장음표시 사용
201쪽
186 Lib. II. Para. II. Cap. III.
assicit , si ab aere tepido partes thoracis laxatae sunt.Faeit hue & aquarum lacustrium & stagnantium usus tempore hyberno: unde Hippocr. de cere , aquis, O lac. scribit, in regionibus lacustribus & paludosis frequenter obseruari pulmonias, Hyeme scilicet. Aqua enim eiusmodi non gla ciata potius inferioribus partibus nocet, atque ipse Hippocrates per aestatem alui profluuia, intestinorum dissi cultates, lienes magnos, hydropem adesse scribit; de aqua vero glaciata scribit, s. aph. x . frigida, veluti nix &glacies, pectori inimica tusses mouent, venarum ruptiones & destillationes essiciunt. Cum enim tales aquae non defluant, sed aquae pluuia noua semper inferatur,tempore aestiuo , cum sol eas urit o corrumpuntur, hyeme vero glaciantur , & frigidae ob niuem & glaciem eu
Pertinent huc de medicamenta venenata , & praecipue lepus marinus qui peculiari vi pulmones exulcerare, &hinc inflammationem eius excitare solet. Nonnunquam& in constitutionibus epidemiis talis est humorum malignitas , quae peculiariter pulmones laedere apta nata est. Hinc obseruatae sunt epidemiae peripneumoniae quibusdam annis, sitie solae, siue cum pleuritide coniunctie, in quibus tempestive, id est, primo, secundo , aut tertio O- tractus sanguis profuit, quarto aut quinto die nihil iuuit, aegro septimo vel octauo die extincto et qualis fuit ea quae anno Isis . & 1 6s. inferioris Germaniae & Rheni accolas inuasit. vide Dodonaeum,in observat. Rarius ad catarrhu & asthma sequitur peripneumonia. Notham tamen seu spuriam quandam esse volunt, quando tenuis & acris destillatio e cerebro confertim in pulvmones illapsa, ardore p. n. accenso febrem cum tussi &spirandi dissicultate infert, qua & sensim aeger conficitur sine ulcere, & cruoris expuitione. A pituita tamen e caepite in pulmonem delapsia in pulmone putrescente facimtius laedi, & tussi superueniente pulmo concuti potest, uxsanguinem inflammationis caussam attrahat, unde vera peripneumonia generatur Et tum catarrhus peripneumo niae occasio potius est, quam caussa.
202쪽
caussa vero proxima inflammationis pulmonis est chlot putrescentis pituitae, ob quem attrahitur sanguis copiosior , & antea calidus facile incalescit. Magna autem est inter peripneumoniam & pleuritidem cognatio, imo saepissime coniunguntur. Differunt
vero praecipue loco affecto. Galenus equidem, .de ca . tuis. c. ii. respiciens ad diuersitatem compositionis, vel
structurae partium pulmunis & pleurae, inter peripne moniam & pleuritidem sic discernit,quod pleuritis a tenui & bilioso,peripneumonia vero a pituitoso & crassiore sanguine ortum habeat cum tenuis & biliosus sanguis in rara & laxa pulmonum substantia non adhaerescat. Sed commodissimum erit saltem loco affecto hos duos morbos distinguere , ita ut, si soli pulmones assiciantur, &pleura non sit affecta, peripneumonia, pleuritis vero excitetur , cum pleura vel sola,vel cum pulmonibus inflammatur. Caussam communem esse posse, & humorem qui
producit pleuritidem, peripneumoniam quoque gigner*posse, & contra vel ex eo patet, quod angina & pleuritis tape in peripneumonia mutantur, & cum pleura plerumque pulmones simul assiciuntur. Et sanguis etiamsi biliosus, nihilominus in substantia pulmonis p. n. eo ese fusus haerere potest. Quamuis enim laxa & mollis sit pulmonis substantia; talis tamen est: vi non minus tenues iri ea humores, quam in spongia aqua contineri possint. o maiorem quantitatem tenuis humoris recipere posse via detur pulmo , quam crassi. Crassa enim :poros cito obli nunt seu obstruunt: tenuiora vero penitius sese insinuanta
Neque ipse Galenus alibi id negat, ubi phlegmonem hanet' mAmmni esse statuit Disserentiae.
