장음표시 사용
291쪽
1 6 Lib. II. Patii, II. Cap. XV.
eidis & lipothymia, tandemque post ultimum vomitum
exspiraret. Corpore aperto deprehensum est vulnus petdiaphragma & pulmones penetrasse, & quidem dia phragma transfossum fuit in ipso nemeo circulo. Pubmonis fere nihil repertum est in sinistro latere confosso cum proculdubio is correptus cum pure reiectus fuerit Exigua saltem particula aderat costis adnata. Ventriculuc totus ascenderat in sinistrum thoracis latus , & cor cum capsula sua depulerat in dextrum latus , ubi & vivus ille post acceptum vulnus iubebat obseruare pulsum cordis Cor aridum & babefactum erat, copiosa autem aqua in capsula cordis. Omentum & pancreas totum & sere cidi
D;-his Habentur autem diaphragmatis vulnera sanabilia,si salagma se tem pars carnosa diaphragmatis sauciata & perfossa fuit, vulnera etsi conglutinatio sit dissicilis ob perpetuum motum dia- quomodo phragmatis. Si vero in neruosa eius parte vulnus sit, infini fa- salubre habetur. Verum Galenus, S aphorism. 18. docet nabilia. etiam neruosarum partium vulnera, si non sint magna, quandoque sanari posse,& proinde re diaphragmatis vulinus in parte neruosa , si magnum non sit,consolidari ali quando potest.
Exemplum talis vulneris est apud Hippocratem, s. M. Cum enim Tychon in oppugnatione circa Datum catapulta vulnus in pectus accepisset, paulo post paruus rib. . . svi ei aderat cum perturbatione. Videbatur autem Medicus,cum lignum'eximeret, circa septum transuersum ha- . stilis partem aliquam reliquisse.Primam noctem implac, de egit,sub diluculum melius habere visus est. Pra dictum est, conuulsione jaccedente celeriter periturum. Poster
die implacidus insomnis egit, & sub tertij diei exortum
conuulsione tentatus tum temporis mortuus est.
Ratio cura ui eadem est , quae pulmonis & mediastim
292쪽
CAPUT XV I. D. Pleuritide , seu insammatione phura
Iorum thoraci . N F L A M M AT vR saepe & pleura seu membrana costas succingentamusculique intercos ales;quod malum Graecis pleuritis dicitur, & pleuritici,qui inflammatione pleurae laborant. BAesvi, etiam antiquis dicuntur qui ex lateris aut pulmonis inflammatione, repente diff- cultate spirandi suffocati latera liuida habent, tanquam plaga percussi aut siderati. Hippocrat. I. derat. Rictus hi
atui. aphor, etsi . . & in coacu mitra dimidium. In pleuriticis
enim , si subito dis cultate spirandi suffocentur, ut in peripneumoniacis sanguine inflammationis in cutem diffuso liuor fit, totumque latus, in quo fuit inflammatio,post mortem liuescit, eodem modo sicuti in Apoplecticis de tapilepticis idem interdum accidere videmus. Est videlicet pleuritis,eaque vera & exquisita (nam diu ri & notham insta. de dolore lateris dicetur inflammatatio membranae costas succingentis , quae quandoque puI-moni communicatur, ex affluxu sanguinis per ramos seu venae cauae ascendentis seu Qvvu, eo impulsi ortum habens , cum febre continua acuta, dolore sateris pungente , tussi,pulsu duro,celeri ac Sequenti & dissicultate spirandi. An vero pleuritis etiam fieri possit, sine notabili,& manifesta inflammatione pleurae, dicetur infra quaestrio
ne i. Sub pleuritide recte etiam comprehenditur inflammatio musculorum με πλινμGp aesutim internorum,obpleurae ex vicinia consensum, Datur deinde & notha pleuritis alia quaedam,quodammodo talis,sed de ipsa vera inflammatio, rationet situs, 3c partis affectat saltem notha,quando sanguis per ramos ve 'ae axillaris in extrema thoracis sparsus,in musculos illos externos, qui costis & musculis 'te Al mis, extra incum lint, illabietur aequae ob communitatem propaginum v
293쪽
narum externarum & internarum , ( cum interiorum v narum extrema foras emergant, & externarum ora intro
subeant) siepet in pleuritidem veram permutatur. S luis F. , inlae autem pars in pleuritide afficiatur, an sola selli a diaetu pleura, an vero etiam pulmo, & antiqui & recenti in pthisia res dubitarunt, diceturque de eo infra, quaestione 1. viruidri rem hic breuibus complectamur, statuimus, non quidem in omni pleuritidesnecessario pulmonem assici, semper tamen fere hoc accidere, ubi superior pleurae pars asscitur. Est enim pleurae cum membrana pulmonis communio , & praecipit e versus collum , & circa eXortum asperae arteatae per fibras multas cum pleura pulmo cohaeret,
Imo,ut supra d. 1 f. dictium , scribit Nicolaus Massa,in subintroduti. mat.c. 1'. se fere semper inuenisse adhaerentiam pulmonis cum pleura, & non sine dissicultate partes superiores pulmonis a pleura separari.Itaque facile fieri potest,ut si languis in pleuram praeter naturam influat etiam simul in pulmonem effundatur.Atque tum sanguis & sputum , quod tussi reiicitur, non tam a pleura,quam a pulmone simul affecto prouenit. Si vero inferiores pleurae partes assciantur, non necessarium est pulmones simul affici, cum ibi nulla pleurae & pulmonum si communio.
