장음표시 사용
241쪽
r 16 Lib. II. Part. II. Cap. VI.
ampli a n. b. ij. rad. simput. terra sigiliata. boli Armeni, lap. haematit. an. b. j. F. eclegma. Interim & post sanguinis auersiones cante has enim topica apponere tutum non est, ne ab adstiingentibus sanguis intro compellatur,& venae , quae in alto sunt,r vleantur , ut & si ab externi aeris frigore vehementi sanguis intro ad pulmones pulsus ut nec topica omittantur, pe usque inungatur oleo myrthino , mastichininso-sarum, quibus addi possunt pulueres adstringentes.Vel F.
tale cataplasma. ID. Fol. praviarim portulam polygon. an. m. i. rad. om-ph t. major. g. i. cortic. granator. farin. hord. an. 3 f. ydon. Ficcor. 3. iij.Coqu. in vino adstringente ad mollitiem. Contusis adde Thuris, mastich.boli Armeni,an 3- .lii. cora onmir. S. j. ol. posset in myrtin. an. q. s. F. Cataplasma. Si refrigeratio rupturae vasorum pulmonis occasionem
praebuit, Galenus, i. meth. med. cap. 13. calefaciens cera
tum ex thapsia pectori adhibet ad tollendam eam intemperiem. Sed si adhibendum est, diu tamen ibi non relines quendum , ne multum calefaciat, mallum augeat, ipsam que mortem inferat cum magna Medici ignominia qua tem historiam qecenset Forestus , lib. 16 obf. 1 F. in scisti Possent forsan etiam; ut in haemorrhagiis perlapta, vi iaspis,umbilicus marinus,& similia usurpari. Si vulnere pectoris in pulmones usque penetrante M facta apertio vasorum, vulnus curandum & con pinnandum,
242쪽
De vastorum Pulmonis apertione. ra T
nandum , Ut cap. sequenti dicetur. Erosio autem Vasorum pulmonis dissicilius curatur, ut
supra dictum. Statim autem initio ( ut & in anastomosi ex languine bilioso ) etiam bilis purganda , nec purgatio
procrastinanda, ne dum studemus acrimoniam humoris corrigere, ille acrimonia sua maius malum inducat. Neque hic concoctionem expectare opus est, cum humor non sit putridus, seu crudus, & praeterea tenuis , qui ductum medicamenti purgantis facile sequitur. Validioraitamen & calidiora purgantia vitanda,ne humorem magis agitent & acriorem reddant, ut & aloe, utpote quae Venarum orificia aperire solet. .
Peculiaris autem hic offertur indicatio regenerandi partem erosione deperditam. Id quod praestant alimenta boni succi, vi ptisana , lac &quae ex lacte conficiuntur, iuscula gallinae & carnes , & medicamenta carnem gragnentia,qualia sunt thus,mastiche. Si vero catarrhus adhuc adsit, qui e capite ad pulmo- Catabhgnes defluit, is primum cohibendus. Id quod triplici me- cum Judicamentorum genere effectum dedit Galenus : i. pu gatione peccanti humori conueniente. r. medicamento gi Wm
iaspermato, quod somnum conciliat, sensum doloris si m te tollit, tussim sedat, & siccandi vim habet, cuius loco uti possumus theriaca recento,pitulis de cynoglossa,& similibus. i. cerato ex thapsia, vel stercore columbino capiti imposito,ut catarrhi defluentis impetus prohibeatur,quod& alia huius generis medicamenta & cauteria praestare possunt. Postea aegrum reficit cibis boni succi, frictione,
inambulatione,balneo. Imprimis vero lac exhibet,quo neglecto malum vix fanatur.Neque interim sanguiniS missionem negligit, sed eam vel statim,si abundet, vel si paucior sit & prauus,ubi aegrum cibis boni succi refecit, eam instituit. Curationem hanc Galeni reprehendit quidem Trallial nu , L A c.I. verum quid de ea sentiendum sit, supra I. r. c. l de catarrho dictum.
