장음표시 사용
111쪽
eifieis & areanis audeat sibique persu lum habeat λ Harum nimirum esc summa virtus aliis remediis in amectibus de- hellandis lon se superior . sanae rationi, ductui& ordini naturae non modo con venientissima est, sed& per tot secula si rma est stabilita experientia, ut profe-bo deti sui se dent, qui vel ex is norantia, vel ex affectu, hane a sapientissimo Numine . generi humano providenti sti me gratis coneellani medicinam fi ei saetunt vel plane contemtui habent. 29. Peropportunam nobis interea , haec nostra, de aqua meditatio largitur occasionem, euriosam pariter ac utilem movendi quaestionem e utrum incomparabilis harum aquarum emeaeia , eis quae in visceribus terrae primario admiscentur varii generis falibus & mineralibus , an aqueo potius elemento accepta Ieserenda ut Noa certe tuemur posteriorem sententiam, ita tamen, ut statuamus, ipsam aqum ab admixtis hisce rebus, quae utique activae indolis sunt , maiorem vim poros intimius penetrandi, & obstruci iones reserandi & excre-viones promovendi acquirere , quia sine lassicienti vehiculo aqueo , parum ad modum in dictis haec praestare pomini morbis is 3 o. Alterum aquarum salutiferum ingrediens est ipsum elementum aere maere subtilissimum , quod intime eius poris innatat Ec immersum est, quo aqua nulla , praesertim quae recens exsontibus depromitur , antequam calore ejus maxima pars effugiat , caret, ita tamen, ut ma)or vel minor ipsis insit quantitas. Ab hoe elemento dependet aquarum levitas, subtilitas & medie
natis inros penetrans ac roborans virtus.
Quod ipsum etiam subtile ac spirituosum principium , quo aeidulae tam ea lidae quam frigidie copioso instructae sunt ,
multum harum aquarum medieam vi tutem adiuvat. Et quo magis aqua scera hoe est elemento, quod maxime ex levitate dc promta evaporatione, nec non
ex ingenti bullularum copia in vacuo prosilientium cognostitur, eo salubrior est aestimanda, eoque aptior usibus cecin
nomieis, in eoquendis cibis, in extra. hendis vegetabilium, radicum, herbarum per in susionem viribus evadit. Ad quod hoc uota tum volumus : aquam , quo diutius loquatur, eo minus aptam esse ad extrahendam gratam de sapidam
ex herba Thee , vel fabis Cossee su ina tiam ; & hine statim post primam ebul litionem,optime in hune finem adhiberi. 3r. Asseruiesus, in ipso frigore aquae limpidae de purae insignem ad medicum
usum residere virtutem. Ueteres media
eorum HIPPOCRATES . CELSUS , GALENUS , RASES , potionem aquae frigidae plurimis & gravibus in
morbis , ut sunt ardentes cholerieae febres , magnae infirmitates ventriculi& intestinorum , dolorifieae, flatulentae, item quae ex partium nervosarum resolutione de infirmitate oriuntur pas fiones, ut paralyses , eatarrhi , rhetomatismi, frequentissimo in usu habu runt Ac laudabilem ejus in hisce morbis effectum praedicarunt, id quod ex e
rum quae posteritati reliquerunt mon mentis abunde licet animadvertere. 32. Inter plurima vero quae extant loca, perpauca saltim huc addueere plaeet. CEI Us lib. Leap.8. iis, qui tarde concoquunt , quorum ideo pracordia infantur ac qui propter ardorem aliquem. . in mire eαnsueverunt, antequam ροὰ- fcana, Mor vel tres Dinthos frigida per
meam imius experientiam interponere integrum est, ex im militate ventricuisti & intestinorum laborantibus, qui praecordiorum anxietates eum phlogosi &lassitudine , sanguinibue ebullitiones eum pulsu GIeri Se dime ili respiratione suerunt passi , . ante lecti introitum , s lani aquam frigidam optimae notae paulatim assumendam saepius optimo cum sueeessu suasi. CELSUS in praefat. 1e- minit mediet euiusdam CA SII. qui febriet tanti cuidam de magna siti affecto aquam frigidam porrexit . qua protinus eam sedavit ac somno de sudore di se ussit.
112쪽
Nisue mimas laudatus iam CELSUS ,
M. l. cap.2. iis qui ex prava eoncostione crudam sine prae tardioriam dolore ructant,
nnum e eommendat. CALENUS ad ardorem in febribus temperandam prae-huit aquam frigidissimam ad satietatem; qui idem in eolica quoque biliosa eius
usum non satis dilaudare potes. 33. Ceterum, illud certissimum est, quod hydropolis longe melius valeant &maxime ab articularibus stolaribus immunes degant , quam qui cere vi fiis , vino de potibus inebriantibus utuntur . Namque meo ipsus testimonio, si quis dubitaret, confirmare possum , me ex aquae purae ac frigidae usu & potu, ves de ramen cauto & eircumspecto , per ah uot annorum spatium , in lavandis & andis obstinatis affectionibus , quae vix ullo remedio cedebant, longae pra
flantiomn vidisse effectum , quam ex aqua ex lida sive sinpliei , sue in in suscias urpata; quemadmodum id superiorib bus annis habita dissertatione . de potus frigidi satiarisaee, fusius ostendi aede.