s .esimis autem iussam mationis pleurat , ut omnium aliarum inflammmationum, caussa proxima sanguis, siue sincerus& purus sit,siue humores alios admixtos habeat,qui e vasis thoracis loca haec nutrientibus, ex surculis scilicet &ramis venae cauae ascendentis , per ramum subalarem, VP viasque mammarias quibus nutriuntur costae quatuor su- , periores,vel ex ramis,quibus reliquae octo costae inferiores nutriuntur , eo effunditur. Refert tamen VesaeliuS , lib.3.c.γ.de fabrica eo .humiani, se in quibusdam codiporibus talium constitutionem venae a i us reperisse, ut omnes thoracis costae ab eius ramis nutrimentum accipere potuerint. Sed pleuritidem nonnunquam a sangui ne ex arteriis quibus membranam hanc destitui non recte sentit Mercatus quae venas hasce comitantur, in membra
nas effuso excitari posse ivero alienum non videtur. Phquentius
294쪽
ollentius tamen humores calidi, tenues , biliosi & acres sanctuini permixipleuritidem pariunt, aut aliorum humorum sunt Vehiculum s cum vasa quae membranam hanc pertingunt,sint parua psaque membrana densa. Asola v to bile,pitusta vel melancholia pleuritis non generatur.
Est enim pleuritis incammatio cuius caussa proxima . est sanguis,& proinde sine saguine reliqui humores pleum ius is es.ιtitidem non excitant, etsi sanguini pleuritidem parienti m. admisceri possunt, ut ita sanguis inflammationem pro- ehbAaducens modo purus sit,modo bilem,vel pituitam. yel mem sola/Iou-lancholi m admixtam habeat. Quanquam vero Gabi. aph. ritidem si scribi , pleuritidem alia cum flauis & tussis sputis esse, nonge- eamque ex biliosis humoribus ortum habere ; aliam cum Veranspumeis, eamque ex pituitosis prouenire; aliam cum nigris, eamque ex melancholia, aliam cum cruentis, eamque ex sanguine: tamen id saltem accipiendum est de humore vitioso sanguini permixto , euius signa ex sputo deprehenduntur. Postquam enim ubi pleuritis coqui incipit, non sanguis crudus,sed alteratus & in substantiam
albam redactus reiicitur: Si sanguis is laudabilis sit,copiaque potius 'quam qualitate peccet, in principio quidem
sputum tenue rubrum relicitur,paulo post vero album. Si vero alius humor admistus sit, quem natura ut mox dic tur,praecipue expellere nititur, non plane album , sed fi uum vel alterius coloris,pro humoris peccantis ratione.
Caussas remotas quod attinet,aliae materiam suppedim His. r.
tant,alite eam voment,ut ad pectus fluant,faciunt.Antecedens caussa materiam suppeditans est cacochymia , vel plethora seu in toto,seu in parte aliqua. Et quidem frequentet pleuritis generatur, cum vitiosi humores in venis febres continuas accendunt, quorum pars ad thoracem effusa pleuritidem facit. Natura enim animalis saloti intenta non solum perfecta coctione humores vitiosos e corpore expellit, & perfectas crises in stituit,sed quandoque etiam vel copia, vel prauitate hummorum stimulata initio tales humores aggredit . Et quidem rectissime agit dum tales humores plane emscit atque exterminati ii tamen quacunque de caussa id S prae
295쪽
18o Lib. II. Part. II. Cap. X V I.
