Gymnasium Patavinum Iacobi Philippi Tomasini episcopi Æmoniensis libris 5. comprehensum ..

81쪽

6o Iae. Phil. Tomafini Commentar. De Rectoris o cio . Cap. XXII. REctoris ossicium est quieti & splendori Gymnasii in

cumbere e Procurare ut Pros stores suis temporibus legant: Disputationes publicas celebrent: scholares doceat.

Ejus quoque est lectionibus & disputationibus & examinibus studiosorum in Collegiis adesse. Statutis vigorem conservare, sedulo curare,ut ministri suas partes exerceant, sua omnibus honoraria decernere. Immunitates Professorum& studiosorum tueri, atque augere. Convocatis frequenter

consiliariis cum iis deliberet quid suae digia stati, tantique

Gymnasii maiestati convenit. Episcopum, Praetorem, Prae sectum noviter advenientes specta bili comitatu salutet,hisq. munere perstincti in discessu Vniversitatem commendet. Duci Veneto in primis electo omnesq. una Consiliarii gratulantur. Delinquentibus mulctam irroget , statutis diebus jus dicat. Concordiam & pacem inter dissidentes procuret, controversias plane componat. Neminem a literis alienum in studiosorum album admittat. Universitatis aere omnia privile ola in unum volumen redigat. Doctoribus electis jusjurandum exigat. Electionis suae die Doctoribus,& studiosis bellaria exhibeat. De idoneo sibi successore mature prospiciat ,& libenter stet syndicatu . Si recedere contigerit non reversurus, licentia impetret,& Pro rector ab Universitate eligatur,ita ut semper Gymnaso aliquis praesit. Vnivei statis I. C. nomine in D. Andreae AEde, ut sacra de more fiant, procuret.

De Viserectore, Dudico, m Consiliariis .

Cap. XXIII. CVm Rector vel haberi nequit, vel iis qui electus est ultra mensem abcsic cogitur, ab universitate tum Mediis

82쪽

dicorum, quam Iurisco ii sultorum Vicerector, vel Pro rector eligitur talis, qui Rcetoratu dignus sit. Frequens hic honor erat in Gymnasio . Sustinet partes Rectoris,& Iurisdictionis juramento eodem quo Rector adigitur, eminentia &commodis perfruitur,uno excepto nempe caputii dignitate,& habitu Rectoris purpureo exteriori. Incedebat veste ob longa cum manicis amplis instar Rectoris colore tamen nigro ,&sub hac veste exteriori, vestimenta gerebat rubra.

Solemni pompa in Ecclesia Cathedrali stola in suscipiebat,& comitatu numeroso ad suos lares deducebatur. Vltimus Vicerector Artistarum suit Dominus Samuel Geisu fius M DC XVII, qui gravi ex equo lapsu obiit. Ab hoc tempore cum desisset, haec Gymnasii dignitas, Syndicus

parvis ab hinc annis Uicerectoris titulo ad maiorem muneris auctoritatem honestatus suit. Is enim solemnibus Universitatis muneribus, scilicet Disputationibus, & Doctorum promotionibus tunica induitur talari, & sit pra iniecta altera oblonga manicata ex serico ni Sri coloris, quae Universitatis aere parata apud B dellum asservatur. Cui vis Universitati suus est Syndicus,qui velut caput ejusdem ea omnia peragit, ruar olim Rector,& Uice rector imperabant. Syn dico adsunt ousiliarii, qui unoquoque anno statuto die Comitiorum mensis Augusti initio eliguntur coram Illustris imis Urbis Reet stibus ea serie, eoque numero, quem superius exposcimus. Absente vero Syn dico aliquo, tam Iurisconsultorum, quam Attistarum, utriusque nationis Germanicae Consiliarii ejus vices gerunt.

De Statutis utri lue Universitatis. cap. XXIV.

VNiversitas Gymnasii Patavini ab anno nostrae Salutis MCCLX gaudet suis Constitutionibus, S Statutis. EO

83쪽

Eo quippe tempore in unum redacta, sepa ratum a reliquis civibus jus habere coepit, primumque Rectorem utriusque Universitatis Goseldum quemdam Hispanum fuisse, qui Sta tuta nonnulla ad utilitatem & commodum scholarium san- civit. Post eum anxio sequenti duo Rectores Henricus de Sancti Petronilla, Praepositus Frisens s , & Franciscus de Novara Canonicus Patavinus pleraque Statuta condiderunt, & in unum volumen redigerunt. Anno MCCLXXVIIIoannes Praepositus Germanus Universitatem plurimis privilegiis , de conducendis aedibus, de eligendis Docto tibus, aliisque similibus ampliavit . Eaque temporum progressusca Rectoribus aucta, ut nunc duo volumina Statutorum veterum & recentiorum typis vulgata prostent. Et praesertim Iurisconsultorum, quae M CCCC LXIII resormata , & anno pariter M CCCC L XXXV Statuta in Lib. quatuor distincta . Quibus anno MDLI Paulus Michiel Vicentinus Rector Titulos praefixit, & multa addidit,eaque tandem anno M D L X I I sub Petro Maccioleno Bergo mensi,& Ioanne Zamo scio Polono edita, & a Senatu