Bantur etiam aliquae peripneumoniae differentiae. Pri- Dpseramma est a parte affecta. Assicitur enim vel totus pulmo, vel ri . eius pars & quidem dextra vel sinistra. Secunda a caussis. anguis enim qui inflammationem pulmonis excitat, vel purus est , vel biliosus. Unde Hippocrates, lib. de interae. Cectione etiam erysipelate pulmonem assici posse scribit.
Drum Hippocrates non solum eam, R ii mita ad
203쪽
mixta sit , inflammationem erysipelas hic appellat, sed illam , quae a sanguine ; quae Vero a pituita, bile , & san guine permixtis, inflammationem, ut videre est , lib. i.de morb. ubi de erysipelate pulmonis inquit, quod sanguiuplurimus e venis magnis trahitur, & lib. de intera. assect. hunc tumorem potissimum esanguine oriri scribit. Coniatra de inflammatione pulmonis , lib. I. de morb. inquit,
hanc fieri , cuiu pulmo commotam & humectatam pituitam & bilem ad se traxerit, & in lib. de intem. assem pulmonis inflammationem fieri, cum ad sese pulmo ad sanguinem,aut pituitatem salsam traxerit, & paulo post morbum hunc ex pituita suam originem habere asserit. Uerum forsan Hippocrates illam differentiam hic in itelligit, quae ex cauta & generationis modo diuerso prouenit,cuius etiam supra facta est mentio.Aliquando enim caussa inflammationis e vetus magnis, id est, e Vena art riosa e dextro ventriculo cordis affluit i qui sanguis cum sit calidior, inflammationem erisypelati similem excitat; aliquando vero pituita e capite defluens inflammationi huic occasionem praebet. uanc enim ubi pulmolanatura sua rarus imbibit: atque ea calorem concipit, inflamma tio excitatur. Aliquando vero sanguis est pituitosus, vel melancholicus. Tertia a modo inuadendi. Accidit enim
peripneumonia vel per se, & a principio, nullo alio modibo praecedente, vel aliis affectibus, ut anginae & pleurbtidi, superuenit. , Signa Diagnostica.MEM. ' Etsi peripneumonia plurima signa cum pleuritiae habeat communia, quibusdam tamen distinguitur.Dissi cultas enim spirandi maior est, quam in pleuritiae , di eum periculo suffocationis , ut aeger erectus spiritum ducere cogatur. Etsi enim aegri in supino decubitu libenter permanerent , ut Virium debilitati conuenientiori, tamen ad
Erectum corporis situm ipsos cogit respirationis difficubias & angustia. Hoc autem stu thorax facilius dilatatur, quippe qui decumbentibus in te concidit, eo quod phctoris partes in spinam declinant qua erecta thorax e
tiam simul futur non amolius seipsum grauansivi Gal.
