장음표시 사용
141쪽
ret 6 Lib. II. Pari. I. Cap. X XI V.
puretur: si tamen sputum sit subaridum, librilem cald rem maxime indicat, quo sputum glutinosum & crassuri redditur. figi enim ut ibidem, habet Hippocrates, aneth,
si uon celeriter exspumi cocta , lethaliter habent.
. n. sis itigiti, tumores saucium sine ulla ratione re,
pente evanescunt, lethales sunt,iv coac. Etsi enim aliquare do praecedente euacuatione ,vel repellentium usu tumbi subsident: tamen si sine his atque ita praeter rationem te fiat , malum periculosum est, cum non soluantur morbi manentibus iis, quae eas faciunt, caussis. Significatur eanirn materiae ad interiora recessus, unde periculosior in partibus internis morbus excitare potest, vel quod inte,
dum accidit, ad partem unde discedit, repente iterum delata subito suffocationem inducit.
I . In anginis fine signis dolores in caput conuersi ethali ncoac. Etenim cum fiant sine crisi,aut materiae translatione,& manente eadem gutturis & saucium,angustia,ac discili respiratione; malum non imminui & tolli, sed diffundi,
de cerebro communicari significant. Eodem modo si in hypochondriis et cruribus dolor excitetur,& angina n soluatur, morbi augmentum & humoris vitiosi etiam alias partes occupantis redundantiam significat.18. Qui vehementer suffocantur, narium pinnas exspirando contrahunt, in spirando vero dilatant Galenus 3.dipidem. 2. comm. text. q. Cum enim ob extremum suffocationis periculum,aut caloris vehementiam membranarum trespirationi inseruientium motus necessitati satisfacere non possit, natura ad cartilagines illas diducendas: sese conuertit, quasi aliquod commodi inde perceptura.IO. Soluitur autem angina vel tumoris Iusaeis H,caussa eius reuulsa distracta,euacuata aut discussa : aut tumo ris maturatione, & puris ex illo averto euacuatione, aut materiae ad aliam partem translatione quod ex Odoloris Stumoris subita cessatione, pulsusque mutatione cognoscitur. Optimum autem est, materiam discuti,vel tumori maturatam materiam euacuari; alio eam transferri perirculosum, ut iam dictum. a. O. TranSfertur autem materia vel ast cerebrum,ubi Det
142쪽
De Angina. IAT im dolor capitis grauis, deliria & phrenitis sequitur, vesud musculos colli, ubi dolor & tumor, interdum & con uulsio excitatur;Vel ad pulmones & pleuram , unde dolor pectoris, tussis, dissicilis resipi ratio oritur ; vel ad cor,unde tremor eius, i ncope & pulsus obscuritas excitatur.
Quas aliae inflammationes habent indicationes, eaedem Indie & in angina obseruandae , saltem partis affectae habita ra- tiones.tione.Nimirum sanguis re materia, quae adhuc affuit,aut assiuxura est ad partem affectam , reuellenda,derivanda: quae vero iam assiuxit, adhuc tamen in paruis Venis consistit, vel in parte fluctuat,ne in partem recipiatur, atque in eo consistat, repellendas& in parte affecta foras protru denda per adstringentia : quae vero extra venarum effusa est
in partis spatia, & repelli non potest, insensibiliter dis cutientia est per digerentia , quod tutissimum est ; vel si
digetentibus non cedat, & ad maturationem tendarima turatio adiuuanaa , &'diligenter simul cauendum, ne ad stringentibus & restigerantibus foris quocu nque tempo-ve applicatis materia intro repellatur, sed relaxantia potius extrinsecus ahibeantur, quibus miteria foras euocem tur, periculumque suffocationis auertatur.
VENAS SECTIO. Cum ergo angina sit inflammatio,& quidem eiu S par Curatio. tis a qua praesens periculum suffocationis imminet, & a mna s- sanguine vel solo,vel cum alio humore mixto ortum ha- ctio. beat: in omni angina sanguinis missione & euacuatione opus est. Estque venae sectio optimum, praesentaneum &compendiarium in hoc morbo remedium. Ideo oue ut languis ad fauces ruens reuellatur & evacuetur, periculumque maxime urgens auertatur, venae sectio statim & sine omni mora instituatur, praemisso,scilicet clystere. Et quidem aperiatur in cubito cephalica aut mediana,
aut utraque si magna adsit plethora. Hoc enim modo &Vena
143쪽
ra 8 Lib. II. Part. I. Cap. XXIV.