Veneto confirmata hoc titulo: De Constitutionibus Immunitatibus a .e Vniversitatis Iuristarum Libri IV ex ID-stris i Senatus Veneti auctoritate rinuo correcta es emendata.

. Eadem forma Statuta Vniversitatis D D. Philosophorum & Medicorum cognomento Artistarum saepius edita sunt, utraque digna, quae curiosis oculis lustrentur.

De Sceptris Universitatum, Sin Collegiorum .

IN signum Iurisdictionis veluti Consulibus Romanis praeerant fasces , ita nunc Vniversitatibus Iurisdictionem &immunitates habentibus sceptrum, seu baculus,vel ut ItalichMassa argentea habere convenit. Quod praecipue Patavini

84쪽

De G mnasio Patavino Lib. I. sa

ni Gymnasii utraque Universitas obtinet. In omnibus se lemnitatibus Academicis sceptro utuntur, quod a ministro , vulgo Bidello Generali tamquam Vniversitatis publicus minister ante Rectorem, de Consiliarios praesertur. Custoditur in scriniis Universitatis, quae ex Statuto, olim in sacrario S. Antonii Patavii conservanda erant, in qua etiam volumen Statutorum autographum,& Notarii actus, instrumenta quoque privilegia, & pectiniae reponi iubebantur. Sceptrum est argenteum valoris Ducatorum centum, quod ob aliquam causam, seu necessitatem pignorari, concedi, obligari non potest, oppignoratum hodie tamen aliquoties meminimus , attamen partim aere Universitatis , partim Syndicorum liberalita te subito redemptum. Collegium Theologorum habet suum sceptrum argenteum cum Icone D. Hieronymi. Collegia vero Iurisconsultorum,& Medicorum, ac Philosophorum sceptra Vnia versitatum usurpant. Reserunt sceptrum Artistarum olim suisse Principum Carrariensium.

Formam horum sceptrum hic delinea tam damus

86쪽

De Θmnasis Patavino Lib. I. 6sDe Sigillis Universitatum, caer Co egiorum . Cap. XXV L

TAm Universitas Iuristarum, quam Artistarum habet

pro suo sigillo , quo instrumenta, privilegia, &literae signantur Imaginem Domini Nostri I su Christi gloriosum ex sepulcro resu gentem, si uti pingitur cum vexillo cilicis rubeae,quantitatis fore Ducatus argenti figurae rotundar. Sigillum tutem Artistarum figurae sitimis ovi,ut differat a sigilato Iuristarum cum hisce verbis: Sigistum imit i statis DD.Iuristarum Studii Par. Sigillum Vni exsatis .Phlosophorum se Medicorum Dudii Patavini. Est sigillum Collegii Theologorum cum erigie S. Hiero nymi et isdem Collegii Patroni. Est sigillum legit Veneti Iuristarum cum erigie Lemnis D. Marci, in cuius ambitu legitur :

I De

88쪽

De G ymnasio Patavino Lib. I. s

De AErario utriusque Universitatis. cap. XXVII.

UNiversitatis utriusque arrarium olim erat ex quibusdam redditibus aedium, quae iam divenditae, hodie expromotionibus candidatorum, & speciatim Chirurinorum apud Medicos, item ex matriculis & honorariis, qua liberalitate Principis unoquoque anno conseruntur. Quorum ope publicae fiunt expensae. Ex Statutis aerarium Um versitatis Artistarum, seu copia locanda erat in Sacrario S. Antonii de Padua, in qua volumen Statutorum, Sceptrum Vniveisitatis, & Notarii actas cum pecuniis erant deponenda

De regimine Omnasii. Cap. XX VIII.

