장음표시 사용
81쪽
deservescente, omnem eurandi gloriam certis tum temporis adhibitis remediis
velit arrogare , is salsam ipsis tribuet
virtute me tali enim tempore vigorem
nacta natura ipsamet par est proscribenda; mi uerae febris per transpirationem aliaque excretoria , tanto magis, si idoneum ipsi suppetias ferat medicamen tum . Frequenter quoque in febribus malignis continuisque evenit, symptomata
adesse gravissima. praesertim in statu , quae sua sponte saepius cessant, vel etiameitea dies sic dictos eriticos: septimum , nonum 'el undecimum peiora fiunt uando itaque melior vel pejor exsurgitatusqiris adscribet hos medico vel medicamenta effectus Ad haec , de febribus inflammatoriis . & praesertim peripneumonicis constat , has primis temporibus groiter asstigere decumbem tes, sed die quatici solvi sputo cruento&die septimo plerumque sudore terminari, ipsiua naturae robore . Perperam iam iaciet is , qui remissionem morbi sua prudentia & medicatione vel remediis tum temporis datis procuratam esseniorietur
53. Quandoque eontingit , febreseontinuas , variolis etiam & morbillis
solemne , certis temporibus non adeo
mali esse mori . quo casu vel sola nat ra omnem medietnae paginam absolvit, vel tantillo adiuta. quod sagacissimus
motuum naturae observator SYDEN-
HAMIUS non otiose perspexit. Si iam
medicus oriri remedia, quorum nulla adeo erat necessit , ipse interim mor hin placide decurrit, & tum exinde verisit concludere, sed datis medicamentis
illud praestitisse , certe decipietur . Sic
dantur quandoque quartanae aestivae, quae sanauineos & iuvenes prehendunt, ex
fervidissima aere subnatae . in quibus china chigae, salia abstersi va& regulus antimonu medicinalis egregiam ferunt Opam, quam si quis credat univerialem, di dicta remedia eeu specifica & quae in- lassibiliter sinent in omni febre cam.
mendet, is tempora & temperamenta
distinguere haud novit a cum enim illic natura morbi benignior di mitior sit ,
Reilius quoque obseeundat remed orum e nersiae. Sic. v. g. videmus juvenes paralyticos facilius , senes aegrius sanitati reddi, quod terte non solis remediis , uae contra essectum illum diriguntur , ebetur, sed potius in ipso naturae vigore causa est quaerenda. q. Idem quoque obtinet in Chimrgicis ratione vulnerum, quae in sanguineis & benignum seu dulcem sanguinem foventibus levi data opera ad consolidationem perducuntur , contra quam in
melancholicis, eae hectieis , seorbuticis fit , quos ob sanguinis dyserasiam graviora symptomata manent, ut adeo e sectuum diversitas ex unguentis & e
plastris impositis non unice sit derivanis da. Ita porro phthisis vera in aetate i venis orta, v. g. ex haemoptysi & pleu.riti de male eurata, salva reliquorum vusterum , medelam admittit , quae in iis, quorum viscera scirrhosa Seobstructa sunt hi neque naturae vires v eillant variis spasmis attritae, haud aequo speranda est, nec facile eadem remedia
opposita quid proficient, quod iterum
argumentum praebet dextri vel sinistri eventus ex ipsa natura decidendi. 33. Demum vero quid frequentius , uam febribus ardentibus eomplicarii arrhinam, aegrorum salute in ancipiti versante, quam in medicamenta mox propinata & medie um reiecturus utriRque faceret iniuriam . Taceo, quod saepius morbi chronici sub uno climate obstinati curam eludant, mutato coelo , sub alio, aceedente alia insuper diaeta , stationem suam derelinquant . Maximopere itaque errant . easolutionem morborum a natura perpetratam suis ,
quae praescripserunt, remediis pompose adiudicantes, cuius opinionis falsitate int sexcenta alia. si qer specialem momrum classem sollatim pereurrere animus esset, faelli negotio evincere pos
ligere poterit, effectus naturae & medicamentorum probe ab invicem essed stinguendos, & non raro naturam , nul
lis adiutam remtatis . aut lavi saltem
82쪽
De mera miaicamentorum in morbis θα
ne dieatione morbum profligare, & hoe iam eli illud fulcrum, ille chpeus, illa
anchora, sub cujus favore latitare, per. sonas suas agere & famam venari pollunt summe ignorantes , ita ut per naturam sint mediet , minime vero per artem suam ae rationem, naturae opera pro suis audacter venditantes, quo stratagemate & sagaces quandoque mediet naturam& tramitem morbi, quem curant, probe intelligentes, haec ipsa, quae a natura efficiuntur, ad eaptandam famam &gloriam, in sua, ut facile est morbo. rum ignaris imponere, transferunt remedia, suaeque vendicant prudentiae. Deceptiones itaque in nulla re frequentius& sae ilius contingunt ac in medicina , ubi alias etiam prudentissimi saliuntur, quum , optime notante PECH LINO in suis Obserυ. aliquando in medicina
eveniant, quae menire nec posse nee δε- here 1Wam1 crederes , adeo aliena illa
sent tum a θυο medici , tum medicaminis essectu ; nunc etiam qua Deras fingu animosutura, non evemunt, aliis ter quam oportet . Cons. BΑGLIV.Fr . med. t. I. cap. 1. 3. 4. Sed candoris& veritatis amans haee omnia non curat , sed tanto ardentius inquirit & s parat, quid solius naturae opus sit, &quid per naturam medicamenta operentur , quod alias sibi relicta haud daret effectum . Nam natura semper etiam per medicamenta operatur, sed hoe maxime loco in quaestione est, quid natura sola possit emeere, & quid non , nisi per adjuncta medicamenta, ct tum certi sumus de probata remediorum vir- :
