장음표시 사용
151쪽
hisce & gravissimis assietionibus levandis & submovendis , non accommod tius nec essicae ius inveniri possit praesidium , quam nostra haee toti m laudata medicitia, infestam strieturam laxam,
nervosas membranas mulcens ac fi mans & noxium recurrentium infuI- tirum fomitem sensime eorpore prostribens. Confirmatur hare saluberrima vir. Ius exemploe quam maxime inemorabul, quod retuli in Med. consuti. Tom. V. Dec. II. casIIL pag. go I. . pueri , qui at laetu spasmodi eo-convulsuo , gravibus& diris sumptomatibus stipato. auquan ciu gravissime a tet , hoe demum rvmedio diutius adhibito , non neglectis aliis congrais praesidiis, penitus ab eodem liberatus est, di am sanus ae anc lumis degit. χo. In doloribus atticulorum , u sint in manibus, sive pedibus, genuum ligamentis , dentibus , aut vertebrisiarsalibus, quando primae viae prius a colluvie uitiosorum acido biliolarum hinmorum purgatae fuerunt, tam ipso ulu, quam veterum experientia summopere
commendabile est lae asininum, rum lactis, de quo in
Longe vero certius, tutius & praestantius hoc remedium evadit, quando lacriadmi tur mineralis aqua, pro diuerracusinnstantiarum morbi, & individuirsitione, vel mitior&lenior, ut Selle- rana, vel paulo validioris naturae , ut Pyrmontensis, Egrana , Sch albacea.
sis, ita quidem, ut non tantum praeter vationis causa, verno ve I aestivo tempore, eiusmodi ura, ad duos minimum menses continuari , sed etiam spΙo in paroxysmo ad aliquin mentiarasq-tiuιe
utilissime institui possitia Diei enim N potest , quanta in paroxysmis podagrlcorum, qui plerumue febris lenta,
quae speciem ea arrhasis memitur,. Iun-
in , humorum At acrimonia , mit-
stina sanguinis & sebrilis humorum
exaestuatione, ex destructa eorum debuta erasi evoluta, quae in sudoribus, sedibus, urina & foetidis sub perspirati'ne exhalantibus effluviis ipsisque doloribusae spasmis, sese abunde manifestat. Ad
hane itaque eluendam opus est copioso diluente & temperante potu, neque hucusque hune in finem immerita commendata fuerunt decocta ex lignis & radiebbus temperatioribus , ehina , saria parilla , Icoretonera , liqui ritia , ligno lassastas praeparata. 3t largius quotidie, adiecta ulmeienti quavit ita te salis tarix ri aut nitri purificati , hausta ; modo
omittantur ex hoe deeocto, quae descriptio habet , hermo dactyli α lignum
gua acum . Commodissime aurem , quin cum melioribus aegrorum rebushuie substitui potest lae asininum vel ea prulum , eotim quo diximus moda aquatum & usurpatum , id quod muli ties saluberrimo eum effectu praestiti . In primis nuperrime nobili euidam Ux-risco, doloribus podagri eis & ischiadi ei aerius afflicto , Egranum sontem cum lacte bubulo hibendum suasi, qui eodem peri menses duos poto, ita se levatum
se it , ut novum alacris iniret conjugium . Et in Saxonia ylustrissima femi
na Comes, diu exerueiata fuerat doloribus artuum vagis, cum linac ieiuni τersi corporis, ex dystralia valde scorbiitica , quam pariter lacte asinina Selteranis nupto, alvo prius laxante mannato su ducta. interpositissimul balae sex aqua dulci & lacte paratis, elapsa vere ad sanitatem reduxi, ut vires eum apPeteriinitia augerentur, samnus redderetur pila.
cidior , internus calor extingueretur ipsaque caro renasceretur & eorpus fi rei habilius. ai. Neque etiam hoc loco praetereumdus est morbus ante quinquaginta Eunos fere incognitus, nonro vero hoc remini
pote admodum familiaris e sere pand imius, qui purpurae kor aleae nominei Medicis: notus , varie bomines miris symptomatibus ex crueiat, vires proster. nendo, appetentiam & somnum auserendo iunctis intervit m aaxietatibuM
152쪽
De. saluberrima seri iactis virtute: I s
internis , eum extremorum frigore & quin sub iisdem ex universo corpore insomniis terrificis. Dissicillime hic as quod salsum & acre ad hunc canalem sectus penitus exstirpatur, sed facile re- confluit, & lensibiles membranas gra. currit, nisi seminium, seu sermentum,ivius assiciendo, alvum ad ereberrimas quod mire sese multiplicando , ipsum dejectiones sollicitat; laudatissima certe chylum inficit & uniuersam humorum tam lactis, quamaouarum mineralium massam simili labe imbuit, extermine: est virtus, dum illud acrimoniam involtur. Praestitimus id sertunante DEO vit ac contemperat,intestina, deliniendo hucusque saepius seliciter, per lac, aut latera, a barrosione munit & stricturae asininum, aut bubulum, eum Seltera- dolorificas mulcet, hi autem copia humo.no, vel Egrano sonte permixtum, dex-iris sui acredinem intus eo a tetam diluunt trede eum debito regimine ad duos vel & dilutam sine n qxa simul evehunt. tres naenses usurpatum , quo infestum 