장음표시 사용
91쪽
' 17. Nee vero illam tantum differen-ised totum nervosum genus debile & leo itiam, quae ratione aetatis humana inter- Meedente stimulo in anomalos motus cedit corpora, emeticorum effectus in-iproclive postidere, non sine ratione conis
di eat , sed eam quoque prodit, quam eluditur, id quod de illis quoque valet,
unius ejusdemque aetatis homines ex qui ingentem virium & appetitus immi in aliis causis obtinent . Sic enim unum nutionem post vomitum experiuntur . idemque emeticum hominibus in eadem Robustioribus vero annumerandi erunt aetate eonstitutk aequali dosi eodemque illi, qui majorem sine nausea 3e vomitu tempore exhibitum, effectus edit longe perserre possunt ventrieuli distensionem quoque discrepantes. Liceat mihi erem- &qui peracto vomitu, nee appetitus , pli loco emeticum quoddam, ut ita di- nee virium singulare quoddam sentiunt eam diaeteticum proserre, eum vomit idetrimentum. Monendum tamen,quod , aia pharmaeeutica non facile uno tem- antequam ex dictit effectibus de indivispore eademque dosi plures eiusdem aeta-lduali constitutione sermetur iudicium, tis& eaeteroquin sani homines assum taliae quoque res eoncurrentes prius yr
re soleant. Consistit illud in poeulisi sint attendendae, & inprimis sollicite
compotantium vino vel ee revisa reple-iillue respiciendum, num lubiectum Iomtis, quae licet omni stibio eareant, opi biga consuetudine ad hune vel illum est motamen iure emetica dieenda, dum sum fuerit dispositum, quae omnia, si repetitu vieibus pleno haustu a strenuis non tantum praesenti in easu, sed etiam Baehi cultoribus , in perniciem potius circa aliorum remediorum operationem quam, ut propinando dicunt, in sal irite semper observarentur , multum tem ventriculo reluctanti ingeruntur . omnino lucis afferre possent, ad det Alius enim a longe minori potus ingesta gendam Meuliarem illam vim motuum mole ventrieulum suum ita distendi per-ilolidorum de fluidorum , & quousque ei pit, ut vi illius expultrici non amplius actio illorum aisue reactio a iusta tem-xesistere valeat ἱ alius, qui multo ma- perte , proportionet & aequilibrio reolorem ingurgitavit copiam, ne nausea cedat. quidem, multo minus vomitu assicitur; I9. Emetica melaneholia hypoeho auius nauseam sentit molestissimam, vo-idriaca laborantibus exhibita interdummitum vero anxie etiam desideratum , nullum plane edunt effectum ; sin vero stimulo quamvis adhibito, excitare ne-ipraemittantur illorum usui absorbent laquit. Alius, qui ex ilIorum forsan nu- & aleatina , vel si unacum inisse ex mero, qui quotidie ejiciendo non 'o- manna propinantur, facilius seli eiusquerandi, ut CELSUS dicit , operationem suam absolvunt. Clarissia sed bibendi saeuitatem moliuntur, per-ime hoe ipso dis elatus, melancholiam sic acto iam vomitum plura adhue ex taurit dictam hypochondriacam multum foveis pocula, nihilque se exinde debilitari ri ab aeidis eruditatibus, quae ob destru- ostendit; cum alii ita enerventur , ut ctum ventriculi & intestinorum tonum somno deperditas recuperare vires nece L in illorum e vitate eopiose generantur se habeant, imo insequeo te die magnamsQuod enim hae ipse impediant emeei . appetitus viriumque persentiant pro-iquo minus suam perficere possint oner strationem. tionem , primo exinde patet, quod acu 18. Ex his itaque diversissimis effect L da extra corpus nostrum suc'ue maxubus, qui nimiam per copiosiorem potum mam vim possideant, principium sum, ventriculi distensionem excipiunt, mul- me activum & subtilissimum emetie ta eommode d esumi poterunt, constitu-irum figendi & destruendi; secundo, uod tionis individualis indiei a. Sic enim ibi hibitis prius antae idis, ut absorben- Ium, qui minori ventriculi distensioneitibus alcatinis, vel etiam manna, quae ad nauteam vomitumque eommovetur, pariter dulcedine sua acidum ex linieaon tantum ventricuhim serii biliorem, corrigere aliae invertere patest , v
92쪽
mitoria vegete satis atque emeaei ter ossicio suo satisfaciant, di ingentem saepe corruptorum humorum colluviem peros eiiciant. tao. In fero emetica nonnunquam aegrotantes io praesentaneum vitae discrimen perducunt , imo interdum hune a Psum. morbum ante nondum praesem tem , in corpore disposito excitant; nonnunquam vero optime conducunt, imo uni eum ad hostem hunc e corpore ejiciendu' evadunt praesidium . Diverss. nmum iterum hoc loco emetiea sortiuntur iaceessum , perniciosum scilicet delum me quoque lalutarem atque proficuum; quo ipse aperte satis produnt , non unius eiusdemque, sed diserepantis plane indolis huius effectus esse causam. Quod si enim noxius illorum oblationem sequitur effectus, indicium ille praebet non eontemnendum, te ericum malum a spasmodica ventriculi & annexi duodeni , in quod e holodochvs ductus bilem exonerat, eonstrictione, & prae cluso hoc modo bilis in intestinorum canalem influxu, ortum suum habuisse . Si ergo partibus hisce spasmo iam adfe- eiu maior adhue emeticorum stimulo in I itur crispatura & eontra, io, caula icierum producens non tollitur, sed tius confirmatur atque augetur. Imo, si validius fuerit vomitorium , in tantam interdum ventriculus abripitur spasmodi eam constrictionem , ut sanguis intra illius tunieas exinde ineareeretur & periculi plena oriatur inflam
2I. Si vero bono erem eventu adhi--ntur in ictero emetica, aliam plane indicant huncce morbum e citasse ea u. iam , imo illa ιpsa, quae tali in casu horum remediorum ope ex corpore cum
euphoria eliminatur eo pia viscidioris &erassioris biliolae saburrae, bilis in int stina influxum, non spasmo tunicarum duodeni fuisse interceptum , ted illam propria sua vi kiditate , qua ductus suos atonia laboranies obstruxerat, exitumsbi praeelusisse teliatur . Dum itaque emericorum ope, quae utique virtutem si uam ad bili Mios ductus exten- dunt, nervofihi canales, ad maiorem osculationis & eontractionis gradum animantur, illud quoque, quoa in illo.
