ErycI Puteani Suada Attica, sive Orationum selectarum syntagma. Item Palaestra bonae mentis, prorsus innovata. Operum omnium

571쪽

miramur, toto Hi sto riae corpore divinum pronuncies. Legere nunquam non volet,quisquis libaverit, S docteti nae,secudiae,prudeliae suavissimos carpet flores,quoties in manus admittet. Continua fertilitas est, quantum demis,nascitur M cum omnia collegisse te putes, phara relinquis. Sed ut concedam tamen, esse in Curtio quod reprehendi possit, minorem faciam, ut magis etiamdaudem. Mutilus est , ac frustra infeliciterque conatus Alexandrum nobis aeternum facere,qui ipse ter ipsui defecit.JI Cum Corporis nemo aut perfectum aut formosum dixerit: hac autem in-

felicitate laborat Curtius; ingeniosus, 'ne placeret tamen ; elcgans, ut vUΙ-ncra praeferret. Etenim quantum 'scripsit, diurnare ad nos usque non potuit: & tanquam majus viribus opus aggressiis , sempori succubuit. d dicam 'Commune hoC scriptorum paene omnium fatum est, & ω:stra in uno aliquo , inique etiam in -Curtio accusamus. Qirut Historici

ac de Latinis Iam loquor 2 quorum solum

572쪽

solum nomen, aut, ut felices adhuc sint fragmenta aliquot supersunt ipse Crispus, . Primus Romam Crisus in Hictoria. periit,ubi primus fuit; in Catilina, Iugurtha magnitudinis suae umbram

duntaxat ostentans. LiVius,cum C.XL.

scripsisset libros, vix trientem sibi operis vindicat. Et Tacitus, tanta olim cura ac gloria bibliothecis omnibus insertus, integer tamen servari non apόtuit. Frustra ceteros recenseo. Cum liuS,ut omnes vinc*iet perfectissimus perennavit ; & ut antiquitatis fide Commendaretur, Omnem evitare injuriam temporis non debuit. In Oisto

adhuc libris superstes est, qui decem

confecerat: cum totum destruere aetas non posset, parte, & exigua imminuit. impetum in primos duos fecie libros , ut servaret reliquos, amplius destruere verita est, & quia ulterius nocere non potuit praestantissimo operi,pepercit. Ipse Curtius etsi ima minutus , perfectus est. & jam non puerum nobis Alexandrum, sed adultum; non privatum, sed Regem nata

573쪽

rat: ut Regius omnino scriptor esset ac duraret: de quo quid sentire debe mus, Rex quo ,pronuciet,no ille qui.

de qui descriptus est:sed qui sic descrubi quoque potuit, ille animo & ingenio magnus, qui RAlexadri famam 8

Curtii eloquentiam meruit, Alfonsus Aragonius. Hic Capuae adversa valetudine correptus,ne otiosum haberet morbum, tunc quoque Regem si L tendit ,& serio nunc sermone, nunc exemplo mitigare dolorem studuit.

Cum , aegritudo Cresceret,& medicorum industria sine fructu sudaret,novum ipse remedium & invenit & adhibuit. Neglecto corpore, ad ingenii curam venit,& e scrinio non pharmacum , non unguentum , sed libellum petiit & quem putatis' Audito res. Hunc a Curtio, hunc de Alexandro scriptum,dignum 'prorsus tali custodia. & vel cum Homeri operibus habendum. Hunc igitur legere coepit, &experiri,an Histbria in morbum valeret. Nec frustra: dolectatus elegantia, prudentia, facilitate amoe

nissimi ingeniosissimique

Scriptoris,

574쪽

negligere primum cruciatum potuit: mox vigore quodam imbuere corpus,&, ut breviter dicam, pro animo habere. -Sic omnem morbi improbitatem Corrigens,& recuperatς jam si lutis auctorem laudans, Facessant, inquit , Avicenna, Galenus, Hippocrates, & tota illa Esculapii Schola,Curtium ego feliciori pharmaco & succo Medicum sensi, illius ope, illius Su da restitutus sum. Res mira i sed fide Scriptorum fulta. AEgritudine oppressus, & Regni tamen cogitationibus onustus vacare lectioni magnus 'Princeps voluit; & quod dare Medici non poterant; ab Historico acce

pit. Fatetur ipse: & quid nisi Regibus

omnibus, quid nisi magnis omnibus, . aut qui ad magna adspirant,tam insitagne CXemplum commendat ξ Sed . ego nunc juventutem alloquor, quae nisi regium hunc assumat animum, &Historiam aestimet, ad nullam unquapraeclarae vitae maturitatem excrescet:

nisi peculiari studio Curtium evolvat, frustra in reliquis curiosuis discendi desiderium conabitur explere. Cibus. ' i alibi,

575쪽

91 ERYCI Pu TE ANIalibi, hic vero deliciae sunt: doctrina alibi,hic voluptas jungitur. tu discere I&audire unusquisquet velit, amoenitate provocatur. Non adhuc omnium animos stupor, aut, quod pulchrum videri coepit, odium Litterarum invasit: nec prosundo verba,quae in commendationem eloquentiae at- , que Historiae depromimtur. Scimus sine raaice arborem arescere,sine fundamento domum Corruere : unum-

quodque principiis suis innititur, de magnum est. Ut scientiae doctrinae . capax sis, Litteris paras ingenium dc velut polis a sed has si doseris, scientiam sine radice alis., doctrinam sine fundamento sulcis : imo si deseriue, non jam didicisti. hoc agis, ut Cum' omnia didiceris , ignores quod pri- .mum est ut, cum ad senectutem labores produxeris, infantiae adhuc vitia invenias.Iam enim ponnulli statuunt,

nihil praeter Litteras Historiam esse, scilicet quam & pueri discunt rideoq; alienu ab Academiae dignitate, quicquid rindi, adhuc aetati proponitur. Ita est, Litterarum pars Histoxia est,