23. Notarunt id iam Veteres nostri- hoc mi asma atque sermentum obtusum, que maiores, ideoque lactis& medica elotum , eodemque per urinae & sudori sitarum aquarum usus in eorundem scrip colatoria maxime proscripto, eorpus atris ad dysenteria 3 & di arrhoeas passim perni elati hoste liberatum est. obvers icelebratur. De lacte unus in confirma. tur adhue animo notabile exemplum se, tionem lassicere potest HIPPOCRA- minae nobilis, in vicina quadam celebrisTIS locus, Quo lib. VII. Drdens. testatur: urbe degentis, quae per triennium chro-sse lae caprisum eum quinta aquae parte nica hae purpura, eum colica convulsiva remixtum utiliter potui in dysenterieci& al. i obstructione eonflictata suetat ,lfluxu dedisse. Et VALEMUS commeM. ex usu vero huius nostri remedii, usur-lin lib. II. Epid. pag. I93 Iastis, inquit , pato postea Lauch stadiens balneo, iu-iquatuor parier, cum agrae duabus mixta, term sitis simul pulvere beetoardico ,irm missis lapillis unitis, aut ignito ferro , praeeipitante & liquore anodyno mine- usque ad consumMonem tertia partis, funerali, repetita insequentibus tribus annis magni usus in Osentoria oe omni fluxi hac tura, integram recuperavit valet inine, quam succorum mordacitas peperis .dinem , & iam immunis a refractarioiseruin quoque lactis BAGLIVUS &morbo vivit. SYDEN HAM mirifice commendarunt, 22. Denique, de singulari Ze eximio quod etiam hodiernum in Suevia comisnsu hujus a nobis eommendati remedii ,imunissimi & probati ibi mi ad dysenteriasio intestinorum affectibus, di arrhoea &ssanandas, tantum non inter Omnes est dysenteria quaedam dicenda restant . usus. Non minus de mineralibus aquisquam graviter & moleste, nee sine pe-iluculenta prostant te ili monia apud RI-riculo, praesertim si epide mica snt, haeeiUERIUM. Cent. II obf49. testatur, in mala homines a siligant, & vires innu- dejectione alvi dolorifica lubrubra, e meris sedibus exhauriant, proh dolor lorem hepatis reserente & interdum p praesens jam tempus , quo intestinatistrulenta, usum aquarum thermalium ad haec lues grassatur, tellatum Deit. Pau- triduum continuatum , suisse saluberrica vero prosecto reperiuntur auxilia , mum . Et obf. 6 . in diarrhoea invetera. quibus tuto eertam laudabilis effectusita thermas Balerueanas utilissimas fuisse spem tribuere possimus . Si tamen ex nu-inotabili docet exemplo. Idem de salutari merosis adversus hune morbum quae di., hermalium aquarum in dysenteria potu laudatitur remediis, ullum spei responis adstruunt praeter MEERMANNUΜdet, certe est lactis vaecini eum Sellera-ico uis XXV ib. III. M. N.C. Deea I. A. nis tepidus potus, nisi maligna & vene- X. obfer. 29. nee non FALLOPIUS de nata morbi qualitas ipsaque febris inter-i erm. p. XI. In primis autem FABR.dicat. Dum enim in his eum aeerbis do. ab A UA PENDENTE luter omnia lorum tormentis stipatis alvi fluxibus , t medicamenta quae ore assumuntur aquas succi biliosi acerrimi intestina obsident , t thermales stigidas , B. nempe virginis K Lucen.
153쪽
I icenses, Calderianas, praestantissimas,in moderatiori tamen dos & eum man es le perhibet, inedicprasib MLeap. I. ri cautione, in hypocausto calefacto bi. ae fidem facit se frequenter vidissed mul-ibere poterunt aegri .etos juvenes,pueros ac senes dysente ricos, 3 I. Antequam vero inchoetur potus , qui alia remedia frustra usurparant, ressi plethora urget, ut in omni medicati propemodum conclamata , unico hocine farilitanda , se & in hae , sangui, auxilio, quod mirandum,fuisse sanatos . exundans, qui liberiori progressui & ex. Hine etiam ratio patet,quare SPONIUS eretionum successui obsistit, tempestiva an aphoris n. um.pag. 388. eonfidenter ad- missione imminuendus est ; quod etiam modum perhibeat: in dysenteria & diar-ieum bonis aegrorum rebus fieri potest , si rhaea sinuam xaleis vivae, cum lacte aut ' materia purpurae intus delitescit, cujussero laetis potam, mira praestare expulsio ob nimiam sanguinis molem &24. Nos itaque ex quo vergente hae Liurgestentiam ad rorporis habitum im- aestate dysenterici aliique alvi fluxus hiet editur. Ouinimmo. media qu indu aue& in vieinis urbibus ae vicis populariter in eura , summa cum euphoria venam grassari coeperunt, summo, quotiescun- ineidi iussi. que occasio tulit, eum fructu, aegris Sel. . Pariter expedit primas vias aer eteranum sontem cum dimidia lactis para ditatibus & colluvie vitiosorum hum te remixtum tali de liberalius bibendum rum deplere, quod tamen laxante et iniunximus, eoque id effecimus, ut d menti Peragendum, quum experienti lores cum Tenesmo remitterent, tormi- edocti simus, nihil masis felici successuina placarentur tandemque imminutis de-ieurae