장음표시 사용
101쪽
spatio, redi it dolor iste gr vativus lat
ris , illumq ue denuo sequuta multo pertinacior isse huria 4 Frustra ad ea, quae sub priori i nlultu proseeerant, recurrebat aegra, ptiaesidia: de licet multa postmodum applicarentur antispasinodi ea&. anodyna , ut elysteres emollientes antispasmodici, balnea , pulveres & p tiones antispasmodicae & anodynae, minime tamen his ipsis per novem jam dies occlusae urinales viae potuerunt aperiri atque reserari , unicum solamen per etiapiente aegra ex clysterum & pitularum laxantium usu, quarum quippe ope imgens semper serosi humoris quantitas peraduum , & aliquot urinae guttae per ordinariam viam suerunt eductae . Ex tam frustraneo itaque tot remediorum an dynorum & antispasmodicorum usu genuinam veramque hujus affectuseausam felici cum eventu erui, atque in suppeditato eonsilio reseripsi: isenuriam hane non a spasmodica viarum urinalium constrictione, sed a contrariae plan. indolis provenire causa , nimia nempe tu bulorum renalium & ureterum fiaecidi. inte& atonia, motusque , qui alias in his quoque partibus viget de eontenta in ipsis liquida strenue propellit , inertia atque defectu. Suasor itaque sui, ut ab ulteriori anodynorum, antispasmodie rum Sc emollientium usu penitus abstuneant, & ea potius adhibeant , quae confortante & roborante virtute debili. tatis hisce partibus deperditum rest, tuant tonum , imo, quae leniori stim to elanguidum resuscitent amissumque
revocent motum. Fecit haec omnia ex
praescripto patiens , & haud ita multo post de selici exoptatoque successu me
reddidit certiorem ἀ 8. Habemus certe in enarrata morbi historia insigne saluberrimi ex remedi xum effectu desiimii consilii exemplum, quod ega eo lubentius colophonas loco. aissertationi huic adsieere volui , cum allarissimum exhibeat documentum, non otiosa liue usque expertia me in illa pertractasse, sed talia potius, quae rite Observat in praeti ineluca usui esse pussunt
DISSERTATIO VII. DE MEDICINA SIMPLICISSIMA ET OPTIMA . MOTU , INEDIA, A QUAE POTU
f. I. QVemadmodum natura, sapienti simum Altissimi DEI opificium , in admirandis suis quas praestat
operationibus, non varia, non dissula,
sed simplex est, sive iacili, simpliei de
compendiosa via , ratione ac methodo,
in universo systemate, effectus& ph nomena saepius sinpenda producit; ita, anificiosissimam eorporis humani mechanicam , saluberrimum illud vitae , sanitatis, atque depellendi morbos negotium , eadem facili & si mellei methodo administrare , quibus interiora naturae & artis medieae, paula accuratius , inspicere & perspicere integrum est, philosophi unanimiter utique confiteri tenentur omnes . Hanc demum corporis nostri machinam , ex elateribus & tubulis varii generis, lamma divina arte sapientissime exstractam
ratione mixtionis vero ad extremam
corruptionem pronam . solo & unieci motu sanguinix progressivo. debiti rerum heteiogenearum, per emunctori convenientia, exeretionibus, ab omni eorruptione vindicari , quid , quaeso iapotest esso simpli eius , quid' unquam compendiosius 8 Denique illum ipsum progressivum in orbem abeuntem stu dorum motum , solo & simplicissimoesystoles & diastoles solidorum elasticα motu sustuleri ι id etiam est, quod ominnes solertiores naturae indagatorex in ad mirationem abripit profundissimam. a. inuti autem non tam multiplieegmultumqse inter se dissidentes , sed perpaucas afflictionum morbinearum
esse e fas, quae non semper tarn natura disserunt, quam pro locorum quibuRinsident divertitate. eorporis sani& i
102쪽
De meὰstina simplicissima , se ostima σα By
ctant, saniori pathologiae qui addiscendae operam dederunt , non ignorant lita ad morbos depulsandos, non tam ingenti me die amentorum topia, sed pameioribus saltim ae simplicioribus opus e Dis remediis in propatulo est: eujus rei veritatem , pauperes & plebeii , non pretiosis, sed istis domesticis a morbo convalescentes, lutulenter dant evictam. Quinimo antiquissimis tempori.
bus medicinam tantum paucarum hembarum fuisse, Celsi testimonio, in principio statim operis fui, proditum ac confirmatum habemus . Mirum igitur, nec profecto sapientior quisque admirari satis , quin credere vix poterit, quo se o& in fas sto sidere factum si, ut ars haee salutaris & simplieissima , nostris ten
poribus , tam immensa medicament rum compositorum , ex variis, etiam dissitissimis regnis advectorum, preti sissimorum , omnique arte vel parat rum aut excogitatorum mole ae farragine laboret , ut sere omnem exsuperet
numerum; qumum, tot f ibri practici, pharmaeeutici, botantei , omniumque e re regionum, urbium quoque praeci-pnarum dispensatoria , testes praebent docupletissimos. 3. Sed audiamus hae de re magni niamnis ingeniique virorum iudicia. Inter quae digna sane sunt, ut animadvertantur , quae in limine pristionis lauda, rus jam CELSUS propesuit, hisce verbis r mltiplex medicina, neque olim , neque apud alias flentes necessaria, viscaliquot ex nobis rad senectutis principia
perdurat. Et ipse HIPPOCRATES M.