37. Quo pacto vero ad illam togno.
stendam pervenire possimus , monita quaedam ceu regulas ad medicament
rum agendi modum investigandum &determinandum coronidis loco adjicere neeessarium duximus, ut quae hactenus dictorum erunt eonsectaria . Primum igitur aegre facienda sunt experimenta 'circa remediorum Meatiam in morbis aeutis & continuis, ubi maximus iam dum naturae est servor, vel in bonum vel in malum cessivus eventum. Dic,
inus , obseuram hie fieri genuinam reis mediorum Wirtutem , quod haec naturae, tum in fastigio positae , viribus implicentur & involvantur. Aliter sese res habet eum morbis chronitis, obfirmatis & contumacibus v. g. epilepsia in v terata, quae a sola natura naud excutitur; hine si medicamento dispellatur , nullis metuendis reduviis , tum certe magna vis adscribi potest illi pharmaco contra eam in hoe vel illo subjecto directo . Pari modo febres intermittentes rarius a sola natura sanantur , quae si identidem remediis tollantur, tum sa. ne his causa curationis est adscribenda. 38. Porro mania soli naturae nimia gravis est , ut ab ea superari valeat , quam si medicamenta sustulerint , ea utique haud exiguam reportabunt considerationem. Spasmodicae partium eOntractiones, cardialgiae, singultus , vo. mitiones, palpitationes, & quae innumera alia symptomata hypochondriacos& hystericas diu graviterque exereentia, si certis remediis cessent, his sita eme eia est relinquenda . Malum scortatiis eum inveteratum & lues venerea sunt affectus gravissimi, quos sola natura non vincit; quod si autem certa medela ipsis paretur, quis non in medico vel remedio hoe positum esse dixerit. Haemopt D sis, nimius mensum fluxus, fluor albus, mictus eruentus solius naturae auxilio non iacile cedunt,quos qui solide curaudurit,macte sua laude dignus erit. Hydrops vel ascite vel anasarea non sane se it solius naturae Ope , cujux curationis fructus in medicinam omni modo redundat . Molestissimus ille podagrieus affectus , bis per annum ad minimum aegrus dive-xans , si a serocia sua desistat, nee amplius revertatur, tum 'curatio non est de nihilo, nee tam naturae quam medico tribuenda . oculorum vitia , pannum v. g. exulcerationes partium, e
pilis tineam, scabiem sciam vel humi dam, & omnes alios in exteriori corporis ambitu conspicuos morbos Iola natura rarius excutit, quorum peracta sanatione si tegri valeant, quis remedii hoc acceptum ferre nosset
83쪽
39. Quisquis ergo gloriari cupit decerta remedii efficacia, de medicamento magnae emeaciae noviter invento , hute, nisi in memoratis morbis eodem
se quid praestitisse demonstraverit, non facile fides est habenda ; scimus enim , quanti reserat medicamentum in parOxysmo exhibuisse , quod extra eius momentum nihil sorte effatu dignum sille. ret, in quo a PECH LINO non dimen. timus, quando in suis obfer'. p. II. scribit: Non in alio magis medici boni prudentiam consistere , quam in temporis ,
tu τα iam ipsa solvere se gessit, siquidem
illa obiactante κενεκωxντἀ ; hoe ipsum tamen remediorum explorationem rein
linquere incertam agnoscimus, cum in febribus continuis & morbis acutis , nec non in paro xysmis chronicorum motus maxime snt vegeti & intens . ut saepius bonum in finem cedunt , α olores, spasmos , labriles cum moti nes ac symptomata his annexas averruncant. Omnis itaque eorum operatio , quae in eiusmodi casibus divulgatur , valde dubia est, si non infida , eum meis dicus suis remediis motus exsuscitare hisque eorpus humanum resare ire deis beat , non natura sola , alias immergitur errorum labyrintho. eo. Deinde quoque , ut certior e Ua dat de remediorum virtute peculiari ae pecifica, non sume it, ut semel vel bis talis sequatur effectus, sed saepius itera. a confirmandus observatione . Multisquidem , quos merito sagaciores esse admonet BACLIVIUS tib. t. Praxeos med cae. 3. f. I. 8. quodque in initio huius dissert. notavimus , ob faustos
evenitis IemA aut bis obserυatos ex al/quo remedio, et elpotiar ob 1nnatam quanκam preclivitntem tum latidandi , tum snsenesi ad tibistim medicamentorum vires, ira erga remedium aliquod assciuntur , tit putent, illud unum ad curaridos quosqne morbos fiammam vim ac veluti ι eis ritim oιtinere , I ed progressu temporIs re
stabile , non vero commune ac perpetuum
uisse animadverterunt . Non equidem
statim desistendum aut desperandum est
de remedio, quando non in eodem morbo eadem operatio sequitur , nam causa morbi ει subjectum variat, sed neeesse est, ut medicus, si accuratam medicamento tum notitiam habere cupiat, totius morbi historiam eum adiectis eir- eum stantiis & remediis usurpatis oraphice eoncinnet , qua ratione minime
est dubitandum , si limilis quoad omnia
occurrat , eandem exspectandam esse virtutem & se speetales vires in hoe vel illo morbo experturum . Utinam hae methodo instructam generosorum remediorum haberemus cognitionem ,
ad quam quis sine improbo observandi studio non pervenerit, nisi medicastrum agere suique officii negligentiam prae se ferre videri velit.
