장음표시 사용
261쪽
13. O definit. medic. apparet, ut & nominatur,ut Area Des et taeus L de causis ct sign. diuturn. cap. 8. scribit. Quomodo ' phthisin definimus, quod sit totius corporis extenuatio& macies, a febri putrida re lenta, quae ab ulcere pubmonis prouenit, ortum habens. Subiecta Occupat nimirum hoc malum totum , & Phthisis topbtim- tum corpus subiectum est, quomodo a priuata quaru tam partium extenuatione differt. N hss Extenuatio autem haec prouenit a febre putrida, lenta ea sit. & tandem etiam interdum hectica, quae concoctionem alimenti in toto corpore impedit, & calore illo praetern turali id, quod concoctum & appositum est,absumit. F bris autem ea ortum habet a putridis vaporibus ex ulcere pulmonis ad cor continuo exhalantibus , caloremque praeternaturalem in eo accendentibus, qui per arterias cum sanguine & spiritibus in totum corpus diffusus totum corpus calefacit. Febris haec continua est, lenta &putrida , id quod cum alia, tum urinae satis testantur. A cidere tamen potest, ut cum lenta ista febre aliae febres complicentur , alias erraticae , alias tertianae modo inuadentes.Nam Eumores intra venas contenti a calore febrili a pulmonis ulcere excitato accensi. putrescentes sui genoris febrem saepe excitant, unde etiam deliria ante moditem aliquoties obseruauimus, & pro cacochymiae rei, quum corpus occupantis ratione, paroxysmis quibusdam interdum ex interuaIlis,seu certis, seu incertis redeuntibbus , phthisicorum febres exacerbantur. Id quod etiam in epidemiis constitutionibus accidere potest, ut ex Hippomchat. I. Epiri n. comm. i. in fine videre est. Febros enim,
quS tanquam popuIares ex coeli statu, quem ibi describit
ortum habuerunt, tabidos non minus, quam alios homi nes corripuerunt. Accidere tamen etiam potest, ut calor
ille lentus tandem hecticum sibi adsciscat & inducat. . Nee e. iambisa Vlcerat vero pulmonis,de quo hic agere praecipue proe aris.. positum , caussae sunt, quaecunque vel acrimonia vel pum P bestia tredine pulmonis substantiam erodere & corrumperema. possunt. Praestantque hoc caussae vel proximae vel mediam
262쪽
tes; internae vel externae. Interna & quidem proxima cause Interna, se est humor acris seu natura sua, scilicet biliosus & serosis; vel ratione acquisitae putredinis talis, sanguineus nimirum vel humor pituitosus putrescens. Elsis enim si pituita sit dulcis & non nimis copiosa , in pulmone facile non putrescit, sed in sputum naturale abit: tamen si maiore copia ad pulmonem defluat, & bronchia pulmonis obstruat, ipsiusque substantiam humidiorem reddat, a que ibi diutius haerens ideo non satis vetitari possit,putre dinem & acredinem concipit: imprimis si natura iam Mliquid acredinis participet. Materia ista vel in ipso pulmone colligitur & gignitur, vel aliunde influit. In ipso pulmone ortum habet, cum
aut in eo humores Vitium contrahunt, aut e vase eius seu rupto, seu eroso, seu vulnere aperto & omnino post sanguinis sputum, sanguis effusius putrescit, unde Hippocrates, T. aphor. I i. scribit: a s anguinas istuto , sputum puris malum est : aut a peripneumonia aut pulmonis vomica introrsum rupta, aut a variolis ulcus in eo relinqui
Interdum vero aliunde in pulmonem influit, cum scilicet ex vicinis partibus , inflammatis, pleura mediastino, diaphragmate, aspera arteria materia eo fertur,ut & dum in empyemate pus pulmonem corrumpit , de quo Hippocrates , s. aphor, I s. a ui ex pleuritide es In funis a ruptione e stematis intra ales quadraginta repurgantur, liberautur, alio quis transeunt in tabem. Imprimis cum a capite catarrhi frequenter ad pectus defluunt, quorum materia nunc natura sua acris est , nunc cum in pulmonibus cor rumpitur, acrimoniam acquirit, de quo Hippocrates,p. amphor. o. stitationes in ventrem superiorem ad suppurationet-, perveniunt intra dies viginti.: Pertinet huc pulmonis a primo ortu vitiosa constit xio, quando pulmonis substantia vitio seminis parentum mollis est, & ad corruptionem propensa, ut sensim aetam xii decursu flaccescari & sponte corrumpatur. Nam ut ib. Si parentibus similes sunt quoad externa lineamenta;
263쪽
t 8 Lib. II. Para. II. Cap. XII.