de victu aeutor: mox sub Attio , valde laudat eos, qui paucis numero, bonis , de quae morbo conveniunt, usi sunt medicamentis. Neque ad huius veritati
dilue idationem , egregium illum ex PLlNIO locum, quem adducit probatissimus ille seriptor IOH. LANGIUS in episti praetermittendum, quin potius in medium proserendun, existimavi , lib.XXIV eap. I. hli extantem: Ex temra nascentibur nata medicina. me sua naturae placuerat esse remedia , paratu πηles, laventu facilia, isne m=λ' dio ex quuat visimus . Possea fraurist hominum o ingenionum rapturae iscinas
invenere fas, in quibur sua curque υ natis promittitur υia . Statim rempositiones ρο mixtura ivexplicabiles deem eamur , Arabia atque India in medio aesimantur, viceri ae paris , medicina in rubro mari imporaatur ; sum remedia vera pauperrimur gaisque coenet e Quadrat hue itidem egregie DAMASCENI quod prodidit prudens consilium, aph. 34. Pharmaca pauca ribi tenenda sunt ,
quoruns opermiones potesates iam mκltoties expertur es. Totius enim inurutitudinis noritia incompresensbilis es , ae eum per fingulas volueris inquirendo diFcurrere , mistiplici diυerfixate distra tus, nescies, cur debeas fidem adhibere. q. Equidem, si quid ego judicem ex
animo dicere debeo, artem nostram ,
cui utique divinae laudes habendae, s adulteriorem persectionis gradum perd tendam velimus, Inter maxima obstacula, hoc palmarium removendum esse dueo, ut tam innumerabilium composit sonum , maxima ex parte ineptissima. rum & natura pugnantibus ex ingredientibus conein natarum , tam Galeni- earum quam chymi earum penitus in extialium exacta mole ς tutis, naturae amiscis , paucis & selectis , emeaeibus .i men , plus simplicibus quam composiatis , in medicina , eum ad eorpora a morbis vindicanda, tum ad sanitate tria missam restituendam morbosque vin-
celsos demum uti ineipiamus remediis quippe perpaucis & selectis horum gen ribus , convenienti methodo usurpatis,&olim&nunc, praestantissimos medi- eorum, famam ae fimmam medendo Telebritatem nactos, fuisse usos, vitas& facta eorum inspiciendo eognoscimus. Quod pernobile utilissimumque argumentum quum nee Hiei, nee Ieribi satis hodie postit, pertractandum inpraese tiarum sumsimus rebus nimirum simplieissimis citra munam tirtem & ia rem conquisitis, quotidianis , diaeteti. eis & qui a semper natura ad eon sese vandum opust haut lautam eum in morbis Meeadis, tum sanandis, a sapie
103쪽
tissimo Numine, inditam esse virtutem,
ut taepius hia solis tutissime fidere, & sune alio magno medicamentorum apparatu , medici ossicium explere possimus exactissime.
s. HIPPOCRATES , antiquissim ille & re vera optimus diseiplinae medi-
eae Praeceptor ac Parens, uti omnia fere, quae in monumentis immortali mem
rix dignis prodidit , summam in arte peritiam atque in observando talertiam spirant ac declarant; ita observatu dbnissimus est loeus, qui rimo ita iam ιλra, de arte V. in conlpectum venit , ita habens : Matii geri etiam cura me- Aisorum opem Iariantur oesunt fanati , videtur atitem , Mi oe qui medicis non infans in medicinam inciderint, eo quam fervari sunt s aut eiam , pergit 3. VI.
inedia, aut copiose cibo, aut uberiμέμ- - , aut siti, aus balneis , aut Iaboribuι,-ης quiete, aut somno, o' vigilia conis valuerunt. Quo praelustri loco, vener hilis Senex. complures aegrotantium , citra opem medicorum , citra peculiarem medicamentorum apparatum. re. mediis familiaribus convalescere posse luculanter testatur . Hate vero , non alia sunt, quam quae classis rerum a Gais
leno se dictarum non naturalium, quihus homo ad sustentandam vitam & ualetudinem carere nequit, complectitur, an sunt a taedia, dive abstinentia aei 's, uictus largior . uberior eotua . sitis , halnea , Iabor sive corporis motus &Qxercitatio , quies denique & somnus . Quibus gravissimus auiar . magnamaam ad morbos praeservandos, quam sanandos, vim atque potestatem, si quis recte iis utatur, atteibuit. Nam αι 6. VII. subiicit, ρυ eae hisce resus profu oris, ta reclum usum p uerum , quvem nocuerunt, ob id , quia non recte Murpasa sunt , nocuerunt. Sane , s pientissimum hoc & magni in praxi medica momenti assertaim, paulo accura. aiorem, quam quisque putaverit atteatio m dissus orem illustrationem
meretur. Aisue in hoc etiam nos ra jam erit meditatio intenta, noster labor defixus, ut, quae & quanta inhaereat rebus hisce, quae in vita habentur simialiares ae domestieae, &iuvandi & mo. dendi virtus. omnibus subinde aliis meis dieamentis superior , appareat quam elarissime. o. Ex dictis igitur diaeteticis nune m .do recensitis remediis, labor sve motus& exercitatio eorporis, merito nobis imum disserendi locum, quantum sch. licet inde utilitatis, eum ad sanitatem conservandam, tum ad morbosis afflictiones avertendas propullulet, supρο- ditare videtur. In limine vero huius disquisitionis statim monendum esse duximus: inter omnis generis remedia si- 'ediatetica, sive phiamaeeutio quibus in medendo utimur. nullum dati, cui, vel sanitatem conservandi , vel amissam relii tu di vim ab eorum natura absolute dependentem