Inter medicamenta autem, quae vas erosum claudunt,l murinus ast isto Ioco, commendat lapidem haematitem, P et in
243쪽
in subtilissimum puluerem tritum , quem A. iv. pondere lcirca principium si magna sit sanguinis reiectio:in succo lmali punici, vel succo polygoni sin minor , cum sola aqua tepida exhibet. Vel suspendatur lapis haematites tritus in linteolo in
aqua, & nodulus exprimatur, Vt aqua rubescat, addatur que syrup.de portui vel myrtinus. Exsiccat enim ulcus prohibet ne pus generetur. Vtilis etiam est bol. Armenus& terra Lemnia. Vt 2 c. Boli Armeni et .ij.βεc.diatraffig. 3.j.facch. in cO.pori.
dus. g.iij.F. rotulte,de quibus per interualla sumantur sex
pocist. g. Cum strupo de portulac. F. electuarium.
Aer sit temperatus, aut moderate ad siccum & frigidum declinet. Calidus vero ut alia incommoda habet, de quo postea in quaestione dicetur,ita etiam sanguinis profusiones inuehit. Victus sit tenuis primis diebus ,& vim sadstringendi habeat vel emplasticam. Vnde conueniunt sorbitiones ex ptisana, pultesque ex oryga , auena, farina hordei, tritici & amylo cum lacte coctae, quibus si libet, addi potest cons rogantiqua. A nonnullis commendatur caro suilla ut glutinosa.Et recitat Suidas historiam Dambnia Philosophi,qui cum sanguinis scuto laboraret, oraculum de medicamento consuiuit, a quo responsum accepit ut carne suilla vesceretur , quam quoties comedebat, sanguinem non reliciebat, ubi abstinebat sanguinis fluor rediit. Lic etiam hic optimum alimentum eli, refertque lTrallianus, se solius lactis usu plures curasse. Nec inutilis sest caseus recens, non salsus. Ex oleribus conueniunt laetetuca,acetosa & praecipue portulaca, mala aurantia, gramnata. Abstinendum vero a cibis fiatulentis,salsis,acribu ,2 aromatibus. Aceti quoque usus praesertim acris non coae l
Potum quod attinet exhibeatur aqua hordei cum mel le Vel sacchar ubi abstergendum, ubi vero glutinandum/aqua hordei chalybeata.Vel bibatur cereuilia tenuior,/β;
244쪽
lac amygdalar. dulcium,ut 8e lac acidum ebutyratum. Avino vero abstinesidum. AEger non moueatur , sed quieocat,non clamet, non excandescat,& quantum fieri potest, dormiat. In obesioribus tamen somnus sit interruptus,ne sanguis nimius in thorace collectus dormientem suffocet. Videatur etiam Hippocrates, lib. de interm adfect. m
ab initio. v a s m I o. a Malis aer seu apertione vasorum pulmonis ab abstfrigido proueviat 'Equidem princi tum ess in methodo medendi, contra in aviria contrariis curaris ac proinde etiam rationi consentam pa 3ion
neum videtur, ubi ab aere frigido vas aliquod in pulmone vasorum ruptum est,aerem calidum adhibere. Contra quia calidus pulmons aer dilatat , non tutum esse videtur , vase aliquo aperto op a re eum adhibere. frigido Verum enim vero etsi plura in ruptura vasorum purum Lim 'inonis sint indicantianamen quod maxime urget , est sanguinis fluxus; i non solum sine vitae detrimento largius effuere no potest,sed & dum fluit, facit ut vas claudi non possit,& quo diutius fluit eo magis vas dilatat. Quapropter aeger potius in aere frigido quam calido , qui laxat, detineri debet. Etsi enim adhuc adsit aliqua intemperies higida, se tussiculam aliquam excitare possit: tamen spiritus retentione facile sedari potest. Et ipse aer frigidus, in quo aeger domi conclusus degit,non est tam frigidus,ut ad rupturam vasis asiquid facere possit. Et ipse, ut supra dictum, aer frigidus vasa non rumpit , modo plenitudo sanguinis dempta sit, & aeger ab omni motu violento cesse set, nullum ab eo periculum est Aer tamen ille moderate sit stigidus. Et quod in ruptura vasorum pulmonis in
principio calida non conueniant,etiam ubi ab aere frigido est ruptura,exemplo etiam doculi Gai s. meth. mea. Cin iuuene, qui ex refiigerato pectore sanguinem e
spuebat; cui intro nihil calidi ahibuit.
245쪽
aso Lib. IL Part. II. Cap. VII.
