suffragiis pipuli Romani e plebejo adscitus est in patrici rem Ordinem, sicut Tarquinias , atque ance bum ipsum Numa Pompilius. Si eodem autem modo , quo Servius Tullius, di Tarquinius inter patricios cooptatus est, distincte intelligimus, quod confuse, & pe mixte supra Historicus retulit, nimirum di Tarquinium adscitum inter patricios primum a populo , deinde inter senatores ab Anco Martio. Quin idem esse debet judicium de Numa Pompilio, dicem dumque Pro p erea statim a Romulo, populi Romani tantum suisse in patricios, qui patricii non erant, adlegere. Neque contra haec Pugnat , quod Canulejus apud Livium dicit, cooptatos aliquos in Patricios a regibus. Etenim qui primi patricii fuere, hos a Romulo ipso lectos nemo non dicet, qui non antea centum sibi in consilium