장음표시 사용
131쪽
iis Lib. II. Part. I. p. XXIV.
res ad guttur & fauces, illa laxando facit, Vt humores ad . fauces affluant. Praeterea subita a magno aestu refrigeratio haustus plenus potus frigidissimi, lotio capitis intempe stiua pleno corpore, nimia capitis tectura Vel nulla,i voci, nimia intentio, denique ictus capitis, ceruicis aut locotum prope fauces, infixae in faucibus, vel gula spinae vel ossi cuia , ut & vertebrarum ceruicis haxatio, si nimirum non
solum ipsa angustiam in locis istis pariat, sed & instam
Quidam etiam a cibis quibusdam & medicamentis peculiari vi & proprietate anginam induci statuunt,ut cera- sis , fungis quibusdam , an dacocha , ut habet Avicennas, squae trifolij species est, quae scilicet in se vel vim suffocaim ldi, vel qualitatem aliquam Iaryngi & faucibus occulto
modo aduersam habent, eas quae sanguini inflammationem excitaturo suscipiendo aptas reddunt, aut quocunque modo has partes vellicant & offendunt, &sanguinis ad eas affluxi occasionem praebent: sicut cantharides vesicae peculiari modo aduerta sunt. Verum de hoc dicetur linfra, quaest. x. Nonnulli huc etiam referunt eam suffoca-
tionem, cuius Aretaeus, lib. I. passion. acui. c. .memini,qua
accidat ex spiritus ad calidissimum & siccissimum conuersione , quod aliqui de aere illo crasso, qui e carboni- lbus accensis & musto ac cereuisia seruente attollitur, explicant. Verum, ut postea in quaestione i. dicetur, non loquitur Aretaeus de caussa extrinsecus adueniente, sed intrinsecus haerente, ubi vitium praecipue est in pectore. Non tamen ista suffocatio huc pertinet, sed ad respirati nem hesiam, ut postea dicetur. Neque enim omnis suffocatio angina dicenda est; alias enim & catarrhi suffocativi ad anginam reducendi essent, sed ea saltem, ubi nubio in pectore vitio existente( quod tamen in suffocatione illa ab Aretaeo descripta accidit ob faucium inflamma tionem suffocationis periculum imminet. Vnde nec adidor in faucibus,qui in febribus ardentibus percipitur , Retulgo ille Breune nominatur, cum scilicet fauces & lingua exsiccantur, exasperantur & denigrantur, angina nomi nandus est.
132쪽
Disserentiae. Diserentias anginae quatuor recentiores Graeci, ut ex Galeno, loc. assecl. cap.3. & Paulo aegineta, lib. . cap. Disser mi.& Trallian lib. .cam. Videre est, recensent. Inflammantur enim seu , id est gulae musculis seu laryngus, id est , gutturis seu capitis tracheae arteriae et saepe etiam, quae utramque hanc partem connectunt. Has ergo differentias Vt recentiores Graeci etiam vocabulis distinguerent, generica illa vocabula & impuras , cum alias specierum nominibus destituerentur, certis differentiis accommodauerunt
Prima differentia nomine generis Oxavo, ita dicta ut autoribus placet, quod suibus sit familiaris ( quae tamen
differetia linguae Graecae analogiae non respondet deoque potius a propositione si, &-nomen hoc deductu vi detur nominantur, ubi intern faucium musculi vel ambi tus faucium interior inflammatur, ceruice quoque ad lin guae radicem simul comprehensias& tumore foris ac intus apparente. Secunda moli studi, ubi externi faucium & colli musculi ilinguam re os hyoides contingentes, & qui oesopha gum firmant ac retrahunt , sunt inflammati, tumore sese nonnunquam etiam ad pectus diffundente. Tertia uu aetu, ita dicta, quod canes ea frequenter corripiantur, aut quod homines ea laborantes veluti chnes sitibundi linguam exserant, cum inflammatio in in ternis Iaryngis seu gutturis musculis delitescit, & neque intus neque foris in ceruice tumor apparet, Unde etiam latens angina appellatur , tantusque est dolor, & spirandi difficultas sania , ut aeger erecta ceruice & ore hiante, ac lingua exserta, canum sitientium more, spiritum trahere
Cuius generis & illa est angina, quam describit GaI
nus , q. aphor. 33. cum, inquit, nullo neque ore multum aperto in faucibus, neque extrinsecus tumore apparente
aeger deglutire non potest. Symploma n. perniciosum estvb inflammationem musculorum gulae substratorum , in ri a terdum
133쪽
D8 Lib II. Part. I. Cap. XXIV. l
terdum vero gulae ipsius morbum. Est enim partibia, it llis per neruos & ligamenta commune quid & societa, cum spinali medulla & membranis ipsum ambientibus,te
postea hisce extrinsecus adiacentibus Vertebrarum ossi bus. Cum itaque ad partes inflammatas ligamenta se nerui tenduntur vertebras quoque vel intro , vel ad la tus trahi necesse est. Nam si in altero tantum neruoruri exortu tensionem fieri contigerit, ad latus , si utroque, intro fiet vertebrarum distorsio.