liis tanquam morbus haereditarius grassatur phthisi nulla etiam humoris ad pulmones destillatione aut trans
missione accedente. Et Galenus , . Ue lac. assect. cap. vlt.
scribit nonnullos citra manifestum pulmonum vicuuphthisicorum more decessisse, qui primum flaua quaedam non acria, deinde purulenta, tandem etiam pulmonis particulas exspuerunt , sine omni cruore, aut hoc admodum exiguo. Hos simili affectu laborasse censet, qualis in externis partibus aliquando conspicitur, ubi cum putrescente humore pars corumpitur & pus aut fames ab ea emittitur, nullo cruore mixto. Etsi enim in talibus neque vas ullum ruptum sit, neque aliunde etiam humor in pulmonem effundatur: tamen ob innatam debilitatem Scris humor colligitur in eo, qui tandem pulmonis substantiam corrumpit , & ulceri simile quid inducit , unde merito ad phthisin hic effectus refertur. Hos Hippocrates eph, Ac & -lvvsemhappellat s. videm. text. To. de quibus postea dicemum Z te Inter caussas externas , quae proximae & solae pulm nem corrumpere & in eo ulcus excitare possunt, est primo contagium S unde recte ab Aristotele , .problem. . &a Galeno,i.de disser. febr. cap. h. phthisis inter morbos comtagiosos refertur, nec tuta satis cum phthisicis conuersatio habetur , cum illa , quae phthisici exhalant, ab aliis cum aere in pulmonem attracta similem in eo dispositionem inducant, & hinc ulcus ac phthisin excitare valeant.Deinde lepus marinus,& si quae sunt alia venena, quae occulta proprietate pulmonibus aduersa sunt,eosque
exulcerare possunt. Media- steliquae canspe omnes siue int siue externae mediatae &rss. remotiores vicer.pulmonis caussae sunt. Inter mediatas seuiseterna. antecedentes viceris pulmonis caussas, sunt humores vi
tiosi in corpore collecti, qui ubi postea vel a capite , vel aliunde ad pulmones confluunt, vasa in iis aperire pulmonesque exulcerare valent. Pertinent huc & me ses suppressi, de quibus Hippocrates , libr. I. de modi his mulier. Nonnustis multori cum stat menses duorum mentium
Paetio in uteris e teruci, ubi intercepti fuerint ad pulmem
264쪽
De Pulmonis ulceribis, O Phthisi. x v
etem feruntur, eademque omnia his contingunt, quae in tabe
dicta sunt.Quo facit corporis constitutio ad phthisin procliuis , qualis est illorum , quos Hippocrates , ψιμωhic reae, faunis, appellat 3. epidem. comm. 3.trat. o. qui ut Gale nus in commeui. O I. idem. comm.I. text. I8. θ 2.de tempetam.c. 6. explicat, adeo angusto sunt pectore ac restricto, ut a tergo in more alaru promineant operta scoptula.Praesertim si ob substantiae mollitie & haereditariam constit tionem vitiosam, de qua antea diximus,plurimum in ipsis excrementi colligatur. Sunt etiam ad phthisin procliues, quibus caput facile impletur, quodque ad spiritus organae multas destillationes demittit. Atque hae duae caussae si in unam coeant, thoracis scilicet figura & capitis imbecillitas , eo facilius iis, quibus obtigerunt, tabem indu
