장음표시 사용
301쪽
18s Lib. II. Part. II. Cap. XVI.
tum copiosius nonnihil &post tenue crassius exspuites idque facilius incrementum est. Quod si sputum iam co ctum,id est,album,leue,aequale,consistentiae mediocris, sequod facile reiicitur, apparet, idque copiosius exspuitut latus est. Declinatio tandem, ubi post copiosius sputum paucius reiicitur, & febris dolor, & omnia symptomata remittunt. Cum vero febris, quae pleuritidi coniuncta est
non raro sit primaria, non symptomatica,coctionem hu morum etiam ex urinis animaduertere licebit., Rondeletiu3 etiam, capite altero de pleuriti', signa, qua ta . ratione pleuritis ratione subjecti differat, proponit, quoe ;.is sub lectori perpendenda relinquimus. Pleuritis,inquit, dupitae
MEL est,altera quae extenditur per partem interiorem oravium castorum. Altera vero,quae costam undiquaque inuestit,tauquam pe-
nostium costarum, O in 'traque membrava sit inflammatio.DD. stinguitur autem species ex decubituriam pi aeger in partem assectam decumbere potest, ct non in oppositam,argimento est,asfectum esse in membrana extensa,quae hppofota dicetur,ct lac, si,quia cum in oppositam partem decumbit aeger, pondere materia collectae ilia membrana distenditur magis, ct diuellitur arastis. Illa autem, quae sit in periostio, contrario modo se habet. Nam in oppositam partem dormire possunt, in assebam vera minime. Sed quia haec nota communis es pleuritidi vera Onon verae , ob id aliam notam ad iungere oportet ad distinctia-nem harum. Nam si assectis sit in musculis externis, si digito
premantur, dolorem sentiunt. Suod non accidit his, qui laeflammationem in pertinio habent nisi supra modum comprimatur costa. Fit etiam pleuritis in musculis intercostalibus,qaesperies pulsatione deprehenditur. In multa enum inflammatio
ne costarum arteria comprimitur, praeterquam in inflammatist ne musculorum intercossalium. Hac nota certi rea deprebra ditur , ct in utrunque latis dormire possunt. conueniunt om
ves in dolore punctorio, tu pulsu duro, in di cultate anbeia' cli; febre mero O Juto dissinguuntur. Nam omnes inflamma nones internae febrem habent, sed dolor lateris sine febre, Amateria frigida vel 'tulenta excitari soleta Nulla lusu,*rum herapiatio sequitus si quia materia in parte externa cmtisset
302쪽
iungens, Ditio magis sanguinolenta, vel flaua, vel spumosa
in inflammatioue membranae internae semper adest pauca , aut uulta in morbi processu.Nam in salubribus tantum mox apparet Julum. Verum in inflammatione musculorum intere a sium minor fit resudatio,ob id expuitio minor. In ea parte, qua est in perio odere milia apparet, O resoluimrper insensibilem transsirationem O suciorem , modo mi o sanguininis prohibuerit incrementum. Nam talis inflammatio a pauca materia sit. Prognostica. i. Euentus pleuritidis triplex est: vel enim ad salutem, Progno- vel ad mortem terminatur, vel in alium morbum com-stum mutatur. Vt autem, quis euentus futurus sit,sciamus,vires naturae de morbi componere conuenit. Vires corporis exactionibus corporis vitalibus, naturalibus & animalibus cognoscuntur. Quo enim ipse actiones rectius sese habent, eo maius naturae robur significatur. Morbi conditiones autem etsi plurima signa ostendant; tamen inter ea
in pleuritide signa coctionis & cruditatis sputi primas
r. Hinc crusiae pleuritides morbi diuturnitatem vel mortem coctae breuitatem & salutem ostendunt. Salutem quidem ostendit coctio, quatenus coctios breuitatem v m, quatenus hoc vel illo tempore apparet. Nimirum in omni pleuritide salubri sputum mature coctionem recipere, & in calore ac substantia sese bene habere , ac facilest prompte excerni debet: & quo meliora coctionis signa a sunt,& quo citius sputa apparent,eo citius morbUS terminabitur. De quo Hippocrat.1.aph. ractv pleuritide si stutustatim appareat iis initio intra tertium diem , breuem morbum iudicat, D mero poster iis, longum.