Onstravi, varia quoqtie perutilia quae hic merito conferri meremur monita adiiciena . Quemadmogum vem e periem via , quae optima veritatis medis at est pareris, habemus eonfirmatum , eos ,
qui supra modum di quotidie fere poli. hus spiritum indulgent, eae his & acituum doloribus, rheumatitar, ealculo, catarrho s.ffocativa& maxime effreni-hus haemorrhagiis esse obnoxios r ita , qui ab iis potibus abstinentes Tenues pinxiones ipsamque frigidam aquam , vel vinum cum multa aqua dilaturam quo ridianq usu habentin vehementibus hisce malis immunes persistere . identidem observatione constat cotissima. Possem omnino hujus asserti veritatem pluribus exemplis ac testimoniis confirmare, sinstituti & brevisatis ratio id permitte set ast, cum plane eonsset, mela perioribus annis, ob ingentem & multiplicem is praeservando & mor his oppugnandis utilitatem , aquam tanquam .aniversalem medimam , in peculiati dissertatione , non ita pridem Parisis Gallico sermone reddita, quae ab iis qui medieam praxin intendunt atque inteIligunt Iegi potest, plurimum comme dasse, huic labori merito supersedeo . 3s. Equidem omne frigidum naturae humanae, quae temperato semper ga det calido, ae humores valde fluxiles αtenues, motibus vitalibus aptos desiderat, nervorique pari rer ac membrλn
sis partibus solidis , testimonio ipsius HIPPOCRATIS, valde alienum & inimicum habetur ; neque ullum fugit , quam subita & gravia imo funesta a largiori potus frigidi haustu subinde fuerint
damna oborta haec tamen omnia, de imprudenti di ine sulto Diodorum usu intelligetida sunt ; nullam enim , ut inter omnes constat, heroicum, nurutum forta & mapnae in medendo effie eiae remedium est, quo non possimus in pernitiem corporis humani abuti. Callis'
clam ipso teste HIPPOCRATE MERG
ph. I 6. uaturae humanae alias admodum amicum, earnium laxationem, nervorum infirmitatem, mentis stuporem se
haemorrhagias , Epothymi as quae ejus
fiunt naturae, ut mortis conticinionem
asserant, iis qui eo diu muliumque utum rur, inducit. Nam& ealidota frigido sua ivvandi & noeendi virtus constat , ea fissum videt ieet tenues & fluxiυς servat humores , partes duras & rentis emollit Be laxat atque satura res movet eae retiones; sed ubi iam aestus nim his adest in eorpore & omnia in motu suntae fluxilitate, vires soluit & dissipat , vimure selidorum elasticam & systallicam vitalem iubtrahendo valde nocet 3M E eontrarro , frixus solidis partiabus, ubi ab excessu sat stu&humsito e rum viselassicas stallica, quae regit maxime fluida die um motibus salutariabus praeest, nimium relaxata & solutκ est, elaterem, ronum ac mbur restituit, intestinumque praeea idum faminis motum de orgalinum temperat, cucumspecto nimirum, tempestivo & modera
113쪽
larga quantitate corpori aestuanti ae sudore diffluenti ingeritur , incrassando humores, eosque cireulationi per min, ma vasorum ineptos reddendo, frigidum utique perniciosis iam est. 3 : Denique , iis rebus , quae non procul quaerendae de quasi nobis domest, eae magna tamen virtute medicinali ia. structae sunt, baluea quoque ipse HIPPOCRATES accenset, quorum Virsus identidem ab elemento Nueo , eoque vel frigido vel calido unico venit derbvanda. Afficiunt haee vero quam maxume 'integumenta corporis , cutim , &qui ei lauernuntur nis sculos, tendines, vasa ae nervos , si in iusta temperie non
sunt constituta, sed praeter naturam nimis relaxata vel eonstricta : utroque enim.vitio si laborant, mox torum corin Pus propter motuum nexum & conspira-tlanem partium inde mala assicitur , etenim internis partibus praeter naturam se habentibus, ut videre Leet in kbri. hus, convulsi ibus, assessibus spata dicis , etiam externas partes & iplain cutem ceu valde nervosam & sensilem in consensum eas conspisimus; unde non modo laborantibus externis, sed et in internis partibus iacturri poste balneis, ratio ac naturae ductus .adet & experientia confirmat.