Externae sunt aer vel nimis calidus, resoluens mate- Externa, riam acrem in capite,ut ad pectus defluat; vel stigidus co- stringens & exprimens, aut vasa pulmonis densando re angustiora reddendo,ea ad rupturam aptiora efficiens aut etiam tussim vehementem,qua vasa pulmonis rumpuntur, excitas. Imprimis vero aer autumnalis, qui sua inaequalitate frigoris & caloris acutas & salsas destillationes m uet, & ad phthisin propensos insigniter offendit. Vnde
Hippocrates, 3. Olaro. scribit: Autumvum tabidis noxium esse, O ibidem aphor. 13. Aestate sicca S aquilonia, autumns pluuioso ct australi oehementes capitis dolores in meme lasses O raucitates O grauedines, nonnuli, etiam abes expectanda: ct xx Autumno aestiuos etiam multos morbos O febres quartanas ct erraticas inquam inter cutem,phthisim fieri. Quo
pertinet & regionum constitutiones,quae Sigidae & hum eae,huius effectus germanae sunt,ut Aretaeus,lib. Tela sign. Oca f. diuturn. cap. 8iloquiturii sumi metallorum, & mora intecubus subterraneis.Deinde cibi potusque acres & salsi, qui caput vaporibus eiusmodi replent,& alia omnia,Ob quae excrementa acria in capite generantur & pulmoni
communicantur.Praeterea caussae omnes quae vasa pulmopu rumpere & aperire possunt, thoracis contusio, vocis
Dia intantio , α similer, thoracis vulnera P*nctrantia.
265쪽
x so Lib. II. Part. II. Cap. XLI.
Vnde Hippocrates, lib. de aere aquis O sic. tabem etiam frequenter a partu contingere scribit. Violentia enim rub turis & vulneribus prehenduntur. . Pertinent huc aphorismi Hippocratis, g. Aphori . is.. Mabscisi. sanguinis exspuitiones, tu febres acutae,alng aebi hi, sed praecipue nunc disti. Per ram imus autem & adolescentes & iuuenes intelligit, ut ipse s. aph.y. explicatidum
scribit: Tabes in maxime aetatibus sit, cuae sunt a decimo octous ad tricesimum quintum. Non quidem , ut Galenus, theomment. explicat, secundum aetatis naturam, sed ex acci
denti ipsius quopiam , quia scilicet vel vulnus acceperint, vel contusi sint, vel saltauerint, vel vehementius & contentius vociferati vel refrigerati suerint, vel humi cubauerint, vel plenitudine nimia aut eiusmodi occasione alibqua in sputu sanguinis inciderint. Ad sanguinis vero sputum tabes censequitur. Quibus & hoc addi potest, quod hac aetate sanguis abundat & a calore funditur, humoresque acres cumulantur,unde sanguis abundans & calidus vasia rumpere, & humores acres a capite in pulmones elapsi eos erodere possium Disserenti Dissere- Differentias tabis quod attinet, eas quidem nonnullit phthi plures recensent: verum proprie & in specie dictae tabis, de qua hic nobis sermo, tales differentiae non sunt, qua
omnem corporis contabescetiam,extenuationem & siccitatem, a quacunque caussa profectam, comprehendit. Ob rationem tamen non praetereunda videtur differentia, quod phthisis alia ortum habet a catarrho a cerebro ad pulmones defluente; alia citra hunc ex vasorum pulmonii ruptionderosione, vel pulmonis aut pleurae inflammatio ne suppurata, signa diagnostica.