assignemus , sed tantum , relatione facta ad corporis humani naturam, eorum virtutes aestimat das venire ,' quare non sine ratione eum ipso HI PROCRATE statuimus e natu ram Utimam morborum esse medieatriiscem, insuper addimur, vitae & sanitatis conservatricem, a morbis praeservatricem S. praecipuam remediorum ratricem . Per uaturam vero corporea humani, quae fundamentum ac princitum, iuxta laudatum Senem, omnisrmonis sive demonstrationis medicae est . nihil aliud , quam oeconomiam motuum vitalium , progressivi videmcet, combinatorii, lectatorii & excre-aorii, in machina mete hydraulica, si geea tubulis diversissimi aeneris, vi elasti- ea contractili Sedis racilli donatis comis posita, iotellectum volumus; qui soliis dorum & fluidorum motus , si recte ,& secundum leges aequalitatis, sue temperamenti se habent, omnes functiones quas partes corporis nostri exereent, s cundum regulam fiunt , & non modo vita, sed& integritas corporis di animi
conser vatur. Hos motus attente obse
vare, sique a proportione & lymmetria abe t , dc nimii evadunt , vel etiam vacillant variis ex eausis & deficiunt , idoneis remediis in ordinem &moderationem reducere. unkum di vere praeci- uum
104쪽
mimi medici esse ometum recte iudiea. ter. Quam mirabilem vero hoc nomine & genere, res supra ab Hippocrate
Te nutae , motus machinae nostrae ab
ordine & regula deflectentes, in ipsa'
moderationem & aequabilitatem redigendi, potentiam habeant, quantumque inter eas maxime motus valeat, id nunc paulo premus declarabimus. 7. Complures ex desidi, Otiosa&I boris experte vita , praesertim si paulo
pleniori victu utantur, inque primis sub coelo inclementiori , inordinata animi perturbatione & ex neglecta venae se. Ehione, in dissi elles diuturnas & obfi malas aegritudines incidere ἱ cuius generis quam maxime sunt pathemata spasmodico. statulenta, hypochondri ea, coli ea, hysteri a , item scorbutum,eacheria, nimiae haemorrhagiae, lentae febres & cutis descedationes , immanes . etiam dolores qui saepe numero quoque
ex ealculo proveaiunt, experientia quintidiana obvium est & compertissimum. Quos omnes dictos affectus , a nimis - . tardo, lento & di melli sanguinis&humorum circulo ac progressu, & exinde
impeditiori facta fluitarum utilium se .
questratione, humorumque vitalium , per excretionem inutilium depuratione, causam&ortum repetere, identidem ,
vi puriori pathologiae praeceptis instruis
: i runt medicis , non pote u non esse notissimum . Solus vero conveniens corporis eiusque partium motus & ea ercitatio, eo prae aliis gaudet beneficii genere, ut aequalidc plane naturali, sive naturae amico modo labascentem & defieientem solidorum & fluidorum m tum excitet & hae ratione saluberrimas& valetudini eonservandae necessarias
secretiones & excretiones, eamque praesertim , quae fit per illud fere catholi.
cum cutis emunctorium promoveat ,
atque adeo dictas chroni eas passiones , omnes a stas bus, hagnationibus , inructibus viseerum & nimiis ad certaloea sanguinis congesti odibus prona-stuntur, non modo feliciter avertat , sed Ee praesentes essic eissime vincat atque expugnet, 8. Sunt quidem nobis, ex remediorum maxime diaphoreticorum, sudori. serorum , consortantium ae spirituia rum elasse, multa in promtu, quae etiam eordis & arteriarum motum a gendo, cireulamem sanguinis dicium rum progressi Tum motum, neque misnus ab eo dependentes seeretiones & exiscretiones adiuvant I sed non aeque tam secura, tam facili, tam aequabili &na. turae amica ratione , ac ipse motux Meorporis exercitatio, id praestant. Nam hic sine violentia, sine addita interne humoribus ouadam materia praeolida aestuante, salino sulphure volatili, o
gastica, quae pollent sudorisera, operationem suam , citra virium iacturam exerit plaei dissime . Deinceps id me liare & eximium habet motus remediaum , prae diaphoreticis & sudoriferis , quod in arbitrio nostro positum si, vise tutem ejusdem, pro rei natura & ei
eum stantiarum ratione minueret, temperare atque intendere, quod a mae mentis intus sum iis, quorum operati non est in nostra potestaste , expectari nequit. Praeterea etiam ob id , motus corporis, cum aliis de praerogativa comtendere potest, quod praeter evacuati nes, vires di robur, corpori non laeusae animo addat, appetitum emortuum resuscitet,languentem erigat & digesti nem vacillantem eonfirmet, blande videlicet spirituastentiam sanguinis & h morum promovendo; id quod a pluriam is aliis medicamentis, usu iam iliaribus,
sperare nemo unquam poterit. p. Habemus hast in re, quam maxi. me, experientiam di auctoritatem v e. terum medicorum luffragantem , qui uidem tanta medicamentorum com p torum de igne chymi eo excoctorum coispia, quae nostra aetate in pharmacopesiis conspicitur, carebanis sita, re vera, eius. modi diaeteticis, inter quae primas corporis motus ioc exercitatio enet,plus certe,
si iugenue veritatem fateri licet, in m dicina praestabant, quam nostri temporis medici, innumeris luis pharmacis. Quot autem modos & species motuum , a ad tuendam di reparandam , pro cuiusvisio cor.