Hoc loco facienda est mentio anginae quam describit
Remb. Dodonaeus , cap. 18. quam etiam latentem appellat , in qua circa laryngem M asperam arteriam talis dolor sit,ut nec contingi, quantumcumque leniter, citra grauissimum dolorem queant, sed nec moueri sursum, lnec attolli. Quamobrem non spiritus tantum cum dissicultate trahitur , sed & cibus & potus aegerrime , aut non dimittitur. Inflammari autem statuit Dodonaeus per hi iusmodi anginam non interiores ac latentes laryngis mus
culos,(id quod sectione se deprehendisse scribit; sed pub
Verum enim vero nulla est angina proprie dicta sine musculprum circa laryngem inflammatione.VItaque morbus, quem describit, vel non fuit, angina, sed perspneumonia, quae tamen ob communem membranam la-Vngem & vicinas partes in consensum traxit, unde respiratio & deglutitio fuit laesa ; vel fuit angina , quae tamen subito in peripneumoniam grauissimam mutata est. Quarta est ubi externi praecipue gutturis musculi inflammanturi tumor tamen intus manifeste conspicitur , ore diducto & lingua deprossa. Et cum haec quarta differentia , nisi medicamentis occurratur, facile in v avxά- , degeneret, & si affectus augeatur, etiam in
terni tandem musculi inflammentur, Galenus, g. de Ioc, fera.cap. . in differentia tam externas,quam internaS gulaturis partes assici scribit. Verum istam accurationem nominum distinctionem ap*sterioribus Graecis introductam Galenus,loco modo assem Cato , O S. pretu . aph. si. non magnifacit, cum omni
134쪽
ibbina sit saucium , id est, partis ex gutture & gula con
pirutae, inflammatio :& Hippocrates Uno aere re es, noesiue omnes istas differentias complexus est. Non praeter eundem tamen , Hippocratem , lib. s. de morbis , etiam in hominibus quandam differentiam obseruare, & duas anginae species ponere et quae sit angina grauissima,&-, quae mitior sit. Praeter enumeratas istas quatuor anginae differentias Galenus, .de lacu assecl. c. 3. addit qUintam ex E. id. sot.r.ex luxatione Vertebrarum ceruicis, quae tamen potius ad anginam notham referenda est, nisi inflammatio ipsi conciungantur. Fit autem, Vbi ceruicis vertebris ad anteriora luxatis fauces comprimuntur,cauo pone in ceruice apparente. Quod accidit Vel a caussis externis, ictu, casu, vel ab affluxu humoris pituitosi vincula vertebrarum laxan iis, & vertebrarum internodia lubrica reddentis, aut copia sua vertebras sede sua dejicientis s vel a vicinis mus.culis inflammatis,quibus vertebrae ad anteriora trahuntur. Atque ubi angina coniungitur inflammatio, Vera angina est,dolorque etiam fortis ad contactum in ceruice sentiatur. Vide Hippocrat. r. videm. secl. 2. & Galenum , . de lacu a FcI. cap. 3- Aetius,qui quatuor illas differentias in tres contrahit,
hanc vertebrarum ad anteriora luxationem quartam nu merat, eamque proprie a re, a Veteribus appellatam,
aut quoniam lingua a luxata vertebra iuxta radicem suam a proprio loco depulsa aeger hiante ore ac exserta lingua spiritum ducere cogitur, canum per aestum sitientiunt
Sunt he aliae quaedam anginae differentiae, quod scilicet inflammatio alia maior, alia minor est; unde etiam magis vel minus periculum expectandum: & quod alia est a singuine puro , alia a sanguine cum aliis humoribus mix-xo : ut & quaedam epidemia est & maligna alia malignita
Anginam exquisitam re iis, quae hactenus dicta sunt, tigna, b*ygnoscere non ita discite est. Verum cum sit morbus H pericu
135쪽
rio Lib. II. Part. I. Cap. X XIV
periculosus & peracutus , qui celeri suo motu pe omnem Medici diligentiam superat, utile est, etiam immi nentis signa cognoscere,Vt omni modo eius incrementum s
Si quis ergo sine manifesta causa collum Vix mouere aevix deglutire potest , ac dissiculter spirare incipit, & do lorem ac calorem insuetum circa fauces percipit, angi nam imminere suspicio est, praesertim si tempus vernum& pluuiosum ac humidum sit, aut angina alias populariter grassetur. Praesente autem angina, in quacunque etiam parte sit,
adsunt imprimis duo : primo dissicilis respiratio citra alia quod thoracis ac pulmonis vitium, ita ut tape & suis cationis periculum immineat. Vnde Plautus in Mostella-
xia, aLLI. 3.vers.6I. In aetinam ego nunc me velim verti, met venefice illi Fauces praehendam , enecem.