Te grandine , calculo si Vermibus in pulmone gen tit
Es plane alienas quandoque in pulmone generarin e obseruatum est, grandines,calculos, imo ossa & verames , quae non solum angustiam vasorum pulmonum parere potant,sed & aliis modis praeter naturam sunt, & a plerisque ad morbos numeri referuntunde quo iam non disputamus, cum ea de re dictum sit in institution. Galenus,ut . de lac. ct.c. 8.refert,quendam vidit, qui grandines erui magnitudine e pulmone eiecit. Ipse idem in quodam viro docto & olim Professore huius Academiae obseruaui, i grandines colore albo & duros e pulmone eiecit, tandem phthisi correptus ac mortuus est. Si mat ria illa sit copiosior, & in maiorem molem concrescat, calculi inde fiunt, id quod Trallianus , lib. s. cap. s. Paulus aegineta,lib. e. cap. 31.& alij autores annotarunt, os allegaui Institui. l. 2. pari. Z. cap. S.
Ossa pulmonibus impacta vidit Columbus, ut annotauit, lib. Is . Anatomiae.
Carunculas etiam & vesiculas piscium vesicis similes interdum e pulmonibus eiici obseruatum, ut eius rei libstorias collegit Schenc ius lib. 2. obs so. Tandem quoque vermiculos j & quidem non unius figurae , e pulmonibus eiectos obseruatum a Medicis, ut a- pud eundem Schenchium, lib.1. O . Videre est.
Cause. Galenus, loco allegato, lento humore, qui antea tussi reiiciebatur, retento siccato.induratoque grandine, gene' rari statuit. Et revera humor crassius &viscidus calcul rum in pulmonibus est materia, estque ad concretionem etiam exsiccatio & pulmonum caliditas. Vnde Fernelius, lib. s. de pari. moro.Wβmpi.c. io inuenit in dissectis grandines alios veteris casei consistentia incipientes, alios gypseae pituitae duritie. Verum etiam interna vis ad coagulaudum tendens, quae in aliarum partium calculis gemneran
246쪽
nerandis concurrit, & hic admittenda est de quo alibi
diximuS. Vermium quoque cauna, quae in aliarum partium verminibus concurrit , ut in Institui. diximus, etiam hic locum habet. Signa diagnostica. Calculus & vermes in pulmonibus haerentes, difsculter omnino cognosci disimus capite praecedente;& vix certo cognoscuntur,nisi tuae reiiciantur Praecedit tamen plerumque haec mala tussis diuturnior,quae nullis,etiam efficacissimis , x emediis tollitur. Prognosticum. Raro autem hisce mali, correpti conualescunt, sed ple- Prognorumque putritones a calculis & vermibus, tum a conatu fluum in tu si, quae ad ea reiicienda requiritur , laeduntur, unde phthisis & tandem mors sequitur, ut ex historiis antea allegatis videre est.
Res istae cum sint toto senere praeter naturam,a corpo- Curat .
remotionem indicant, quod quomodo fieri debeat,por- grandinuro videndum. Quomodo enim qui grandines & calculos S c e pulmone reiiciunt, curandi sint, Galenus & Alexand. cra rura Trallianus dissentiunt. Galenus, d. de loc. assem c. g. medi- ' camentum in potu dedit, quod asthmaticis exhibetur,vnde aeger minorem quidem grandinem exspuit, atque in longiore, quam antea, interuallo post plures tandem annos mortuus est. Trallianus vero loc. ali. Galenum reprehendit , quod refrigerantia neglexerit, & calida adhibue rit, Mithridatium, Athanasiam, theriacam,& similia acria& extenuantia medicamenta. Uerum in eo quidem falli Tur Trallianus,quod scribit,Gal.Mithridat Athanasiam,&theriacam illis,qui grandines reiecerint exhibuerit; cum ad ulcus pulmonis ea adhibuisse , ad grandines vero ea quae asthmaticis cocueniunt.Rem tamen ipsam quod attinet, ea, quae simpuciter calefaciunt, non adeo conuenire videntur in grandine & calculo iam facto in pulmonibus cum exsiccando duriorem efficerenti nisi peculiarem vim
alculum frangendi habeant, praesertim si adhuc materia
247쪽
231 Lib. II. Part. I LECU. VIII.
in iis contineatur,quae calefacientium & exsiccantium V su potius indurari possit. Sed solum conueni mi materiae grandinem & calculos fracturae, modo non iam concrescere incipiat. Dodonaeus Vt obser.meae. c. 3.docet,feliciter usus est syrupo hoc modo parato. . A tanti meri, adianti alis, id est, rui. msrax. an .sj. g. gb reb. g. rad. rusci,asparag. an. g. j. sem. mrion. 3. ij. eq. pur. n. iv. Coqu. ad remanentiam R. ij. Colat. adde Sacchari S. xij. mel . aq. v. an. S. N. Coqu. ad brupies consistentiam. Curatio Si carunculae & vesiculae e pulmonibus reliciantur, e earuncut hibeatur loch sanum de expert. de pulmon. vulpis cum
rarum es flore vel lacte tris. v μ' Ad vermes in pulmonibus genitos utilis est succus ma D ' ' rubij cum melle mistus,quem aeger tapius lambat.