3. Periculosissima vero pleuritis est,in qua nihil exspuitur: ( nisi tamen ita leuis sit,ut insensibiliter vel per sudorem discuti possit. Secundum locum obtinet,atque ita leuior est,in qua ichores tenues saltem exspuuturi tertio loco esst,in qua crais ora apparent ; quarto,in qua sputupefecte Luctum apparet. Quod si circa tertium vel quartum citen Mutingat , morbus vltra septimum non extendetur. . De
303쪽
186 Lib. II. Para. II. Cap. XVI.
. De sputi conditione passim extant aphon apud Ei, pocratem. Flauam bilem sputo admodum permixtam ab parere intra initia, bonii est,si multo post apparet, malum. quia naturam nihil aduersus morbum rebellem tentare si
gnificatur, ter uost.t. . S s. s. Sputum flauum sincerum, aquositati multae permi tum periculosum est; album vero, glutinosum ac rotu
sputum glutinosum be, pleuritidis signum habetur; cum ex igneo calore materiam adurente lentor & viscidis tas contrahatur: idque propterea alibi vhirem, pisα-m c nominat, id est, admodum glutinosum sine coctione. Quod enim coquitur, modice glutinosum euadit. Hoc vero saltem ab adustione lentorem contrahit. 6. Malum quoque est xhineor, id est, aeruginosum, vel admodum viride, & quod spumosum excernitur, 1. pro-guo LM. . Sputum nigrum sincerum pessimum est, a. prognosti. 8. Indicat enim & humoris prauitatem, & caloris natiui extinctionem. 8. Nimirum quo humor mitior est,a quo pleuritis prouenit,eo & ipsa mitior est. Mitior est,quae a sanguine cum bile mixto excitatur. Contumax & diuturna est,quae a pituitoso humore. Pessima,quae ab humore melancholico &maligno prouenit. s. In pleuritide,ubi exsecratio dolorem, tussim ac spirandi dissicultatem non sedat, malum. Copia enim vel malignitas materiae, vel expultricis debilitas significatur,1 o. Qui pleuritide laborant, nisi intra i . dies super ne per sputum repurgentur, iis in empyema fit transmum latio, s. aphorasm. 8. Aretaeus tamen hic interdum viges muna diem terminum constituit: & Galenus, in commessi non solum empyema, sed quamlibet in pus mutatione*intelligit. ' , XI. Materiam autem ad suppurationem tendere dsgnoi citur m eo , quod sputum parcius eiicitur , hec expecto Tandi finis est intra decimum quartum. Et cum fit suppβ TZti omnia symptomata ingrauescunt, dolor,febris , sim
304쪽
esiae siccitas, diis cultas respirandi , saepe. etiam accedunt deliria. ii. Qui vero ex pleuritide empyici fiunt, si in o. di bus repurgentur a die , quo ruptio facta est, liberantur: alioquin in tabem transeuntd. hor.Iτ.is. Pleuritis maxima ex parte die decimoquaito termia satur , aut si non hoc,saltem vigesimo, & quidem si qua to die exspuat aeger album,laruriae quale,idque ter vel quater tussiendo,in septimo terminabitur. Si in septimo taIesputum primum appareat concurrentibus aliis bonis signis, morbus vltra Vndecimum & decimum quartu dieni
1 . Si pardius aeger spuere coeperit,tardior etiam morbi solutio erit. Contra quo citius hgnae mala apparent & i
grauescunt,eo citiuS seser moritur.
is. Praeterea sunt & alia signa, quae adeuentum huius morbi significandum faciunt. Maximum indicium exitialis pleuritidis est, si pulsus summopere durus sit, & praeterea etiam paruus , atque ob calorem frequentissimus. Pleuriticus enim cum tali pulsu nullus sanatus fuit,ut Galenus, . de praefa expulsu cap. s. scribit. 16. Quicunque dolor circa thoracem & pulmonis se dem affigens neque sputi expurgatione, neque alui dei ctione, neque sanguinis missione, neque medicamentis, neque victus ratione desinit, eum in empyema conuerti sciendum est, x. prognos.st .si tamen nulla signa lethalia apparent alias mors expectanda. -
. I . Ad salutem enim terminatur pleuritis vel materiae pseu ita atque excretione per sputum, quae ratio frequen- du D-tissima est & tutissima; vel G posmi, atque discussione,c5- taris ter- pertumque est, pleuritidem biliosam septimo die iudica- minatio. xam fuisse per icterum, vel euacuatione materiae per haemorrhagiam narium,urinam, aluum, sudorem; vel permutetione in empyemasvel, quod rarissimu est, per Himmateriae ad articulos & glandulas,vel parotidas, apb. 38.