Deinde deglutitio dissicilis, adeo ut nonnullis potus per nares resiliat.Neque enim deglutitio solum oesophagi ministerio perficitur, sed etiam musculi duo a larynge exo ti, oesophatici dicti ac circulatores, quod suis fibris
transuersis semicirculum imitantibus Cesophagum complectantur, cibi & potus deglutitionem atque ad inferiorae detrusionem adiuuant, dum ladragem deglutitionis tempore sursum trahunt, ut descendenti cibo locum concedat : preterea etiam musculi faucium , dum ad suum principium contrahuntur, cibum ad oesophagum detrudunt. Hi ergo musculi cum in angina assiciantur, non mirum est deglutitionem laedi. Postea dolor circa guttur& fauces percipitur, rubor item & calor, plerumque utumor, febris adest continua. Lingua ipsa intus tumet &rubet,& quodammodo coarctata est,unde etiam eius motus impeditur. Etsi enim in angina notha, quae fit ab humore pituito se fauces occupante , febris non semper adest s in angina tamen exquisita febris continua semper adest, seu vi symet plomatica ex inflammavione generetur, seu sit primaria, qui angina accedit.
136쪽
Differentiae quoque non difficulter patefiunt. In synanche est minor respirationis difficultas , deglutitionis vero maxima, ut etiam liquida vix transire possint, sed potus fere per nares reiiciatur.In parasynanche inter omnes diseserentias respirationis difficultas minima est, & rubedo foris in ceruice conspicitur , dolorque percipitur , si locus contractetur; cum inflammatio foras vergat. Interdum
etiam pectus rubet, quia ibi prorepunt duo musculi ad
cartilaginem scutiformem.In *nanche vero neque in faucibus intus , neque extra in ceruice quicquam ruboris vestumoris apparet, & tamen fauces vehementer interim dolent cum metu strangulationis, ita ut aeger erecta ceruice& aperto ore spirare cogatur; lingua est liuida & nigra,&ut scribit Hippocrates, g. de rat. vita. in acui. inflexa vel retorta, ob summam venarum circa linguam repletionem,
adest quoque febris acuta. Seu ut Hippocrates 3.de morbo describit et ex angina dicta homo suffocatur , & sauces magis occupare videtur, ut neque saliuam,neque aliud quicquam deorsum trahat, oculi affecti sunt, & veluti iis, qui strangulantur, prominenti & per eos contente intuetur , neque eos conuertere potest, crebro se iactat &exsilit, fauces & facies incenduntur, ac etiam collum. His Vero , qui intuentur, nihil mali habere videtur, & visus atque auditus hebescit, nihilque prae suffocatione intelligit, neque qui sicat, aut audiat, aut faciat, sed iacet ore hiante saliuam effundens. In para nanche respiratio non est tam difficilis onec dolor tantus ,& rubor ac tumor aliquis intus circa fauces deprehenditur. Si ex luxatione sit angina, plerumque id accidit e caussis euident bus & violentia. Postea etsi sit ab inflammatione & affluxu humorum , deprehenditur ex inspectione ceruicis. Ceruix enim circa primam & secundam vertebra excavatur ob depressam vertebram, P difficilis redditur respiratio ob angustiam faucium ex compressione. Videatur etiam inae
D: A,&c.Egregie enim & prolixe eo loco describit Hipp. eam anginae speciem, quae ex vertebrarum colli inclinatione N peruersione oritur:quelori s cum
137쪽
ris Lib. II 'Part. I. Cap. XXIV
cu propterea Gata. 3. elo. .c.f. dignu iudicaUit,ut comeda rario eum explicaret. Videat- etiam lib. 2. ror rhet.comm.1.