rus, hoc solum adhibeat, non cum aliis mixtum, ubi ab ingredientibus ad composita argumentari haud licet. Diaosum
enim ideo in Lia videntur, ut medicamentum praecipuum alioriam aditione abscondamin . Impossi hile quidem est, ut unum remedium omnibus satisfaciat, interim rum, eum exhibet ut agat, non adiiciat alia, quae vel infringere vel augere vim pollunt, unde dubitatio postmodum iniicitur de virtute ejus genui. na Quod si vero medicamentum coemispositum sit, eui tanta vis tribuitur, hoc non eum aliis jungatur, vel si certa me. thodus eurandi venditatur , ea etiam bene erit attendenda , nee pro lubitu varianda , alias nihil certi inde elicere possumus. Optandum foret, ut gloriari possemus in praxi medica , plures nobis notos esse specialissimos effectus in variis individuis remediorum heroic rum , ita maiori felicitate , certitudine& fama salutem promoveremus aegror rum . Sed proh dolor pauca nobis nota sunt remedia, idque culpa perversae methodi .' nam cum variis compositis pro varietate individuorum pugnamus ,
quum ipsi medici sibi contrarientur , hic que hane, ille aliam eligat meth dum s
84쪽
De teras medicamentorim in morbis i e . 'τ
dum, quales auteni observationes & quales effectus certi sint,experientur medici. 62. Ad haec requiritur ad instituendum medicaminis examen , ut debita doli certoque tempore detur & convenienter eontinuetur: sunt equidem qus
sciunt certum adversus morbos rem
dium , sed quoniam debitum tempus
non attendunt , desideratus effectus
ν haud respondet. Quo sackant ea, 'uae leguntur in Disssertatione superiori dapradenti medi camentOxum cominuatione. Nunquam etaim vires innotescent rem
dii, quod non pro rati e individui vehmotbi sub debita dosii & ad certum tempus usui destinatur: crebra enim muta tio reme orum medicinae pestis est , quae certitudini in arie medica comparandae admodum olfurit. Ad quam ubrandam medicus noci statim a medic, mento desistat , memor monit. Hi P. POCR. Sect Raphox. 32. dat et omnia Iecundum vationem facienti, s non fue- cedam secundum rationem , non es transeundum ad Hiud ,s manet, quod ab initio visum es si gravia superveniant sympto mara , lysi prudenter dijudicat
dum erit, an a vehementia morbi ve Imedicameni, illa sine arcessenda, quod ipsi constabit, si pluribus experimentis id scit effectum - Nee facile a cognitis ustatisque rethedii ut securioribus ad incognitae & vulgb dictas panaceas abripi se pariatur , ubi nil temere experiri me dicum admonet HIPPO c6. Epm.