rum cavo haeret, promtius eliminant . si que emetiea dum causam tollunt, i sum morbum ex voto pellunt. Sed sus-ficiant hare, quae de emeticis hue usque disserui, quamvis enim plura adhuc supersint, ad ulteriorem argumenti huiua illustrationem ex eorum effectu desu. menda , nolo tamen longius illis insi-ilere , sed i me potius converto ad ea , qu e contentas in intestinorum ea vo re. erementitias sordes inferius per alvum
eliminant , & quae si vehementius &impetuosi in illud effieiunt purgantium . si vhro mitius id praestant, laxantium &Ienientium nomine ins gniri solent. a a Quod pursantia illa drastim attinet, quae principium tenuissimum causti cym & virulentae indolis possident . rarius quidem illa nostris temporibus at iudicioso & eonscientioso medico vocav-tur in usum et Interdum tamen ea es morborum: contumacia, ut , dum mi tiora omnia eludunt, ad potentiora&sie dicta heroiea medicamenta, ma navero cum circumspectione sit descen caendum . Hinc ex horum quoque effectu corporum naturam indagandi mihi r linquitur oceatio . Sic enim experientiae testimonio constat, purgantia validiora ad aquas hydropicotaim evacuandas vulgo adhiberi , doeet vero illii quoque ,
non unquam bono, nonnunquam ver
malo illud ipsum fieti cum succella, clarissimo iterum documento : Mon unam eandemqtie hydropi eo rom ipsusque' morbi elle naturam . D im enim exhibito acriorum purganti uni ι imulo . & illius ope ad maiorem motum contracti nemque coneitatis nervosis & m mbra. nosis partibus salubris aquae impetratur evaeuatio, nulla sublequente in utriuia prostratione & nova humoris inundatione , leviorem tantum sabfuisse ea tam , lentiorem nempe per abdominis summe debilitata viscera, sanguinis atque lymphae progressum,atque ex horum stagnatione exortam seri per vasorum p ros in abdominis cavum musculorumque
93쪽
interstitia secessionem , in lieio est. Si vero di hoe in casu plus valet arte malum, &drasti eis his adhibitis in pejus xuit misera hydropieorum amictio , a graviori illam sustentari causa , aquγrum due copiam ex ruptis, ob viseerum& glandularum obstructionem plenariam , vasis lymphaticis , tanquam eLionte nulla arte exantiando, profluere , non obscure eoncludere licet. a 3. Quo rarius vero purgantia loeum inveniunt, eo crebrius contra laetantiadi lenientia ob moderatiora & temperatiora quibus agunt principia. Foeantur in usum. ita quidem, ut praeservationis quoque gratia a multis certis anni temporibus, usurpari .soleant ; quo ipso veram edicus, qui curiosiori animo praeditus p pulcherrimam ad cognoscendam dc perscrutandam diversam hominum naturam , obtinet occasionem . Adhibui hae quoque in parte 4 si euti in aliis
omnem , , quam potui solertiam: dum
mim olim Regio jussu pueris quibusdam
eiusdemsere aeratis, eodemque & vitae Ae victus genere educatis, tempore Ueronali insusum quoddam laxans prs scripsis.sem, & postmodum ex singulis operationis quaererem successum , di vetam. mos liniuium . praescriptum deprehendi edidisse, effectus , quos non .solum sipse totidem diversae naturae subiectorum .iu.