Signa caussarum & humorum ex aliis locis patent Sanguis abundans ex habitu corporis aliisque signis co gnolcitur,adest maior distensio , calor faciei est rubiculi dus,faciesque ruborem & calorem habet insignem. Si ad sit bilis,ardor & dolor maior est cum siti, oris amaritudo,& morsus circa guttur. Si ex pituitoso sanguine fit, dolos
minor est, bris exigua,tumor citra insignem ruborem.Et
sanguis biliosus plerumque laryngis prius musculis quam saucium, seu gulae inflammationem parit, sicuti pituitosus sanguis potius faucium seu gulae inflammationem,& glandularum,quam laryngis excitat. Cum enim laryngis venae sint exiles,in eas no nisi saguis tenuis penetraticrassus vero,qui eas penetrare no potest,in faucibus potius ae glandulis subsistit Anginae etiam biliosae maxime testate &autumno proueniunt:.quod in aestate bilis generatur & in autumno retinetur, quae testate genita est. At pituitosa s . re fit ex pituita hyeme genita. Prognostica. r. Angina teste Galeno, T. aph. Iet. O r. hor. Ist. Tras
liano, li b. g. cap. I. Celso ih. g. cap. . pestiferum acutum
que malum est, quod celeriter ad finem properat, ac pe riculo non caret,aegrosque laquei modo strangulat & sussocat. Etsi enim pars absolute princias non assiciatur: ea tamen pars assicitur,sine qua cor,membrum nobilissimum saluum esse non potest;quae scilicet destinata est respiraritioni, & simul deglutitioni inseruit,quorum neutro ho mo carere potest. Adest simul febris continua,quae & cor dis & ipsius corporis vires labefactat,ideoque Galenus, T. h. Ia.. hoc modo laborantibus salutis spem in virium robore consistere scribit. Et suffocatur plerumque aeger, Vel quia tumor eo usque crevit, vel tanta facta est verte brarum colli luxatio : ut saucibus coarctatus spiritus pli De percipiatur, vel quia rupto tumore pus in pulmopβiruit eosque implet. .
138쪽
es. Et quidem quo maior est faucita & gutturis angustia, eo periculosior est angina , praesertim si febris & ipsa sit acuta. Atque ita a posterioribus Graecis in specie descripta omnium periculosissima est & grauissima, quae intra unam diem plerumque intra iugulat, de quo Hippocrates , I. sphoris . 3 . Si febrem habenti su bra
iio repente superueuiat , nulli tumore in faucibis ex pthie lethali est. Et as .progn. IS. O in coac. cclvinae grauissima silai ct celeriter inierimunt , quaecunque nihil conspicuum faciunt in faucibus neque ceruice, plurimum vero dolorem ins runt,atque orth Uaeam. Hac enim in eodem die, ct secunda, tertia,S quarta strangulant. Nessae enam tum paruitas mali significatur , quod nihil conspici sese prodit, sed quia
magnus dolor adest , & summa respirandi difficultas , segnificatur tumorem in internis gutturis partibus haerere, ibique conclusum spiritui aditum praecludere, atque ita subito strangulare. Alias si respiratio & deglutitio non valde laedatur, neque magnus dolor adsit,paruitas mali significatur. Idem tamen HippocrateS 3. de morb. xlo,ad nonum diem protrahi posse docet. 3. , paulo minori cum periculo coniuncta est, & potest diutius protrahi, de quo Hippocrates p. pro-
LU . II. aeuaecunque vero dolorem alioquin alteri similem inserunt , in faucibis vero tumorem O ruborem excitant,valde quidem lethalis sunt, recedentibus vero diuturniores,si magnis ruboea sit quia tandem in cynanchen transit. Sic mortua quinta die Phylonis uxor, 3. Oid. feci. 2. t. T.