Setia. Dra. 29. sed bene laiidat, ratiocinatione, summa id exigente necessit
tiquiores medicos a se non alienum du-
. tibet aegris inculcaverunt, seu cogitarum, quid maxime conυeniret, oe id usu explorarunt, aes quod conjectura. adductisunt.' 63. Si quod autem praeter exspect . xionem impedimentum. cum ratione medicamenta graescribenti & de reliquo agenti interveniat, aut longe aliud μ- curra PhoenOuienou, submde quidem cogit, memor illius ex CELSO , momborum in iisdem hominibus allax atque
adias esse proprietavi , o qui sec dis
aliquando frusra curatus est, rentrariis restitui. At sic diversum suo quem l tendirat scopo advertens effectum simul sollicite inquirat, num relationi aegr- tantium tuto fidere possit, ut qui non raro ipso inscio alterius cujusdam acciti medicamentis usi priorem anxiam redin dant f de reliquo etiam animae & imaginationis maxime subinde variantis virevir, sigillandis remediorum effectibus non insuper habeat, qua de re miras eleganter annotavit hillorias PECH LINUS insuis obsier ib. III
Demum certa ille in experiundi medicamentis incedet via, qui elementiueorum activa, quibus agunt vel agerae possunt, aeriori cognoscere annititur . Cui tentamini nota modo minus p'rtigit ipse sapor de odor, qui de elementis ait vis , sale & sulphureteilantis , sed potissimum sub velut analy sis chy mica, vari imper ignem adornatis destillaetionibus, s lutionibus per arte: n, aut mixtionibus mredoctionibu cum variis liquoribus celebratis , quibus omnibus naturam . in dolem ac principia medieamenti detegere non minus curiosam quam fluctuosum
existitia Et siquis a priori cognoscit remedium vQ-m di ante sapore, illico eo, ista ntiscere potetit quasdam illius vireru63. Propterea, si ex metallis & quidem mercurialibus de sumtum es, medicinentum, opexabitur minimae in, mole,
si est ex Marte, victui rastrichiva & roborant eis ex venere, irritativst; si exsaturno, coniuiligente pollet si lunphur Um est, minerale , praerea vizdutet anodynam sanguinem promotum Acen-
pro ad circumferentiam pellet , si ex regulo antimo iiii. vel arsenico. fuerit paratum , gravissimas. & vehemeates raci-
Labit commotiones. Vegetabilia omniis agunt sale acri cavilico uesicatorio, ve, resina balsamiurulem; rata, vet sale volatili oleota, veι principio anodyn ,. vel oleo, thereo calido , vel sale nitro,so abstersivo, vel terreis, fixis particiis lis , aut acidis., veι principio constringetate- Animalia autem vis tutem suam, exserunt ve I sale sito volatili, vel tei
.ra altativa, veι principia vaporos
85쪽
oleoso, narcotiea. Longe vero exceN momenta, quae singula ut in eonein lentius & specialius sentibus nostris si- nanda observatione desiderantur, de stentur per varia experimenta. thy- verum observationum usum constia mica tuunt; ita suis quaeque exemplix com
66. Quae agendi principia si qui so- probenturialerter rimetur δα ac rate calleat , & 68. Quodsi sic memoratas circa sub praeterea ex physiologici ς & pathol hiectum circumstantias, & circa medi. gicis morbi characterem desisnet, sym- camentum tempus exhibitionis, dosin, plomatum rationem & sub)ecti aegro- applicandi modum ratione vehi lirantis idiosynerasiam & species issimos medicus probe annotaverit , tum d motu& attente evolvat , is me hercle mum indicati & exhibiti sie medicaἀex analogismo juste colligere & deter- menti observet effectum . qualix muα
minare poterit , idiae vires , an salum tali eontingat, an illa visatur in eva-bres,. ari noxiae , ex remediorum usu cuationibus , quas promoveat vel et sint exspectandae , quae nee suo desti- iam sistat, ap vero. in incremento via tuentur eventu de usu magis magisque rium vel robore functionum anima-
confirmabunt ui solerti, de tum longestiussi diversa pulsus vel urinae eon- certilis di seeurius procedet M ae ille ,iditione , aut appetitus vel somni re- qui solam consulit experientim & ei-xstitinione consistat. Hae methodo ge-tra rationesti via incedit producta &I. nuina& medicamentorum explorabit obliqua :dιβιι enim hie , ut PLINIUSivirtutes, dc scientificae Praxeos nota inquit, quodque HIPPOCRATES inlimaginariam, sed experientiae omnia lege stir. maxime conqueritur : periculis no superstructam re firmam sibi eo nostis , ω per experim ua impune iparabit ideam; . de inde est, quod me
myrtex agit dicum se comparatum fortuna mini- 67. Denique vero Ze ultimo, eum ne egere, illam respicere aut exspecta.
ad morborum indolem , tum ad me ire, sed σ citra sortianam cum foris dicamentorum efficaciam indagandam, 'tuna recte faceret egregie asserat 'dein serviet exactior quaedam iptius is, arte nierica HIPPOCRATES: noster Wcti aegrotantix ratione suae constitu-sde locis in homine text. 38. imo illum. tionis. cognitio;. non enim omnia om-lfortuna iἡ facienda arte penitur immonibus ut ut eodem morbo detentis. eon- rare velle, qui medicamentorum cer veniunt, quod humorum um periesitas. ac in morborum curationibus umvalde diserepet de hine variam medi-lfallentet cognovit facultates; tum per camenta nanciscantur operatiopem iasin: ἁeinde ver quid. opus es meisicia
Habent quaeque, temperamenta imoina fortuna , si enim. morborum media individata suos. morem, morbos di. pe- camenta Hara sunt' manifesta, Ne
auliarem ad hune vel illum motumllut equidem arbitrore , non exspectat suscipiendum. proclivi vatem , ut hincisa re fortunam. ad. fanandos morbor , .noni sine ratione lana ab. antiquis lMaidem. sunt medicamenta . Quibus δισσοκραν studium iniunctum fuerit. omnibus ut medicamentorum vir-Quam. clariorem insuper dabit sexus tus, ad. ipsam morbi, naturam refer tonsideratio,. ut qui diversami saepius tur Ze ex mutuin inter se habitu tractandi methodi1m exposcit, quando lide determinatur ita accuratae theO- sticarum. commotionum. 3ζ. pnan - riae cum, uraxi rationali connubium
sae imperium in. semininum prae vitilliindissolubile merito. infertur dc status cadit. Nee quidem. negligenda sunt minatur
aetatis, vitae generis, anni temporum, l . tempestaeum mor rum praegress o rum ,. regionum , aliorumque aci con- v
86쪽
De cognoscenda horporis humni natura see.