204쪽
De Pulmonis inflammatione. I 8s
se Ioc. assere. eap. Mocet. Interdum, nec bibere nec loqui commode possunt ob respirationis angustiam. Nam maior refrigerandi cordis necessitas urget, cum inflammatio Et cordi vicina , quam in pleuritide, ut pulmo inflammatus humore plenus , etsi plurimum distendatur aerem,
ut opus excipere non possit. Itaque aeger erecta ceruice& confertim respirat, crebra anhelatione vexatur, intumescit, nareS expandit, non secus ac equus post cursum,& linguam crebro exserit, pectus ei sonum edere vid tur, & grauitas inesse, quam pectus capere nequit. Hipp. lib. Dissicilem hanc peripneumonicorum resipi
rationem sublimem vocat Hipp. s. e id. se . 2. comm. g. scribens; in ea rummum moueri thoracem ad operta sco-ptula usque. Et quidem principio peripneumoniae,praese tim biliosae, respiratio est frequens & magna, quae tamen breui, ob virium debilitatem & instrumenta spirandi a secta, in paruitatem mutatur , & frequentia augetur.Suo piratio est calida, & ubi plurimum efflant , alleuationem sentiunt, & multum aerem frigidum attrahere cupiunt. Cordis enim calor temperatur non solum refrigeratione, quam praestat aer inspiratus , sed etiam expulsione fuliginum , quae exspiratione perficitur, quae fuligines cum in peripneumonia ob magnum incendium copiosissime colliguntur , ad earum subitam expulsionem , vehementem
exspirationem aeger molitur, ac saepe tam magnam ut exsuffationis nomen mereatur.
Pectoris angustia adest cum dolore, dolorque non est pungens, sed grauatiuus, spinam attingens,ubi membranae pleuram ambientes sustentantur, isque dolor remissior est , nisi membrana simul inflammata fuerit. Nam deprehensum est in dissectis peripneumonia mortuis, saepe membranam pulmones ambientem simul inflammari, realiquoties, ut dictum, simul cum pulmone pleuram quomque inflammatione corripi, ubi dolor acutior, & punctorius est s ubi vero ipsae membrdinae primario non assiciuntur , sed visceribus quae ambiunt inflammatis extendum
tur , dolor tantum grauis excitatur.
Febris acuta est,& quidem acutioriquam in pleuritide, ob
205쪽
ob cordis vicinitatem. Adest etiam anxietas & iactationi Hippocrates , de morb. habet, aegrique situm & figuram decubitus saepe mutant, quod fit ob febris vehementiaci summam respirandi difficultatem, & virium debilitatem. Ob summam enim respiralidi difficultatem & angustiam
aegri sese frequenter erigunt, & sedere conantur, ex coriaporis hac erectione aliquam alleuationem sperantes, ob virium tamen imbecillitatem erecti diu sedere non possunt, ideoque situm iterum mutare coguntur. Pulsus est magnus ob vehementem arteriae percussionem, & usum urgentem s languidus tamen ob virtutis imbecillitatem. Facies rubet ob vapores calidos ad caput exhalantes,& sanguinem simul secum rapientes, malae imprimis,ubi cutis est tenuior, & propterea sanguinis color ibi euidemtius efflorescit. Eadem de caussa oculi & vene temporum tument, lingua flava est, vel lentore multo obducta,tandemque nigrescit, saepe accidunt deliria, sitis magna Ddest & potus frigidi, imprimis vero aeris frigidi appetentia ob linguae & faucium a calidis vaporibus ex inflammato pulmone exhalantibus inductam siccitatem,
quae ori ventriculi ob communem tunicam communicatur: unde pulmones etiam membrum siticulosum appellantur.
Signa differentiarum quod attinet, ac primo ratione subiecti, quia intersepimento quodam pulmo in par tem dextram & sinistram diuididitur, prout haec vel illa asscitur, ita dolor & grauitas in dextro vel sinistro
latere magis percipitur. Si vero utraque pars sit inflammata , in toto pectore is dolor sentitur. Idem quoque ei altera clauicula, vel hypochondrio condolente aestimari
potest. De quare videatur Hippocrates,in coacu text. oo in codice Foesij, vel comm. I. in lib. s. fiat. 2. h. I ipHollerio : In pulmonis inflammationibus , si lingua tota si
alba O aspera, utraque pulmonis partes inflammatione labβ-Tantriquibus mero dimidia lingua qua parte id apparet, inflammatio affligit. Et quibus quidem ad unam clauiculam do rfrumbit, iis una superior pulmonis ala laborat s quibus vero AE ambas clauiculas dolor exlevditur . amba superioris pulm=μβ
206쪽
De Pulmonsi inflammatione. Isr
.la laborant, quiburi ad mediam costam , media, quibur m θ ad septum transuersum, iηferior, quibus vero una tota pars laborat, quae ei parti rejoudent, omnia aegrotant. Si quidem igitur suspensa utrimquc pulmonis partes aortae dictae tanta
thflammatione detineantur , mi ad latus adhaereant, illa comhuye parte resolutionem patiuntur, quae morbo respondet, ct adi, iam liuores fiunt, quos veteres nAeetas; , ictos vel sideratos obtabant. AEuod si tanta non est inflammatio , ut adhaereant,
dolor quidem totum occupat, neque tamen resolutionem sentiunt, neque liuores habent. aeuibub vero totus pulmo, una cum corde, inflammatur , ut pracedat in latus, resoluitur totus aeger, iacet frigidus O j e sensu. Moritur autem secundo ct tertio die. Haec Hippo ales. Resolutionem antem seu paralysin , quae ex pulmonis inflammatione fit, quod attinet, triplicem eius caussam reddit Desid. IacotiuS in comment Prima est, 'uia primi inter costales recipiunt a pulmo- Parab- ne noxam & tumore prediuntur. Quoniam autem ab ilia sis in .lis ad brachia derivantur nerui, ideo fit, ut eiusdem latetis brachium sensu & motu bene destituatur. Deinde quia musculorum thoracem mouentium calor internus resola et '' uitur & facultas motrix labefactatur , aeuius defectus resolutio est. Postremo quia extincto calore cordis & suffocato, morte repentina, citra yncopen tamen, Veluti a
toniti affecti moriuntur , denegata subito vi mouendi Verum commodissimum est statuere, fieri hoc ob co sensum spinalis medullae & arteriarum & intercos alium. Etenim si pulmones tanta inflammatione laborent,ut sanguis etiam in arteriam magnam copioSe irruat, ita ut etiam arteriae intercostales repleantur & tumeant, & hinc etiam ramuli illi, qui per foramina vertebrarum thoracis in spinam penetrant, fit inde, ut de nerui e spinali medulla ibi progredientes cymprimantur, amue ita paralysis partium , in quibus nerui illi resoluuntur, excia
Tussis molesta est, ob pulmonem primo affectum,cum qua sputum redditur sanie primum tenuiore, mox cruore , alias alio colore tinctura, nonnunquam spumosum. Et
207쪽
Es1 Lib. II. Part. II. Cap. III. Et ipsum sputum & hinc sequens sterior quasi quidam poripneumoniam a similibus affectionibus discernit. Cuiu, rei reeptum est apud Hippocrat. lib.r. id. Larcae, inquit, Hippopsthenes pulmonis inflammatione Medicis detineri, fatis
tamen , vidεbatur. Principio quidem lucra se exercens duro in loco supinus cecidit, super incidente ei aduersario,& tauit 'Arida, eaevam sumpsit , ct grauiorsibi videbatur. Postridie ro b fibris es tussis siccior, ac Oiratio crebra teuuit. Quinto autem die cruentum paucum screauit,ct delirare coepit. Cum iustis v geret, tum dolor pectus O dorsum insessabat. Sexto postquam sternutasset , sanguis ex naribo effluxit ad quatuor fere hemianas. Sub mei'eram raque loquebatur,neque quid fieret,aut quid
diceretur,sentiebat. Undecimo mortuo ess.stutuque autem di his quandoque bene sentiebat, quaviloque vero minime, sebre liber erat. Sputum verm nultam exceranebatur,neque sterior detinuit, quoniam sputum Von aderat.
Signa differentiarum ratione caula quod attine patentea ex notis humorum in corpone redundantium. An autem per venas sanguis affuxerit, an vero catarrhus malo occasionem praebuerid, etiam facile patet. An suppressa aliqua euacuatio vel lochia retenta mali caussa sint, etiam latere non potest. Et quae purgationes in puerperio rete ras sequantur symptomam,docet Hippocrates,ri morb.mv- Iter. lib. I. Diuersitatem autem humorum , inflammationem excia tantium ex sputi colore & substantia cognoscimus; aut si aeger non exspuat,ex aliis humorum signis. Prognostica. i. Peripneumonia vehemens & acutum malum es quod plus periculi, quam doloris habet,ut Cessus,lib. .cap.T. sit, paucique ea correpti evadunt. r. Estque peripneumonia periculosior, quam pleuriti si quia pulmo praestantius viscus est,cordique vicinius,&ω- Iuta continuitas in hoc non facile coalescit.
consistat in virium robore,teste Galeno,3. prorrhet.aph. di IO.meth. mPd.c .ssi magna adsit virium debilitas,valdericulosa peripneumonia est
208쪽
De Pulmonis infammatione. Ist 3
. Periculosior est peripneumonia, in qua nihil expuitur. Arguitur enim humoris contumacia & naturae in fimi M. e'id.comm.L. b. . ac in ipsa peripneumonia , ut
pleuritide Ope plus iuuat sacile & copiose exspuere, quam ipsa coctio,ac plerique ex defectu exspuitionis moriuntur
s. Screatio flava,& multum permista sanguine,si in peripneumonia inter initia excernatur, salutis indicium est; si septimo die tarditisue, minus secure, Hippocrates, E.progvstaphori so. Nam in longius tempus morbus protrahiatur. Interim vero multa aegro aduersa accidere,atque imprimis vires delici possunt. Quo quidem aphorismo non probatur sputum , vel quatenus flauum vel rubrum est. Screatio enim flaua sincera improbatur, 1 .progn. g. & r bra tanquam cruda improbatur a Galeno,I .aph.IE .sed quatenus ex flauo & rubro mixtum conspicitur. Tunc enim aliquod coctionis signum exhibet, quae si statim primis, tertio scilicet vel quarto, diebus appareat, morbum non vltra diem centesimum duraturum significat. 6. Sputum quandocunque dolorem non tollit,malum; quod vero soluit,bonum. Hippocrates, in Coa cis et. Si lingua initio nigrescat, celeriores sunt liberationes, postea vero tardiores. Hippocrates, lib. de diebus iu
8. In pulmonis inflammatione quibus circa initium urinae crassae sunt,deinde ante quartum diem tenues evadunt,mors impendet. Hippocrates un coacti P. Sudores circa ceruice & caput oborti,inali sunt,nisi urinae multae & crasta prorumperint, & sputa cocta prodierint. Hi enim sudores mali sunt ex sui catione,impetu 2 violentia. Hippocrates, de ratione vicim in acutis. IS. Iudicatur autem peripneumonia breuissime in f ptem aut noum diebus , longissime octodecim, vel vigii ii diebus. Ubi aeger vigesimum diem transgreditur, non QPritur peripneumonia,sed tussit & pus exspuit,& pectus dolet. Empyicus enim fit,nisi in diebus criticis pulmo eo purgetur. Hippocrat. x. O g. de morbu tu libro e internis citonibus. Etsi enim,ut proavo a. dictum, Peripneumo Lib. I L. N nia
209쪽
is Lib. II. Part. II. Cap. III..