ho es/- Morbi pulmonu in numero aesiciente. hira tim. Aliquando Vnus pulmo deest, idque vel ab ortu, ut ob-m misi. seruauit Columbus, lib. 1 f. anat. vel ubi post abscessus &Fulmo- Vulnera corrumpitur. Verum mala haec in rabilia sunt. nis morbi m.
De tuberculis Pulmonis. sis/u. Egil R AE T E R iussammationem pulmonis, de qua suprata itin xetur dictum, quae fit ex materia in pulmonis substantiam noni . imbibita,& in totum viscus dispersa,etiam tubercula in
pulmone generantur ex materia collecta in una parte, &mua, rude extuberante,de quibus agat Hipp. l.1. de morb. & hoc Ioco agendum videtur. Sunt autem illa tubercula alia cruda,quorum c. q. etiam mentio facta est,quae ex materia,quae nunquam suppuraturigenerantur, quorum meminit Hipp. lib. g.de artic text. s. & GalenUS,in comm . Sc g. de loc. . c. mlt. in historia Antipatri,& 6. aphor. s. quae nunquam ad suppurationem deducta & nulla febre comitante sola magnitudine,cum admodum adaucta est , exclusis in totum SsDu- spiri us vii aegrum interimunt: alia quae suppurantur, derata. . quibuS praecipue silet .mdo loco Hippocr. agit. Gene
248쪽
Generantur autem ista dupliciter et vel per assiuxionem materiae, Vel per congestionem : & per congestionem rursum dupliciter, dum materia in una aliqua parte solum sed & sine vesicula conclusa colligitur , aut materia in cisti peculiariter efformata coaceruatur. Materiam vero tuberculorum in puImone Hippocrates duplicem
statuit, bilem & pituitam, id est,humores calidos & fugiados. Proueniunt vero praecipue ab externa aliqua vi lentia,ut Hippocrates, lib.de salubri diaeta docet his verbis: auibuscunq; autem dolores fiunt ex misceribus, siue ex exercratiis, siue ex aliquo aliis labore , his quiescere conducit cibis ah stinentes : potatione autem mantur , quae quam paucissima in corpus assumpta plurimum urinae ducat, q*s venae misceribus insitae non distendantur repletae. Ex falsiis enim tubercula oriuntur ct febres. Haec Hippocrates. Etenim siue ex caussa interna siue externa venae violenter distendantur, proge
minant, & simul materiam loco distento subministrant, seu sanguinem naturalem seu humores vitiosos, e quibus
formantur tubercula. Absurdum tamen non videtur , etiam sine externa violentia a caussa interna talia tubercula fieri posse. Si enim tumores alij maiores,in quibuscunque corporis partibus, nulla eXterna violentia co ncurrente,excitari possunt, cur non etiam tubercula haec eodem modo generari posssunt e Signa diagnostica.
Tubercula haec cognitu sunt dissicilia.Sic affecti tamen subliuido fere sunt faciei colore, iisque lingua lentore quodam est oppleta,maxime cum longe a cibo absunt, &corporis agitatione, aut potu cibove calidiore urina facile tingitur , & pulsus citatur , citra tamen ullam spirandidissicultatem. Interdum vero post concitatiorem corporis motum pitulae paruae & globuli instar pisi exigui reddu tur e pssimone membranula inclusi, qui contriti digitis pus reddunt interdum foetidissimum. Alias tubercula cru- , & quae non suppurantur, cognitione difficilia sunt,&2n nisi, cum ad tantum incrementum peruenerint. Vt viationem laedant,cognoscuntur. Reliqua quod attinet,
249쪽
a 3 Lib. I Part. II. Cap. VIII.