S. Hinc fluxus sanguinis e naribus signum bonum est in pleuritide,ut & haemorrhoidum & mensium fluxus. Et Lib. II. T praeci
305쪽
rso Lib. II. Pari. II. Cap. XVI. praecipue si fluxus sanguinis in die critico fiat, & post sta
gna coctionis accidat, bonum praesagit, nec inhibendus nisi vires ad extremum deliceret. Si vero in principio con
tingat ex multitudine materiae a natura gubernatae, & an . helitus difficilis inde minuatur,& febris vehementia cesset utilis quoque est. Si contrarium vero eueniat, & sympto mata non alleuientur contingit plerumque aegrum mori in quarto. Io.Diarrhaeam quidem, quando superuenit pleuritidi vel peripneumoniae, malam esse, 6. h. I s. scribit Hippocra tes : sed hoc intelligendum de pleuritide , in qua instammatio tanta est, ut epate & ventriculo in consensum tracto , nutrimentum non bene concoquatur. Si vero plei ritis non adeo grauis sit,nec epar, nec Ventriculus in convisensum trahatur ob mali grauitatem , aliquando bonum signum est,materia per aluum euacuatas maximes cocti, lnis figna adsint, nec fluxus ab alia causa existat, cuius rei historia habetur apud Valleriolam , lib. I. obseru. g. 1 o. Pleuritidi si peripneumonia superueniat, malum,
.aph. II. Fit enim transsatio materiae ad membrum mobis te. Pulmonis tamen inflammationes, quae ex morbo late-xali permutationem accipiunt, iis, quae ab initio fiunt,
securiores esse, in coacis comm. r. lib. s. secI. E. Vb. .apud
Hollirium scribitur. Quod cur fili, parum constare scribit Hollerius. Desiderius Iacotius vero locum hunc corruptum di pro si ij γ , legendum esse , putat. Forsan vero hoc loco Hippocrates non instituit collationem pleuritidis cum peripneumonia, sed peripneumo' Diae, quae per se incipit, cum ea, quae pleuritidi succedit, Etsi enim bonum non sit, pulmonem inflammari sanguinea latere ad eum delato : tamen adhuc periculosius est, s& per se peripneumonia incipiat. Tum enim toto impetu materia ad solos put mones ruit. Si vero materi pprius ad pectus feratur, in plures partes diffunditur, nec
tanta inflammatio inde excitatur. Quando vero trans; pleuritis snperipneumoniam, dolor laeteris cessat. ni. Si pleuriticus dolor ex sputis biliosis absque ratio ne evanuerit, aegri in delirium incidunt, et . pronrbeth: F Hum
306쪽
uumor enim biliosus sursum in caput trahitur, & tum
urina tenuis atque alba redditur.
xi. Quando pleuritis accidit praegnantibus, periculosum est,siout & senibus ,cum in his ob virium imbecilliatatem & caloris naturalis inopiam materia non concoquatur et utrique vero phlebotomiam & victum tenu(m, euae in pleuritide maxime necessaria sunt,non secith ferat. 13. Pleuritis post alium morbum diuturnumque plerumque lethal1s est. Periculoia , quae in corpus cachecib/ cum incidit. et . Densa & exercitat om dedita corpora citius ex morbo laterali & pulmonis inflammatione intereunt,
quam quae sine exercitatione degunt in coacu.
et S. Quibussin morbo laterat1 plurimus ex sputo strepitus in pectore tonat, de vultus demitas est , ocultaque aurigine suffusus & ca gine obductus, in his mors expe
26. Quibus in f ire' bo laterali lingua circa initia biliosa est, hi intra septet: num iudicantur et quibus vero tertio,
et . Et ut signa reliqua etiam , quae pleuritiai cum aliis morbis communia sunt,coniungamus , & quid de euentu pleuritidis sperandum sit,in summam quasi contrahamus, aegrum conualu urum haec significant. Leuiter & moderate morbum perferre, corpus esse aequaliter calidum, ac molle , urinas & alui deiectiones, somnumque recte sese A, habere, stim esse moderatam, cile respirare,dollarem essse sedatum;sputum facile ac mature excerni,idque in substantia & colore sese bene habere.