trida hae empiricae ignorantiae seatur;gὶ- ne indies propullulent mala, eo piosissima eaq ue tristissima testantur exempla . Id quod optime norunt illi, qui ex inde- essa attentione practica didicerunt, me in uicamenta non absolutas , sed' certa ad aegrotantis corpus iacta relatione limitatas possidere vires ; quique porro pru- cunti medicamentorum analysi physicochymica cognoverunt , plurima illorum. ii quaedam im lan ex iis, quae uni-rsalium M auro productorum nomine circumferuntur, excluseris , talia continere principia , quae in corpore nostro
non otiose iacent, sed varias in solidis nuidisque it Ilus partibus eorundemque motu producendo mutationes, acti Amtuam vim, & tam ad iuvandum quam nocendum promtitudinem satis superque produnt. 3. Quum itaque empirica talis, &siane omni habito ad subjectorum Taularumque differentiam respectu instituta praxis, Lanitatent ipsamque bitam hominum tantss exponat periculi se eerte alli mihi singulari ac immortali laude dimel
DISSERTATIO VI. DE COGNOSCENDA COR poRIS HUMANI NATURA EX ERFECTU REMEDIORUM.
I iecit quidem iam δudum in deses.
sus solertiorum medicorum laboreommune illud omnis Empiriae fulcrum, fallaeissimum commentum: existere in rerum natura talia eorpora , quae ex insita quadam virtute specifica , certum morbi genus, qusdcunque illud etiam eorripuerit subiectum, & a quacunque causa ortum traxerit , tollere possint atque profligare. Uerum enim vero litet detrimenta compendiosae huius praxeos iam satis superque sint detecta; nihilominus magna adhue mortalium pars, brevitate huius ad sanitatem reis ducentis viae magnopere delectatur :hi neque multi, cum viderunt, hoc vel illud remedii genus in morbo quodam commodam aliquando praestitisse op ram, promti inveniuntur , ad fingendam sibi eompendiariam huncce mombum abisendi methodum . Quam primum enim morbus, respectu sympto matum, ex parte tantummodo similis Ingruit, statim ad idem tanquam ad sa
v IduI, sed tuo inculcando arecessitatem,
suppeditando simul media differentiam
individualem rite cognoscendi, indolem genuinam, eausasque morborum veras ιudiciose eruendi, & se tandem pruden-ν MI ia Iciem Ianquam adla-i quidque salutare'. Vant viti Oori
facta falsissima a particulari ad univeris nunquam non ad id curam intendi uesale conclusione , illud , quod uni vel:demonstrata morborum oria ine aegenio
altera prosuit , omnibus conducibile , t selectissima ipsisque eaus mois
ex horum 'ero operatione ae effectu maxime omnium eruam, qua ratione i lius morbi indoles aegrotantisque natura rite inde cognosci possit ac debeat. Quod scrutinium pragmaticum quum magni in re medica sit momenti eximiaeque uti.
litatis, dignum aestimavi , quod nauli, fusius in praesenti specimipe pertracte.
4. Paradoxum Arte meum videbἰtur institutum , quod ex effectu remediorum, cognitionem eorporis humani ia- dolis.
Munt detrimento. 2. Tantum vero abest , ut sinister , qui medicament empirice ita applicata in plurimum sequitur eventus, tales meis dicos erroris sui arguere valeat; ut potius plurimi tam ex nobilium quam ple. M orum numero de illis rebus, quae medicamentorum titulo ornantur, per se
se sentiant, quod ex se & sua natura sint, saIubres, nequaquam vero ad damnum perniciemque eorpori inserendam aptae atque proclives. Quanta autem ex pin
87쪽
dolisque morborum desumendam lavdeam; cum tamen ipse paulo ante fassus fuerim , omnem remediorum applica tionem , nisi prius haec omnia probe explorata fuerint, temerariam esse, em viricam tuue periculi plenam. Qia' ita que objectionem hanc in ipso statim limine removeam , clarius mentem meam hac de re explicare atque deelarare placet. Utique ego eum omnibus inmiscinae rationalis amatoribuo firmiter sta. tuo, quod certa atque lassiciens coepωris moibique cognitio, omnem medicamentorum , inprimis vero valida arum exhibitionem semper praeeedere , naec-oue in illa fundata esse debeat. Id quod
uo iam tempore optime cognoverat ARISTOTELES: ille enim medico , quem , ut sibi in morbo quodam auxisti atrices porrigeret manus, Pocari Iul Ierat, dum hic statim, nulla antea addu.cta causa&ratione, pharmacum velleturopinare, his verbis negligentiam exprobrasse dicitur: Nimvriua brubias mederi sistas' ratisnem edi uere, cur mirunecessest pharmacum bisere, fine Iacinismiis , Obsequentem tibi habere.