diei a consideravi , sed & aliis exemplitiinei tamentit o in seriptis meis proposui, ut fimili quoque diligentia ad illa
respieiant, quae ad cognoscendam eo poris nostri naturam aliquid conferre possunt. 24. Recordor hae Occasione , dum quondam aliqua aquae eujusdam fontis Mex ea excoctis alis ad me transmitteretur portis, ut meam de illa, iacto amine chynuco, declararem mentem, me nonnullis auditorum meorum huius salis amaritantis&nitrosi saporis praebuit se dosin, ut lus ipsi corpore virtutem illius laxantem explorarent, ubi pariter sub relaticine enectuum magna Occuuebat differentia; aliis enim bis, aliis.ere brius aperuerat alvum, di quidem vel .cum vel sine torminibus; nonnulli poll
assumtionem hujus salis nitrosi mi. gnam , alii ivero exiguam , vel plane nullam senserant refrigerationem . Si equoque memoriam subit , prae te utrequendam seminae, corporis laxi & sponis piosi, pitulas praeseripsisse laxantes bal. samitas, quae ipsi alias familiari in usu p&quas saepius iam, subsequente lenissi- 'ma alvi apertione, alsum terat, inexpectato nunc cum successu ; creberrimae enim hae vice illarum usum ex eipiebant deiectiones, ingenti anxietate, torminum atrocia , & virium prostratione stipatae. as. Causa huius nimii effectus minime in essentia & compositione remedi erit quaerenda ἔ quod enim si esset , alio quoque tempore pari eum vehementia operationem suam debuisset absolvere ;sediistius ad praesentem huius seminae
variis ex causis alteratum dc immutatum internum statum erit respiciendum . Notum vero est. lenissima quoque t xantia drasticorum purgantium acquirere vehementiam; si corpori exhibeantur, cujus in abdomine contenta viscera spasmis obsessa , & quod impuris os
aerimopia inferiis iuccis valde repletum est. Tune enim laxantium stimulo multo vehementius crispantur nimium iam ob spasmum oscillantes intestinorum fimbrae, dc provocatus hoe ipso acrium re
impurorum humorum ad intestica irritata affluxus, non tantum vim remedii laxantem valde intendit atque auget , sed dum diutius quoqu e continuat, Ces sanie etiamnum medicamenti stimulo , illius effectum sustentat atque producit. Et talem quoque eo tempore hujus feminae fuit se constitutionem, ex exacerba- . to Ec nimium aucto exhibiti laxa ut is essectu coniicere licet; imo clarillime patet, si insuper consideremus, quod circa instans menstrui fluxus tempus fuerit exhibitum , cum haec sanguinis exeretio nunquam sine spasmodica inferiorum partium affectione contingere soleat, de quod adhibitis postmodum congruis rein mediis , eacrementitia de acrimoniae non expers purpurata materia per cutis emunctorium luerit expulsa. . 16. Pro
94쪽
- 26. Progredior nune ad illud rem diorum genus, ouod serosum & salin tartareis particulis referrum, in renati vero cribro a massa sanauinis separatum
humorem, . per urinarias vias e corpore
eliminat. Horum vero censum multa sunt, quae subeunt, neque unius ejus; demque, sed diversae plane indolis rex. Aliae enim relaxando, crispando relaxamtas fibras, aliae diluendo & demulcendo,
aliae incidendo & ditat vendo viseidiores& crassior es humores , urinae excretiu-nem facilitant liberiusque promovent , clarissimo iterum documento :ι diversi L. simam corporum esse naturam morbo-- rumque indolem, quibus per tam discre-
Irantis virtutis remedia provocatus urinae fluxus convenit atque conducit.. 27. 'Sic in illis, quibus anody na, an-tὶspasmodica & relaxantia diure sin minuent, urinae exeretionem a spasmodiea. viarum urinalium constrictione impedi. . tam susnaminatamque fuisse eertissi. mum qii; si vero roborantia &stimu- .lantia hune 43raestant effectum, a res Xatis nimium-a tono motuque, qui
insano&naturali statu hilae in partibus vigil ,i de ectis uita ali se ἀ& exeretioni
.dicatis rigatis urinae exitum interce- . DIum sui ne i non est dubitandum. Diluentia vero & quae incidente & resolvente virtute in striicta , quando diure licum praeflant effectum , aperte prindunt , morbi eausam in desectu sumeten. tis fluxilitatas humorum secernendorum
.esse quaerendam et materia enim secernenda, si iusto erassior viscidiorque exiuit , .ad vasa eapillaria, ex quibus potissimum excretoria constant, pertingere, non potest, vel si vi quadam atque impetu ad ea propellitur iesisque intruditur , in anguiussimis hisce eanaliculis subsistit, lentore viseiditateque sua o struit patentia alias illorum orificia, sim; consuetas,& sanitati admodum proficuasse is& excretiones impedit atque sistit. 18.. Diu reticis his subsungam ea, quae Iubtiliores serosas salino. sulphureas recrementitias sordes sub sudoris nomine
et q. Quod validiora attinet sudorisera, vehementer illa humorum circulum intendunt, sanguineina ue in ingentem commotionem di orga uicam expansib-nem abripiunt: ex quo faeile arguere li-eet , quod ex illorum quoque effectu multa atque praeclara de sanguinis hu- 'morumque constitutione & motu desu-imi possint indicia. Suffragio quoque sinillud in dies eonfirmat experientia. Sic enim multi ex vulgi & indoctorum n mero, assumta semel tantum validioris
sudoriseri dos , didicerunt, se calidioris
esse naturae, sanguiaemque possidere in orgasti eas ebullitiones aliis multo procliviorem . Quanto magis itaque lalidiori se entia inῖ ructas medicus ad cognoscendam corporis naturam ex illorum effectu perduci poterit. 3o. Notum est inter alia, quod magna saepe sanguinis abundantia in eorporibus spongiosioris habitus, quae copiosis praedita vasis, per longum tempus, sine ullo exinde percipiendo incommodo , latere possit, id quod veteres plet horam
ad vasa nominarunt: assumto vero calidiori quodam e harmaeo , statim apertius Oeeultus hae insidiasque struens hostis suam prodit infestam praesentiam .
aucto ehim cordis S arteriarum motu scper medieamenti sulphure olecisas particulas in orgasticam& intestinam commotionem abrepto san suine, tota illius, moles mirum expanditur , hinc dum maius affectat spatium, vasorum in qui . bus deeurrit latera ultra eorum resistentiam distendit, ex hoe ipso contramohi illorum nimium resistens , omnia illa
periculi plena producit symptomata', quae a maiori sanguinis abundantia, ple- thora nempe ad vires dicta alias provenire soleut . .
3I. Neque minus eireum specta illa mellinus, qua rite observata , Alexi pharmaea sie dicta remedia summum grassantibus morbis contagiosis & pesti. lentialibus sunt praesidium, & qua neglecta, maximum quoque afferunt damnum, causam nobis praebet contagii in.
dolem eorporumque ad illud suscipien-' dum dispositionem inquirere. Comm
95쪽
ni scriptorum de peste testimonio e stat, illa, grassantibus moi bis contagio& malignitate infestis, propitylacticum
habere effectum, qui quidem non aliunde dependet, quam quod cordis & arter Iarum motum ob aeris valde vappidi minusque elastici usum moeroremque &mortis mctum languidiorem valide au- te ut, atque intendunt massamque humorum au impuris serosis & in corruintionem pronis inquinamentis ope sud Dris , quem sortiter movent, promte liberant , luculento te ili monio , maximam contagiosos morbos subeundi dispositionem, consistere in partium solidarum, nervosarum inprimis δι vaseu Iosarum imbecillitate , fluidarumque impuritate . Getimo quoque cum successia in principio morborum contafii sorum , praemissa quadam medicinae metica , exhibentur ἔ maximo vero
cum damno, si iam per tempus aliquod susceptum coturetum corporis penetra- Iibus altius sese insinuaverit . Ex quibus Patet, mi asina tale per os susceptum&eum salivali latice in ventricul9m delatum, pr m te quidem ad sanguinis humorumque malum transire, in principio tamen illius adhue esse indolis, ut per cutis paros ope largioris sudoris eu cuari queat, brevi vero temporis spacio
ab ipsis eorporis nostri impuris succis illam induere naturam , ut per cutis emunctorium sub sudore excerni renuat, sed plane peculiare excretorium desideret, glandulosas nempe vel musculosas corporis partes , in quas nempe ipsius naturae lalutari motu bubonum vel carbunculorum so ima deponitur de eva
32. Infelix porro , quem medicamenta sudorisera . vel regimen calidius in variolosa febre producunt effectus nostitis docet , sermentum quoqm vari losum non ita esse comparatum, ut per sudorem evacuari pol sit, nec velocissi- 'um maximeque intensum sanguinis circulum illius se - & excretionem ullo
modo promovere, sed plures potius avolvere & generare sordes, illas partibus exquisitioris sensus altius is figere ,
massamque sanguineam , non secus ae fluvium qua indiu magna cum celeritate
undas suas rapidissime volvit, nihil a mixtarum sibi sordium deponeret tune vero optime depurari potest , quando paulo lenitus procedere tardiusque -- veri incipit. Multa quoque ex spiritu
sorum ti salium volatilium frequentiori ila nimio usu, sub praecedentis seeuii fi.
ne resultantia damna affar im docuerunt, causam illam morborum universalem ex
acido & viscita desum tam maxime esse
in lassicientem . 33. Longe excellentiori virtute, a
pliori quoque & universali sere usu seeommendant diaphoreti ea s quippe quae
multo moderatius placidiusque genitos in corpore subtiliores serosas sordes per cutem insensibiliter educunt . Paueismmi certe occurrunt morbi , in quibus corpus noctrum a placida hae & tutissima diaphoreticorum virtute producta excretione non insigne levamen sum mumque sentiat auxilium . Ut vero &hoc remediorum genus ad praesentem apolicemus seopum , pauca ex illis periniuitiationi nostrae subiicere volumus ; &primo quidem tutissimum illud ad dia-pliores a movendam praesidium, eorρο- iis nempe sub libero & temperato coelo
moderatam exercitationem . Consideramus itaque plures, qui & sanitatis&recreatio Ois causa sub aere temperat amoena perambulant loca ; Iieri enim
omnes pari pallu ineedant, citius ramen alii , alii tardius inealescunt , &ad sudorem commovemur . nonnulli sudore madidi atque perfusi redeunt ,
cum tamen plures licco corpore reUer- tacitur certo iterum documento , ad
hanc 'uoque excretionem diversimode dispositam esse corporis nostri naturam ;quae quidem dispositio a variis oritur
causis, ut plurimum tamen ea corpora ,
quae tam promte sudore diffluunt, spongiosioris sunt habitus, e utent possident
teneram atque laxiorem , sanguineP-que tu venis alunt copioso sero refert irilia vero quae intus genitas subtiliores sordes insensibis magis transpirali nequam aperto sudore excernun , tute
96쪽
mmemque plerumque obturent so-. rem sanguinemque reeondunt nec nimis copiosum nec nitnu serosum, sed aliquoi modo crassiorem , firmiori nexu , mei imgique particularum mixtione gaudem E. 34. Notabile porro est, quod venae lectionem nonnunquam exeipiat liberior transpirationis succesius, nonnun- . quam vera post emissum eueria sangui- . nem Protinus cesset vel segnius minimum procellat cuticularis haec excretio. Inquirenti in diversissi inorum horum effectuum causam, pulcherrima uertam sese obile it corporum differe ruetra naturatu cognoscendi occasio enim ven- . tuatione sanguini; sadia promovetur diae retica veI quaevis alia cinaclea e 1 cretio , cert mum praebet praegressae
nimiae sanguims abundaqtiae indie iam,& natura hoe ipso, instituto medici qui venam secare iusserat tacite quasi a plaudit , quod educto superabundante languice, solida & fluida ad temperiem atque aequilibrium conservationi sanita.