38 Mirae & sire ineffabiles sunt ut litates, quas balnea , 'uibus ver ins
xiorum partium, ut pediluvia temper ta, vel superiorum , nimirum capitii via, ex aqua tantum dulci parata, a
censemus, in doloribus, Dasmis, comt uris, omnibusve partibus stigore &Hιditate assectis recte usurpata pesstant Adeoque quam insignes & eximias vitesta morbis internis fravioribus 8cd utu nitate molestissimis , ut sunt affectio hypochondriaca , hysterica , eolica, cauculosa , in delitiis quoque , mania de melancholia mitigandis ac curandis , valnea temperate calida exerant, iis , qui praxin exercent de intelligunt optume eosnitum A perspectum est. inam materiam , cum Lisius Ohim perseeutussieti m in disset ratione: id usti ba ε - 4 aqua diaci, lectorein eo reinuto. 3'. Praeter balnea olida 'ν- etiam frigida peculiarem plane in medendo
promittunt elficaciam . Roma am pariter ac alias gentes bali is olim frigidis, non tam delictationis & -nclitiei quam ianitatis causa usas futile eois, te quod remedium in Anglia retentum fuisse, Buxtoniensia, vae maximae iolanandis morbis essicaciae perhibentur , inprimis testantur, qua de re certe doctissimi Angli FLOYERI eminaeus de
usu bab eo evolvi meretur. Prosunt autem quam maxime in assectinus par
lyticis , inque malo hypocho riuo , hysterieci, ubi ventri Oi dc i estin rum tonus solutus est, in malo istiuatisco, rheumatismis , artuum & capitis doloribus, huiusque generis similibus ιNeque exempIa desunt melancholicorirum pariter ae inaniaeorum balneo frugido curatorum, quale de mania curam
. a b Nag. ryx. referi. v. suffragatur nostrae quoque sem entiae hoc is Emere antiquitas. Nam
114쪽
De mirabili Iams asinini in medendo usu. I
profitetur, balneum olidum minime vimus & euratius excutimus , eosdem
prodeste , ubi stomaehi vis eo octrix mediea albus simplici munis & paratu semcta ae debilitata est, quam potius sei- faeillimis , naturae anneis & ita dictis
gidum egreste excitat atque erigit. ' diaeteticis, magis alimenti, quam me. I. Paucis ut dicam meam sentet idicamenti vires obtinentibus, plus deistiam : exerit frigidum balneum quam tulisse Bire ipsa praestitisse, omnioo d maxime virtutem suam , tonisam &lprehendimus , quam recentioris aevi elasticam vim motriem partium soli- ehymiatri , ehymico igne exeoctis , darum, praesertim externarum, etiam activioribus pharmaeis & pretiosis are ipsus stomaehi atoue intestinorum peni- nis proficiunt. Haec enim . nisi summatus solutam.vel relaxatam restituendo , adhibita eautione & prudentia mimini. vit majori vitainbore fluida regi &pr I strentur, magis ad nocendum , quam pelli per canales possint , inprimis ubiladiuvandum, parata sunt atque dispo- eorum infirmitas ex nimia humiditateisita et eamque ob causam merita valde velocem calore, qui soluit tonum,linte raeensenda , de domesticis minus oborta fuerit. Certe imatu digna sunt ancipitibus longe sunt postponenda.
quae hane in rem seribIt HIPP- RA. E. Constat quidem lubtiliori chymiae TES de Bamid. Uu , 6. item lib. II. Ailans sua & haud translatitia commenda.
diaeta j. 3 s. calido L eo eοπαν magis tio , ad perserutandas maxime rerum perfrigeratur , pos frigidam Me s com naturalium mixtiones ae vires; laudanis 5sen. Sed Nec satis de hae materis .ida quoque in eo est quorundam ehymi Possemus adhue plura , ex ipsius Hiri trorum contentio, quod paucis guttulis
POCRATis sura eitato Meo , dei& exigua mole aegrotantium fastidia leo quietis, de somni, &praeter hare Mi ivare annisi sunt et sed prosecto , quum mis& eius seri, de iusculorum quoqueipenitus se e reiectis diffusioribus & is medicatorum mira in medendo emeaeialdictis Galeni is medieamentorum soris adducere , si uberiorem harum rerum mulis, ipsisque diaeteticis, a veterilais evolutionem & disquisitionem, tempo-itantopere laudatis praesidiis, neglectuiris pariter ac brevitatis studium permit-idatis, medicamenta ex chymia petita
teret. in avertendis& debellandis morbis, nimium in usum vocarunt; factum utique est, ut pratis medie nostra aetate , to
DISSERTATIO HII ge periculosior sit veteri . funestisque
M ais o Az. ' ἀ-4 - plurimit exemplis subinde infametur .