BEnignitate civilina, dum Vrbs Patavina suis legibus fruebatur, Principum ne dum illis subiecta, Rector ab Universitate electus totius Gymnasii curam cum Consiliariis gerebat. Professores publicos partim seligebat, partim electos confi mi bat. l,linistros, itemque alia jura publica suo

tempore moderabatur. Doctorum autem stipendia , quae praeter ea ad loci conservationem spect bant, aliaque maioris ponderis penes quatuor civium albi trium erant, etiam ab Episcopo dependebant; hinc a Principibus Carrariensibus; tandemque hodierna consiletudine Senatus Veneti vigilantia Gymnasii onus ad tres Senatores Venetos , qui Reformatorcs vocant translatum est, qui omnia decernunt ac dirigunt; haec a Senatu confirmata postea ut exsequentur ad Illustrissimos Vrbis Patavinar Rectores committunt. Quorum est etiam benatus decreta exsequi, summaque via gilantia omnia ad tranquillitatem & splendorem Gymnasii

decernere. Hi publicos univcrsitatis utriusque consessus I a prae

89쪽

68 Iae. Phil. Tomasini Commentar.

praesentia sua condecorant. Invitati primis lectionibus cujuscunque novi Prosesseris adsunt 3 nec non Disputationibus publicis candidatorum , civiumque Patavinorum. Ministros de rebus Gymnasii saepe audiunt. Procurant ut immunitates Doctorum,& scholarium conserventur sua honoraria, quique recistiant Doctores & caetera omnia, quae ad conservationem, incrcmentum, & decus Gymnasii pertinent , ut recte fiant unanimes invigilant.

Euaedam disciplime hic antiquitus tradebantur. Cap. XXIX. ARtibus liberalibus juvenes antiquitus potissimum in

struebantur, unde multa de magistris Grammaticam docentibus statuta nobis relicta, omne quippe studium parentum in eo verssebatur, ut filii hoc doctrinarum genere

exornarentur.

Qui ingenio pollebant, ad Legum studia se se convertebant,honesto desiderio,alios judicare, & clientes defendere pro rostris, & coram Iudicibus causas dicere. Alii ad Mathc maticas disciplinas & artes divinatrices ferebantur. Quas artate Acciolini anno M C XCIV nati floruisse certum est. Legimus enim genethliacam figuram Accio lini extructam fuisse, ex qua filii potentia eius Geniatrix auspicata est. Fuit etiam ipse diligens Astrologiae observator, secum Astrologos habuit. Plurima etiam intelligimus ex ROlandino juxta syderum coniunct1oncs & positus se peragrassc ex praesertim Lib. XLI. Cap. II. Astrologiae in Gumnatio patet ex rotulis, & ex veteri Statuto Amstarum L 'b. I r. Cap. iv, ubi post Moralis Philosophiae Calliodram suffragiis L cetor Astrologiae ses egebatur . Et anno M C C C C XXXIV Candus de Cando hanc Lecturam L gebat una cum Lectura Medicinae practi

cae extraordinariae.

Quam

90쪽

Quam quidem usque ad annum M D LXXXV per-naansiisse puto, quo Xistus V Summus Ponti sex diplomate Astrologiam judiciariam praeter id quod ad agriculturam,

ad Medicinam, & ad res maritimas , ad aeris mutationes, &ad corporis temperamentum & mores, alia omnia vetuit.

Geomantiae studia , etiam Patavit, diuque ante Petri Aponensis artatem in Lombardia viguis e mihi persuadet

Rolandinus, qui Lib. X. Cap. x I ubi reseri, Accio lino interroganti quid Patavini in carceribus Veronae dicerent, cum Patavium versus exercitum duceret, respondisse custodem: Vnus per punc a quae o unius artis, quam dicunt nescio quam Geomantium dicere videbatur, quod Pa ua non poterat his Iemporibus capi. Nescio quid alligans quod figura primae domus exercitui attributa videbatur urtuna miuor, figura vero septimae, quae flabat pro inimicis, erat fortuna maior &c.

Euae disciplinae hodie tradantur, quo tempore, ordine, ac modo. Cap. X X X. IN hac celeberrima totius orbis Patavina Universitate

omnes scientiae ac disciplinae, quae in precio sunt traduntur : Doctoribus celebrioribus magnis stipendiis undique accitis. Nil amplius ad splendorem Gymnasiii accedere potest, quam indefessa Senatus Veneti cura ac diligentia in iis perquirendos. Quos e Gymnasiis non solum Italiae,sed Geramaniae, Hispaniae,& Galliae saepius conducere consueverunt: ita ut in hoc Lyceo primi in unoquoque genere Viri Cl. lo- eum habuerint. Duplici ordine distinguuntur Cathedrae. Aliae Iurisconsultorum titulo, quae vulgo Universitas Legistarum. Aliae Artistarum ab Artistarum Universitate. Iurisconsultorum Lectiones ordinariae rursus duplices sunt, qua am matutinae, quaedam vespcrtinae. Ita Ius Ca