si haec tubercula sint in arteriis laeuibus, vel in parte artearias latues comprimente,mutantur pulsus in ordine, & in aequales in magnitudine,celeritate,& frequentia fiunt; quae inaequalitas, in dies pro ratione augmenti tuberculi a getur, ut quandoque pulsus intermittentes intercidat. Si fiant in pulmonum substantia , tussim siccam & leuem quandam spirandi dissicultatem excitant, quae prout tuberculum augetur, & ipsa augetur. Si in arteriis asperis tubercuIum tale generetur , statim tussis molesta & spi randi dissicultas excitatur , ac pro morbi incremento
tussis fit grauior & spirandi dissicultas tape tanta, ut aeger
erecti ceruice respirare cogatur suffocatio impendeat, tand emque aeger suffocetur. Praeterea si tubercula sint vel in asperis arteriis, vel in externa pulmonum superficie protuber'ntia , dolor quidam leuis aegros continuo af igit, & in, primis, ubi vehementius & concitato motu moventur ubi & spirandi dissi- curtas simul inualescit. Si autem tubercula sint vel in arteriis laeuibus, vel in
pulmonis substantia,nullus dolor percipitur. lSi vero Tres .iam eo redeat, ut suppuratio expectanda
. sit,febris accidit, nisi materia tuberculi proprio folliculo
sit inclusa ; tum enim putridi vapores ad cor exhalare, &febrem accendere nequeunt. Invalescente iam putredine, omnia accidentia fiunt maiora, dolores maiores , tussis vehementior, quae non amplius sicca est , sed humida,rdi sudante aliqua materiae particula. Et quidem dolores sunt Vel ante vel retro , prout tuberculum vel ad anteriorem,
' vel ad posteriorem partem vergit. Nam dum tubercula lista fiunt, & suppurari incipiunt, in membro sensum non habente dolorem non pariunt ; dum vero suppuratione facta extra prominent, & membranam pulmonis distendunt, dolorem excitant.
Pertinet huc & locus Hippocratis, lib. a. de morbis. Si
suberculum, inquit, in pulmone exortum fuerit, tias delirumeti spiraudique di cultas , quae non nisi erecta ceruice obitur,doetior acutus pectus o latera occupat, ct ad decimum quart SViem ita a citur. Pler ege enim tot dubis in mali o*em concipit,
250쪽
e,ncipit, sed ct caput, O palpebras dolor vexat, videre ne uincorpus subfutuum euadit, O pustulis velut ex igne rubem
Tubercula autem , quae solliculo suo includuntur, cognoscere dissicile est 3 quia febris hic nulla excitatur ; cum materia in folliculo: suo conclusa ad cor vapores mittere non possit. Quo pertinet aphorismus Hippocrat. gr. secLι. auibo suppuratio in corpore abdita non innotescit, ob crasemdinem vel puris vel loci se non prodit. Hinc interdum nonnulli, qui nulla febre laborarunt, disrupto tali tuberculo,uel sani evaserunt, pure salubriter reiecto, vel a pure erumpente statim suffocati sunt.
Prognostica. i. Vt aeger ex hoc malo conualescat, quinque condi- Prog
tiones requiri: Hippocrates,loco allegato , i. est,ut suppu- sica.tatio cito fiativi facta suppuratione pus cito erumpat,3.Vt
non ad inferiora, sed ad superiora erumpat, & per tussim
reiiciatur, A. Vt totum pus evacuetur, s. ut Venter, id est,
cauitas illa, in qua pus continebatur, perfecte aggluti
1. Si vero aliqua ex hisce conditionibus desit,aeger non convalescit. Si enim pus non erumpat, aeger tandem praecedentibus doloribus vehementibus, inedia, tussiebri ut plurimum interit. Si vero tarde erumpat, aegrique vir bus iam deficientibus, iisdem de caussis teger moritur. Si vero pus non per tussim reliciatur, sed ad inferiora conuertatur, morbus fit vel dissicilis vel lethalis. Dum enim tuberculo rupto pus in pulmonem & supra septum transeuersum effunditur, si a natura id evacuetur integre , de locus,in quo in pulmone pup continebatur integre coa- glescat, evadunt quidem aegri,sed eum dissicultate. Si vero pus non statim evacuetur, vel aegrum suffocat, Vel dum supra septum transuersum moram agit, id praua qualix te inficit, & tandem corrumpit atque exulcerat, unde mors sequitur. De quo Hippocrat. et . aphor. 8. a tuberculii'tu: eruptione exsolutio , mo mitus O animi defectio fit. Si tuberculum subito rumpatur, vapores ex pure su-