obesse, quam aeriori purgante st lectionibus,alvus ad naturalem laeessumitim in principio tonum ventriculi Ec i re/iret. Si vero eopia mineralis hujus testinorum deiicere . Apprime autem aquae defuit, mon minori cum utilitate huic intentioni satisfaciet insulam manis insulam summitatum millefolii di fio. natum , sumendo uncias duas vel tres rum chamo millae cum semine earvi lacti mannae & salis abstersivi drachmam admixtum, largius potui praebuimus ; unam; nee non passulae minores,adu lieetatis non omnem Periitus absolveri- eias quatuor xum rhabarbari drachmamus curam, sed simul praeter pulveres una & dimidia decoctae, additis aliquot absorbentes ae temperantes, ea dederi- olei carminativi, vel de eedro, guttis , mus, quae affecta acrius intesina solan- vel denique aqua Sedii censis purgans , tur, dolores tantisper mitigant, acresssuffcienti eos pota subtiles sordes leniter ad corporis corti- IV. Tempus potationi quam maxime cem amandant tandemque prostratum quidem aceommodum est matutinum . intestinorum robur fultiunt ae firmant, quo vae stomacho, 'sine offensa succe non omissis externis profieuis praesidiis , dii vperatio: interim tamen pro cireu elysteribus ac emollientibus maxime s istantiarum ratione potest etiam vespertitibus. nis horis potus repeti , Iarciori tamenas. Trevibus Ie et x postis omnibusidos, & digestione peracta. morbis, quibus lactis eum acidulis solus V. Ipsa potatio ita instituatur, ut velaeeommodus est ratque Froficuus A su-. Plae calidum acidulis eonfundatur , vel perest, ut modum dextre praefanti uimo mixtis lacti aeidulis, ambo vas ealidanoe valetudinis auxilio utendi tradamus,i qua τepleto immittamur, 'quo tepeis quem proin' monitis nonnullis com- ciant, di se successive , intra quartam plecti utile visum est. aut dimidiam horae partem, affumantur. I. Commodissime itaque votatio in. VI. Qua vero .Proponione lac aquaestituitur per totum veris&aestatis deeur- si adjiciendum exacte definire non licet, sum , nee non primum autumni mensemised medentu rudicio merito relinquitur. tisque ad Octobrem; si res tamen&ne- Nonnunquam enim dacti tripla , non euitas urgeat, etiam brumali tempore, i nunquam dupla , nonnunquam etiam
154쪽
aquae pars affundenda, prout nempe intentio, vel dilueas tantum &magis excretoria , vel nutriens simul&mulcens explenda ..
II: Dost lactis ita aquati una vicae
capienda, adultis. sint tres. ves quatuot Iibrae, aetate minoribus, minora si aum rem & mane& vesperi bibendum,m Mu- Unus potus libras duas aut tres ,vespert,nus una, aut unam cum dimidia attingat.. VIII Quamdiu porro curat insistendum , ipse successus morbique decreme tum monstrabit g in genere tamen te nendum diutius paulo. huius remediiuium , & minimum ad duos menses ,. eLis extrahendum , eo. quod blande & leniter operationem exsequitur α longos morbos longo usu domax .. IX. Sub ipsa curae abstinendum ab omni cerevisae, quae raro, im morbis utilis deprehenditur, sed. vel decoctum usur-
Pandum, yel ptisana potui danda, cum pauxillo vini Burgundicii aut veteris Maenani Nos plerumque bibentibus suademur; ut Miteranas cum, quarta parte vini Rhenani ,. vel Alosellani opti-ὐ id potum usurpentia X. Ad roborandumi ventriculum &cruditate; praescindendas,. ini prandio ,
vel eost illud, elix in stomaehi me D
Ientia corticum aurantiorum M aut elix iramarum balsamicum cum lixivio paratum, ex vino.& aqua convenienti iati exhiberi poterit ... Si eminens adest suceorum impuritas & acrimonia ri ut in scorbuticis , purpuratis aliisque , ad hanc eo promtius Iubigendam & contemperandam, . utile eit, vesperi. circa horam lamni pulverem praecipitantem. nitrosum cum aqua analeptica offerre ..
XII. Fugiendae autem sub potu om- perturbationes, vitandi dissicilioris solutionis cibi, . acidi quoque &ex vegetabilibus non coctis apparan tur. Corpus horis p'meridianis equitatione,, vectura, ambulatione , digesti ne peracta , , moderate exercendum nunquam. vero aurae vespertinae&frigi
. XII l. Quando. Q IO ,. decem. , aut j tissime. quatuordecim dies potationi indulsimus,. alvus ,. inprimis si ossicii tantisper oblivia
scatur , per superius exposita, laxantia
subducenda a & perducta penitus ad finem curatione, itidem intestinae a reliquiis, sunt perpurgandae, id, quot commodissime pitulis polychrestis nostris balsamicis vesperi 3e mane semiis
XIR. Quod si autem ventriculus lactis. usum plane ferre nequeat , . & diu nimis potui vini ves ceravisiae spirituosae assuetus sit praestat abstinere a lacte&solam aquam mineralem bibere : notandum tamen , quod ii ,.qui a lactis usu abhorrend.sempet facilium concoquerct possint asininum, quam aliud'.