. Longissime itaque a mente mea aberrarent illi, qui ex disertationis liv. ius titulo falsissimam, &ame, & a veri ate alienissimam extorquere contenderent opinionem, quasi liceret medico ad aegrotum vocato, naturam illius Ηatim medicamentorum ope explorare ,
vitiis & tutioribus idem illud eognolcendi posthabitis atque Neglectis signis. Certe
si ullum aliud experimentam medicum , hoe quam maxime, secundum magni
HIPPOCRATIS effatum , Aph - d.
Sect. I. esset periculosum . Et dolenda sane miserorum illorum conditio, qui , dum aegrotant, in huius farinae medicos incidunt et iis illimam enim Obtinente aulam priscas illas, sapientis repetere querelas e Distini peri lis noserit ,
eaperimenta per mortes agunt , meaIco
a e tantum hominem oecisse summa 1m. p nitas egi. Minime itaque illuc praeims II ea I elidit pertractatio , ut tali minoeti frenatae empiricorum audaciae frena ulterius laxet , sed potius ut inji-
eiat. Meeum enim fusius ostendere musti tui, quomodo medie us solida seientia
limatiorique iudieio instructus, si a4
mutationes illas, quas medicamenta in corpore aegrotantis producunt, sollieite attenderit, pescherrimam saepe obtineat occasionem, intimius adhue abditos &reconditos naturae eobnoscendi recessus. Cum enim ad feliciorem curationem summe necem Ua sit aecuralior aegrytantis eiu demque constitutionis notitia seerte omnia quae nos ad eandem ullo moiado perducere possunt , sedulo quoque
6. Minime igitur credat medicus, se officio suo iam latisfecisse penitus, omniaque jam satis explorasse, si ad aegrotum accedens illius tetigerit carpum , &et HIPPOCRATIS praeseripto ex eo sciscitatus fuerit, pariatur ἰ ex qua causa ; σ Θοι iam diebus e an venter secedat , o quo victia utatur adjiciendae enim multat adhuc aliae quaestiones, ex quibus nec illa omittenda . num patiens jam quibusdam usus suerit remediis, quaenam illa suerint, & quem habuerint effectum t Et haec quaestio rarius quidem attenditur , utilissime tamen & peropportune nis ris praesertim temporibus iniit tuitur , quippe hodie medicus non facile ad infirmum, praesertim ex plebe curandum vocatur, qui non jam variis, amicorum & aliorum suasu , usus fuerit medicamentis. Imprimis vero, si miserae conditioni illorum fucorrendum , qui morbis chroni eis, complicatis, varioque medentium.& medicamentorum incongruorum usu corruptis , vexantior, nunquam praesidium aliquod vel solamen ex artis suae penu depromere illisque porrigere pite .rit medicus, nisi ad es, quae sub priori perverso medicatione fuerant adhibita , omni cur . respiciat, & illorum quo'ue remediorum a quae ipse indicationibus quantum Ut est accomm odate praescribit, operationem atque effectum solli. cite observet, &quid ulterius suscipiendum exinde judicet atque concludat. 7. Ut vero ordine procedam , aliqua. Iem tituli explicati. aevi praemittere placet,
88쪽
mcet, ut eo elarius conset, quo sensu dos diutiusque eontiniunt possidere illi sint aeeipienda, de quibus in prae- . dispositionem&promtitudinem; quam senti acturus sum. Facile quidem huic quidem illi, in 'uorum corporisus aa. labori supersedere possem, eum quilibet te dicta contrario modo sele habent .
ex allatis iam lacile perspicere queat ,iqui nempe teneriores nervos, tendines quid per naturae vocabulum intellectumigraciliores, minora & angustiora vasa, velim . Quo vero omnem verborum carnemque molliorem, flaccidiorem & mbiguum sensum removeam, mente mllaxioris compagis nacti fuerunt: euilia meam clarius detegam . Paucis itaquelbet facile constiuit, diversam hane eor moneo, me sub naturae nomine hoel sporum ad natur les motus dispositionem eo nihil aliud intelligere, nisi quod comis non aliunde elici, quam ex diversa fiam aliuni & in vulsus noto sensu denotareidorum & fluidorum constitutione &solet, eonstitutionem nempe corporumiproportione λ hanc nimirum inferre
internam, sive dispositionem individu, corporibus debilitatem, quae nihil aliud lem; quo sensu multi dicere allatent, se eli, quam motuum languor, defeettat robustiorem, alii se debiliorem posside- atque inertia, illam vero ipsis largiri r