tis summe necessarium iterum redis e.
rit , hinc novis insurgit vitibus, de eum. eor& arteriarum canalis istea non suffecerit ad tantam molem rite tegendam,
nunc demta, superfluo pondere , illud ,
. quod reu uin est , ea vegetius cucum-Nr, sordesque sub lentiori circulo λ- conceptas , trinta ration L ope peri emis emunctorium es nilaat Quod si vero per Fnguinis evacyationem impeditur laluberrima haec periphetica ex , inopiam potius quam copiam fluidi huius purpurei praesent em Litiseindicat .. Hinc u magis adhuc per imprudenter institutam venat laetions mcorpus sanguine & vitibus spoliatur, i
, potest non cordis & arteriarum m*us valde languescere a latera enim vasorum non lassicienter ea panduntur atque dirutantur . quare debiliorem illorum di nolen languidior quoque excipit se uiae, & deficiente hoc modo vegeto huminrum ad corporis periphetianae cutisque emunciorium appulsu transpiratio exi te laeditur , oc in salubri sito decursutia peditur L similam fere virtutem di 3 relliani Roma unquami ei suis inagnet νirtinis & ex aere progenitum saI inflan maiah nitrum , item aquae frigidae potus, dum nempe infringendo & imminuendo nimium , quia eorpus adurit , febrilem aestum , impedit , ne nimium exsiccetur sanguinis massa, neque Orga sileas expanhone ulterius elateri valo.
rum resistat , δ' stieamque illotum
vim imminuatis a tyy Antequam evacuantium classem penitus desero , brevusimae adflue disquisitioni subjiciam illa medicamenta, quae lymphaticos eorporis nostri succos vehe. meruer eonvino vene , & salsivam per d-ctus glandularum saucium&oriscopi se fundunt. Propria est de unice atque specifice quasi eometit hare virtus mer eurio variis modis praeparato & corpori applieato. Huius enim Libtilissimi sun n que mobilitatis globuli spieulis saltianis armari, glandulosa & ves Iota lympia recept Mula intime penetrant, soludorumque fibras nerveas laeti ter stim lando& epispando , eonte tam in illis lympham in vehementissimum abripi motum, magnam e salivalis humoris copiam , Mr patentia iciore Se saucibi ductivirulalivalium ostia, sub continuo Hyalismo e eorpore ejiciunt. Quo maiorem Fer circumspemonem. m curia. ita requirunt, eo crebrius tamen gener
so hocce reme Sio iustitia illiusque conres Audacia abutitur, triati simisque conὐ- mat exemplis,illud in imperui an ideesse, quod gyaditis in manu Nos ia Non- solum eium ad curandam venerem luet sapius indiscriminatim, neglec Isq,sum- . me necessari incautelis adhibetur sed. haud raro eo Myue progredi dur empiricae temeritas , ut in aliis quoque affectibus. difficilioribu&di concum aeuκlbus, quo rum causam plane nota attingunt, aegros:
talagogis sativi , hostemque incognitumiab excit arci prolata salivae fluxu exspuere cogat nani. dc fallaci ipse i nsinu lasse, malum hac methouo.radicitus Set ut dicere assoleat ex fundamento poseae exstirpar. - At upra intelia qui . brevi lit- ωlitus essetfux, inscios istos ocreaamia tiose gerentes homines gravit u sui , sed sero argyia irror . . m. tamin
97쪽
q. t 36. Econtrario prudentiori ae eireumspectiori medi eo inde sup hatur occasio ex damnis ab aliis induciis securiorem an eundi viam , suamque medendi methodum morbo atque subiecto omni ex parte reddendi aecommodatam. Dum enim inter alia vidit, mercurium vivum nullam fere in cor is nostrum agendi habere pol entiam, nisi salibus prius fuerit. stilutas illorumque ipieulis armatus,
itemque tutiora mereurialia, ud me reu-rium dulcem, sola admixtione & tuitu- ratione cum sale quodam alcatino vel
Neutro, tantas acquirere vires , ut in terdum veneni ad instar totam incon miam motuum pervertere valeat: non-
έolum ipse penitus a mercurialium usu abstinet, si corpus, quod curandum su- . scepit , multas salinas biliolas & aeres sordes vel primis in viis, vel in ipsa humorum massa recondit; sed & exinde prudenter concludit, quod plurima damma , quae mitioribus & rite praeparatis
mereurialibus, minus convenienter a
plieatis , inferuntur , ex neglecta hac summe necessaria eircumspectione profluxerint , quodque corporis humani natura sub illis morbis, in quibus mitiora mercurialia corrosivam & deleteriam
induunt indolem, salium fertilissima fit productrix t eumque illud maxime in scorbulo, arthritide, stabie&i agraeveniat; hoc quoque mereurialium effectu evincitur, non omnem Pathol giam salsam esse rejiciendam, multos que affectus, , quos alii ex sola sanguinis abundantia proficisci autumant, potius ab humorum impuritate, acrimonia de