q. Minus periculi autem adhuc est a mνάγκη, in qua plus laeditur deglutitio , quam respiratio. Homo enim sine cibo & potu aliquantisper vivere potest , non Vero sine respiratione,praesertim cum febris coniuncta est, eaque acutior. Et tumor ad interna vergens euocari longius remedicamentis digeri potest. s. Leuissima est,& omnium minime periculosa Para nanche; ia inflammatio longius a gutture abest s Hinc
Bippocrates,s. aphor. 3 . Angina correpto , si tumor in colla pareat honum. Foras evim morbus fertur. Et T. aphor. qs. Abgetica delevto tamar ct rubor in pectore superueniens bonum quia
139쪽
quia extra morbus fertur. Et 3.prognoss. 18. quibo Dero .esae ct ceruix simul rubent, hae sunt diut*rniores, O maxitii ex ipsis liberantur, quibo cerVix o pectus ruborem contra, rit, nisi erysipelas intro recurrat. Et siphori . to. s. prethusi Securissimum est, si rubor quam maxime foras , tu ceruictis
scilicet O pectus feruntur. In his nimirum duabus differen tiis neque dolore nimirum vexatur aeger, neque dissices tate spirandi tenentur. Etenim cum partes hae sint glan dulosae, molles & laxae: affuentem humorem sine magna dissicultate recipere, & quia laryngis musculi non inflammantur , respirationis via non intercluditur. Easdem sen tentias iisdem fere verbis tradit Hippocr. lib. de Coac.pra not. Historias autem & euentus differentiarum f. hidem stet. . ubi de signis anginae epidemiae loquens tandem sconcludit: In summa, qui solam deglutire non poterant, bis malde mites,ct toleratu faciles erant f pessime vero his, quibus una spiritis sublimV erat.
s. Angiua laborantes nisi celeriter cocta ex stuant, Male hs brat. Hippocrates in Coach.
. Angina biliosa periculosior pituitosa ; quia & dolorem maiorem & febrem, & maiorem respirandi adfert
dissicultatem. 8. Si in angina tumore , & rubore intus in faucibus apparente , rubor die non critico evanescat, remaneat vero tuberculum sine dolore, quod nec naturae nec artis beneficio suppuratur, mortem vel ruboris recidiuam misnatur, ex s. progae. II. Mortem quidem,quia relicta seris crassa materia tenuior & seruentior intro ad guttur conuersia est ; ruboris recidiuam, quia materia calidior ex ac cidente aliquo i ntro repulsa est, non autem discussa. s. Si in angina tumore & rubore foris apparente ista subito intro evanuerit, malum i quia materia ad interio ra recurrens suffocationem parit, ex s. aph. 1 Nisi tamesicricrice discussa, aut alio depulsa materia hoc fiat, atque aeger melius habeat.
Io. Si febre detento repente collum intorqueatur , ac vix deglutire queat, nulla tamen tumore intus mel foris appare t/uthale em 6. apb .ets.ob luxationem scilicet vertebrarum .
140쪽
it. Pueris angina fere accidit ex vertebrarum ceruicis introduxatione, p. 26.Huius curationem Paulus AE-gineta , lib. s. c. 2T. non aggreditur; cum nullam,uti censet, illa recipiat s quod tamen intelligendum est non de
luxatione, quae ex crudorum humorum affluxu paulatim facta euenit, quae antequam plane perficitur, curari potest ; neque etiam ex crudo tuberculo, modo vertebras non plane suo loco deiecerit ; quales fuisse videntur anginae, quaS Hippocrates, tia epidem. . sect. h. describit ex vertebrarum colli luxatione. facta, quorum tamen neminem , qui tum laborarunt,mortuum fuisse refert: sed quae fit ab inflammatione, vertebras distendendo violenter suo loco dimouente. Haec enim omnino incurabilis; cum quia ipsa inflammatio reductionem vertebrarum prohibet,
tum quia respiratio & deglutitio valde laeditur.
12. auibus ex Angina iis pulmonem sit conuerfito , intra soptimum diem moriuntur; si vero hos essetiant , -νos,id est, purulenti, evadunt, s. aph. Io. O s. prognost. Eo. Si angina materia in pulmonem coeuertatur,desipientiam assere , in aegri
magna ex parte Metth M, fiunt. E uerim , enim fiunt abscessu rupto & in pulmonem effuso; vapores vero calidi sursum exaestuantes delirium excitant.13. Si strangulatis ct sussocatis, ita S auginosis , Fumacirca os appareat, lethale signum est, s. aphor. M. Extremam
enim cordis angustiam significat, feruoremque summum, a quo materiam agitante spuma illa excitatur. I . Quando in angina magna fit spirationis angustia,& spuma iam in ore apparet, nulla senitatis spes relinquitur ., nisi aeger adhuc viribus valeat, & nutrimentum appetat. Quando vero infirmo aegro febris inualescit facies aegri sit viridis & sinus oculorum denigrantur , extremaque frigent, & lingua nigra ac crassa cernitur,lethale est. Nam in sorti febre multa in spiratione opus est, quam angina negat, teste Avicenna capite proprio. I s. In angiueosis subarida Puta gracilium mala , Hippocrates , in Coac. Angina enim talis est periculosa , sine thmore in collo & faucibus, uti prognost. 2. dieturn,quo plevxumque aegri suffoetntur. Et licet, quod rarissime fit, sup-Puretur: