장음표시 사용
191쪽
. de rat. viet. in acui. a cerebro defluentes, ut & humo res acres & venenati in lue Venerea. Vulnga autem externa asperae arteriae sensui patent,&aegri vel adstantes referunt, quae caussae ea induxerint. Et si dubitetur , an vulnus ad cauitatem arteriae penetret, id cile manu, candela, vel alia re vulneri admota, dum ae ger loquitur ,& omnino ex aeris per Vulnus egressu co gnoscitur. Ruptura autem Vasorum ex tussi nimia, ut &vocis intentione, quae praecessit, ac praecipue sanguinis sputo, quod sequitur, innotescit.
Interna autem exulceratio patescit e caussis quae praecesserunt, vel adsunt, catarrhis salsis , medicamentis Dcribus , lue venerea, ut& iis quae exulcerationem consequuntur, dolore, tussi,sputo sanguinis in principio quidem puro, hinc purulento, aut materiae purulentae, &sordidae, ut & crustularum, quas Graeci vocant reiectione. Interdum etiam bronchia & cartilagines asperae arteriae tussi reiiciuntur , quod tamen ex pulmonibus
frequentius accidit, raro ex aspera arteria, quae durior est, quam ut Vivente homine tantam corruptionem pati possit. Symplomata equidem , quae vulneribus & ulcerbhus arteriae superuenire solent, recenset H rates, et. morb. Verum, ut mihi quidem videt .i agit eo loci Hippocrates de aspera arteriae 'oneS vulnerata vel exulcerata , de qua nunc UO1s sermo, sed de
ius ramis iam per pulmonis s sistantiam dispersis;cum inter caetera expresse seriucit, in vulneribus eiusmodi tandem pulmonis relici. Vulnera autem asperae arteriae periculosa sunt, & pthrumque insanabilia,praecipue si substatia ipsa cartilaginea sit vulnerata,praecipue per transuersum dissecta, quae vis coalescit. Interdum etiam iussammatio accedit, & hinc gangraena & sphacelus , quae aegrum subito iugulant
Aliquando tamen sanantur , praesertim si vulnus inter duos annulos , atque ita membranam cartilaginem con nectentem incidat, cuius rei exempla collegit Schessetck1uS, lib. x. observ. o. Et ipse bis vulnera arteriae aspe xae penetrantia sanata vidi. Si autem moriatur aeger, iugrum latui
192쪽
De Assera interiae morbis. I T
Iatur et statim sanguinis effusione, qui in arteriam illapsus aegrum suffocat,vel lente, quod post aliquot septimanas factum vici,cum aliquid carunculae vulneri succrescit,
quod aegrum tandem suffocat. Ulcera,quae internam asperae arteriae partem occupane, dissicilia quidem curatu sunt,ob partium situ & naturam, cui dissiculter & non omnis generis medicameta applica ri possunti Plerumque tamen sanantur,modo non sint profunda,& cartilagines exedantur & putrilago accedat. Vulnerum asperae arteriae curationem quod attinet, cu- Curallatis Iabia distantia coniungenda,& deinde emplastris conuenientibus extra adhibitis vulnus,ut moris est, conglutia nandum. In ore Ver , ut & intus conglutinatio iuuetur,
continuo aliquid medicamenti detinendum, quod liquartum sensim per viam asperae arteriae delabatur a quod fa
diatragacfigiae. gummi Arabici,an. 3. fid=ri de rosis siccis q. s. Fiat electuarium. Iotest etiam exhiberi loch sanum & expertum. Eger vero non multum loquatur, & omnia quae tussim
excitare possunt,praecaueat. VIcera quoque curantur detergentibus , siccantibus, id, quod amissum es regenerantibus, & cicatricem indueentibus. Detergunt muli ad mel rosatum cum aqua hordei.SIccant& glutinant holus armenis , this , mrrha,radix aristolachiae puluerisata , & cum melle in formam eclegmatis redacta. Et si ab humoribus acribus & salsis vehementer detergen tibus ulcera eiusmodi ortum habeant, lac commodissimuest,cuius solius usu humorum acrimonia temperatUr, sor- .des deterguntur,ac quod deest,restituiturImprimis si lac debito modo praeparetur, & eas, as debet, conditiones habeat,de quo vide Galenum, i meth. me . cap. I L.
193쪽
x 8 Lib. I I. Part. II. Cap. II.
2 ,.A. pterea hac de re videri potest, scribit se non paucos eo .m rum, qui hoc morbo laborarunt , curasse, quod & Ae
sanabi- tius, tetrab. 2. ferm. . cap. 6 . se factitasse testatur. Maralia. cellus Donatus tamen, de historia medica mirabili si .c. i.
recenset historiam cuiusdam, qui omni diligentia a Me dicis adhibita,nihilominus hoc morbo periit. Et omnino non simpliciter assirmandum, esse sanabilia haec ulcera, ut etiam de vulneribus dictum. Etenim cum sanies non nisi tussi reiici possit, facile fit, ut isto conatu partes ubceratae lacerentur. Quibus accedit & hoc, quod aspera arteria non carnosa est, cuiusmodi partium vulnera & vlcera facile sanantur, sed dura & cartilaginosa. Praeterea cum membra ulcerata siccatione indigeant , etiam hac de caussa asperae arteriae ulcera dissicilius sanantur, cum continuo humiditas quaedam, praecipue e vicinis tonsillis,d stillet: & imprimis, cum aspera arteria natura sua sicca sit, & vehementius siccari postulet. Et omnino ista rationi consentanea sunt. Quapropter
docet, si ulcus in principio sit, & saltem externam superficiem asperae arteriae occupet, sanabile esse: si vero ulcus penetrauerit, & ipsas cartilagines asperae arteriae eroserit , tale ulcus vel plane insanabile esse , vel omnino dissiculter curari.
De Fulmonis intemperie. Pulmonis sim SPERA arteria in ipsum pulmonem tendit & in intempe--seritur. Ideoque proximum est, ut de eius morbi rui, dicamus. Quae autem naturalis sit constitutio pulmoniti
194쪽
ri Anatomicis petatur. A qua cum deflectit , varios modibos patitur. Inter eos sunt, primo morbi intemperiei, cum pulmo vel nimis calefit, vel refrigeratur, vel humectatur, vel siccatur 3 & quidem nunc sine materia, nunc
Morbum intemperiei sine materia inducunt cauta si- mulsi. mili qualitate praeditae, imprimis aer, quem hpiritu ducimus , quique ad pulmonem parum alteratus defertur,
praecipue in iis quibus columella deest Quamcunque enim qualitatem aer habet, eam pulmoni imprimit. Hinc qui tempore imberno per loca nivosa, aut ventis frigidis exposita iter faciunt, iis , pulmones refrigerantur. Idem interdum euenit a potionibus nimis frigidis, imprimis quae glacie refrigeratae sunt, quarum portio aliqua, licetr exigua, per asperam arteriam in pulmones defluit. Pertinent & huc, quae tota substantia pulmonibus aduersa sunt. Quanquam enim talia occultis qualitatibus praecia pue pulmonibus noceant: tamen & ipsae saepe una qualitatum manifestarum excessus hahent, quos & ipsos pulmonibus imprimere possunt.Extra quoque applicata thoraci medicamenta pulmonem alterare possunt. Ita refert GalenuS, Io. Meth. med. c. v. quod quidam imposito praecordiis refrigerante medicamento dissicultate respirandi laborauerit, alter vero tussierit. Afficiuntur etiam & alterantur pulmones a vicinis quibusdam partibus , ut co de , epate, liene. Hae enim partes , si incalescant praeter naturam , plerumque etiam pulmoni intemperiem illam
Intemperies autem cum materia fit; ubi ea in pulmone vel sensim, seu ob facultatis concoquentis, seu eme lentis imbecillitatem colligitur, vel aliunde confertim affluit. Imprimis autem a capite ad pulmonem mater1a transmittitur in catarrhis saepe ae gutture & faucibus,quarum partium inflammatio nonnunquam in pulmonem conuertitur. Frequentissime autem ab ipso vate,imo per epar a toto venoso genere, seu multo sanguine , seu vitiosis humoribus repleto transmittitur. Nonnunquam M n etiam
195쪽
etiam a thorace materia,ut pus &sanies, pulmoni & como municatur ; quod interdum quoque a membrana costas lac ingente,ut a costarum musculis inflammatis, accidit. mc extra culpam semper est uterus, a quo etiam sanguis ad thoracem conuertitur, teste Hippocrate et nisi quis maia iit venoso genere, antequam ad uterum feratur , ad pulmonem mitti sanguinem
Calida pulmonis intemperies cognoscitur ex caussis, quae praecesserunt, ira ninita & diuturna vocis intentione, motu nimio,instratione aeris calidi,medicamentis & cibis nimis calidis intemperie vicinorum viscerum calida; erubore genarum,qui prouenit a sumis calidis ascendenti bus, siccitate linguae & faucium , siti ingenti,quem potus non sedat,& frigidi aeris inspiratio, e magnitudine, celeritate refrequentia anhelitus, ut & pulsuum differentia semili,languore corporis,& quod aeger caussis,quae calorem augendi vim habent , offenditur, iuuatur ab iis,quae reses
Frigidae pulmonis intemperiei signa sunt caussae refrigerantes,quae praecesserui, imprimis mora in aere frigido, &locis ventis borealibus expositis, imprimis si corpus ae
praecipue Hs non muniatur aduersus hanc aeris iniuriam,
potus frigidus , imprimis qui glacie refrigeratus est, aut antea prigore congelatus fuit.Respiratio est tarda,parua &rara pulsusque similis, exspiratio est frigidior. I ger frigibdorum usu offenditur ; commodum ex calidis, praesertim aere calidiore percipit. Signa pulmonis humidi petuntur a caussis humectantibus,quae praecesserunt, a vocis raucedine, anhelitu frequeticum sibilo & steriore, sputo multos & laesione ab hum chantibus & commodo ab exsiccantibus. Sicca intemperies tandem cognoscitur, quod caussae exsiccantes praecesserunt,mbtus & vocis intentio diuturna
re nimia.Morbo hoc imprimis aurifabri & Chymici,ac qui
circa metalla occupantur, infestantur, a quorum valde ex
siccantibus halitibus cum aere, quem inspirant, attractis pulmones exsiccantur. Morbo hoc affecti paulatim conta bescunt.
196쪽
hescunt,& si mortuorum pectus aperitur, nullum ulcus is pulmone apparet,sed pulmones veluti fumo exsiccati conspiciuntur. Respiratio est parua & frequens,sitis continua, sputum paucum. Exsiccantibus aeger laeditur,ex humectantibus emolumentum percipit. In temperis vero cum materia innotescit ex humorvinin corpore redundantium notis, quae alibi, & quantum pulmones spectat, postea proponentur. Prognostica. i. Intemperies sine materia, sicca excepta,quae plerum- Fugus' que incurabilis est quam quae cum materia committitur, picadfacilius curatur,nec suffocationis periculum coniunctum habet. 1. Periculosor vero est intemperies cuni materia. Natri grauiora inde excitantur symptomatriatque ob visceris si tum medicamenta dissicilius eo penetrant, & maius &minus periculum coniunctum habet morbus , pro virium robore & debilitate,& ipsius materiae condi irine,quae coctionem vel facilius vel dissicilius recipit,& facile vel dissi
culter excernitur.3. Si pulmonis intemperiei catarinus coniunctus sit, curari ea non potest, nisi catarrhus prius tollatur & s statur.
Sisimplex intemperies sit i ne materia, inescat contra- Ind eas,ria alterantia ; si cum materia,etiam ea, quae materiam a timen pulmone revellunt & euacuant. In frigidis tamen adhibbendis caute agend5m , nec nimis frigida ex ibenda, quorum usu pulmo offenditur, ac tussis inde & alia mala
Pulmo autem euacuatur corrimodissime per tuaetris His cum per arterias per ipsam dispersas quae in unam magna euhmbutandem coeunt, materia' rectissime evacuetur. Licet autem per urinam & aluum etiam aliquando ista euacua tici tu . fiat ; tamen hoc rarissime accidit. Etsi Vero tussis a mat ria concitetur,expultrice tacitata ad eliciendum ea, quae molestatuit; ars tamen naturae subsidio venit medic
mentis , quae becchae in tussim excitantia appellantur. N 3 - sunt:
197쪽
18 et Lib. II. Part. II. Cap. II.