praestare nequeat,a conatu suo non statim desistit, sed ut vasa communia & cordi vicina, regiam csasi corporis se de & vias publicas,ab humoribus Vitiosis repurget,ad mi nores venas & partes priuatas ac remotiores eos depelliti
quae si sint ignobiliores, ut glandulae sub cute & ipsa cuiatis, ea suum finem assequitur, & id in aegri commodum cedit. Si vero quacunque de caussa tu partem aliquam n biliorem, aut quae nobilem iniconsensum trahere possit, materiam detrudat, fine suo frustratur, & febris inde non leuior,sed grauior ac periculosior redditur. Qua de re insignis est locus apud Hippocratem, lib. g. de morbis. Quie-
quid,inquit, in morbo copia abundat, dum turbatio in principiis contingit,ad locum fertur, in quo plurimum superat. Iaturbatione autem amplam capacitatem nactum secretum vorauitur,ct corpus e macit, aut tu aliqua corporis parte adhaerescens una cum alio tumore, qui in alio loco est dolorem Ogalorem exhibet. aeuod mero incalescit,reliquum etiam corpus
ealefacit, ex eoque febris contingit freque ex bili, pituita Osanguine ortis , quae calidissima existunt, Et si quid horum in
aliquam corporis panem incubuerat,plerumque inde morbus nominatur, O appetiationem habet.
Febret Itaque etsi antiqui fabres, quae pleuritidem, ut & an- p 'μrat' ginam,peripneumoniam & similes partium internarum , inflammationes coniunctas habent,pro h mptomaticis amy- nouerint,vi symptomatum more inflammationi,ut morbo primario, succrescere crediderint,adeo quidem, ut referente, .aph. 3.eos,qui propter lateris aut pulmonis, aut alte
eius eiusmodi partis inflammationem febricitarent, iam non febricitantes appellauerint, sed pleuriticos aut phripneumonicos, aut similibus aliis nominibus nuncupauerintstamen si quis re diligenter perpendat, animadueritet,non febres ab hisce inflammationibus, sed potius inflammationes istas a febribus eo,quo dictum,modo suam originem habere. Experientia enim testatur:quod pleurbiis & eiusmodi aliae inflammationes non praecedant se brem ; sed febris inflammationem, aut certe sebris simul
cum inflammatione incipit, animaduertimusque mathriam inflammationis cussam non in parte inllammata fiet
296쪽
ram consistere & calarem p. n. a se diffundendo febrem accendere, sed uepe vagam & quasi turgentem hinc inde vagari: id quod ex morborum , iqui febres hasce comi
tantur, commutationibus patet, quod ex pleuriti de & p ripneumonia angina fit, ex peripneumonia phrenitis,materia ex una parte in aliam translata,vi ex s. h. IC. in Adph. II. ct i5.Videre est. Atque hinc sepe accidit:vt init mationes tales aliarum febrium acutarum more per unia uersales evacuationes & cristes soluantur,& coctionis ii morum signa in urina conspiciantur. Et tales pleuritides sunt plerumque emquae aliorum pidemiorum morborum more plurimos corripiunt,& cumalignitate coniunctae sunt,& quae a caussis communibus& malignis ac contagio ortum habent.Vt enim venena alia aliis partibus infesta sunt: ita materia maligna, quae morbos epidem1os parit, nunc huic nunc illi parti magis
infesta est,& nunc pleuritidem,nunc anginam,nunc phr nitidem,nunc dysenteriam, nunc alios morbos gignita Ad pleuritidem autem excitandam, cere possunt om nes caussae, quae ad plethoram & cacochymiam genera dam faciunt,ut suppressae sanguinis consuetae euacuationes per nares,menses haemorr.item humorum vitiosorum
qui ad articulos depelli vel per ulcera inueterata Quacuari solebant,retentio & alui fluxus intempestiuase detentio, sicut ex dysenteria intempestiue suppressa pleuritidem excitatam suisse saepius obseruatum est. Et in summa sex
rerum non naturalium usus immoderatus, qui plethoram& cacochymiam excitare valet huc pertinet.
vi autem seu sanguis abundans,seu vitiosi humores ad pectus fluant,& actu ad pleuritidem excitent, est pectoris debilitas ad materiam assiuentem facile suscipiendam
apta,vel a primo ortu vel a morbo aliquo con acta 3 calor aut dolor attrahens. Huc faciunt, quae sanguinis ad la tum aEuxum concitare valent ictus, casus, contusio phctoris,vehemens exercitiu, aestus humores fundens,frigus
' primes, ni mera oris ingurgitatio potus frigidae pra
Lipue post exercitia, flatus Aquilonij post Austrinos Phor. i. corporis post sudorem in acre frigido denudatio.