DE MlRABILI LACTIS ASININIlEgo vero hanc semper animo imbibiIN MEDENDO USU. sententiam: ad felicem & auspicatum
in arte salutari finem obtinendum, Mis, cessarium esse, ut theoria eum praxi , ' . veteres cum recentioribus , remedia
REmedia simpliciora , parabilioratGaleni a & domestica eum chytaeia φ& velut domestio, eum in per-s perpetuo coniungantur. Quippe , tomianandis , tum tempestive prestinden-iga demum de multiplisi experientia redis, variis morborum generibus, om-iperi& annotavi, remedia, quae &al, nia sile dicta composita, artificiose eoma menti , & medicamenti vi instru cin ta di concentrata pharmaea, non sunt, tanquam assinia & blanda eor modo securitate, sed & virtute se eff- nostro, in morbis eurandis λpraecavenis cia , longe multumque anteeellere dis, nos modo seeurissima esse, selhetis nemo Milo 1 ius intelligit: quam quis iam efficacissima . Et horum usum ae' in artis salutaris Hiereitio diu eum eurat genuinum adhibendi modum, ex vel ersatus est. Sane, 'si praeelara antiquis- rum monumentis, longe melius, quam sinorum medisorum monumenta evol- ex recentiorum libris hauriri posse & a
115쪽
disti , identidem iis , quihus antiqua non sordent , apprime cognitum est. 3. Praeclaro ni primis& luculento huius rei exemplo est lac asininum . quod, licet a priscis medieorum mirifice laudatum, &inexpugnanμ gravissimorum
moriariam contumacia utilifirmum M. . prehensum fuerit ἔ plurimis tamen ex reeentioribus, etiam mami alias nominis medicis . praestantis amat hae dotes latent, eamque ob causam, ex optatumhoe sanitatis praesidium, vel parcius in idum viedicum traxerunt , vel eodem Osi plane non aus sunt. Nos itaque &: selida ratione ducti & mnltiplici experientia edocti. praesenti specimine no. filissimum lactis asinini usum eiusque
- virtutes plane mirandas, velut ex ignineantis tenebris iterum in lucem prose re & ad pristinum splendorem postlimi-aeio quasi revocare . apud animum con
situimus . . q. Prius vero , quam a. inItitutum
nourum exsequendum paulo propius a cedamus; e re visum fuit, ostendere in ' genere, quod omne lac alimentum sit maxime medicamentorum, sive, quod eidem, praeter eximiam nutrientem H. cultatem, singularis Acadmiranda plane virtus iast medicinalis , ob quam merito, nec sine gravi ratione, ad m dicos usus commendari queat. Et nutri. ivam quidem lactis Meaciam , eo misnus ulli dubiam sere credo, quo magis inter omnes, vel proprio cujus vis exemplo , constat, lae corporis nostri alim niae, si quid aliud, convenientissimum& quam maxime accommodatum . Etenim scelus , uteri ergastulo adhuc inclusus, lacte, in secundinarum compage elaborato , nutritur & augescit . - In lucem deinde editus, lactis beneficio Ormitatem nanciscitur , ad persectio. sensim deducitur, omnesque e us:Internae parita tantum roboris inde sor--tiuntur, ut alimenta assumta subigera ,
digerete & in lacteum succum, chIbum scilicet , convertere possint . Ac denseque quilibet homo , quousque vita istin-tur , chylo, ex alimentis digestis& so. lutis extracto, qui non nisi lac est, nu-
trimentum aeeipit & vigestit. 'utamolae est, quod non rimis languinis, sed& omnium quae vitam serent ae sustentant liquidorum, pabulum & materian
s. Quemadmodum igitur Iae in ali
mentorum classe prineipem obtinere I eum , certum ae maniastum est : ita non minus primas in remediorum Gnsumeretur . Quod, licet non adeo omniabus cognitum si atque perspectum e facili tamen negotio probari potest aemonstrari . Ut enim ab experientia , optima rerum magistra , omnibusque subtilissimis ratiocinationum specula tionibus superiori , ordiamur e nemini certe, uel levi brachio in artis medicae eultura versato, obscurum esse poterit, , omnium propemodum anima lium, excellentem & prodigiosam sermadversus potentissitha, corrosiva maxime & sunestis exemplis penitus infamista, tam ex mineralium , quam anima
lium & vegetabilium se diEri regno ,
petita voena contemperanda , cicurranda & instingenda , vim possidere equae tanta est, ut quilibet toxico inlaetus , lactis tempestive , convenienti tempore , modo & quantitate hausti usu , praesentaneum interitum effugere&omni perieulo eripi possit ἔ eamque ob exussam merito dubnandum sit, an ,
praeter lacteum humoremi, tam proin tum tamque excellens antiaotum , in universa rerum natura deprehendatur &aequali facultate splendescar .Et hanc cerint inimam lactis adversus venenorum no xam virtutem, dudum iam veteres ει primi medietnae & materiae medicae auctores perspexerunt & prodiderunt. Ιο- prinus DIOSCOR tDta, antiquissurius medicinalis maueriae scriptor, GALE. NO tesse, nulli secundus
med .77. ita disserit o Lac autem, recens etiam, scax es contra resonesinisse masioner, a mericumentis exitialibus factas, Mi a cantharide,γυocampa ,salamandra aut prese, auripigmento, δευμ misy,aconis' aut ephenum. Id quod etiam
a1.qai. totidem sere verbis tinatur.