vena in brachio aperta, & Vniuersum corpus promptiui euacuatur, & non parum sanguinis a parte affecta avestitur. Et primo quidem mediana, hinc cephalica aperii tur, si utriusque sectione opus. Et si inflammatio alteram partem magis affligat,vena in oppositum primum brachio reuulsionis gratia , postmodum in latere eodem aperiem da , aut si semel saltem venam aperire liceat, vena in eo dem latere secetur. Si vero nullum lateris discrimen sit, aut dubitetur , utra pars magis affligatur, sanguis ex de tro brachio emittatur, cum epar sit plerumque pars mit
Si menses vel haemorrhoides suppressae sint, quae vena primo aperienda sit, autores dissentiunt. Alii enim saph, nam , alij venam in cubito primo aperiendum censent. Verum distinctione hic opus videtur. Etenim si periculum non urgeat, ex poplite vel talo sanguinis missio primum instituenda , ut menses suppressi reuocentur, & sanguis
ad partes distantes reuellatur : impri ius si purgationis
tempus instet. Et si malum augeatur, mox vesperi aut sequenti die cephalica aperienda ; non tamen neglectis reuulsionibus,quae in cruribus institui possunt. Si vero modibus urgeat, & periculum instet, quod plerumque fieri
solet, mox vena in cubito aperienda. Periculosum enim est, neglecta cephalica cum affecta parte communicante in distantissima parte venam secare. Vena autem brachii aperta postea venam in poplite aut talo secare licet. Sic enim & urgenti affectioni , ac celerem revulsionem & euacuationem requirenti, & suppressae euacuationi satisfit.
Imo sunt optimi Medici, qui in angina periculosa nostsolum in suppressis mensibus venam primo in brachio se
candam censent, sed etiam fluentibus mensibus. Et tali in casu , dum sanguis per venas superiorex euacuatur,cumcurbitulas femoribus assigendas censent , ut minor fiat sanguinis versus superiora retractio. Evacuetur autem sanguis maiore vel minore copia pro eiusdem abundantia , magnitudine ipsius affectus & vj rium robore. Etsi vero fuerint, qui in angina etiam Vsqββsyncopen sanguinem euacuandum censuerint, perlati sen
144쪽
sententia Galeni, qui 1.aphor. 3 . scribit, in ardentissimis febribus, in maximis inflammationibus & vehementissimis doloribus,vsque ad animi deliquium sanguinem d
trahendum esse et tamen Graeci,Aetius, rEtrab. 2. seram, . c.
r. Paulus aegineta , lib. q. cap.33. TralliaUUS, lib. . cap. I. ut & Arabes plerique, item Caelius Aureliares, lib. s. acurara . . & posteriores Medici plerique, sanguinem non si mel atque confertim , sed saepius & repetitis vicibis euhcuandum censent; ne, si confertim evacuetur , animi d liquio superueniente,suffocatio, quae antea Vrget, aUge tur, aegerque suffocetur. Quanquam enim ipsa inflammatio,si sit magna, tale praesidium requirere videatur et prohibet tamen id respirationis difficultas, & imprimis susfocationis periculum. Respiratio enim cum sit actio vitae valde necessaria, qua ne exiguo tempore vivus homo
carere potest: plum valet hic prohibemdo dissicilis respia ratio, quae ex animi deliquio succedente ad largam sanguinis effusionem ita augeri possit, ut illico suffocatus aeger interiret, quam m3gnitudo inflammationis eam indicando. Itaque ubi minor est spirandi dissicultas , copiosius, si inflammationis ratio postulet, sanguinem mi tere licet, ut inflammatis faucium musculis. Si autem respirationis difficultas valde urgeat, id quod accidit, inflammatis latyngis musculis, cauendum est a larga san guinis missione, quae animi deliquium inducere posset, sed tum partitis vicibus , quatuor vel quinque horarum
interuallo sanguinem euacuare commodiuS est. Et repetita venae sectio plus reuellit, quam una larga. sanguinis euacuatio. Praeterea cum saepe accidere soleat, ut ad parritem affectam nouus affluxus fiat, repetita venae sectio etiam humores iterum affluentes auertit. Videndum tamen , ne nimis parce prima vice languiS evacuetur, ne, antequam alteram aut tertiam sectionem adhibere possimus,aeger interim moriatur.