salina intemperie & generari & susten
, 37. Missis evacuantibus ad 'illud re-' mediorum senus me converto , quod
sub ampliori roborantium titulo multas ineludit singularis energiae species , ex quibus primum produco ea, quae anale- plica& eonfortantia in stholis medico. rum audiunt. Duplici vero modo haec ipsa depressas & imminutas ς'rporis I in
ari vires' erigunt atque augent id non
nulla enim ex illis subtilissimo suo atque fragante, blando tamen naturaeque ami-
eo sulphure, 'tentussimum illud In e et
iv ai sanguine separatum &- in nἡρῆis itidulans liquidum ad promiorem προ- tum inque singulas partes vegetior influxum disponunt at 3ue eoncitant ἰnonnulla vero substantia sua aliment
sa, gelatinosa dulci & moderate spiri-
tuosa desectum illorum laeeorum resa ciunt , -ex quibus mobilissimum nervorum fluidum erat confieiendum atque elaborandum . Quod priora eoncernit ,
agunt illa principio tenuissimo , calore promte in exhalationes & effluvia resolubili , quae naribus laseepta suavissimum odoris sensum nervi, , tunieant i ternam pituitariam copiose & satis aserinte percurrentibus, imprimunt; hine exterius tantum naribus admota suaveolentia, eonfortantem exseriant stirtutem ,
imo ipsi is eordis motum sub syneope ad
tempus cessantem egregie resuscitant: . 38. Nonnunquam vero eadem medi- eamenta in sequioris sexus personis 'ex longinquo etiam talem producunt effectum , qui satis superque prodit, illas misero hysterica afflictione laborantium
numero pariter esse adscribendas . Sa
vistima enim interdum moschi , Eibe. thi, iasmini, rosarum, & ambrae fia-erans odor in seminis 'ntinnullis exedat symptomata e dum praeter dolorem eapitis anxiamque praecordiorum 'nshi-ctionem . potens est syncopen , imo convulsivas & spes leas tracti es in lo- eis quoque dissitis producere. Quae Om.
nia non obscure innuunt , talia eorpora debilioris esse naturae , nervosumque illorum systema ad stibeundos' anon alos
Fc spasticos motus maxime dispositum . Prudentem itaque & ei reum specte agit medietis .mui, dum ternit , lenioribus hisce tantas in eiusmodi eo 'ribus eici tari posse turbas, a validioribus medi- eamentis & inprimis ab illis , quae ad spasmos producendos apta nata fuat , omni dura in sanandis hysteriearqm aD flictionibus abstinet , & diaetericis 1 3-tius emperatisque roborantibus deIectum 'partium I ih primis' ventrieuir &intestinorum tonum erigere &'resistitare studesu, liberamque fatiguinis cireui-
98쪽
De cognoscenda corporis tam L natura' G. si
tum per abdominis viscera & praecipue
uterina vasa restituere contendit.
39. Non minoris momenti indieia de corporum constitutione desumi quoque possunt ex illorum effectu, quae alimentosa sua Ac nutritiva facultate virium largiuntur augmentum. Cum enim omnes
corporis nostri solidiores partes a fluidis
inelementum suum aecipiant: fluida vero, quorum magna indies portio tons nitetur, per alimenta ingesta conserue tu , atque restituantur ὁ necesse est , ue fluida aeque ac solida aliquam cum alimentis tam quoad quantitatem, quam qualitatem retineant conformitatem ι
uod quantitatem humorum Ec in primis sanguinis concernit , non melior certe ad eandem perserutandam, datur via, ae si sollicite ad alimentorum, quo quilibet vestitur, indolem & quantit tem , conjunctumque vitae g iis, num otiosum vel laboriosum, respicimus. o. Fluit sane ingens illa, quae integras nationes intercedit corporum differentia , si coeli aerisque excipias statum,
quoad maximam partem ex sente comis memorato , victus nempe vivendique
consueto genere. Sic Galli qui cibis morulioribus , carnibus valde gelatinosis &vario artificio , quo palato arrideant , praeparatis, justulis maxime nutrientubus , vinoque dulci frequentius utuntur, ad concipiendam sanguinis humorum. que abundantiam sunt promtissimi , eamque Ob causam ad subeundos instam. matorios aliosque ex nimia sanguinis cootia vasorumque repletione oriundos asiaee us quam maxime proclives . Hi ne quoque huius gentis Medici & frequentiores & largiores sanguinis missiones instituunt , imo in nuribus aliquoties hoc auxilii genus cum bonis aegrotam
rium rebus repetere non dubitant.