116쪽
Dei nuriatii uctis in medendo usu: ros
e. Si mortiri 1pως dissilie inius , amplissim tu pariter lactis in iis est usus&incomparabilis utilitas, quam unanimi suffragio, testimoniis Ac exemplis lue lenter adstruunt, eum priscis medic
irum HIPPOCRATE , GALENO , CELSO & ARABIBUS neoteric
rum quidam . Patebit hoc uberius in s ' quentibus nobilissimo lactis asinini exempla; in praesentiarum autem suffuerit allega me MARTI ANUM ,
. Comment A μνων.lia I. de morb.mtit.: p. m. 2o . perhibentem antiquitus laenisse veluti sacram anchoram & Om- , auum remediorum caput; ita ut vi A ul- . . ius morbus esset, in quo lac non admi- .. nistraretur ..tandem quoque in rem. Pulchre non minus quam ex vero Io. IAC. VEPFERUS, probatissimus auctor gloriam Helvetiorum medico. . rum quam maxime exornans , is e semi Iaad Vere cham seribit: serere, amisita liquid in laeis latet. Antehac - qtiam
.haistam firmurem , colorem nitidiorem υiro rebustiores Hiami aequi erum. 7. Ut ut autem in genere lacti animantium , quae ita usum maxime meo. Nomicum cedunt, ut bubulo, ovillo&ώ-prilip eximia medicamentosa facultasiost: attamen asininum lae, PLINIO Lo.ΡΩ 3. teste, omnium est effieacissi. mum, & virtute reliquas lactis speetes in medendo longe ex Liperat, ita pro sus , ut neque tam securum , neque .priestamia Memeacia tam excellens re. medium , ut tibi sit reperiundi . Hoeenim opportuno tempore, debita quam litate in convenienti eum regiis ineexhibitum , phthisicis , hecticis . inara Lmo& febribus lamis tabescera tibus, tu s chmnica & atrophia seor tica la .rantibua , hypochondriaeo & hyilerico malo ianielis ,.spasti eis pathematibus detenhis, Miste minxtinerationi & mo . bis se ero iis salino- acri ρmueistent ibus in, ilicitis, iamnio a thoest atque . praesidio. Me dimum omnino mihi x tam init. hoc mustarum lactis genus , quod prae ceteris et erent, meditationitu biicerem, euius uires eruerem, utit, talem demonstrarem ae testimoniis &exemplis confirmarem. 8. Cur vero asininum lac , alio uni
animantium lacti i' medendo fit eraes
rendum, primo oninium ratio erit reddenda. Quo ut eo facilius 3c felicius d fungar , supponenda prius & statum, nanda erunt nonnulla, de lactis mixtio. ue ei 'sque ingredientibus , tanquam operat num fontibus . Videlieri , res vulgo notissima esto omne lac ex diverissa eaque tripisti substantia , quarum quaelibet diserepantem facultatem &proprias vires obtinet, eonflatum esse. Prinia est stulta portio, quae seri Domi- effertur. Altera est oleosa, pinguis, quae in supernatante eremore sese com inciendam praebet, de ex qua butyrum elaboratur. Tertia est erallior, terreae Ze mucilaginois texturae, ex qua caseus coagulatur Ze conficitur, rirum sive aquea portio , reliquas omnes quantita te superat, Ita, ut pro differentia lactis, non trunquam octo veI dctem fluidi pa tes, dc una tantum solidi, in eo contisne min ..Butyrosa , oleosa P pinguis materia , levis lima est de parcissima , naturae inflammabilis. Et caleola denisque indolis est fixioris & fravioris, quae ab acido facile densatur, in easei speciem at landumque petit. φρ. A triplici hae , disserenti Iaceonstituentito ingredientium natura ac indole. omnis omnino lactis, rn quibus. vis morbis, tam arcendis, qiram debel-randra, virtus repetenda est ae flerivam da . Eterrim quodcunque tae tenue eis aci,quidum multumque seri alit, is ud Sehumectandi, de dii tendi, de abstergen-m,& taxandi facultate prae reliquis commendabile est. vicissim , quod gravius eri, mul Lumque caseosae, erassioris ae term fovet , incrassandi, constipandi , adeoque rura vasaeon sesidandi esseae iam axime splendet. Id autem, quod muti tum Memoris butyrosi, nec non largumcaseosae substantiae apparatum coplesse tur,emiahendi, Mmuκendi, in viliandi
117쪽
dam si diversisti quaeicommunioris ac 'recepti usus sunt lactis species lustramus:'humanum omnium dulcissimum , tenerioris eraseos. substantiaeque praepinguis est, quare ςximie nuuit ac MMaehu
manae maxime est accommodatum o Bubulum pinguius multumque etiam secret & minus seri habet , ideoque minor in eo vis abstergendi est, tanto amtem maior leniendi , temperandi A n triendi . Ovillum omnium erassissimum Ec caseosa terrestri mucilaginosa materia scelum est : unde, teste HIPPOCRATE , minus detergit , conglutinandi utetm vasa laesa dc ab humorum aeria, ni aerosa, sive sanguinea, sive lymphati utilitate excellit. Caprillum parcius sera imbutum &erastioris tantispersonssilentiae de adstringenti naturae est, minus butyri largitur, meliorem tamen
adluc bubulo , abstersoria; saeuitatem
ro. Haec alitem diversa in hiine ingre- ientium proportici, &indo dependeris quoad operationem Ausum differentia,
non tam pabulo, quta vescuntur animantia, de quo inferius latius agςmus , quam potius dueersae eorporum, quae lac praebent, texturae & consormationi tribuenda est. Etenim licet singula anima lia lactaria eodem tempore, eodem mo' do eodemque alimento nutriantur,' non tameta unius eiusdemque indolis lac fum
hare concedat Id quod luculento utique est documento pabuli materiata & na. turam ad lae eonficie um non solam sufficere L sed diversam animantium . Iuram, quae non nisi a dissidente fluidorum L sanguinis nempe & reliquorum humorum varia crasi, mixtione&textura , nec non solidorum L maxime glandularum mammariarum quae mi
nimis vaseulis conflatae sunt, fabrica , structura de eonstitutione peten- est ,
concurrere maximumque conferre in mentumii. Iam si medieamentosam asininimis facultatem eisique indolem scil-IMim perquirimus , astud maliis Pec
. iuribus Uundere dotibua deprehendiamus, ouae Asngulari quadam & em
nente salubritatis nota insigniunt. N, mirum ea asiniat lactis propria laus est , Quod prae reliquis tenue, aquosum sit Aelerciso humare abundere id quod dolium
N US. qui lib. XalesnUIIaculi. nee non lib. VI. is fanis. lae asininum vocat
λεπτεμ ta araa, tenuissimarum partium.