297쪽
D . an. Pleuritidis differentiae a nonnullis plures rqcensentur, m. praecipuae,& quae ad curationem aliquid faciunt,sunt,quae sumuntur a loco assecto & caussis. A loco affecto & do
loris situ ex x. de rat. victo in acui. t. Io. O n. diuiditur. pleuritis in ascendentem, cum dolor ad superiora & tu gulum versus extenditur, & descendentem, eum versus hypochondria vergit. Nonnunquam etiam versus dorsum magis tendit,cuius mentionem facit Hipp. lib. 3. de morb.
Ratione caussae secundum sanguinis inflammationem parientis varietatem est differentia. Sanguis enim modo purus est,modo ei bilis, quod plerumque accidit ; modo pituita, modo melancholia admiscetur. Est tamen illa differentia notatu digna, quod pleuritis alia dicitur sicca, in qua nihil, vel parum omnino & nublius momenti exspuitur, non solum in morbi principio, sed etiam in eius progressi siquod vel ob humoris crudit tem, vel eiusdem crassitiem & visciditatem, vel facultatis imbecillitatem, vel doloris vehementiam, vel propter bronchiorum obstructionem accidere potest e alia vero humida , in qua sputum mox circa principium apparere
Signa pathognomonica, quae in omni pleuritide animaduertuntur,ipsiusque ideam complectuntur, & a Gal.
tur,sunt.1. dolor lateris acutus,qualis membranis fieri solet,a sanguine in eam effuso ortus,qui & ad vicinas partes nunc Versus iugulum,nunc versus hypochondria extenditur,quod membrana haec totam thoracis cauitatem inuem stiat. Atque doloris ratione peripneumonia a pleuritide discernitur,& in peripneumonia lota lateris dolor est exieguus vel nullus; quod tamen tum solum verum esse putat Platerus,cum pulmonis interna magis quam externa in flammantur. Si enim ad externa usque extendatur ingam matto , non solum fibris , quibus succingenti membran*Znnectuntur pulmones, contractis, sed & inflammatiopsi succia
298쪽
succingenti membranae communicata dolores in latere 'excitari existimat.1. Febris continua acuta , ex phlegmone iti loco cordi vicino accesse,saepe Vero ex natura sua talis & ante phleg- monem orta, quae tamen accedente pleuritide& inflammatione rursum ab ea incrementum sumit atque augetur. Atque febris haec plerumque tertianae typum obseruat,
quod frequentissime pleuritides a sanguine bilioso ortum
s. Respiralso dissicilis,frequens,parua,quia ob inflammationem & dolorem instrumeta respirandi satis diste di nequeunt. Itaque cum usui magnitudine satisfieri non possit , defectum in magnitudine per celeritatem & se quentiam natura compensare studet. Et ob dolorem natara cogitur,ut ad secundam respirationem statim pergat, cum prima, utpote nimis parua sui satisfactum non sit. Nam velocitas non ita dolorem parit, sicut dilatationis magnitudo s cum haec motus vehementia partem dolentem distendat, illa breui tempore motum essiciens adquietem festinet. . Pulsus est durus, paruus & frequens, obtensionem arteriae, & quia membrana dura & densa inflammata non permittit arterias ita distendi,quemadmodu calor & usus id requirit. Ideoque pulsus fit celerior & frequentior, atque ea pulsus differentia oritur, quae a Medicis serrina nominatur, eo quod, dum pulsus tangitur, serrae dentes repraesentat, cum alia pars attolli, alia non attolli vi
s. Tussis aegro valde molesta est : quae accidit tum ob tumorem,membranam, se costas succingit, occupantem, qui cum minus liberum spatium, in quod distendantiae, spirandi organis permittat, natura ad expelledum id,quod impedimento est,insurgititum quia portio aliqua materiae pulmoni communicatur,quae cum spus Der tussim exce, nitnr. Et quia initio a loco inflammatio parum exit, plexumque initio tussis sicca est, postea humida, materia copiosiore penetrante, sputumque coloratum & cruentum