mentosa& nutritava quam optime nos
perdueunt ad cognost dum ingentem illum Erium lapsum roborisque imminutionem k quam morborum plurimi , vel praeserites eorpori noli roti. in primis ventriculo inducunt , vel sam abacti
congruisque praesidiis eliminati post se
relinquunt.. Sie enim frequentissime via demus, si parentes vel amici agrotantibus illis , quos singulari amore prosequuntur, in ipso acularum vigore, ad restistitandas, ut autumant , summe de Messas dejectasque vires ,i nutrientia valde &alimentosa virtute instructa ii
scula renuentibus quoque obtrudunt, uelfi, quum a morbo quodam graviori convaluerunt. , illorumque Uretitus . ut plerumque fit, sortior maiorque esse Moiolet, perverso huic, minimeque a ra
tionali quodam principio in corporis
commodum excitato ciborum desiderio
indulgentes riberaliori manu varia ali in menta copiose porrigunt , quod nihil aliud hoc ipso emciant, quam quod viri
bus suis spoliatum ventriculum erudita. tibus obruant, Praesentemque morbum hoc ipso graviorem reddant atque periaeulositorem , vel delassatum corpus denuo in eundem affectum , quem modi superaverat, imo in det ςriorem adhue conjiciant - Neque minus insgne n trientia ha epraesidia de corporum imp ritate praebent documentum . t Multi enim licet optimo utantur cibo atque potu, nihilominus elanguido atque emaciato incedunt corpore , tristique exemplo comprobant HIPPOCRATIS GELa. Aphor. 1 O. contentum affatum d Compora impura , suo plus inultaveris , es magis Leseris 'χ. Roborantium ex numero disqui.
stioni nos rae adhue subi ieienda illa ,
quae aut stringentis sunt naturae , fibraia. que languidas nimium atque flaccidas arctius adducendo atque strinsendo , partihus co oris nostri deperditum reis ilituunt tonum. Nulla sane tria illa siedicta Medicorum regna nobis suppeditant, quae vel maiori vel minori gradu pro principiorum suorum differentia i lem edunt effectum. Quo vero brevit
ii studeam, unicum tantum ex Veget inhilium regno de sumtum praesenti appliaeabo scopo. Est illud famosissimus, ex
Peruviana regione ad nos delatus Chinae cortex . Quantum enim febrisu, hujus singularis plane effectus ad detegendam febrium intermitientium genuinam i dolema
99쪽
rum differentiam , conferat , praestan. tissimorum medicorum loquuntur scripta. Plaeet hane in rem illa adducere ue
Orat III. p. m. lo7. usus este Non abs-mili ratione , inquit ibi , Poruviantis eortex , cHebre ritud febrifugam , cuivis nos hac aetate tam frequens, nisi sorsan mmius impudens in aesas , nondum meditullius febris naruram nos attetse palam fecit, cum sat virium haltieris ,
tir omnium antiqvorum de natura febris
Lasemata e sus gradu desereret , o re.
3. Verum enim vero, non ad refutanda tantvim, quae minus recte de se hrium indole concepta suerunt commet inta, febris uta huius corticis virtute usus est , sed ulterius quoque ex remedii h ius differenti effecta febricitant tum o
turam internarumque partium eonstit
xionem explorare studuit . Eximium vobis hae de is teliquit documentum in Descriptione Consuωιionis Dirimis. anni I 6yo p. -. I 9. Ibi enim inter alia qua noxia vel proficua in affectibus une temporis grassantibus deprehenderat , corticis Peruviani quoqvie mentionem iniicit, & nonsolum candide frietur , non admodum salubrem eius in const,
tutione hac fuisse usum; sed semet ipsum
quoque iri austo eum successu nobili eui. dam virgini, quae Persio. iam cum te
'tiana dυplici conflictata fuerat Chin Chinam praescripsisse. 4llam enim, postquam ex vino infusam respuisset, ad tres dies stupidam dc comatosam evasisse , eum pulla adeo exul, ut vi 1 Percipi potuisset; donec tandem soliti paro xylmi redeuntes stuporem viscusserint. Ubi in mox adiecta epicrisi ex insalubri huius remedii usu coneludit, mallam santu
nem huius virginis multis cruditatibus fuisse refertam, -crassioremque habuisse consistentiam , ideoque ad promIum motum circuitumque minus sui me ain
tam ἔ sublato uaque fortiori , quem a Iebre acceperat , impulsu , quandrum
veluti in vasis stagnationem lanctionam inque torporem inde suisse obortum, quae vero restituto iterum sanguini vel tori motu, redeunte febrili aestu omnia sel, ester disparuerint. 44. In genere vero illud probe obse vandum , non omnibus isdieationibus nominatum corticem satisficere: hiae alii praesidiis ante eius usum omnia sunt removenda obstacula , liberandae prius primae viae ab inhaerentibus viscidis . acidis biliosisque cruditatibus . niatauoque humorum a sordibus vindica a . sanguinique liberior per viscera .