Sunt autem ea, quae facile per asperam arteriam in puI monem destillant, & crassam & viscidam materiam incita dunt atque extenuant, & ob acrimoniam aliquam , qua praedita sunt, naturam ad tussim stimulant. Medicamenta autem , quae pulmoni adhibentur, vel interna sunt, vel externa. Interna quae per oS sumuntur, a
ita per asperae arteriae latera in pulmonem sensim destitulant ; alia vero statim in ventriculum descendunt, & per viscera reliqua ad pulmones transeunt. Priora ita sint comparata, & talia eligenda, quae nec pulmonem offendunt, nec nimis liquida sunt, ut statim in ventriculum defluant, sed talia quae mediocrem crassitudinem habent, qualia sunt eclegmata siue lambilia, vel si sint duriora,talia tamen, ut in ore detenta sensim liquescere & in pulmonem destillare possint. Posteriora, & quae mox adventriculum perueniunt, quod attinet cum circuitus, viaque, per quam ad pulmones talia medicamenta perueniunt , Iongus sit, & longae ambages, medicamenta ea validiora sint, & maiore copia, & frequentius exhibeantiit, ut ubi ad pulmones perueniant, vires adhuc morbo
curando lassicientes obtineant. Externa pectori applicantur extra, quod cum sit maxima ex parte osseum,ut validiora ea sint, oportet Cauendum autem h1c , ne refrigerantia , repellentia & adstrii gentia valida pectora applicemus. Nam & frigus pulm ni inimicum ,& vitiosos humores talia medicamenta in pulmontan ab exterriti partibus compellunt.
Curatio. calidum ergo pulmonem refrigerant medicamenta eae Pulmo violas, en ima , papauere , hordeo, nTmphaea , brup. violar. nes rectrum decoci. hordei, loch de si illo. Extra inungatur thorax oleo gera M. Golarum. Vel fiar epithema ex Acocto lactucae, violari
Diaeta medicamentis respondeat. Aer, quem spiritu trahimus , sit actu frigidus , qui nisi talis sit natura, arte comparetur, ut alibi dictum. Potiis sit aqua hordei simplex , vel cum tulepo violarum. IEger a vino abstineat.
Cibi quoque restigerandi vim habeant, de condiantur en-diuia,
198쪽
diuta , lactuca. Vigil ias nimias aeger vitet. Quies motui
praeferenda S cum motus calorem augeat , ut &silentium sermoni. Vitanda est ira & excandescentia. Frigidam vero pulmonis intemperiem corrigunt hes iv. Pulmo-
trasum, capi vi venem belenium , thymus, calamintha , tu plago , Nicotiaraa , radix imos,crocus, quem nonnulli pulmonis animam nominant , qui & ex ouo sorbili, vel cum aliis medicamentis sumi potest, & cum linimentis miseceri. Et ex his parata decocta & aquae. Drupi item capistuveneru de hssopo, d e gbyrrhivi, de prassio, de calamintha,
becies diatragacavi. calid. diatreos Salomonis,di rasium,ut Aseratus aromatum. Extra illinatur pectus oleo irino , a sal. amarar. ruta
Diaeta medicamentis sit similis. Aer sit calidus, & nisi
talis sit natura, ut antea comparetur. Potus sit vinum &mulsum. Cibus sit carnes animalium aromatibus condiatae. Vtilis est pulmonis & totius corporis exercitatio, se calorem viscerum excitat. Humidam pulmonum intemperiem corrigunt medica- Pulm menta calida modo enumerata. Habent enim eadem *- nes si
tiam vim sicca di,ut & decoctum ligni guaiaci,& fassastas. cantia, Extra pulmonem exsiccant aquae salsae, sulphureae,bituminota, ut di sacculi milio ac sale pleni pectori impositi. Aer sit siccus vel sua natura talis, qualis est maritanus& montanus, vel suffitu herbarum calidarum & siccarum modo enumeratarum, ut & aromatum, & lignorum calidorum suaveolentium, ut & styracis, thuris , myrrhae, benZoes, alis redditus. Suffitus etiam ad exsiccan dum pulmonem ore excipi potest. Diaeta medicamentis co sentiat. Potus ergo sit vinum hyssopo, marrubio, helenio, vel aromatibus conditum. Cibus etiam vim siccandi habeat 3 quales sunt aues montanae. Vtilis est etiam corporis ac imprimis pulmonis exercitatio , quae fit multo sedimone & locutione. Siccos pulmones humectant cassia, gl mrhiv , violae,
199쪽
Extra conuenit aquae dulcis tepidae balneum & oleum amygdalarum dulcium. Imprimis vero ad siccitatem pulia monum corrigendam utilis est diaeta. Aer sit humidus natura , Vel arte talis factus. Potus &ipse vim humectandi habeat, qualis est vinum album duliace , decoctum hordei, emulsio seminis melonum & a mygdali dulc. In cibis conueniunt oua sorbilia, carnes haedinae , vitulinae , pullorum gallinaceorum , pisces, staxatiles, caro gammarorum & cancrorum ac testudinum; Iac imprimis recens. Vtilis est & somnus , quies & animi tranquillitas.