105쪽
corporis natura di statu', valetudinem ex eo laverint, id quam optime , ex eleganti illo libro , quem doctissimus meducorum MERCURIALIS, ex veteriim
m notesne insignivit,conspicitur. Nos
iam potiora,inter innumera ex veterum probatissimorum medi orum script M adducere volumus ioca, ut hi incomparabilis huius remedii .essi caesa , ejusque laus re eneonnum a vinde eluceat. . Hiri POCRATES enim M. I. de dista aperte seribite mmo edenron resse nou potes, si is etiam laboret, Scan eoaem tilias,.ceu tegulam sanitati, uesversalem inculcat et
mensuram mutuκm pro mensura ciboram
semper essessimantiam. Neque huius aia serti ratio intellectu dissicilis' quod.cunque enim Torpori ingeritur, eadem fere mensura,si istud non amplius augea. ur, Per evaeuationes debet egeri, quas vero motus corporis convenienter infli tutus, prae aliis omnibus,egregie promo. vel ae moderatur. SpeAant hue verba
GALENI, uuae commentavrio, in hunc aphorismum; habete Exercitaris omnium miriosorum , qui in corporis profundo sunt, humorum purgationemsupplet. Cui sententiae calculum addit A UICENNAtib.LF.E. Me This verbis. Posent timis nes,s delito tempore, exercitio ae labore
uteremur, omnibus medicis ac medica. mentis carere. Intellige vena eri me,
purgantibus , sudoriseris, diaphoreticis, aperientibus, incidentibus, attenuantibus , quippe horum virtus omnis motui
. ria. Consideratione .porro dignissimum est quod praeter evaeuantem .umdatum nostrum remedium , To-horantem quoque vrrtutem possideat .
Partibus enim imbee illibus, ipso NiΡ-POCRATE teste, Iam internis quam externis robur adiicit. Hinc Sin.IV. h. ν I. laborem inti lis in carnibus citam
esse prodidit: dictio. dedista L 38. perhi-
eam commendat. Cui gravissimo A in di
ri nostro adstipulatur PLUTARCHUx
mandas e & CELSUS lib.LMR&passini in suri operibiis, claram voce in stomaaclii vitiis, qui videlicet in eius resolutione consistunt, magnopere commendat.
Et profecto laudem suam , eximium holemotus remedium, quo probatissimi viri& mediet illud affecerunt, Tuo iuret me Tetur, ut etiam quasi medicinam uni vere salem, de praeservatoriam & euratoriatis ipsi inesserecte putaverint . Hine gravis. simus ille Auctor & Philosophus, UE RULAM IUS lib.IHde augmicient.ς. L. ita disserite vix aliquam in morbum inclis
nationem inve uri, qus non exereitation
Nulla corpora martiri minus obnoxia reperis quam eorum,stus a primasatim infantia, motu gladiatoris,palafrico, frmitatem Mi contraxerunt, viriumque et burήγω quum inferam statem exteniant , immunismem sbi a morbis procurant , quod infinitis obvium os exemplis. II. Inter omnes vero motus pecies equitationi primum concedendum esse
locum, & sana medieo ratio dictitat, Mipsa experientia eonfirmat. Siquidem,
totius corporis tam i nternas quam externas partes, aequabili laeeumione amet i,M motum ac circulum sanguinis, inprimis per mesenteritim 3c viscera abdominis, qui ordinario fere dissiellis est, procurancis, melanterii glandulas relatando , t numque viscerum ac stomaehi rinyran
do, in malo se dicto hypochondriaeo hysterico, cathexia, hydrope , ac febribus lentis mirabilem sane praestat opem. Primus fere rumnium, ORIB ASIUS magnas sanandi Partes equitationi tri-buit , quod vel sequentia loea indicantiab.IR entin x. 24. haec perhibet ἐν Equis
ιationes corpusp servat, stomachum sensuum oryna c- irmat, eaque reddit 'acutoria. Et, in eapite de equitatione, sta
106쪽
.e mura totam corpus Laboriose eo neutiat,
. ωmen aiιquid utilitatu assertisquidem
magιά, quam ometas alia exercitationet ,
Fuso praesertim stomaaebum firmat Pin. recentioribus vero nemo recti ux de equitat ione eiusque in medendo, tribus,ipso
. 76. in malo hypochondriaco, &paLone hyilerica, non satis laudare ei iri. usum potesta Menunit enim sacerdotis .malo hypochondriaeci vehementereti ampli, qui sine alio pharmaco, sol aequDrtalionei pristinum aequis Wit vigorem, &refert a multi mirisanguine um G, MKdiφρω sci, inultum tererarum,
quo vectore, peragrantes, ex meo constio,
sanataui sunt resisati, medicamentis alius fra adhibitis' Ia. Verum enim vero, eum millam
Qtiam efficacissimum & tutissimum , si .ataeo recte utatur, remedium sit, quod Monpraepostero ejus usu, plus noxae quam .lavamin afferre possit ita etiam id ipsam, de exercitio eorporis, s impruden--r suseipiatur, renendum esse animadvertimus.Nam plura nobis, intra aliquotmnos, innotuerunt exempla, ubi vald