Signa Signa & notas huius mali quod attineticum ulcus psssphthisii monis & phthisis saltem in principio curationem iusti
ivra en' piat, confirmata vero & inueterata non curetur, & isci
pientis & perfectae ac desperatae phthiseos notas per phctas habere utile est Incipientis autem phthisis signa seph tussis diuturna & sputum rotundum diutius appaxopi
266쪽
inod materiam crassam a calore excedente in pulmone condensari indicat,quae temporis tractu acredine acquis ij pulmonem exulcerat, ut ex Galeno, S. idem.comm.3. t
videre est. Interdum aliquid cruenti relicitur, & hoc subsistente sordidum & purulentum aliquid. Corpus totum extenuatur ,& nullum post cibum sumptum corpori robur accedit, febris adest lenta & continua. Quae signa omnia confirmantur, si Oh os, illa corporis daspositio, de qua supra dictum, adsit, aut familia illa phthisi obnoxia sit, parentesque vel fratres aut sorores phthisi peri rint. Praecesserunt caussae, quae pulmonem exulcerare posssunt, sputum sanguinis, destillatio acris & salsa diu pers uerans,& aliae caussae supra propositae. perfecta autem Phthisis ex iisdem signis cognoscitur, Slana sed iam euidentioribus & augmentum sumentibus. Si phthisis iquis enim vel plebeius hominem viderit pallentem,imbe- persecta,
cissem, tussientem,macie confectum,hunc vera phthoe laborare pronunciativi Arellaeus I. si n. O ca diutur,. . scribit. Cognoscitur nimirum perfecta phthisis ex pulmonum ulcere, bre lenta, continua & hinc sequente totius corporis macie & extenuatione,ac difficili respiratione. Viceris autem pulmonis signum est pus per tussim re- Slanumiectum.Vlcere enim serpente ac sordescente pus excerni- vicem tur. ac sputa sordida reiiciuntur,quorum,ut Aretaeus , loco pulm- .loquitur,insinuae prope sunt species, lividorum, acrorum, ii bpurorum ac sincerorum, aut pallido alboque,aut adho O viridi
mixtorum, latorum,rotundorum,durorum Tutinosor aut rarorum diffluentium,aut odore carentium aut foede olentium. a
vero pituita crassa & ipsa puri similis est,imo catarrhi in- terdum in pectus delapsi, praesertim in iuuenibus, deducuntur ad quandam consistentiam puri similem, unde obputredine fiunt febres, & corporis macies sequitur; phthiasis tame reuera non est,cum caro aliqua regeneretur:asi
stus hic a vera phthisi discernedus est. Vulgo docetur,pituita a pure duobus discerni,primo, quod pus vel per se vel certe igni & carbonibus iniectu foetidu odore reddat, qui in pituita non deprehendatur. Deinde quod pus in-quam tepidam proiectum descendat, quod pituita cruda
267쪽
non facile faciat; agitatum quoque facile dissoluatudiquod a pituita e capite delapsa, & in pectore concini
non accidat, quae ob lentorem non facile dissoluitur. Verum Aretaeus, loc. allig. hanc explorationem non ita necessariam esse existimat, sextatqui inicunque aut lavi, aut aqua humiditates hac explorat,ac notat,buec videri haudita multum phthoen dignoscere. Nam, Ut addit, visio quoli bet alio sensu certior est, non modo iis , quae reiiciuntur