nia periculosior morbus est, quam pleuritis,& pauci ex ea evadunt, ac propterea etiam, ubi lethalis est, citius in terimit , quam pleuritis et tamen quae mitior est, & saluti, spem praebet, longiore indiget tempore, ut integre indi cetur. Nam ut ex iis,quae Galenus, T. aph. II. tradit,collia gi potest,in morbis pulmonis periculosis morituri breui moriuntur; qui vero evadunt, non nisi longiore tempore
evadunt.1i. Si te alis sutura sit peripneumonia , vigilia adest continua, aut somnus leuis, a quo delirium, aegerque motbi vehementiam non sentit, frigent extrema,ungues liuidi curuantur; hi quarto aut ad summum septimo die
moriuntur. Aetius, tetrabibl.1ferm.q. cap. 66. Si vero ad
salutem. permutetur,sanguinis e naribus fluxus fit,aut alia perturbatio, biliosis multis exeuntibus cum signis coctionis & in die critico. Vide infra quaeir. I. et 1. Si inflammatio in pus conuertitur, si per urinam &aluum excernitur,liberantur aegri. Perquam autem viam id fiat,dicetur de pleuritide.Si autem in pulmones irruat, aut suffocantur aegri, aut ad tabem deducuntur. Aetius,
13. Pleuritide & peripneumonia detento,diarrhaeea superueniente, malium, s. h. 15. quod tamen talum verum est , cum non ab ingestis ea oritur; sed ob magnitudinem morbi etiam ventriculus & epar afficiuntur , ut ventriculus'nec cibum concoquere, nec epax chylum attraherepo et Alias & in mitiore peripneumonia bonum, indicium est diarrhaea, cum coctionis signis antecedentibus criticae euacuationis loco fit. Itaque tutior & utilior tum
est diarrhaea, quae fit in morbi principio, quam quae fit in
fine vel statu.Illa enim caussam antecedentem utiliter tot lit; haec vero nec antecedentem, nec coniunctam,sed Vi res potius prosternit. q. Quibus ex angina in peripneumoniam fit mali cosse uersio, intra septem dies moriuntur; sin hos essu glupi, puruleisti euadunt, s. aph. io. Membrum enim nobili ac principi inseruiens ac vicinum,materiam vitiosam i lem
tolerare diu non potest, sed id efficit, ut morbus citot
210쪽
De Palmonis inflammatione. is s
. I ad bonum,uel ad malum terminetur.
is. Qui empyj fiunt ex peripneumonia, si natu maiores sint, id est, inter senes & ait si medij, potius inte
eunt, quam natu minores ; cum expultrix facultas in iis languida sit, ut pus rejici satis nequeat, quo retento &pulmonem excedente, frustra curatio instituitur, et . pro- grumosi. 's.
niam transsatio fit ab exterioribus ad interiora, & a mianus nobilibus ad nobiliora, cordique propiora. Sed cum
in coacis contra scribatur, peripneumoniam, quae post pleuritidem fit,mitiorem essessciendum ex GaIen in comm. . aph.ir .aliud esse, morbum alium in alium transmutari; aliud vero, morbo morbum superuenire. Nam transmutatio unius morbi in alium fit, quando priore cessante alius adueniti superuenit vero morbus alij, quando altero manente alter superuenit.Ideoque cum,ut Galenus explicat, loco allig. loquatur de peripneumonia superueniente pleuritidi, omnino ea periculosa est. Arguit enim humoris excitantis pleuritidem tantam copiam, Ut in pleura affecta totus contineri non possit, sed in pulmonem ii r tundet. Si pleuritis in peripneumoniam ita mutetur, ut nullum pleuritidis signum remaneat, paucitas omnino humoris indicatur, quae etiam peroneumoniam adeo p riculosam excitare non potest. II. Contra a peripneumonia pleuritis bonum, quia ex morbo periculoso minus periculosus excitatur , quamuis id raro accidat,ut Galenus, .aph.II. docet. 18. A peripneumonia phrenitis malum, T.aph. Iet. Facta enim materiae calidae a pulmonibus ad caput transsatione si ad interiora capitis feratur,phrenitim excitat, quae periculosa est. Alias etiam ad peripneumoniam delirium s qui solet, non cum tanto periculo calidis vaporibus ad caput ascendentibus,& cum spiritibus mixtis. is. Quibus urina in peripneumonia crassa & cocta apparet , circa quartum vero attenuatur,lethale est. Hippo