X P. Conssilium quoque & utile de-
Irehendimus in his, quorum. ventriculus actis potum: aegre admittit , Per. unami Vel alteram hebdomadem aquae minera- 'lis. solius. potum suadere, his ver exactis. ,. demum lac admiscere , hanc potissimum ob causam,. quo aquae ministerio , acidi', qui lac facile cogunt succi, prima ex regione eluantun , α ea illa la- , i eorum oscula. lento muco obsessa a .stergantur& aperiantur, ut sic ad san- euinisi massam promtius periintare pota sit lac medicatum ..
XVI. Tenerioribus denique & delicatioribus. in lecto ut biberent iniunximus I. id quotetiam aliis utiliter poterit, concidi ,.quandoquidem calefactb aequaliter toto Frpore, ingςstus humor saei-lius per primaruvias,. ventriculum & intestina transi , excretio quoque per cutis spiracula &urinam expeditius succedit .., 26. Haec itaque sunt, quae de connubio aquarum. mineralium, cumi lactdi longe saluberrimo afferre animus fuit. Et quum .de singulis ad specialem usum reserendis. praeceptioneStradere plane non sit integrum Lipsum exquisitum medentis iudi 'cium accedat necesse est,quo peculiaribus. eircumstantiis dicta a nobiς accommodentvn. Deus autem inexhaustius salutis, sons, ut commendatum hoc a nobis sani tatis praesdium uuain plurimis in certamis cedat salutem, largiatur quam clemen*
155쪽
DE CADIS ILDISSERTATIO LPE SALIUM MEDIORUM EXCELLENTE IN M E-DLNOO VIRTUTE.
IN sola & sale omne illud, quod sa
pientes quaerunt , reperiri, ab omnν
jam inde antiquitate inter philosophos celebrata parce mia est , ita prorsus , ut qui alchymistiear arti apprime favent , hoe dictum ubi quam maxime applicent, atque ad summum sibi praefixum scopum transserant. Nos, relictis hisce manibus & supra eaptum nostrum positis opianionibus, potius hoc vetustissimum l pientum edictum , simplicisti me tantummodo intellectum, ad usum physicomedicum perquam commode traduci posse existimantiis. Ecquis enim solis , qui jure meritoque rerum conditarum Uinceps ac rex , atque universi systemati ei mundi primum mobile appellari pote ii, im naeniam ac pene divinam in immutandis , generandis ae perficiendis rebus corporeis virtutem digne satis aestimare ac praedicare poterit ὶ Hujus calor genuinum chymiae naturalis instrumentum est cuius beneficio res germinant dc foecundantur, cujus ope quasi ex nihilo producuntur , de lapida iaspida , fixa volatilia, inodora odora reddundur, atque etiam ex succis aqueis bituminosa inflammabilia generantur. Praeterea, lud immensae magnitudinis ac pene stupendae & miraculosae virtutis corpus Q. 1are praecipua causa atque origo est tantarum mutationum quae hoc in universu bis de coiit ingunt. Prout enim ea-lorem , lucem , motum di vigorem noni iodo elementis & alimentis, sed etiam vegetantium. α anim uuium cor2oti bus
Denerat e ita etiam Aeeunda R salubria. vel etiam insalubria tempora inde pro v niunt. Nam, quod eertis locis & clima tibus propriae sint ae ritudines, quod fingula anni tempora diversaeque tempest tum constitutiones suos peculiares alant mor-s, qui populariter grassentur, id
maxima ex parte solis operationi acce tum reserendum est. Is enim est summus tempestatum , caloris , frigoris , Iuviarum ae nebularum moderator , te intestino suo motu variaque mixti ne diserias de subinde alienae indolis s linas fulphureas progignit tarticulas , magnorum dc undiquaque aevientium morborum frequentillimas Procreatria
Σ. Enimvero, praeter mirabiIes seligin sublunaria effecius 6c operationes in universa rerum natura, quod tam penetrante agi itate , tamque insigni corpora immutandi varieque miscendi pote nistia instructum sit, praeter salinum prin-eipium sere nihil invenies. Neque enim: vel hi natura vel in arte ulla occurrit operatio, quae absque salium eo acursis perficiatur. Praecipuum illiust, quo unum corpus in alterum agit , salini generis principium est, neque animantium vita iunctionumque in iis integritas, & eorporis humani conservatio sine salibus per silere aut praestari possum. Deinde . quemadmodum sali3 diversi generis praecipuum sunt generationis morborum fundamentum: ita etiam, quae a remediis expectanda venit salus, potissimurn salibus debetur . Atque , ut mentem
nostram paulo pressius oc liquidius explicemus , proseetia ex omnibus medicam mentorum generibus, varia etiam arte
conquisitis, nulla damur usui medico in morbis tam avertendis , quam tollendis , singulari test accommodata , qua eum saltuus comparari possint. Tametit vero plura eaque diversissima salium,quet usui medico Vix atque idonea deprehendimus , cum non modo iis a & volatilia. acida & alcatina, vel ex hisce media , sed& acria corrosivae, oleosa , amara , dulcia di austera dentur, quae omnia & sin
gula aliis Metue aliis is sa ii aegru-
156쪽
De fultum mediorum' excellente θc.
tetntium Inservire possunt: atramen exhilae Omnibus Mulla eiu putamus , a quibus major vhtus , salus & tutior medendi ratio, quam ab iis, quae mediae indolis sunt di neutra voeantur, peti &expectari possint, adeo, ut omnis fere, quae a medicamentis desideratur , virtus, etiam eat hartiea, in iis resideat .