intuendis, sed & aegrotantis specie consideranda. Si qui enim,ut antea dictum,vel plebeius hominem viderit palalentem , imbecillum, tussientem, macie confectum,hunc reuera phthoe laborare pronunciat. Neque ut in aliis , tiam partibus, omne pus foetidum est, sed in ulceribus saltem sordidis. Ideoque Hippocrates non omni phthisi sputum grauiter olens tribuit, sed laethali saltem ac Vernicio , s. aphor. D. Sunt tamen graveolentiae quidam gradus. Raro omnis foetor a vera phthisi abest, quod vel anhelitus foetidus testatur , ipsique aegri exspuentes fere grauem odorem percipiunt et maior tamen est graveolentia in lethali phthisi. Febris est continua, lenta, putrida, ut supra dictum, quae tamen noctu exacerbatur & emicati Totum corpus absumitur re extenuatur. ibus accedunt& alia et Tussis est molesta , qua qualia memorauimus rhiiciuntur. Respiratio est dissicilis, non solum ob facult tis imbecillitatem , sed & quia bronchia pulmonis obstruuntur, tum ob puris copiam, quae ab ulcere in ea transmittitur,tum ob multa excrementa, quae in pulmo ne debilitato colliguntur. Quibus accedit quod ipsum viscus ulcere debilitatum & saepe magna ex parte conet sumptum materiam collectam satis relicere non potest. Pulsus inaequaliter sese habent, modo sunt languidi,moedo sunt celeres, nunc duri, nunc molles : molles quidem ob materiam humidam arterias humectantem,duri autem ubi calor exsiccauit. Saepius etiam subdunt phthisici , ob facultatis naturalis debilitatem . quae & naturales humo
res & excrementitios retinere nequit. Malo tandem conet
firmato inueteratoque pus in dies magis foetidum reddiettur, re saepe putris Pulmonum poruo, & bronchiorOM
268쪽
De Pulmonis vicet se Phthisi x s s
ae vaserum pulmonis ramenta aut crustulae quaedam tuos teliciuntur. Fauces, ut Hippocrat. l. de intern . ect. Abelsono implentur & veluti per arundinem sibilum redadunt. Tandem capilli defluunt, ob alimenti corruptionem & penuriam .,Vngues incuruantur, absum pia carne, quae in summis digitis existebat, unguesque firmabat. Malae liuescunt, nisi quod post sumptum cibum fit, vaporibus sursum eleuatis, rubescant. Pediculi
copiose generantur ob alimenti corruptionem. Extrema& pedes calore languescente intumescunt. Superuenit de nique his omnibus diarrhoea ex retentricis ventriculi de intestinorum imbecillitate, imo & humorum Corruptione. Nonnulli etiam ante mortem mente vacillant,sed sine aliqua furoris commotione. Atque ita tandem ob febrem, sudores, alui profluuium, consumpto toto corpore, sputoque ob virium imbecillitatem retento, mors sequitur. Prognostica.
t. Omnis Phthifis grauis & periculosus morbus est, Praenotatum ob caussam , ulcus scilicet pulmonis, quod curatu ilica.est dissicillimum , tum ob symptomata & quae id consequuntur, brem,totiusque corporis consumptionem. Est
Vero ulcus pulmonis curatu dissicile, non tam ob pulmonum motum continuum, quam . quod sanies & pus in molli & spongiosa illa carne haerens citra tussim expurgamri nequit, a pulmones in dies magis laeduntur. Quibus accedit, quod medicamenta integris Viribus tanto intem uallo ad pulmones non perueniunt. Reddit quoque febris adiuncta & hanc sequens corporis consumptio curationem dissicissem. Febris enim & macies corporis hiansectantia requirunt, quae viceri nocent:contraiulcus dete
gentia & siccantia postulat, quae adiunctae febri & corporis consumtioni non conueniunt. Hinc Gal. s. meth.med. e.