re iraturam, medicosque ordinarios aliissbur atque vires, sive quod idem, vita. idcirco praeferunt , quod experientia rem motuum atque energiam. edom naturam suam melius jam cogno- IO. Facilis pariter erit negotii, si m verin r. Est itaque natura ex remedio-id' ad ea, quae experientia rursus sue
rum effectu eognoscenda mihi nihiliditat adminicula rite attendimus. illius aliud , quam peculiaris & specialis quin qu ue agertionis agnoscere veritatem dam , quam quilibet homo sigillatim qu- stillaei peculiaris quoque ad prinpossidet, partium solidarum & fluida. ternaturales motus dispositio pariter - rum inter te invicem mutua proportio , singulari solidorum & fluidorum propo .& exinde resultans ad motus & functi l tione proveniat. Videmus enim in dies,nes tam naturales quam praeternaturales multos sub ingenti illo morborum reis
dispositio . t rumque nocentium numero, nihilomis 8. Quod quilibet homo petaliari pro- nux plena & persectasturper plures a portione solidorum & fluidorum inter se nos sanitate , nullamque prorsus mo-1nvicem gaudeat, prolixiori non indi- l tuum suorum naturalium ad injuriis e gςt probatione, cum quisque qui eorpus t ternis reportare perturbationem morbo. Dum in relatione ad aliorum eorporal sam: multos vero miseram continuo vis Paulo accuratius considerat , se ipsum vere vitam, quotidie sere variis malis , Iacile de veritate hae eonvioeere queat. ' doloribus, tumoribus 1 inflammationu. 9. Neque illud , quod ex hae prem l nibus, spasmis, fluxionibus vexari atquellari proportione in quovis individuo ex astrari. Observamus porro certis in 'ecialis quaedam ad motus dispositio re- subiectis peculiarem & propriam quasi
sultet , adeo absconditum , abstrusum ' ad hune vel .illum morbum propens atque ignotum est, ut longa δe operosa nem . sic seminae nonnullae, ex percepto demonstrationum serie & argumento. suaveolentium, ut moschi, Ribet hi vel Tum concatenatione opus habeat. Dum iasmini odore, invehementissimos sp enia experientia quotidiana docet, il- sit eos imo convulsi vos motus abripiun-los homines, qui tendines erassiores , tur; pluribus aliis summo eum delectΡVasa cλpaciora , musculosque eompa. mento & virium resectione crebrius nacti'res , solidiores & ex durioribus fi- utentibus, Illi ex eis quorundam ei bris sibi invicem arctius iun, is compitrum, quos hi sine ullo incommodo comstos, laudabiliumque humorum tem- coquunt, insignem statim ventrieuli reis perato influxu irrigatos obtinent, ma- portant gravitatem, praecordiorum am
orem semper ad motus quoscunque Rigustia, torminibus. natibus & alvi o, eucineatiores quoque labores subeun- structione adficiuntur. P a I. POD
89쪽
I . Porr. , noeentiis inae , insensi Glimae & summe activae illae rea, quae ea u- sana morborum epidemicoriim & eontagiosorum tonstituunt, non omnes , qui
oundem aerem partientis hilae noxiis fertum & inuinnatum hauriunt , indiscriminatim hisce morbis subjieiunt . Notatu hae de rediguum mihi videtur
iudicium. Q plura prius tam ex sua ipsiusquam liorum experientia, & inter illa
duxisset, quod, pessis saevissima, dum urbem hane eivibus suis pene depopulata esset, Italos, Hispanos aliasque natio
mes exteras, quae tune in urbe aderant,
vix attigerit ; in haee tandem erum it verba: Hanc nimirum hahent epidemici morbi nataram , ut eos, qxibus eadem hin. morum prava Harhesi , quacunque fir causa , me ab aere, me ab aquis, aut alimensis retum habuerint, facili negario Neorripiam. Inprmis vero epidemici & ex communi quadam causa producti morbi, diverso o , quem in diversisti,jectis sortiun tur , desursu atque ex iis tu, nos e larissime docent , magnam tuidem inrerdum morborum causis ine Le, motus naturales invertendi vim atque potentiam , hane tamen umquam esse absolutam. sed varie semper, peculiari & s ei fiea. partium solidarum structura, nuidarum cras, proportione& dispositione, modificari, limitari ,
atque determinari .. - . 'ia. Videmus illud inprimis, quando variolosa febris certis in locis infantilem aetatem hostiliter aggreditur et in nonnulis
lis enim, qui iusta solidorum di fluido.