imbecia homini bin, heimca & phthisitaboraruibus, vel quorum,st morta prae cedente,vires & humores vitales penitus exhausti & consumti suerunt, fortior in gus, lignorum uidelicet cimi serra scisso, dic secti Mimprovide suit eommendatus quos dein an animi deliquium, quod breo excepit mors M eollapsos fuisse per spe iam usa' motus enim paulo sortior, licet xi res res ret, eas tamen adhue suficiente ieet quodammodo suppressas r quirit. Quin, varia dantur motuum pilae suus, armorum & palaestriea exerciti aquaedam mediae naturae, ut ascensus sca, larum, vectura. in eurru, equiliatio paulo. validior ῆ. quaedam sunt leves oret , ut equiν tatio lenta, lectica, deambulatio, frid io,
vox clara . uaso iversas motu viri species, s . virium mensura,proportione,oc corporum robore, vel debilitat e, circumspectum oporteti medicum ordinare & praeferibere . Quod diserimen ἐχ observationem , ipsas veterer, inque erimis Him
POCRATEM animaduertisse, viὸ eo I
nam,ith de inter asti. Sect.3318lox rico. ro , si validas fuerit, per tres iura. in ad igna secanda rapatur, consuli. Et lis eis. 3. 28. Si potens es cachinisus, inquit, luctetur summis humeris er Iaboret per circuirata hos in die. Et CORNEL. CELSUS lib. L c.Σ. dum at valetudinem inter
gram servandam varia moto genera commendat, inter haec ascenius quo Pie&descensus mentionem inlicita nimi-riam quῖ quadama varietate ,. ut inquit corpus movet e. addit: nisi corpus perquam
I 3. Praeterea de eertum tempus,si quieexercu Mibne, praesertim paulo fortiori
pro remedio ut L velit, observare convenit. Nam, nec mox ante cibum,nec mox
pol eum tum tum utilis est, qui aecon coectitanis opus inde perturbatur: sed commodissime absoluta eoncoctione M matutinoetempor , hora quarta vel quint ruet ,instituitur. Iuxta HIΡPOCRATIS
enim. effatu me Deambulationes matutinae extenuant, oequie circa eaput suus, leυia,
agitia mpromta eficiunt. alυumque fol-υμnt Uiu. lib. Epid.VI. Sect. Si quellaemper acta concoctione ciborum. in primis. lim. Ac succi chylosi distributione per i lius eorporis venas facta, perspiratio sive ex eletio inutilis qui Ne cutem filia humoris , . longe liberior atque expeditior reddi,&motu quam facile aus pri potestia Demum ,. si quis exercitationis remedio recte uti velit, & hoe servandum esse monitum arbitror, ut, prαeujusvis lab tantis corporiς ω morbi natura ,. deteris minatus; α porportionatus modus. 32 mensura, in eo praescribatur .. Si virium. satis est, in obfirmia chronica passione, diutius corporis: laborii δι exercitationbhil insilendum . Novimus. melancholia. hvpochoodriaca ad furorem usque affectias, ueregrina Itone laetii, per pedes, vi-oriti imo triginta milliarium fuisse sani tali mentis 3 eorporis redditos . Nou ia, mus etiam lenta equitatione,ter vel quas ter de die per dimidi vin horae facta duorum mentium spatio, atrophia dc lenta. febxe extenuatacorpora integse restituta. Iq. Praeter motum d corporis exeiciata di istis
107쪽
tat lo nem HIPPOCRATES , superius Icl. Quamvis vero maior cibi eopia
ςitato loco, ad valetudinem conservan- probe concocta sierit, in eorpore selliada rix & amissam,sine medicorum vel po- eet firmo &robusto, nihilo tamentius indieamentorum usu,restituendam, cius nimia iacti chylosi. & quae ex eo pluri mum inediae tribuit. Neque id asse iproducitur sanguinis exuperantia sivetum, clarissimis rationibus & indubiaiplet hora, ad multas & graves assecti experientia destituitur e nimia enim nes sternit viam amplillimam , in quo edendi intemperantia sive ciborum in-ietiam veterum eonitans & unani ausiluvie , somplures & valde difficiles stellam per stetit sententia. Ratio quoque est tuturnas passionex, inter quas hystericalin procinctur nam nimia humorum e & hypoclioudriaca primas merito tenet, pia resiste cido , vim cordis, arteriarum, cum tuis quae ipsam comitantur & exci-ialiorumque tubulorum motri em , sy-piunt pathematibus; item, quae ex nimia si alticam, eustieam, quete regit in tota
languinis vel succorum pravorum ab uin machina vitales motus, pro8ressivum