Quare quum in eonfesso sit, plerosque morborum origines ducere ex humoriam tenacitate N. spissiitudine , qui , dum aegrius per minima. vasculorum, e quibus praeeipuλ emunctoria Se mlatoria glandularum orgarixeoasmentatasunt , transeunt, his in angustiis subsistiuit earudentque insareiunt, & sie obstructiones:
gignunt: ia proeli vi est j udieare, lactia asinini, serosa dc fluida materia largiter
scatentis, ad reseranda obstructorum repagula . spissiores Se Wiseidos in eorpore succas. attenuandos, fiuxiles reddendox&in tum redigendos, usum esse 1 luberrimum 4 Similiter, quum in Pro PMulta sit, per uir aegritudinum aeri, talia & vel seanti humorum eonstituti ni ortum deberem non minus luculenter patet, lac asininum . multo serta &h mi dilutum L hula diluendae, temp-randae ac obtundendae apprime ex uiaeia se a licet non negandam sit , quod in exsequendα saluberrima hac emeaeia , olesium ac dulae simul succurrat et i mentum, quod truet serias salinas aeto involvit & cicurat . quo sic attemperat erudi & male eoru sueci, Meetante tiaberaboris seri vehieulo, prome per v sorum excernentium emissaria elimia
IM Altera L. - lae asininum dominium est, praerogativa, in eo constituemda& quaere aest, quod parum case
sae&crassioris sulfantiae alat. Etenim oria prinum lacti asinini unetas earbo nibus vivis ici patina ampliori imposuiamus, &'st omnimodam seri exhal tionem, vix sex Maehmax materiae aubescentis duleis collegimux . opimis deinde ejusdem lactis libram meMam xlvae ψuodecim uncias aequat, octavainc ia
118쪽
elauso, ad dimidias repleto, ut eoagularetur seposuimus. Elapso triduo , ad fundum 'Heessit eandidissimum ac tenue coagulum, ouod colatu per chartam bidibulam a sero liberatum & penitus postea exsiccatum , pondere vix ad drachmas duas accessu, reliqua substantiae solidi ris parte, partim una eum sero per eri-brum trant eunte, partim filiri vasorum que parietibus firmius agglutinata ipsa que sub operatione dispereunte. Contra vero idem vaccini lactis pondus, eodem modo tractatum , in longe crassius &P derosius coagulum densabatur, quod riansmisis per nitrum liquido , 1 instat et tum di ad tantam expensum ., decem drachmarum grauitatem exhibuit . Quo manifestatur , perexiguum , compara tione cum aliis lactis generibus facta, e se caleota erassioris Iubstantiae ire lacte asinino apparatum, eoque ipsi peculia rem commendationem accedM, Qui inpe iacilius ad extremas venarum a milias pertingit, sucem vitales intimus perlua I, lentos humorestitius eliquat , inerres & impactos attenuat , siautostque promtius evertit. 13. Ac it tertio, & eminentius u. Iobrem lactis asiani tauitatem conspe-eli arguit:. quod ipsa eas sa , quam complerii iurui Mantia, longe tenerrima sit , neque in crassum ac firmum coagulum abeat. Calefeeimus hune in sinem asininum lac , & asperso aeido , ut spissitudinem contraheret exspectavinius, sed praeter flocculos paucos , tenues dc sparsim sero innatames . nihil ine spectum venite quum contra bubulum lac, admixto acido, illico in ossas d latur, quae firmius mucrescentes obpondus fundo adhaerescunt, Iam vero in eum, quae lactis ope actar natur, nihil aeque noxium ae pernidiosum est , quam s hoe in ventri illo coagulum comtrahit , eamque obeausam , ut hoc avertatur , primaria medentis est intentio .