δ8. Contra mortem tignificant,grauiter ac cum anxi
tate morbum perferre, corpus inaequalieter assici,ut si thom M. iis. x x & Venter uratur,extrema frigeant, alui deIectiones,s dores non bene sese habere, non dormire,siti ardere, dolorem non sedariinihil aut paucum & cum maximo conatuc cerni. Delirium si accedat, cum septo affecto hoc contingere soleat,mortale est signu. Si urina tenuis & subtilis ueritineo habens aliam malitiam, indicat materiam raptarie ad locum inflammatum,& plersumque mortem notat, T 1 Propria
307쪽
1yx Lib. I I. Part. II. Cap. XVI.
Propria tamen signa maioris momenti sunt, & plus ait lmortem significandam Vnum signum proprium, quam ad salutem plurima communia faciunt.
I, seis. Cum pleuritis sit inflammatio, quae ex affuxu sanguibi, tiones. fit,eae,quas inflamatio suppeditat,indicationes & hie diti tur. Humores videlicet affluxuri & affluentes reuellendi: fluentes intercipiendi,repellendi, derivandi Si quod deni que affugit, & in parte inflammata haeret, discutiendum aut quoquo modo e parte tollendum. Repellentibus taumen hic & intercipientibus locus non datur ; cum per ea materia ad interiora repelli & inflammatio augeri possit. Ideoque in pleuritide materia saItem affuxura & aiquegreuellenda : & quae quidem influxit,in Venis tamen partis adhuc fluctuat,nondumque impacta est,deriuada,& quod influxit discutientiendum,aut si fieri non potest,maturandum, Concoquendum,& curandum, ut quam primum tuis ac sputo reliciatur atque evacuetur.
. Deinde dolor, si magnus sit, & ad sanguinis missionem lnon leniatur, mitigantia indicat. Tertio cum febris, quae pleuritidi conjungitur, lape sit primaria, ea non negligenda, sed ei necessaria remedia adhibenda. Tandem quod in omni morbo fieri debet, virium habenda est ratio, & coueniens victus pra scribedus. Quae omnia quomodo expedienda sint, iam dicendum.
Matim Atque a quo auxiliorum genere curatio inchoanda sit,
an a fomentis discutientibus, an a purgatione,an a venae sectione,inter autores non conuenit Hippocrates quidem, I. de rat vicio in acui. t. r. scribit: L te, dolorem, si ii praexordia fuerit, siue postea obortis sit, tehiare medicamentis di 'luere, non absurdum est. Aliis tamen hoc tutum non vide ur ; cum eiusmodi calefacientibus auxiliis facile maior , humorum assiuxus concitari, atque ita ingammatio augemri possit. verum enim vero non loquitur Hippocrates coloci de pleuritide, seu inflammatione pleurae in specie o in genere de lateris dolore, qui ab aliis etiam caussis, P quae fomentis discuti possunt, non solum ab inflammatio
308쪽
he pleurae ortum habere potest,Vt infra, part g. cap.6. dice ius. Ideoque in vena pleuriti de vix venaesectio,si vires eam ranase, setant, differenda,& fomenta praemittenda sunt. Nisi for- ctio.
ii, exigua & leuis sit, neque a magno humorum affuxu Fom taboriatur, & fomenta ad humorem discutiendum sufficere videantur. Tum enim leuia fomenta adhibere conuenit, praesertim si a caussa externa , ut aere frigido pectus la dente, dolor excitetur , absque sanguinis in reliquo corpore abundantia.