Atque id maxime est, quod in praesenti era atione, paulo altius perquirendum demon lirandumque suscepimus.. 3. Quum nobis propositum sit , in. gentem illam salium mediorum in totate mediorum silva prae aliis praerogativam atque eximiam in medendo effica. eiam paulo penitius & accuratius demonstrare , visum nobis est , primo omnium, quid per salia media intelle-Aum velimus, paulo clarius explanare. 5 alia igitur meaia , sive neutra, nobis uocantur ea, quae ex sale alcati aut terra aleat ina& acido sunt eomposita , itat ut nullum ex hisce habeat praedominium. Quid per acidum &alcati intelligatur, res iam valde obvia & tritissima est, & quemadmodum haec ipsa admodum excessivo sapore& virtute sunt praedita, adeo, ut utrumque ad corrodentem naturam saepe accedat: ita proportione convenienti invicem mixta per mutuam allisionem de conflictum ita attemperantur, ut tum ratione saporis , tum aliarum facultatum di virium meis
dium, innoxium & naturae amicum salinde emergat. Deinde , salia perfecte media dicuntur ea , quae nec ad acidi , nee alealini liquoris cujuscunque misce-lam amplius effer vescunt, sed quae perfecte saturata sunt. Quo nomine & virtute maxime eminent inter salia nativasal commune & nitrum, item aphronitrum, dc quae ex quibusdam aquis medicatis & aeidulis coctione eliciuntur iex arte paratis, arcanum duplicatum , nitrum antimonia tum , sal Glauiaria-uum, tartarus vitriolatu se quae singula nec a quovis affuso acido, nee alcatirici liquore ebulliunt, nisi acidum valde sorte & penetrans fuerit, quemadm.- dum oleum vitrioli, quod tali communi vel etiam nitro adiectum non modo
ingentem ebullitionem, seda eo piosumae subtilissimum ex sale communi album,
ex nitro rubieundum vaporem suseitat; quale tamen a leviori acido, ut est spiriatus salis, vitrioli, acetum , succus citri, vix unquam facile evenit. 4. Hisce iam suppositis, nec ex vegetabilium regno tariarum, neque ex mineratham prosapia alumen vel vitri tum, commodum intermedita salia tueri posse locum, qui ite facile intelliget;
quandoquidem unum eorum quovis afui uis alea lino liquore, sive mitioris, sive valentioris generis fit, protinus vehementer c. mmovetur , laque bullulas attollitur , non levi in dieio , acidum salem in iis praedominari , neque hoc ipsum intime eum aleati metallico vel terreo esse unitum. Nam ea indoles aeproprietas salium mediorum esse debet. ut arctissime unita neque ab acido, neque aleali affuso iacile praeeipitentur , quare nec sal lunae, nec saturni dulce iunumerum stricte de proprie sie dictorum salium mediorum iure referre licet. Ubi
tamen non possumus non monere, qua
dam etiam disserentiam inter ipsa salia media non inconvenienter ponendam esse , quum alia arctiorem& aleat in idcacidi principii, alii paulo laxiorem Morum nexum & unionem habeant. I. Interea, quae arctiorem copulam ineunt, sunt inprimis, quae valde dissicili negotio destrui possunt , ut sunt omnia talia, quae cum alcatino princia pio dc acido vitrioli parata sunt, ut sunt salia sontium mineralium media , armeanum duplicatum , tartarus vitricii tus , ac sal ex calce viva & acido vitrio. li vel salis paratum, di ipsum quoque sal eommune & nitrum. Ad ea vero , quae sunt laxioris de minus cohaerentis contextus, salia ex acida leniori & te ra alcatina eomposita pertinent, quo innumero sunt i eoralliorum, lapidum
sancrorum, tartarus tartari satus, te
ra soliata tartari, ex quibus per fortius acidum quam facile corpus solutum rarissus dejici potest. o. Quum vero nostri consilii ratio ea maxime tendat, ut, quod salia, quae laneri a te m. 'α )yCorale
157쪽
emperatae & mediae naturae, sint omnium saluberrima & tum ad medendum, tum ad praeservandum tutissima& valde essieaeia remedia, paulo clarius de momstrare velimus, opus est, ut argumentis, quae id evidentissi me evineant, seq-tentiam nostram corroboremus . Primum vero est , quod in omnium animantium succis secundum naturam , sive quam in statu integro constituta sunt , nee acidum, nec alcati purum, sive fixum , sive volatile, sed tantum mediae Naturae salia reperiantur . Ita neque in sanguine nee limpha unquam offendere licet aeidum, qua tale, quod tamen paradoxon superiori tempore a nonnullis Parum chymi eae artis enaris fuit assertum. Neqne etiam in stare morboso seu praeternaturali acidum purum deprehendere licet, nullo artificio eruendum,' ut adeo pateat, quam sterilis non modo , sed re in praxi noxia fuerit hypothesis eorum, qui acidum omnium fere moroborum causam valde audacter statuebant, &ob id omnia acida e foro mediis co releganda , vmnesque remediorum vires eo reserendas esse, ut vel acidum vel viseidum destruant, acrito ante ali quot lustra contendebant, quibus etiamam Dissertationem de aridi φυο di ius icientia mascule opposui , atque
tune sectam, per universam sere Bat viam regnantem, solide prostravi. 7. Equidem, non negare fas est, paristim ex alimentis&assumtis , praesertim . diutius in primis viis morent G, aci. dos saepe & crudos lueeos ibi nidulari , qui naturae alieni variis de causis magnas molestias procreant, & symptomatum etiam causam atque incrementum non raro suppeditant i ideoque ea remedia , quae acicium insermunt ac temperant , praesentissimam opem ferre . Minime tamen inde sequitur, aeidos hos laceos integros, immutatos & salva sua textura in sanguine vel aliis humoribus , qui