Gravissima enim, quae filiam lactis inventriculo coagulationem sub si uuntur, sum damna, de a probatissimis auctorbhus ρassim obsermadc annotata. Quare liquido patescit , longe salubrius &
medico usui multo magis aeeommoda. tum esse illud lae, quod diffieulter eoit, vel tenerum tantum &exiguum spius mentum dimittit , auius genii potissimum est, de quo iam agimus, asininum. Quam modo in asinino lacte la ιdavimus teneritudinem di serosi hum ris eopiam ; huic dos quarta eaque et Elissima proximo adiungenda est, quam exquisita dulcedo ipsi conelliat, di quae tanta est, ut omnes lactis species, tolinhumano eης pto, superet, eamque obeausam delicatissimum saccharum, seu potius manni sorine magma, artificiose longe melius 6c copiosus ex leo elici pose sit. Suscepimus experimentum, & du decim lactis asinini, Iunio mense emul. eii , uncias , leni igne incoximus, ae primum unciam concreti crassamenti , admodum dulcis , obtinuimus , Huie affudimus rursus in vitro eonservati aquae pluvialis libram medicam , quaerebriori agitatione dissolutum propere
modum est conerementum totum, reliacto tantum pareo in fundo sedimento . Supernatans liqua mea per chartam em poreticam traiecimus & exhalationi
commisimus, eaque spissamenti melli- formis , saporis miram dulcis & coloris albi, unciam dimidiam impetravimus, Quum igitur asininum lae liberalius sal dulce intus reconditum habeat: omniis no non dubitandum viderer , quin abeo eximiam quandam medendi ta itatem accipiat, quae non exspoctari tes ab alii, lactis speciebus. Melleum enim hoe sal , aerimoniae humorum , tam acidorum, quam biliosorum, contem mandae, 'btundendae &xicurandσ esre gie inservit, simulque fibras intestina. lea blaude irritando, alvum ossicii Union ei uamque subdistit . Unde rem
est: Niuod lae asininum magis per alisuum secedat, quam ullum aliud. Et idem gratissimus auctor, Πι. de nati milier. in persanando uterino fluxu
albo , . primum per inferiora lactis iasinini potu paristionem absolvit', & post hane iactis bubuli usum sua.
119쪽
IS. Ex his igitur, quae Raflenus fusus de nobilissimis lactis asinini dotibus &praerogativis disseruimus , intelligentium audieto luculenter patebit ι inco parabilem prorsus ipsi inesse iacultatem,
ad per sanandus quamplurimos morbos , quos ut ordine iam enumeremus, ipsum que usum quoad specialiora expon finis, instituti ratio postulat . Quod tu vero morborum censum , quibus asininum lae dieatiun & aeeommodum est , in mus , inter praecipuas praestantissimi huius remediii laudes , et imo merito con- numerandum est loco e qnod phthisicis Ac tabe consumtis, hoe eertius ae utilius , neque exemitari , neque suaderi possit, remedium. Antiquissimus cn enis in morbis lactis est usus , quem priscae medicorum scholai, Cnidia seque ae' Coa, propugnarunt, donec ex hae prin
ditet HIPPOCRATES & illustrius
Mane assereret ac stabiliret, eui in auctoritatem ii, quos postera aetas tulit, unanimi suffragio sequuti sun et In primis CALENUS multus est in commendando lactis ad phthisin usu, &-i meth.
Ned cap. Ιχ. mentionem iniicit loci , quem Vocat Stabias aeris bonitate ,
secutam pabulo & lactis ibi emulcti salubritate celeberrimi, in quem Deque tissime eonfluxerit, ad anitatem recinperandam elumbis phthisicorum cohors.
Quinimo AREMUS tantum lacti in avio mo hoc morbo tribuit , ut lib.
IIa mors. eisron. non dubitaverit asserere, phthiscos , si multum lactis pintepi, nullo alio egere auxilio. I6. Quamvis vero omne lac phthisi- eis & tabidis saluberrima eaque optima fit medicina : asininum tamen reliquis omnibus palmam praeripit , dum ejus usus cunctis indicationibus , quae ad phthisin eurandam requiruntur , plenissime satisfacit. Quod senim eausam M originem phthisis pulmonalis parocuratius .scrutamur; utique ab inta mu& obstructione vastulorum , ex quibus pul monum compages maxime contexta est, eadem areessenda erit . Unde ap-sosite non minus , quam mechanice b
iIPPOCRATES Iib. de internis ussectionibtis phthisei mali gener
tibnem hilae delineat verbis : Quum pulmo sanguinem in ferisum traxerit , .
aut pituitam falsam , ρο ποου rur1ur diis miserit, Ied in ipso coacta compacta fuerint, .b his tubercula fisu in pulmo-- suppurantur ab initio per ra.