576쪽

& a Litteris incipimus eruditionem, ut omnem aetatem Histo ia sequatur. od nulla aetate perficitur, a prima auspicitim habet: & cum omnia scire te sine litteris existimas, hoc tandem Conscqueris, ut magna doctrina vix ultra plebem sapias. Ad Historiam igitur te cuiccs, Litteratum & prudentem volo , qui doctrinam quaeris ; facundum &elegantem volo, qui Rem publicam cogitas ,& tollere vota supra vulgum audeS. Et qua mox imitere legas, nec des at

Tecum Grais loqui item Romana vetusta Nunc igitur ut agam quod coepi , a

Scriptore meo non recedo. M o CX-emplo cohortari unum quem P, meo. affectu animare audeo, ut in asdem mecum delicias conspiret . . Quem amo Curtium & admiror, metim unius eo non sinos in Scholatia duco, omnibus exhibeo , & explicare publice aggredior. Hic iam Cur lius isquetur, adeste Auditores hic AIexander pugnabit, adeste spectatores. It omnia dici sciatis& agi,Vinc urorbis.

577쪽

omnia habeatis. Hic ille, Auditores, ingenium Ctyusque acuet; subtilissimus scriptor est: judicium roborabit; prudentissimus est: linguam expoliet;

secundissimus est. Etenim qua Ver borum sententiatumque selertia inaventioni suffecit , ea maturitatC moamentarcrum ponderat,& eloquentia

proponit. Q ia igitur argutum esse, prudentem esse,ddertum esse, omnis doctrinae summa est, quid ad)icere in genio Hudicio , linguae oporteat, Curtius inprimis docet. Sine his dotibus nemo unquam magnus fuit. has dotes sine Historiar subsidio ncmo cum iam de possedit. Non est quod naturae beneficio contenti simus: multa enim illa studio industriaeque humanae reliquit. Vt sibi quisque se deberet, aCcepit nascen di sorte quod excoleret. Cultus naturam perficiti S quia non

omnia a maleeno trahis utero,aut a -' late cois queris ; nasci iterum , in Schola debes, dc praeceptoris manu formari: haec animi quaedam eduC tio est: cibi,litterae,quibus nisi tantum tribuimus, quantum prodesse quan-

578쪽

ORAT 1 o XIX. doque Reipublicae cupimus, inglorii

Plexuri que& inutiles reddimur, frustra Naturae dona severioris scientiae titulo oneramus. Optimae vero

Litterae Historiae sunt, & in hunc propemodum finem inventae. Deinde, quia optime Historiam Curtius conscripsit, hunc omnibus magistrum dc doctorem statuo. Agite, o Iuvenes si bene honesteque nati estis, si ad magna surgitis, ingenium colite, judicium formate, linguam , imbuite: alia ad Rempublicam, , ad Honores, ad Gloriam via non est. Etenim ut quis loquitur i, ira negotium quodcumque aget: sed feliciter loquetur, qui& ingenium excultum, & Judietum formatum adferet. Iterum, agite, o Iuvenes, re iam serio, quid de vobis .pa- rentes, quid Patria, quid Princeps ipse sperare possit, ostendite. aecumque discitis, sine prudentia honeste quoque ignorari possvnc. Nihil turpius, quam hausiste magnarum artium latices,mnihil ultra liliolam vi perer ire ad Reipublicae atque Ecclesiae munera, & aetatem non mutasse .

579쪽

Semper enim puerum esse, qui Hustoriam non lustravit, Galaecis olim ut Plato in Timaeo refert, AEgyptius sacerdos obiecit. Mundi annos nisi tuos facis, natus tantum videaris: nisi respicias, quicquid retro est, viam vel fisi noctem agis, & in rebus agendis Caecus es. Ipsae, quas didicistis, artes, o Iuvenes, ad Historiam ducunt. Geniae sunt, sed auro opus, ut dignit tem splendor inveniat. Historia ci-pus, ut quam titulus doctrinam indi cat, usus & prudentia confirmenti Plura si dicam, aut colligere videar, quae docti omnes solent inculcare

aut accus ire quorumdam sive inertiuam, sive sinistrum aflectum, qui nihil ad se aut studia sua Historiam putant

pertinere. Ego, tanquam omnibus utilem, serib & copiose laudavi; tanquam necessariam, deinceps explicaturus sum. Sed quantum quisque sepiat, hinc intelligam, si Curuum, aestimabit. DIXI.

580쪽

49'ORATIO XX.

t aevo observatum AUDITORES, surrimis viris amoenitatem placu

o sophus' ludit, nunc lingua Orator; ac si reliquos inspiciam

homines, eadem manu & nummos liqui, mox flores traistant, merces M

aleas, libros S cyathos. Ne solus sapiam, mihi nunc quoque remissio placet, sed crudita: amoenitas, sed seria. Non de Deo, aut Reli one, de Primeipe aut Republica, de pace aut bello dicturus sum'; & dignum tamen mPhilosepho atque Oratore argumetum inveniam : quia Vir' Nobili de Incomparabili, D AVIDI FLORIT I ciRI VEBOVRG-TRIGAVLTo, tale