per vasa in orbem seruntur, continerI ,
vel mixtionem ingredi animalem ; sed potius peregrina & morbosa prima in regione habrada sani , praesertim si ibi per digestionem & mixtionem aliorum
liquorum non contςmperata suerInt 2 Nam , lieet acidum temperatius bene ferre possit ventriculus, eum blando stimulo& appetentiam exeitat, & dissolutionem quoque alimentorum Prom vel ἔ praeter ventriculum tamen purumaei dum corpori animantium valde est
hostile, partibusque eius fluidis & solidis quam maxime adversatur . Illis enim vitae & motui progressivo pealtus in imbeam spissitudinem infestumque coaga. tum indueit , partes autem solidas , praesertim fibrosas& nctveas, stimulanis do, arrodendo vel etiam constringendo mirifice laedit. 8. Quamobrem a benignissima natura bene provisum est, ut illis in ventriaculo solutis atque ex eo expulsis protinus laceus affundatur, qui blanda sulphurea& ad alea linam indolem aere dente nam
tura peregrinum acidum in eis contenis tum altemperet, & venis totique natu.
rae amicu' reddat . Cui etiam scopo lymphatici ex pancreate & aliis glanduialis affluentes succi multum velificantur . Neque sal alcati purum, sive fixum sive volatile, in animantium succis, praestristim in satu naturali , me arrit. Bilis utilissimus humor , quem naturalem seu a natura constitatam omnium aniniantium medicinam praestantissimam aestimamus, ad indolem quidem alealiis nam Iam prope accedit, ut effectum aetis dum infringendi habeat communem ilsed tamen purum alcati haberi non pol rit , quod nullo cum acido effervescat ,
nisi intensissimum sit , ubi etiam ista ebullitio non priae ipio aleatino, sed potius sulphureo oleola adseribi debet ,
quoniam olea tam expressa, quam destillata, cum spiritu sortiori, ut oleum vitrioli vel spiritus noster fumans est ,
intensam eamque calidam effervescenistiam concitare observamus.
q. Neque alcati fixum vel volatile sine ignis di tombustionis adminieulo ullo modo in sanguine, lacte, xhylo, lympha , imo nec in exere mentis , sudore, urina , secundum natum naturalem comparatis, ostendere licet. At vero ,
158쪽
is exere mentis etiam, sive in bile sive in urina , manifestior alcatina quesitas
observatur, tune certe id indicium eor.
ruptionis est, vel putredinis praesemiam manifestat. Sed potius in liatu sancis,lia excrementitia mediae esse naturae, ex
acida nempe de alcati fixo vel volatili composita , ex sapore ulla urinae an madvertimus . Sal verci illud medium
maxime inclinat in naturam ammonia-calem propter compositionem salis v,
latilis alcasini uri si eam acido . Nam si urinae inspicitae calx viva vel sal quoddam alcati immisce Mur mox prodit odor ulis volatili L. Atque etiam , quod in urina continetur sal , tartareae est naturae , ex acido & terresti. oleota principia compositum , quod apparet partim ex inspissatione , partim etiam ex taristro illo, qui ita hypochondriacis& scorbuticis. parietibux vasix urinarii adhaerescit, vel ad fundum fertur
Io. Salubrem vero & naturae hum nae convenientem salium mediorum imdolem ac virtutem vel inde maxime apparere arbitror, quod lixe ipsa ne ullam quidem animantium succis . cuiuscunque etiam generi sint mutationem vel turbatiouem inferant , quemadmodum id promte fieri eonspicimus ab aliis salibus acidisse Ialca linis . sive fixa sive
volatilia suerint. Sanguini enim evena
emisso siquando acidus liquor , ut spiritus salix vel vitrioli L aut solutio salix
quod excessive acidum ι ut suminis vetvitrioli , aut soluti a salis quod excessive acidum ut alumini vel vitrioli inplanditur , mox color& eonsistenti rit , dum color purpureus in lividum:&luridum protinus permutaIur , de la eius fluidus tenuis coagulatur , quod etiam fieri consuevit, si haee ipsae cum lympha, sero ,. chylo, lacte, vetav
raim albumine eonfunduatur . Neque ignotae sunt illae experimenta, vae olim,
ad demonstrandam sanguinis transfusi nem varix liquida ita venas animarutium sphondi injjeiendo, adornatae fuerunt Lubiae liquori Laei di iniectis nodi ita multo posse, mortem sequutam esse servatum fuit, sanuine lavasis ma, ioribus eoagulato reperto. Quando vero sanguini recenter e venis alea litiu&liqiaor , v. g. oleum tartari per de
liquium , vel spirituς salix ammoniaci
bene saturatus admiscetur, non minorem etiam mutationem animadvert mus, dum color purpureus intenditur ,
de valde coccineux fit, ac major fluidit axsanguini conciliatur iart. Simili modo , haee ipsa alcatinae addita lacti , serta , albumini ovi , ea reddunt stuidiora Quamvix vero col tis intensici Ac tenuitas , quam alcatini liquores una uini conciliant, vitali elux
pro Messivo inque circulum pet tot vasculorum myriadeς abeunti motu L non adeo adversa uideatur tamen puru
alcati pauloe largiori do si vitalem sansuini de humorum erasin atque temperiem mixtionemque invertere, vel ex eo liquido constat, quod ab iniectione ale
lini liquoris in venas an inuintium leth leseonvulsiones fuerint sequutae, quod minime egenit a salibus , quae mediae sunt naturae. Horum enim indoles ita. est comparata, ut nervinimam quidem alterarionem in sanguinis Ac fluorum vitalium texturam &mixtionem, inferant.