3pp.ret. Quando autem pulmones simul inflammantur, magnε
299쪽
18 Lib. II. Part. II. Cap. XVI.
magna materiae pars e pulmone prouenit. Quod autela sputum a pleura in asperam arteriam proueniat hine per tussim excernatur, de eo dicetur infra, quaest. 3. . Atque qui haec signa pathognomonica diligenter in con spectu habet, cile veram pleuritidem ab aliis affectibu, omnibus, qui cum ea similitudinem habere videntur, di sternet. Neque enim ullo alio morbo omnia haec simul rhia se reperiutur. In notha quidem pleuritide, quae fit ab inflavi is, his matione musculorum intercostalium & exterhae partiuria, hi thoracis, febris vel nulla adest,Vel non adeo acuta: tussis, diu dif- nisi forsan aliquid a capite destillet, est nulla, & nil, praearentia. sertim cruenti,excernitur. Pulsus non percipitur adeo tensus & durus: dolor est mitior, iisque pulsans, non pungens, & neque ad iugulum, neque ad inferiora extenditur, Iocusque manu pressus dolet; nonnunquam & dolor foris apparet,qui suppuratus per cutem erumpit, teste Galeno,s.de loc.a ecl. c. I auadoque tamen accidit,ut in vera ple ritide phlegmone versus exteriores musculos ob magnitudinem tendat, ac dolor etiam extra percipiatur, atque ita pleuritidis nothae speciem prae se ferat ; cum tamen internae inflammationis saltem incrementum sit Itaque ad
alia signa,ne fallamur, simul respiciendum. Si dolor a flatibus inter musculos intercostales & membranam conclusiis ortum habet, & si aliquis sensus punctionis adsit, nulla tamen adest febris, nulla tussis, nulla Pleuri- sere respirandi difficultas, dolorque sere est vagus, nequet ii S perpetuus, sed per interualla recurrens, & saepe de In per neu' parte in aliam transit. 'p' R Inflammatio vero pulmonis,seu peripneumonia Val q ' similis est pleuritidi; nullus tamen, si solus pulmo iust in metur, dolor in eo ,rcipitur, vel exiguus, & nullo momis me do pungens, isque non in lateribus, sed in medio potissim' ' - thoracis; pulsus etiam non est durus, sed laxus & vn o sus;difficultas spirandi maior, ut aegri saepe recta ceruicq h. spirare cogantur. OH Mik Ab inflammatione diaphragmatis dissere,quod dolor disseren- latere non urget, sed extrema costaru ad fine sterni dolcxi, M. ventris I pars,ubi diaphragma est, turget, delirius ad*st
300쪽
iis mediastini inflammatione dolor non ita in lateribus
percipitur, neque est extensus. Inflammatio epatis, quae etiam habet quandam cum . pleuritide similitudinem, ita ut Siculus Medicus,vi refert Galenus, s. de sic. assere. cap. 3. dum Lam experiretur, pleuisticum se factium existimarat , a pleuritide differt loco, AT
dolori qui perpetuo est iti dextro latere, & circa dextru Histia. hypochondrium collectus, neque is pungens est,sed grauans, tumorque infra costas nothas percipitur pulsus est undosus, non tensus, tussis est minor & sicca , respirandi discultas quoque minori urina est citrina, nigra, alui excrementa sanguinolenta. Quis autem humor pleuritidem pariat, tum ex signis . humorv viii uehsalibus,tum ex iis, quae pleuritidem comi tam. si tantur,& praecipue siputo cognoscitur, cum quo tussi rei im pseu gig-citur pars eius humoris, qui inflammationem excitat.Si Vi- dom pata delicet sanguis purus pleuritidem pariat, adest repletio rianum.& tento venaru , maxime circa tempora & frontem,cum sensu grauitatis circa oculorum cauitates, & capitis anteriora,rubor faciei, sputum est rubrum & malum mitius. Si bilis adsit sputum est subflauum, dolor admodum pungens, febris est acuta & ardens, quae fere typum tertianae seruat, sitis est vehentior , pulsus durior & velocior igialiae & anxietudo maior, oris amaritudo , urina citrina tenuior. Sh pituita admiscetur sputum albicat, viscidum P glutinosum est , febris est mitior & minus acuta , quae fere typum quotidianae obseruat & circa vesperam ex cerbatur. Si melancholicus,sputum ad nigrum di liuidum tendit,nisi insignis corruptionis & pleuritidis lethalis sit tradicium , quod accidit,si praecessit sputum rubicundum, P postea nigrum sequitur. Si malignus humor,sputum plerumque e malo Color xum, adest magna virium deiecto , pulsus est languidus,h alia febrium malignarum omptomata apparent. Tempora morbi huius ex sputo praecipue cognoscun- hqravi docet Galenus, lib. de trifcap. 18. Si enim sputum sit um,vel paucum,uel crudum, & cum difficultate reii-