Et quidem primo in opposita parte vena aperiatur, deinde in brachio lateris affecti. Et si malum fert inducias, mane una vena aperiri potest , vesperi vel sequenti die a
tera.Foramen non fiat nimis angustum, ne crassior sanguis Lib. II. I intus
145쪽
intus remaneat, nec nimiS amplum , ne spirituum magni eopia dissipetur. Gravidae etsi sanguine emisso interdum abortiant, diumen in morbo tam periculoso necessitas postulat, ut sis guis,sed minore copia , detrahatur. Et plurimae graui ita sanguine abundant, ut venae sectionem sine ab ortu, periclito tolerare possint. Imo compertum est, nonuullasso minas, nisi sanguis iis detrahatur, abortire aut in alia mala periculosa incidere, Fiat autem sanguinis euacuatio
Si phlebotomiam vires non ferant, aut saltem repetiutam sanguinis euacuationem non tolerent, cucurbitula cum scarificatione apponantur cruribus, Vel supra renes,
postea etiam in brachiis, non in collo. Nam si statim in principio cucurbitulae parti in loco affecto propinqua applicantur, maior ad partem affectam fluxus concitabi. tur, malumque augebitur. Postea vero in loco propinquo applicari poterunt ; sicut venas sub lingua secare licet, ut postea dicetur. Simul etiam alia adhibeantur, quae repebiere possunt, ut lotiones & frictiones, ac ligaturae extremorum,& cucurbitulae in partibus remotioribus,ut modo dictum
Purga- Venaesectione peracta mox instituenda purgatio,praeci-rionem, pue si bilis in corpore abundet, ut illa pharmaci irrita
Cum autem anginae coniungaetur febris, de purgatio' ne initio anginae instituenda autores dissentiunt, dum aliq& plerique omnes Graeci ac Arabes summum periculum attendentes, mox in principio purgandum esse censennalij vero, inter quos praecipuus est Massarias , ad crudita' tem humorum respicientes purgationem in principio prohibent. Verum febris natura hic attendenda. Nam, quod pie rumque fieri solet, si febris vel praecedat anginam, vel si mul cum ea inuadat, & materia peculiati naturae moxqhumores Vitiosos extrudere conantis ad fauces depelirtur . atque ita humores turgentis materiae conditioneipreseranti
146쪽
reserant , & errabundi quasi a natura e venis expellantur , nondum, immobiles sint, & licet ad certam partem ferantur, vagabundi tamen adhuc quasi sint, & tales , qui etiam ad aliam partem mox moueri possint, sicut saepe angina in pleuritidem & pcripneumoniam mutatur,
ad turgentem materiam merito referuntur, & propterea ex consilio Hippocr. I. isphorism χχ. statim euacuandi sunt: Id quod etiam a doctissimis Medicis hach
nus cum commodo aegrotorum factum fuit , & ipse Hippocrates praecepit, lib. cle locu in hom. O lib. 3. cle morb. Et omnino sunt in ea sententia , et si angina sit inflammatio, s quod N pleuritide, peripneumoinia , parotidibus & similibus affectionibus intelligendum primam
tamen occasione ei praeberi a cacochythiadnisi caussa externa sanguinis aQuxum excitet, ut spinae vel ossicula gulae infixa, vel vertebrarum luxatio. Natura enim irritata a prauis humoribus, eos ad partes corporis externas detrudit, ad latera, tonsilias, sauces, post aures, ad inguina , & alias partes. verum ut in harmorrhagiis narium criticis, quae in febribus acutis a natura saepe instituuntur , non praecipue sanguinis, sed cacochymiae causiam euacuatio a natura instituitur: ita & hic natura quidem vitiosos humores expellere conatur , non tamen eoS sine sanguine extra venas protrudit, sed cum sanguine permixtos extra venas in spatia partium effundit, unde inflammatio excitatur. Et ipsi tales humores e venis e fusi,acrimonia & prauitate sua naturam stimulantes, maiori sanguinis affluxui occasionem praebent. Si autem inflammatio praecedat, neque ea re hUMoribus vitiosis a corpore protrusis ortum habeat, & postea febris sequatur, non adeo multum commodi expurgatione prouenit, nisi forsan metuatur , ex affuxu is morum vitiosorum inflammationem augeri posse. Et quidem mature statim in initio instituenda purgatio. Narratque Alexander Trallianus, lib. g. se eodem die
sanguinem misisse & purgasse, his verbis : Posi Misonem Atauinis , si nullis laxitatu se oriatur , sed cibi in aeris
147쪽
1 3 1 Lib. II. Part. I. Cap. XXI V.