Nam sive salutici salis eommunis&salix
ammoniaci, sive arcani duplicati, te rae labatae tartari, aut nitri antimoniati fluido sanguini vel lacti admixti suerit. ne ullam quidem mutationem inde in hisee sequi deprehendimusia Nitrum, quod etiam sal mediae naturae est, mixturae sanguinis eiusque motibus vitalibuα plane non esse ad versum testatur interdix experimentum ΜALPIGHII Iise de Poliso cordis dum ab infuso eani r
busta pet venam jugularem nitro ad drachmas sex, nulla observat L fuit mutatio ,. praeter urinae copiam majorem inde provenientem II. Ex omnibus. verta medii salibuxvix ullum rerera est , quoiu n tura corporis hvivani melius &sine ulla offenta ferre possit, de quod maiorem praestet utilitatem , Quam sal sie dictum commune, sive ex mari , sive ex fontibuς . sive e terrae iderit eductum Hoc certae nec homo, nec pleraqudi animantia in inc
159쪽
ter alimenta carere possunt , eo quod non modo ad saporem ciborum faciat , sed & quod ad meliorem alimentorum digestionem sive intimam resolutionem plurimum eonferat . Nec vero sal commune in mixtionem humorum vitalium
admittitur, sed omne rursus foras per emunctoria propelli debet , quum in corpore relictum subtilium fibrarum texturae valde adversum sit, & vellicatione de arrosione earum multas pro
creet molestias. Nihilominus inter ali. menta in corpus ad mi istim maximas , praeter jam dictas, praestat utilitates . Fibras enim motrices & eanales excretorios, ex iis compositos , blande stimulando essicit, ut non modo sanguinisti humorum celerior fiat progressio , cuius beneficio optime partes crassioresat eruntur , triturantur & eum fluidis
melius permiscentur , sed & ut salube
rimae secretiones & vitae perquam nece Liariae rerum alienarum excretiones , quarum ope ipsum simul e corpore exispellitur , selicius suecedant. 13. Salibus mediis iisque valde salu.hribus & naturae humanae amicis iure
etiam annumerari posse saccharum censemus, quod convenienter usurpatum n Oita sanitatem offendit, ut vulgo accusa tur , licet non in omnibus morbis vel omni tempore singulis hominibus eon veniat . Id ipsum tamen in paulo excessiva quantitate a quibusdam quotidie
sumtum eos plane non offendere , ut
potius salvi & incolumes degant, mul tiplici experientia edocti sumus. Siquidem saccharum aeque est sal dulee dc
blandum, mixturae humorum plane non
adversum, & quod acidos biliosos humores temperat, di lubricando primas vias blandeque fibras intestinales stimulati do alvum liquidiorem & mobiliorem reddit . Praeterea, aliud adhue bene mcium a saccharo cum cibis sumto peti potest. Nimirum, omne oleum & pingue
corpus unionem & copulam cum aqua prorsusi respuere perquam notum est . Haec autem adjecto saccharo optime per.