cantia nascuntur morbi, progigni com- & circularem , quo utilia rei mentur , tertissimum est. Retidivae quae poli i sinutilia exerinantur, minuit ac labes: res intermittentes sanatas treque aliis Ictat, quo inde in Iaxioribus &imbrem me fiunt, vix aliis caulis, ae vegetiori a inllioribus , inferioribus praesertim , Bepetitui largiorique cibo sumto, praeser- multum remotis a corde partibus, i rim si accedat ex frigido & ex septentrio-lque vasis maxime venias j stagnationes, ne spirante aere, erohibita transpiratio,ihumorum decubitus, in sarcius , o, debentur. Cach ex iam, hydropem, scor-istructiones, corruptiones, & impetu hutum & morbos capitis , affectus sopo-lsae etiam tmerdum ad removendas eas ,rosos, ac paralyses, a sanbuinis dc succ xa provida natura, eum tortiori strict rum, ob nimiam voracitatem in vasuira& spasmo institu a motisnes prove-eongestorum copia,ceu genuina & pro1i- nitant; quae omnia, totam ceconomiamma eausa proficisti, rationali pathologiael animalem perturbant .&thera piae dediti qua optime noverunt. 17. Quum vero haec innumera fere Is. Prosecto mullum corpus,plus mor- mala, primam Hain a nimia ciborum
bis obnoxium, dissicilierisque sanationis appetentia, victu Heno & largo, dim. est, quam copiosis & i muris succis re- cant & trahant orionem , quantum utia pletum ; adeoque peritissime CELSUS litatis & salubritatis ad ea avertenda de
lib. Le.I. scribit e cavora, qua mora athla-rsananda, in pareo & tenui victu , absti rarum repleta fuare,celerrime Ο senescum nentia per aliquot dies a cibo, sive inedia aegrotant . Ne ave deficit ratio nam, repositum ut, quisque clara & sana r quando supra modum , ac ventriculi &itione instructus, quam facile poterit imintestinomam vis motrix & perissaltica telligere. Quaprapter, non sine , seaccineomonem maxime adiuvans , ferre eerte cum magna ct fundata ratione . di subigere pia est,eibus ingeritur, multa medicorum antiquissimi & optimi seri, emergunt cruditates,atque magna humo. mores ad custodiendam vitam di sanit tum vitiosorum eolluvies, quς primis viis tem, morbosque avertendos id remedii in hoo ens ,ructus, flatuε, he V rybm , non latis laudare de comendare possunt ἀinflationes, hypochondriorum tensiones, IS. In eonfirmationem huius . se alvi eonstipationes hinterdum nimias, i saltim pauca adferre testimonia. Ita fluxiones suscitat, gignitur. Quanta a HIPPOCRATES , ' M . de misb. it. ratem mala Se damna, ex vitiis primae di- Epidem. aperte seribit d sanisatis Ita estionis, in viscera reliqua corporis re-,ium, non satiaricina. Et alibi e nihia unde rei,de quam graviter inde ymnium mnis ad Iamιatem Iacit , ρMam mispatii u unctiones lς dantur daemo rectius,4Dιιari cibis σ impigrum esto iabores. quam medicus sanioribus philosophie a- Item: si ἔ- μαι a rdiu ,nia is mor
iionali: dogmatibus iusti uctus,peruuisit. tam DFeraciar . Et tio. de prisca νε
108쪽
L, medicina simplicissima O optima M. Ioa
litur o fames Huramum praes in
hominum natara, ad Ianitatem . Eadem pariter eu CELSI sententia lib. II. cap. I 6. haec t radentis e non uua res masis ad oran rem, quam tempestiva a 'nentia: addit, insemperantes homines
apud nos , sibi tabi tempora, modum curantibus dant. Sie PLINIUS M. TLcap. q. longe utilissimam esse ad sanitatis CV servationem, in cibis temperantiam amrmat. Ut enim, inquit , tempessiva 'sinentia, summas infecunda valetudine partes Mi vindieat: ita quoque iuo ersa plurimum momenti obtinet; sanat enim plenitudinem, nimirum obesos, pituitosos, vitime ex pituita nata, vo puriam, epileuam , remata, vertigines eν ιd genus alia . Et SENECA, ιιι. I.
haec habet notatu digna o Autl- ροι medici nesciebant cibum dare saepius, O vino fAlcire venas cadenses e itaque nil erat opus, tam magna medicorum Ioppel.
lectile, nec tot ferramentis O pMissibus. Philos hi Plato, Zeno, Socrates si m-plicavi tu, tenuique diaeta consenesce
e absinentia, testatur: quod carnibur ab-II nuerint, ponte ex terra erescentibus cou- remi , atque i summa illorum vita su rat cum sanitrue. Et PLATO in Charmi. ac, Ungerantiam vita custodem appellat.19. Neque nobis desunt literarum m numentis inseripta exempla virorum , ut 3 aetate valetudinarii fuerunt, cc line ulla medicamentorum ope, par victu , moderata diaeta, & abiit nemtia ab omni repletione potus de cibi,egregie valuerunt, & ad octuagesimum, imo nonagelamum S ultra annum, sub vig re mentis & cor paris vitam produxerunt.
Nam uti doctissime scribit FERNELIUS lib.Ide morb.sa pag. 2Io. Inedia ac parcior te ιor victus, corpus perinum patensque reddis, obseructiones exped/ι ,
flatus, ahιfaces, urinas, erebri,omnium que partium excrementa movet re excladis ; atque , s impuram corpus vitioso
more perstinuitur, cruditates concoqMis σenundat, te es of mutiles humores ex.