8, concludit,quod rupto in pulmone vase, nisi statim,antequam phlegmone accedat, vicuo serietur, exigua sana
xionis spes supersit. Licet enim diligentia adhibita ulcus interdum siccetur, & labris eius nonnihil induratis, &quasi callo obductis spes aliqua affulgere videaturitameniqui occasione callo decedente malum recrudescit, ut idd
269쪽
i. Etsi vero phthisis,si ulcus sit profundum & diuturndplane incurabilis , quae vero ab ulcere i paruo & non diu turno prouenit, & ipsa curatu dissicilis est : non tameti plane incurabilis est, si mature ei conuenientia remedia adhibeantur,& passim exempla curatorum phthisicorum a
Medicis annotata reperiuntur, quorum aliqua collegit Ioh. Schenck. Isq.I s. I*6.de qua re infra in quae stione dicetur.3. Est praeterea phthisis saepe malum diuturnum & quod
in multos annos protrahitur. Refertque Avicennari lib. sen. IV. tract. s. c. I S. se vidisse mulierem phthisicam vixisse circiter viginti tres annos : & Matth. de Gradibus , in v. Rhas cap. g. aliam mulierem phthisicam , quae circa HS
num & ignem quotidie occupabatur, plus viginti octo annis vixisse scribit. Cuius rei exempla alia apud alios
Medicos occurrunt. . Phthisis ex ulcere,ex erosione in pulmone facto, sere insanabilis est. Nam longiore tempore ad hoc vitium codirigendum opus est,Vt Galenus,s. meth med. c. 8.S Zq.docet. In tempore autem longo alterum duorum fiat necesse est. vel enim, si ulcus vehementer exsiccare conamVr, antequam acrimonia humoris satis obtusa sit, id non consequimur; vel si humoris acrimoniam corrigere studemus, sordidum interea fiet ulcus & incurabile. s. Hippocrates,r. prorrhiex signa proponit,quae in comualituro apparere debent. Eum, inquit, qui probe liberari volenoportet facile sputum per tussim reiicere, idque abbum & aequale & eiusdem coloris & ἀψλέ---. Quod vero a capite defluit,oportet ad nares conuerti, (ne scili Cet malum ex assiuente in pectus humore augeatur. Fh brem autem non inuadere putridam scilicet noctu Su*coenam prohibeatineque sitim faciat. Aluus autem quoti die deiiciat,& id, quod egerit, durum sit, ( seu consistestis mediocre non fluidum) copia iis, quae assumuntur, responet deus.Hominem vero ipsum quam minime extenuari con uenit. Pectus autem quadratum & hirsutum, cuius o cartilago exigua & admodum carnosa est. In qsso haec omnia inueniuntur, maxime superstes erit: in
270쪽
De Pulmonis ulcera es phthisi et i i
reto nihil horum habet,interitui proximus est. δ Nimirum sputum, quod phthisici expuunt,vel per se,
vel carbonibus iniectum grauiter olet, & capilli defluunt, bericulosum signum est, s. aphor. n. quod magnam codiist thonem in substantia pulmonis, & alimenti penuriam vel corruptionem significat. Superueniente autem alui fluxione tabidi moriuntur,& in propinquo mors est, ibid..tb.11. quam & facies Hippocratica dicta,r .mgn. descripta
Quod idem docetur, lib.x.de morbk.Siquidem eqvit,stutinuo, iam capilli ex capite huic defluunt, eaputque velut ex morbo nudatur, ct super prunm ecpsenti sputum grauiter olet, hunc intra breue te vi periturum asseritur,ct ex alui profluuio periturum. Vbi enim iam pis circa cor computruit, id prunis impositum nidorem exhalat, in una incalescens cerebrum fessuginem emittit, quae aluum ciet i cuius rei indicium est , quod capilli e capite defluunt. Hunc, cum ita habuerit,non curato. Quo loco Autor fluxus alui phthisicis superuenientis unicam caussam ponit humorem salsuginosum e capite defluentem; Verum frequentior huius symptomatis caussa est viriummaturalium summa imbecillitas ,& interdum etiam acri sanies & pulmonibus ulceratis resultans. . A puris sputis phthisis & fluxio : cum vero sputum
retentum fuerit,moriunturi . h.16.Tandiu enim,ut Galenus,in comm.additi phthisici vivunt, quamdiu extussire, &per sputa pulmonem expurgare possunt. Vbi vero intus ipsa remanent,respirationis obstruuntur viae & aegri sus
secantur. Indicationes.. Cum ergo phthisis malum tam periculosum sit, matum Iniueaure ei occurendum. Et quamuis incurabilis plerumque Vire liorum sciaeatur,tamqn aegri sine auxilio non limi relinquendimum pon solum, quod Averroes dixit, quandoque monstra in Medicina fiant,& qui desperati videbantur, sanitati resti-xutos fuisse,sed etiam nonnullos, licet non plane conua- rnt,adhibitis idoneis medicamentis, vitam diu protra MD,historiae medicae passim annotatae testentur.