ficitur, sequente id luculenter docenteeIperimento oleum cinnamomi plane
non miscetur eum aqua, sed landum Ilatii ; si vero aliquot eius guttulae prius misceantur cuin sace haro, idque postea aquae immittatur, statim , facta prius
agit itione, intimam olei eum aqua con junctione in peteipimus, ita ut hac rati ne extemporanea cinnamomi aqua prinparari possit. Quum itaque homo multa saepe pinguedine vescatur , Quae aegerri mae distatutionis & mixtionis cum aqua in lacteum laeeum difficulter transit ,
quin beneficio sacellari & dulcium id fi ri possit, nihil dubii superest, quum videamus , & anseres de capones saccharo , eorum eduliis admixto, pingue faciendi modum dari non meliorem . Huc etiam illud experimentum pertinere existimo , ubi addito cremori lactis saccharo impeditur, quo minus butyracea pars ab eo saeiat secessionem. I . Quemadmodum vero inter aliis menta ad integram servandam valetudisnem salia mediae natiirae principem locum tenent: ita prosecho in medicamen. torum classe virtute sua incomparabili in curandis morbis omnia reliqua remedio. rum genera longissime exsuperant. Et
eum instituti uoltri ratio haec sit praeeipua, ut hoc assertum paulo clarius & explicatius demonstremus , placet primo omnium salia, quae mediam prae sese runt naturam , paulo exquisitius inter sedistinguere,in duplice .u classem ea dispescendo, quoniam alia naturae, alia artis producta esse comperimus. Interea igitur, quae natura sponte profert, praeter saleommune,reserimus maxime salia se di.cta essentialia , quae ex plantarum plurimarum succis debita encheires eliciuntur, quorum praecipua ad tartari formem,qilae ex aeido & aleatina verra, intermixtis partibus sulphureis, composita est, naturam & mixtionem aecedunt. Ab hoc
naturali plantarum blando & medio sale qui earum eximias illas dotes & virtutes, quas in medendo possident, derivat, is
certe a vero mihi non declinare videtur. Ea enim vegetabilia, quae . ou venienri
160쪽
. ara salimn - mediorum excellente G. Is
. 23. Horum vero elassem ducunt eae herbarum species , quae vulneribus sanandis & sanguini depurando dicatae
sunt, iii quarum numero eminent vero
nica , scordiam , earduus benedictus , urtica mortua, mille solium , tuis lago, olantago, hedera terrestris, borrago , bu glossa, centaurium minus, fumaria, pyrola, bellis, flores chamona illae, absint latum, ana allis, branca ursina , na furtium aquaticam , chamaedrya, alch milia, consolida media, scolopendrium,
fiores chamomillae vulgaris, scabiosa , quarum succi, decocta, infusa in gravisssimis morbis elimaicis, qui ex ob Itructione&in farctu viscerum aut eorum corru peione atque emanctoriorum & tubulo. rum excretoriorum oppilatione prona scuntur, eximiam certe & pene mirabilem virtutem exerunt, quae vero unice
sali illi es lentiali, partim tartari formi ,
Bartim nitroso , accepta serenda est .
Hinc fit., ut ob eopiam huius salis eorum extraeia non facile seca sine deliquio a Lservari in aere possint, quemadmodum id quoque in sale esse uti ali , sive terra Iqliata tartari, item in eo, quod ex vi- tartari mixtis post debitam in spissationem fit , animadvertimus. Atque etiam ob copiosum sal, quo foetae sunt dictae plantae, rarta.riforme per cρmbustionem insignem fa- , quantitatem elargiuntur. I am sicut tartarus vini vel etiam nitrum combustione in sal aleati fixum demi at ita salis aleatini ortum, quod cO buredo ex plantis elicimus, a sale hoe medio tartareo dueendum esse iudicamus.16. Inter salia neutra eaque saluberri. Ina, quae sine commixtione acidi , M. eali spqnte in ipsa natura prόven sunt , iure etiam referri nitrum debet, quod terrae sulphureae , pingues * a catinae ,
ammantium stercora & excrementa ,
item vegetabilia & animalia in putresvMione posita , neque minus cineres ,
calx viva, & terrae putridae, soli& pluviis din expositae, ex acido universali ae. xis , quasi imbibendo, &.attrahen Psogignunt , cujm virtute in meden lo.. pene divina non facile petiit in medicusearere poterit. Est enim hoc sal naturae
animantium ita amicum, ut nullas, nisi nimium usurpetur, non modo creet
molestias, sed & ad graves avertendas aegritudines , quae ab exsuperante bile sanguinisque de humorum vehementiori ebullitione eorumque nimio ae liu proveniunt , nihil datur praesentius ; ita ut
VERUL 'MIUS in Historia vitae σ
mortis huic sali virtutem vitam pror
gandi, si saepius ad scrupulum pro dolidetur, non dubitaverit a Tignare : sique ullam remedium medicinae universalis titulum meretur, & aquae communi &nitro eum tribui posse non sine ratione
iudico . Nam si alvus solvenda , si uri na movenda , si transpiratio in nimio aestu, dolore & spasmo liberior efficienda est , certe id optime per nitrum fieri posse experientia confirmat. Porro , si causticam & virulentam humorum bilioso rum aerimoniam , quae cholerae , diar-r liceae, dysenteriae, immodicae vomiti uis &nauseae, ac iebrium biliotarum , ardentium etiam, &gravissimae ventriculi & intestinorum inflammationis N creatrix est , temperare ae demutare velimus, nihil certe in tota rernat natura nitro praesentius & efficacius deprehendimus. Si inflammatio partes internas infestat, adeo, ut iacendio quasi eae t rreantur, eoque substantificum humidum eum viribus absumatur, at sue inexhausta sitis fiat assiduaque vigilia, n-trum inter medicinas admissum praecispuum certe curationis punctum fert Nam inter vera & tuta refrigerantia .& instam matorio aestui dicata , in natura nitro haud simile reperimus. Si hum rum crassities, quae obstructionibus vasorum de concretionibus polyposis mire vesificatur ἰ dissolvendat st , in nitro cerm te ejusmodi vis residet exoptatissima is Nequaquam enim nitro vis coarulandὶ humores inest, quod nonnulli alioqui ii etiam periti cotura manifestam ocul tum fidem comendunt quum ad oculum pareat 'Piblutio aem nitri depuraticum aqua factam, sanguini coagulato tib bkiire niglicanti i nimissam , . eum limi idiorem & coloratiorem reddere , dum