Maris aus hesim diis ι, crassos vero re cuique parti tenacias iniarentes prororumpis movet. Ita abstinentiae & inediae tanta inest vis medicinalis, ut non motata vitiis stomachi omnibus sere, in cutis bus eam CELSUS lib. IV, pag.a II. commendat, colluviem crudorum humorum absumendo ealorem & tonum deficientem restituat, sed & eopiam seri impuri
in reliquis corporis partibus evaeuando solidorumque tonum ae elaterem restι-
tuendo 1 iis affectibus, qui ex nimia seri
proveniunt abundantia medeatur atque
occurrat instanissime . madrat hinc put. eberrime aph. 39.Ses.UR HIPPOCRA.
Tta, ita habens : eo ciribus' humida earne praeditissames commendanda es . qua exsccat corpo ra. HEURNIUS tu hunc locum addit: ouiasensim re aqualiter totum corpus μ' - .ao. Ex hisee isitur dictis di adductis
facile sam intelligi posse arbitror, quare in morbis vitis gravioribus, ut sunt rparalytis, affectus soporos, melancholia. , veteres inque primis
p. 8 38. exercitiam corporis cr M. Itinentiam a carnibus, praesertim pinguia buta, a vina et , maximopere commendarint . idem auctores in morbo ea. cnectico, icterico inque omnis generis c. tis vitiis, ulceribus, scabie . elephantiali, cibum paucum fine pinguibus, sine glutinosis, ii ne inflantibus, item aliquot di rum inediam ae sudorem per laborem corporis, prae omnibus aliis remediorum generibus mirifice extollunt. Vide sis
sinentiam rationis usum reddere , gaeia multum edere o carnibus vesci eMm adimit , --osque meis tardiores er eos immani quadam Zememia comptu. Minime Ter. Opus esse autumo,in hujus rei illustrationem latius divagari, quum mihi liceat orovocare ad meam ipsius experietiam. Nam ad obfirmatam lueat, necnon eam, quae ex impura venere nascitur, ra
dicitus tollendam, imo ad ulcera eache.cticorum cum is inma eorporis lassitudine iuncta sananda, non tutius, non ceratius & quod maiorem aegrotantibita opem tulerit remedium me uaquam suisse
109쪽
e1pertem plena fide testor, praetereucram emaciantem, per mensem vel duos
institutam , nimirum quae in tenuiori victu & aininentia a earnibus, praee, me einguibus , motu eorporis convenienti & loco totus decoctorum usu, ex lignis & radieibus temperatioribus eum aqua paratorum . interpositis idoneis laxantibus consistit. a i Et certe, ut non dissimulamus v ritatem, sed eam aperte & ingenue prs, fiteamur, JHsset quidem quisque hominum bene & per totam vitam valere ae penitus omni sanguinis missione carere,ia instranter & moderate viveret , &pro ciborum mensura, eonvenienti eor-Pus motu exerceret. Quum autem l
xuriam & inditam ei rum in luviem cum otio & desidio deelinare nomines
nolint, ut potitis saluberrima harice remedia plures & fere omnes abhorreant: inique venassectione opus est, quae acinimiam vasorum plenitudinem , quae subinde praesens & subitum periculum minatur tollendam , ut sunt : apoplexia, harenoptysis, phrenitis, peripneumonia , angina , febris synocha , inflammatio & spasmodicus intestinorum dolor, non dari potest facilius, praesemetius & emeacius remedium; neque minus hae multae diuturnae & dolorificae passiones, ut rheumatismi, arthritides, phthisis , pathemata hypochondriae spasmodica, oleuius , ischiaticum malum, si in corporibus copiam sanguinis alentibus ae viribus satis constanti binconvenienti tempore δe modo administretur , averti possunt quam sellai
xx. Videmus etiam Dequentissime , a nimia sanguinis eopia, quae minuendo selidorum elaterem, promtiorem alias ae liberiorem sanguinis ει humorum ei
culum reddit lataiorem , salutares valde excretiones per transpirationem, per
alvum, per urinam , item solennes &Mitieas sanguinis Drofusiones irer uteri ac per anr venas inisse suppressas. Neque tamen Me loco, & hae oceasione praeterire di re ieere possumus , quod
mulli , nostris praesertim tempori-
bus, essiearissimo hoe remedio eum damno Vrotantium saepius abutantur. non conuaerantes, insignem esse differentjam inter plet horam ad vasa, quae nimium distenta remorantur ei reusum
sanguinis ut vires inde premantur; ω inter eam , quae a veteribus dicitur ψ thora ad vires, in qua sanguis ebulliens vasa nimium distendit & liverum eireuitum impendite revera autem inopia bo ni & sinceri sanguinis adest. Quo post riori easu, nimiae & repetitae sanguinis
detractiones plus utique vires ex hastiunt , stomachum infirmant , excretiones retardant & morbos saepe insan bitis reddunt; isitur hae ratione, optimo & maxime innocuo huie remedio temerarie pessima fama insertur.33. Miua perquam utili hae materia,'
ad aliud genus remedii simplieissimi ,
quod vulgo vilis habetur pretii, cui t meu maximam & prorsus mirabilem adeonservandam vitam ct medendum , inexhausta DEI bonitas indidit emeaciam , nos convertimus. Et hoe est ipsa
aqua eommunis, quae uti omnium anumantium eorporum praeeipuum est elementum conititutivum, ita etiam sumin mum medieamentum p cuius uberiori
σisatum 1grotamiam plures, sine medicorum ope convalescunt. Saluberrimum hujus autem in medicina usum, ante quam paulo pressius prosequamur, prin-eipia & ingredientia illa, a quibus proxime ejus in eorpus humanum pendetineacia , paulo aceuratius examinabi
am Primum autem monendum ess educimus, nos non omnem promiscue aquam, quia magna inter eam differentia occurrit, ad salutarem usum com --ndare , sed eam potissimum , quae limpida , levis, pura est, non heter genera multis sive alienae naturae partubus e. g. terreis, salinis impraegnata
sive ex tontibus sive fluviis vel ex pluviis desumta . In hac ipsa tria potissimum
meditam eo derationem promerentur . Prima, humidum quod praecipuum istinate di essentiale in huius elemen.
110쪽
tum. 'm, tenue illud spirituosum Sue potius aethereum , auod intime parotibus ejus immixtum naeret . Et deni-
hue, ipsum frigidum prineipium . Mhisee utique singulis, magna & salutis,
in in animale corpus virtus redundat.
as. Sine sumienti enim aquei ek-
menti copia, nec vitam nec sanitatem consistere , nec ullum morbum lanari osse, iis plane qui interiora artis nostrae aud leviter attigerunt perspicuum est. Nam natura veterum, illa vitae ccinisse vatrix & morborum optima sanairn ,
nihil illud est quam sanguinis de humo . Tum perennis progressivus & eire utaris
motus, eius beneficio, oeconomiae via tali amica retinentur, quae vero aliena expelluntur; ut hac ratione , ab interis tu eorruptibile corpus vindicetur. autem his ipse in orbem abiem minus Per tenuissimum vasculosum antinale contextum corpus, sine lassicienti liquudo eonsistere nequeat, quam nece adi vitae utilis sit liquidi copia, iam comstat planissime ia Atque id etiam elarissi.
me evincit experimeruum, ain, constat,
hi lacte humino quod nouae tu chylus est, vel in s Mine Mierioso leptem partes aquei, &in sani hominis venoso, tres Iartes eius ad unam partem istidae &eeae substantiae contineri, quod si lemto calore Mnudi facta fiterit evap
26. Unde manifestum evadis, liqiu dum, si miis sanus persistere velitis longissime superare diare solidum quod in cibis est , ne humores e venienti ca-xe es fluxilitate in Uescant, in minurnis vasculis secretoriis & excretoriis hae reant atque subsistanas & hine inde Δ.lutaribus evacuationibus suppressis, e
lia sanguinis & seri impuri lucrescens tiberam humorum circulationem impodiens, diuturnasti perieuli haud expertes concitet passiones, cuius generis sunt: morbus cache'icus , malum seor ti-cum , arthsiticum , nephriticum , neque minus hypochoiatiaea & hysterica pathemata , quibus quam maxime
obnoxii sunt ii homines 3e praesertim ulieres , quae parciori utuntur potu Adesidi atque sedentariae addictae sunt v,
tae cum e contrario, eos qui copiosum
tenuem & humidum vilium , justula videlicet, cere visio valde tenues, imo ipsam aquam puram & frigidam in usa bent, ae fiequentius instri herbarum
temperatariun ex aqua ealida utuntur , motuque ae clamore simul eorpus ex e cent, ab omnibus sere morborum infixtibus, tutosae immines permanere experientia plane indubia edoeeamur. aD Equidem nos si quid iudieare po
sumus, nullum, sive acutus sive inre
nisus sis, morbum sne sumienti & tenvi aqueo potu sanari posse , adeo ut is praecipua & mediuinalis rimis a
seribi debeat, ingenue asserimus ac profitem - Nunquam cura libris, sive sit chronica intermittens, sive eontinua de Mur , sine largo satis aquae , sive e lidae sive H - , ve, cerevitarum at nutum aut misanae potuis kiter ista vitur ὴ modo debito tempore , ordine Acmensura subminiureturia Nam sine humidi copia, veheme mille, qui earnem& vires consimit mixturamque sanguinis temperatam destruit aemis , vix mne vix quidem sedat, potest. -ue deis ficiente hoe , stagnationes & obstructiones, quae maxime librium causam eoninstituunt , is leti , neque exeretiones αquidem cuticolarem illam, qua potissumum id quod librem fovet Ze coneri vites pellitur se recte suetedere possae, restest in aprico posita is Quippe medicame in fere omnia, sebri libin eo pescendis motibus a medicis dicata, ur diaphor lien , diureticis , 'in chlantia , laxantia& roborantia, nauius sere e sectus sunt, visi ab humido copioso secundentur de
28. Eequis est, qui sine salutiserorum Entium sive aquarum mi talium Dialis darum de thermalium usa, Tutius , melius & certius tollere . vel minimum minuere at levare chronicas &diuaei lex passiones , quibus genus humanum iu inta Metriis & cruciatur H maiorru deni que mala avertere, vel Mod praecipuum
est ab eiusmodi morbis, corporru ad e disposita, vindieare suispharmaeis sp .