transitus adhuc impediatur, etiam venm linguae subiectas the eere ne grauerse neque in crassinu disserr sed eodem die facii, Ego fave memini, me,cum usus vatile veteret,vena mane rum euisse,diluculo linguae subiecta3 secuisse, O vesperi ex eremis piisanae extram scammovi, exhibuisse,atq; ita laqueum eae in flamatione ortum vix potuisse dissoluere. Inio actu quenda ibui me, postqua brachiorum duoru venab tu cubito secuissem, repungiasse , sequenti me nev expectato. Et omnino affectus graia
uitas saepe purgationem ita urget, ut statim instituenda sit, nec tempus matutinum expectari possit. Etsi enim ae ad venae sectionem , & ad purgation(m horae matutinae
sint commodissimae s tamen utraque etiam tempore vespertino institui potest, si quid mali impediat, vel ut v
nailectio vel purgatio maturetur, urgeat. Itaque si suff, lcationis periculum urgeat, mane instituta venaesectione, vesperi exhiberi potest purgans. Sic non solum Trallianus , Ut modo diximus, vespexi purgatari, sed & Gai, IUS , I . u. M. cap. 8. in quodam, Cui lingua tumes c a erat, ut ore contineri non posset , purgans vesperi evhibuit. Eligantur autem purgantia, quae febrim non augeant, nec humores valde agitent,Cassia,manna, tamarindini, rupus rosar. & violar sibi. rhabarbarum, electuarium dia-
sebesten,diacatholicum Si humor pituitosus admixtus sit, sortiora usurpare licet. Vt rup. rosar. solui. g. iij. Veliv. Aqu.cichori, Vel 2 c. Mannae S. i. f. vel g. ij. Dissolue in iusculo pulli, vel decocto prunorum, iterum coelentur. Euhibeatur horis duabus ante prandium. Vel . Rhabarh. elect. B.iv. cinamoni P. f. Infunde in decessi communis flor. ct fruct. vel aqu. endiu. iij. mel iv. Incolatum dissoluatur manu e g. i. vel j. S.Colatura exhibea tur,postea detur seri lactis caprini g. j. vel st j. S. Ita enim purgatio sine insigni calefactione perficitur. Vel 2 . Et Huae de psysio S. g. Dissoluatur supra ignem in decocti dorum vel fructuum , vel pectoralis , vel aqu. cichor. I iij. f. In collat. dissolue manη e g. F. Iterum coletur. Ad qs rupi violari i. g. M. In humore pituitoso addatur agaricus. In melancho
148쪽
lia admixta sena & manna exhibeatur Sena enim & ma ita in actionis modo & tempore valde conueniunt. Recentiores Chymici hic etiam vomitoria & antimonialia exhibent, sed nulla euidenti ratione adducti. Neque ea tuto in morbo , qui alias suffocationem minatur,
exhiberi possunt. Ita refert Trincauellus,lib. s. cap. . de ration. curand. pari. corporum a fera. foeminam quandam sumpto medicamento purgante,& quidem cassia saltem, excitato vomitu, statim strangulatam interiisse Verum quia facultas deglutiendi plerumque est impe dita in angina,frustra saepe praescribuntur purgantia, quae aeger deglutire non potest. Rondetotius equidem pitulas distatuit. Verum vix hoc tutum est. Propter abominZndum enim saporem facile vomitus excitari posset, qui in hoc affectu minime tutus. Et modo aeger liquida deglutire possit, facile alia purgantia concinnari possunt i pilulas dissoluere opus non sit. Ubi vero plane purgantia si mere aeger non potest, clysteres acriores ex emollientibus& cholagogis, & quidem , si febris acuta comuncta sit,
clementioribus constantes iniiciendi,& iterum atque literum deinceps reiterandi sunt. Vt T. malua , parietari mercurial. centam, minoris , an . m. j. Coqu. in aqu. simpl. Colat. 2 . n. j. adde electuari diacathol. ile succo rosar. an.
Statim post primam sanguinis missionem purgantia W Ropissi
surpanda sunt, ne inflammatio augeator. Debent autem tia. . repellentia solum intus in faucibus, non vero extra adhi-leri , ne materia magis ad interiora & versus fauces repellatur.