rim gaudent proportione , consueto tempore, certoque ordine, placide satis atque tra ille eruptio, suppuratio &exnecatio suceedunt, & aegrotantes brevi tempore integram & plenam resuperant sanitatem; in aliis vero, quorum corpora impuris repleta sunt laeeis, &vel naereditaria vel aequi fita imbeeit Iita. te laborant, gravissima & eruptionem dc suppurationem etoneo mi tantur θmptqmata, sub quibus plures vel milere
pereunt, yel, si sorsan aut ipsius naturae, aut remediorum auxilio ex mortis sauei-hus eripiuntur , ad alia gravissima disponuntur mala, ut multis quoque jam e inde praeterlapsis annis eum atroeissimis affectibus , veluri internis apostematiis bus atque abscessibus , externis sordis eanerotis & exedentibus ulceribus, tanquam tristissimis variolos morbi reliquiis ipsis sit eonflictandum . Et se quoque omnes alii morbi multo mitius deeu runt , si in eorpore benignos , dulem atque temperatos humores, viresque &robur offendunt; gravius vero amigunt, si horum Ioeo multae sordes , inquin me nix varia, viriumque penuria praesto
13. Uti vero illae res, quae eausas moris horum eonstituunt, non absoluta gaudent nocendi potentia ; sic quoque illae , quae in numerum remediorum receptae , limitata & relativa tantum iuvandi virtute instructae deprehenduntur. In ominni enim remediorum effinu, si ve proficuus sive noxius ille fuerit, plures conmcurcunt eausae, quarum nexus sollicite semper eo derandus. Cum enim ominium medicamentorum effieaeia non nus motu absolvatur; motus vero unius
corporis productum esse nequeat , sed demum ex actione & reactione divers xum resultet 3 quilibet faeile perspicit , quod omnis remediorum effectus non uniee dependeat ab activa illorum vi , sed q-d ad eundem, & structura corporis α ipsa materialis morbi eausa mulis
x . Clarissime huius amamenti veritas elucescit ex effectu, quo magnesianitri , tutissimum illud ad acidas primis in viis sabulantes impuritates educendas praesidium, hypochondriaco malo laborantes solatur. Est enim illa nihil aliud, quam subtilissimus taleis vivae flos, qui per se omni laxante virtute destituitur , si vero praesente in primis viis topioso acido aisumitur, promte eum eodem congreditur, quo facto ex histe duobus, tertium quo)dam exsurgit corpus, quod salibus illis neutris, quae vel arte parantur, via iis sontium nonnullorum aquis
90쪽
reperiuntur essectu est simillimum ; tune differentia, de solidorum & fluidorum
enim particulis suis salino amaricantibus consimithone & proportione , disposia & acribus tunicas intellinorum irritat & tioneque admotus, tam naturales quaio' stimulat , quam irritationem postmo- praternaturales, sagaei scrutinio inda- dum excipit frequentior promtiorque ibigari queat. brarum tam longitudinalium quamor. I 6. Produco hune in finem primo iabicularium reciproca contractio&dila- conspectum evacuantia, & ex illorum ratio, sive, quod idem, auctior peria numero inprimis ea, quae sordes inven-stallicus motus, a quo deinde vegetior trieulo de duodeno potissimum conten- foedium alvinarum oritur exelusio. Ex tas motu horum inverso superius per os quibus liquido ι ut ego arbitror , eon- eiiciunt, & emetiea medicis audiunt . sint ,e iactum huJua medicamenti laxan. Si itaque horum effectus, quos in divertem a trium caularum dependere nexu .lsis iubjectis edunt, paulo euratius eo
NAgnes a enim hoc tantum praestat, ut sideramus, tantam in illis observamus acla um imbibat , acidum vero terram differentiam, quae nos manu quasi duce- hane calcaream insipidam spiculis armat re poterit ad cognoscendam specialem acribus , quorum stimulo postmodum corporum eonmtutionem , tanquam fibrae intestinorutri ossieti sui, quod quusdifferentiae hujus genuinam eausam. Sic demitam antea sed segnius praestiterant,lenim, si emetieκ subjectis aetate diver- admonent ut, is nune illud promtius ,lsiv adhibentur , diversissimus. quoquo venetius&emeacius absolvantia obsevvatur effectus . idem enim emetiis ...is. H i itaque praemissis ad specialio- eum, quod sumeti venitieulum infantis rem Thematis pertractationem descenis vel pueri ad subversionem & vomitum
od sanim illud prius evictum ,lconcitare , id aetate provectioribus sui, quod cuiuslibed hominix individualis eadem doli exhibitum , vel insumeten.
minis utio, morborumque speeifiea in- tem , vel plane nullam edit effectum v lex muuum conserant , ut eertus illud vero , quod huie aetati vomitum siquidam medicamenta exhibita exeipiatine noxa movet, in senio constitutis nominectus, quodque omnis effectuum lio. absque perieulo exhibetur , imo nonaum discrepantia Mque diversitas, non nunquam veneni loco esse poterit. Quo ea essentia remedii, sed ex natura aegro. ipis egregie confirmatur veritas illa, extantis morbique qualitate, tanquam alatiis quoque indieiis nota quoi nempe causaessiciente proveniat qui uesaei. eorpora. nostra, pro differentiae aetati lxpegqtio perspicit, optime a diversi s&annorum , ratioue virium & roboris modetit iu alteratiis remediorum effecti. quoque diiserant. Dum enim emetiextas ad dispositionem. individualem, tan. nonnisi spuma asunt , quem spieulis quam aEeffectu ad eius eausam, & a diis suis acerrimis tuni eis. ventriculi, fibrax versitate effectus ad diversitatem causae illarum nerveas irritando Se lancinando, posse concludi. Cum vem omnes vertisu inducunt necessario ita illis sortiorem. tales practieae in arte medica multo ma. validioremque edere debent effectumius eo u robarque ala experientiae sus. quorum fibi, uti in toto corpore sic etiam fragio observationumque fide , quam exstriventriculo sunt teneriores, sensibili nudis talique latero destitutis speculatio. res, minus robustae, & idcirco ad resinibus accipiant, nolo & ego in praesenti istendum non ita idoneae,. quam quidem tempus id dem consumere, sed pereur- in illis, qui solida possident robustiora iarendo diversa remediorum genera, non-iper temperatum sansvini g. & lymphae
nulla ex illis aeeuratiori ti specialiori subtilioris influxum iusto, tono & viricotad Matinas subjiciam, ita quidem. , Ibu& tum ad motus naturales absolaen- ut , recansitis prius , quo everi entia dos, tum ad inordinatos ab externis o