tum mor iam tussis acuta seca obtinet ,
ω in disso rneumbis, aliquando etiam in latere erecta cereioe spiratio vehement inelit , deinde corrumpit pus e multum e paeis. Solemne quidem fuit veteribus , lactis curam in Mihisi is
ad inare ac, praeseribere e ut asinino nonnunquam praemitti rent, nonnumquam subiungerent, pro varia cuiuisis intentione , aliud lactis genus . Sic
tionem cum laete asinino coelo , ' vel etiam equinum lac exeolatum , quod
valde persimile in est asinino quotidie
mane ad tres heminas hauriendum eristea vero, lac areinum , aut ea riulum , usurpandum commendat . Et
PROSPER ALPINUs, de medic.nieth. lib.VIII. cap. 7. in egulceratione puIm num & inde faeta tabe , primo lactis muliebris, deinde asinini , δc tandem caprilli usum, plurimum laudat . Nos
.autem , solum ita asininum Iad truculentum hune morbum abigendum sui cere, & ratione, & experientia eois 'mari , asserimus . - uippe hoe , ad amurcam mveidam in isbulis pis 3-num obhaerescentem abstergendant , dissolvendam , propter sal dulce cistem sivum quo pollet, nihil est aptius nihiliis
que magis accommodatum. Vires rimi terea deIectas egregie instaurat , eat rem intestinum. temperat , vacuata membra replet omniaque excretoria aperta servat . Neque tamen penitus
inficias imus , . obstructionibus vasorum pulmonalium sublatis, adςavitatem , quae ab erosione & ulcere fit , replendam , & eonsolidandam, lac vaccinum, vel caprillum, ob eopiam misidae terreae, qua resertum in hibstantiae , opti- timo cum fructu addi posse atque tu lutui.
120쪽
t . Si nostram licet interponere expe mentiam , in proclivi foret , plurima rece sere exempla, phthisieorum, qui contumaci tussi, febre, puris Acmateriae viscidae eopiosa ex pectiore reiewone& incredibili corporis contabescentia asflicti, omnibus aliis sere frustra datis , pandem ex eonsilio meo , solo iactis asinini, vel etiam vaccini, cum, 'el et
iam sine in suis theis mi , exhibiti ,
.longius extracto usu , persecte sanitati redditi fuerunt. Sed missis aliis, recentissimum tantum & quod animo nostro adhuc obversatur interseremus . Vir quidam , triginta circiter annorum , prava viAus ratione, inprimis spiritu iorum ingurgitatione , nee non affectuum intemperantia, primum in hae-moplysin incidit , qua carata , quum antiquu in obtineret, . febrem naetias est . prima facie eat rhalem, sed progressu vires sumentem & arum diu noctuque . affligentem . Accesin continuus & e piosus purulentae & viseidae materiaei creatus, eum extremo virium lapsu&summa eorporis contabescentia, ut ossaeireumferre non posset & morti ab om- .nibus destinaretur. Nihilominus, quum per trium serme mensium decursum gra- .issime decubuisset, ineunte vere, prae
ter omnem, nostram etiam opinionem,
lacte caprillo, mane calide sumto, post quam pulveribus leniter aper entibus f .l in abstersi vis & nitrosis, inserct uicalori liedico occurrissemus, adspirante
I 8. Monendum tamen est , quod , liset lac praestantissimum inter omnia in phthisi curanda remedium sit, & justo
tempore ac convenienter datum , non
facile usu suo destituatur ; non tamen omnis omnino phthisis eodem persanari ossit L sed principiis maetime obstamum, hoc & tum lubsidium in usum eia
se trahendum, quando ulcera non adeo
callosa sunt , si cavitas & eroso non profundior & amplior , neque labris continua, sine ulla intermissione vel re missione, urget. Recte enim CELSUS lib. III. cap. 22. tradit o Si vera phthisis es , inter initia protinaι occumere ne, es
sarium es e neque enim faciti hic mortar,
qaum inveteraverit . evincitur . Iutermitia vero , subiicit , sicut in omnibus longis dissenibusque febrieulis , lac recte ALPINUSI e. considerate monet, lactis potionem continuatam sanare posse phthisicos in principis, antequam ulcera augeantur & ealloia evadant allo. Porro, quum haemoptysis, dissicilis spiratio, tabes & febricula, ab eadem causa, nempe obstruinione vasorum pulmonalium & inde obortis tuberculis , quae ma o conium malo in scirrhos icellulcerationes eancrosas abeunt, & individui plerumque phthiseos pulmonalis comites sunt, originem dueant :his etiam malis millum aliud & praestantius, quam usus iactis asinini, opponi potest praesidium , quod etiam ab antiquis & peritissimis medicis magnopere sem per fuit lau-
datum & commendatum. Merethr huc
tum alimentum non sentiens contabescersmanifesto inceperis, neque thorax multum puris eontineat, etiam solum De ipsis dari debet, a rnum omnia alia antecerulis , quod probe puMat. Idem auctor laeasininum in dimelli spiratione commendat l.e.scribens: agrespirantes asinino imcte ad aras fulinde con pexi, quum oppo tune esset datam , omnia enim, quae μά- monum cavernis infixa fiant, re Etione reddis morigera. Et de haemoptysi I.ς. ρί3o . ita habet e omnes haemopolei latis
utantur. Neque enim medicamentum ,
t cibus, aut aliud quippiam, adeo accommoiam ipser aut uti e , quam lac: σqui per initia solo ipse consantei . longiori tempore usi sunt, omner in totum conosa erunt. Porro addit et novi quendam, qui cum toto auno lac bibisset comedis
set, o a vino absinuisset, ab haemotin σpurisI uto liberatus fuit, ut nec posea in phthim inciderit.
i ao. Tabes cum calore librili lento plerumque originem ducit ex iniarctis , vel obstrinis vasculorum angustiis ,& inde exorta humorum stagnati