Usurpanda vero sunt repellentia forma gargarismorum collutionum oris , Ni linctuum, Et si enim quidam N
149쪽
is Lib. II. Part. I. Cap. XXIV.
suismigii forma talia exhibeant: tamen cum omnia . quoein fumum resoluta ore & faucibus hauriuntur , guttur tifauces exasperare, & suffocationem augere soleant, i plerisque hic modus reiicitur. Et quidem forma garga rismorum, seu collutionum utilissima est. In infantibus tamen , qui gargariZare non valent, saepe tinctibus vita.
dum est. In Medicamentis autem inueniendis hic non solum ad communem , quae ex natura inflammationis sumitur, id
dicationem respicie dum , sed etiam ad partis affecti
cap. i. docet,non solum rarior & mollior sit superficies tu nicae oris, quam est cutis , quae totum corpus ambit , &praeterea ex medicamentis aliquid facile in ventriculum vel pulmonem defluere possit, sint illa talia , quae omnis acris & malae qualitatis, quae vel fauces laedere, vel deglutita nocere possunt, expertia. Et cum diutius in ore, ubi gustus sedes est, detinenda sint,quantu fieri potest ingrato sapore careant, ne nobis accidat,quod Medico illi seu imprudenti seu imperito accidit,qui cum referente ibid. Ges. gargarisma ex atramento sutorio constans adhibuisset, magnum cum insuauitate nocumentum gulae & asperararteriae extremitati, ac ventriculo & pulmoni intulit.
Quatuo Commendatur a Galeno, f. de gomp. me . sec. tota cap. I.
medica- quatuor medicamenta , quod ex musto , quod ex moris, menta si quod ex nucum corticibus viridibus cum melle, quo
Os sest. insuauitatem & nimiam astringendi vim , quae est in hii
Primum ex musto sit,iniiciendo ad decem musti heminas,tres heminas rhois coriariorum, aut eius, qui obsoniis inspergitur; vel ex utriusque parte aequali. Cuius quidem plures al1ae descriptiones ibidem leguntur. Alterum ramoris ita fit: succi mororum heminas vj. ad strigementitiam spissitudinem coquito. Deinde tritas croci S, j. myrrhae 3. ij. omphacij s. j. alumin. scisi . obol. iij. meblis heminam unam addito. Vel 2 . croci 3. f. alum. 3. iij, s . iniiciatur , & pa ssi hemina una, & vini maris expertis austeri hemina vita. Coctura autem fit usque ad comm
150쪽
pagem melleam. Tertium fit ex mororum rubi succo eodem modo, Vt ex succo mororum. Quartum deniaque fit ex nucum corticibus viridibus , si eorum succus exprimatur , per linteum excoletur, coquatur,& tandem mel, veluti in eo, quod ex moris fit, admisceatur. Inter haec autem medicamenta primum est mitissimum, secun dum fortius, tertium adhuc fortius, quartum fortissi mum, quod etiam praecipue a Galeno commendatur. Hoc enim vim astringendi cum substantiae tenuitate habet , atque ita profundius penetrat, cuius rei argumen
tum est , quod succus ille manibus tractatus ita alte in ficit , ut facile abstergi non possit. Vario autem mo do , ut Galenus ibidem docet, ad diuersa morborum tempora eiusmodi medicamenta parantur. Si enim in laesis astringens qualitas praeualeat, principiis conueniunt Si vero mitigatoria & laxatoria ac concoctoria , in dolo ribus & vigoribus inflammationum. Inio si unum sit tem horum medicamentorum praesto sit, id ipsum per
aquam simplicem solui , & per additionem parabilium
cuiuis tempori & scopo accommodatum reddi potest. Sunt autem parabilia ex astringentibus , rota, & myrti baccae,& myrtus,& lentiscus, & rubus , & rubus Caninus,&galla omphacitis appellata, & aegyptiae spinae fructus,
omniaque aluminis genera. Post haec parabilia sunt rhusculinarius & coriarius, re succus , qui ex Syria affertur ratque hic quidem per se admiscetur , , culinarius autem& coriarius rhus aqua prius decocti, utiles mistura fiunt.
Est autem & glaucium ex parabilibus , & omphacium,& hirini, & balaustia. Ex discussoriis autem parabilia
moderata sunt caricarum & furfurum decoctum, & aqua mulsa, in qua origanum, aut hyssopum, aut thymus, aut calamyntha , aut pulegium, aut melatha odora, quam hedyosmum vocant , sint incocta et fortiora aurum tem sunt etiam haec, si diutius coquantur , amplius au tem re nitri spuma, aut ipsum adeo nitrum ustum et foditius vero his est sulphur vivum. Vtilis est & su