in primis in a omine eontenta , restituendus circulus, spasmorum quae iuncta eli vehementia conipescenda atque
motus ex assuetudine relictaque debilitate adhue infestant . fibriiugo modo laudato & debita dos coli gruoque tem pore exhibito sistetidae atque profligandae. Certissimum itaque ex felici huius remedii essectu, dum nempe febris post
ejus moderatum usum plenarie siet , nullaeque recidivae, nec alia subsequu-tur mala, desumi poterit indicium, corpus nune a eolluvie sordium suffieienter esse depuratura . viscera abdominis ab obstructione liberata. glandulas resera las& liberum sanguini per omnes partes restitutum progressum. Si vero, as
sumta jam aliqua huius corticis portione, nihilominus insistit librilis spasmus,
vol alia sequuntur incommoda, nequa quam ulterius hujus remedii usus est continuandus,' sed potius ex inde prudenter colligendum , materiali labrium causae nondum ex asse fuisse prospectum, vi-kera modum plenarie reserata, iansui nasque & humorum motum nondum injulium ordinem de ad sufficientem libertatem esse productum. Confiritia ut haec quae modo attuli in Medis. a semar. Tom V. Silia. cap. 2.MFebr. Garran.
contignata verba: S. congruis nem
pe paulo ante descriptis praesidiis febris non discessit , indicium suis , imaretur
viscerum , aut ob inctionis alanati rumin abdomine.
t Q. Sub uiuam hisee desectum virium
100쪽
m ein cenis con oris humani natura Sc. 93
resareientibus , motiisque excitantibus medicamentis, aliud, ἐκ diversae quidem plane indolis remediorum genus , illa nempe pharmaca, quae fluidorum soli- idorumque motum illiusque ferociam lcomponunt atque sistunt, dolores & spa L lmos sopiunt, & vigiliis morborumque atroeia satigatis 3c delassatis eorporibus lacidum eo ne iliant somnum . Praestataee omnia quam maxime Oplum, va rio modo praeparatum, eorrectum, v
riisque eompositionibus immixtum , einjus virtus ab antiquissimis iamiam tem poribus nota fuit atque explorata. Rarior quidem nostro aevo, quo multo se. euriora & tutiora innotuerunt anodyna, usus optatorum esse solet i ast , sicuti nunquam desunt, qui in clarissima & se. rena luce caecutire non erubescunt, sico uoque imprudeptum audacia nondum aesinit, valentioribus pharmacis aegrotantes vita & sanitate spoliare, quae mutioribus atque lenioribus perfacile potuissent conservari. Plures certe infausti optatorum effectus in recentiorum quinque scriptis reperiuntur, quos& 'se in artis exercitio saepius animadverti ex suorum numero praesenti seopo illum tantum Meviter accommodare lubet , quem aliquoties me observasis Da Med.
Sassem. Cap. m. pag. 2a . in Schοιιο a. his uerbis testatus sum : Non semei sed Hiquoties. , qaia sancta fide resari, ab immoderato ad ringenrium V optarorum usu in diarrhar ver A femuris fluxu coercendo , vel cohibendo ν-- termittemium impetu , molestissimum hypochondria m , in feminis Hoexῖ cum dicitων malam, σ exad ρον omnem
Iere reliquam state. Mmines misere exe cxit, enatum animadverti.
o. rte, nisi me omnia LIIunt, sinister hieee o malorum effectus, qui tamen subito nypochoadriacum hysteri-
eumque malum , in corporibus , quae antea ab utroque plane immunia vixe-Tant , Prodi cere potest, de genuina hujus mali indole, veraque illius sede optime instruere convincereque poterit. Si enim, in 'uo omnes unanimiter coulam
thini, optatorum nociva di delateria vis exinde potissimum dependet, quod principio suo halituoso vaporoso - sulphureotonum partium nervosarum & exquisset foris sensationis destruant, robur atque vires motrices labefactent atque imminuant: certe nee aliunde infausta haee
hypochondriaci mali ab improoido opi torum usu facta exelusio deducenda erit , quam quod ventrieuli & intestinorum tunicas, quibus maxime optata & sed*-itiva uim inferunt, a robore suo a que
tono, per spasmos praecedentes jam sa- iis imminuto atque destructo , penitus tandem dejecerint. Ex quibus luculenter elucescit, primariam hujus molesti Dsimi mali causam veramque illius sedem non alibi esse quaerendam, quam in i genti intestinorsi& ventriculi aronia, ex qua postmodum tanquam ex gema Osuolante reliqua omnia,quibus hypoco ri ei vexantur, propullulam symptomata. 47. Ultimo tandem& eiaophonis Io eo unicum ad hae e ex anodynorum de sedantium effectu , de singulari ilahuriae speeie desumtum ad Felam iudieium . D tulit se mihi quoadam inter alias dinfici, res pariter ae rariotes consilii dat, di caula ad me missas morborum relati nes singularis quidam affectus, dignus omnino , quem paulo accuratiori scrutianio subjiciamus . Quum vero eiusdem completam hi storiam in Medis. Confult. Pan. VIII. me. V. Cas. IILIN.3D. in
publicum usum ocimum iam ex Herim per Iostrationi, ilia tam denuo repetere minus necessarium aestraram ea tantum huc transferam, quae propie ad
institutum pertinent : Femina nempe calaulosa, variisque spasmorom inlattibus ob nervosarum partimo insignem debilitatem diu lacessita, Hopinato lore dextri lateris eorripitur, cumque a calculo illum provenire crederet, med, camentum anodyno- antispalinodieum aifum sit; quo quidem dolor distinus, sed in eius lacum suecessiti schuria, seu plenaria urinae suppressio , quae quidem hac vice tincturae tartari de piluta. rum Iaxaritiam usum internum c vinast praeterlapso sub variis spasmodicis assii ionibus aliquot septuna nam spatio