De Pulmonis inflammatione , siue Per*neumonia
P -' mos T intemperies pulmonis de inflammatione hvm Wra seiusdem agere libet , yt intemperie cum materia. Etsi enim & magnitudo aucta accedere possit: tamen magis laedit intemperies. vicus ver quod interdum accedit ad solutionem continui pertinet, de qua infra.
peripneumonicuset, vulgo piumonia s est enim hie modibus ex eorum genere, quia arte affecta nomen accepem perunt est phlegmone pulmonum cum febre acuta ipserandi difficultate & tussi. i , qt: Morbus est primo intemperiei cum materia, quia sanet-guis p. n. ad pulmonem affluxu, deinde in magnitudine aucta, quia st Rumor par*nchymatis pulmonum, quibus interdum & soluta unitas accedit. Pars affectaeest pulmo interdum secundu unu vel alterumilobum,interdu totus. O . . Oritur autem hic morbus ex tanguine, ut aliae etiam inflammatiodes omnes, vel solo, vel bilioso, vel pituiton so Et Plexumqthe; interdum enim solam plethoram huius inflammationis caussam: esse impossibile non est i ut etiam supra dictum,in talibus inflammationibus humores Viti .si in Dinaxnmulati primae mali occasio stant,quibus cu sese natura. QOderare cupit , simul eos cum sangui ne ad
200쪽
partem aliquam corporis protrudit & deponit. Sanguis autem semper praeualet, etsi motui primam occasionem alius humor praestare possit. Alias non esset inflammatio Infunditur autem sanguis in pulmonem e dextro cordis sinu per venam arietiosam. Nonnunquam aliis morbis succedit peripneumonia, ut anginae, pleuritidi,dum e fa cibus & lateribus humor q-repente in pulmones irruit. Etsi enim a pleura ad pulmonem nullus litvasorum ductas: tamen quia pulmones cum pleura communem membranam habent, quae omnes ethoracis partes
inuestit, per eam malum hoc vicinis partibus & pulmoni communicari potest, de quo postea de pleuritide dicetur.
Accidere tamen etiam potest, ut humores ad fauces , aut pleuram ruentes in venas recurrant, quos cum natura it rum aduersus thoracenti pellere conatur, eos per venam arteriosam in pulmones trudit, unde tum pleuritidis in permneumoniam degeneratica sa antecedente, se se ritidem auctura erat,ad pulmones conuersa. Potest enim, ut Galenus et . b.H docet pleuritis in peripneumonia mutari & degenerare, potest pleuritidi peripneumonia si
De eneratio fit cum p iore cessantet morbo uter succe eit , superuenire vero,cu priore permanente alter accedit.
Sanguinis: in pulmonem effusi pars aliqua in arteriae asperae ramos impulsa ichqre primum,hinc cruore mullam imbuit , tandem mutatus & coctus per tussim copiosius micitur, illaesa pulmonum substantia.Haec enim si Hathri phthisis succedit Caussae autem, quae faciunt, ut materia ad pulmones fluat, fere omnes sunt, quas postea in .pleuritide recens bimus vehemens scilicet exercitatio post quietem longam P corpore repleto , clamor & vocis intentio nimia. Iraetram sanguinem commouere potest , ut ad pulmonem conssuat. De quo Hippocr.6. id com.f. t. 8. praecepS atquet pcerba iracundia cor & pulmonem in sese,& ad caput calorem & humorem trahit, ,