Non fomenta duo commoda habent, ae per ea mate- Fbm toriae pars euacuatur, parsque affecta propterea minus di- rum du-stenta mitius dolet. Ita GalenuS, loco modo allegato, cu datin plerum co
pleuritide laborati venam non aperuit. Atque his fometis modum, si dolor mitigetur,signu est,nullam adesse plethoram, aut pleuritidem potius notham esse, quae a flatibus ortum habuerit. Itaque audacius tunc fomentis uti licebit, quibus hoc,quod instammationem aut dolorem parit, discutitur. In fomentis tamen illis adhibendis cauendum , ne nimis
calida & discutientia sint,sed plane lenia adhibenda. Vndo etiam Hippocrates aquam calidam & milium applicat. Et applicamus ista,ut & lac commodissime in vesica, quae
pondere latus non grauat,ut vasa aenea. Videndum etiam, ne quae calida admouentur, refrigescant: unde linteis calidis fouenda. Si vero dolor augeatur atque acerbior euadat, indicio est , paethoram subesse, quam ad se trahant
partes calefactae,aut omnino,si signa adsint certi sanguinis affluxus, tunc statim a fomentis desistendum, vel etiam fomenta plane omittenda,& aliqua euacuatio instituenda
Vtra autem praemittendi sit, venaesectio aut purgatio, Vtra tra. etiam ab auctoribus in controuersiam trahitur. Quae prae- mitte dacipue orta est ex loco Hippocrat. 1. de rat.victo in acu .i. sit iu Q.O u. ubi ita scribiti su dolor ad clauiculam perii ru , aut pleurit.-mqussa sit vel brachio, et mam e vel partibus septo transuerso O UeNβ si erioribus grauitas, internam cubiti venam se are expedit. ε' vero em , quae sub septo transuerso sunt, partes dolore infe-Jsst, Voltum ad clauiculam ''um fecerit, ventrem mel nigro Praetro vel peplio mollire oportet. Praeterea,vt alibi etiam di-
309쪽
ctum , pleuritidis & talium inflammationum caussa primcipalis est pleririque cacoethymia, quam natura in princi pio febrium talium e corpore depellit, aut certo ad exte
Verum Galeno, in comment . cui & Paulus Agineta,lig. se . sa. Rhases & alij Medici assentiuntur,tutius videtur in utroque casu sanguinem primo mittere. Est enim pleuritis inflammatio cum febre acuta, in qua secundum Hippocr. aphon et g. raro purgandum,& quidem in initio & cum in genti praemeditatione; cum sine omni periculo sanguinem mittere liceat. Et sit, ut in pleuritide etiam purgatione opus sitivenaesectio tamen praemittenda, ut Hippocrat. . de
docet. Venaesectione vero peracta tutius medicamentum
purgans exhiberi potest, si cacochymia magna sit, & illa
praesertim in prima corporis regione contineatur, aut eo Vergat,quod ex vomitu,alai excrementis siquidis,anxietate& circa ventriculum grauitate cognoscitur. Et Nid. c. asi.
non loqui videtur de pleuritide proprie dicta,sed ut modo dictum,de dolore lateris in genere, qui non solum ab inflammatione pleuri, sed & ab aliis caussis ortum habet,
quod etiam Rondeletius, lib. 2. c.I;. animaduertit. Etenim
doloriqui sub septo transuerso est, non est in pleura,&i telligit proculdubio Hippocrat. alium dolorem, qui provuenit ab affectu aliquo in ventre inferiore eius partis, quae cum intestinis consensum habet Qua de caussa etiam purgantia exhibet. Et Hippocratem de fiatulento aliquo affectu potius loqui, quam de vera pleuritide, patet ex eo, quod daucum, seseli, cuminum & anisum veratro nigro,&peptio addit. Tutissimum ergo & maxime necessarium pleuritidis au
xilinm est venaesectio, quae etiam summum agro commo' dum affert: modo sanguis per venas affluat. MaximaS enim, Ut etiam Heurnius existimat, pleuritides etiam nasci san guine ex arteria aorta affluente vero consentaneum est. Ex rum non satis iuuat venaesectio. Virium tamen habend est ration an illae venaesectionem serant, videndum. Et cum quaedam sint,quae vires robustas vel debiles indicans, quaeri
310쪽
Euaeri hic solet, an puexis & senibus pleuritide laboranalibus, vena aperienda sit Item an grauidis pleuritide cor lepus venam aperire liceat 3 & an mulieri,si sub ipsu memsum fluxum pleuritide eorripiatur, sanguis mittendus sit. IEt primo pueros quod attinet etsi Averrois referat, quod Avenetoatumaximi apud Arabes nominis Medicus,filio suo Q. h. 'trimo venam aperuerit, aliique idem sexto anno & octauo os, Oha fecisse leganturitamen non facile id tentandum, & vix an- ienda; te annum I . Vena aperienda , cum vires ea aetate debiles sint, &ob mollitiem ac raritatem alias insignent distatutionem patiatur. De qua re etiam in Instit. lib. s. para. x. f. i. c. i . & de febribus lis. r. c. s. dictum. Si tamen modibus valde urgeat,& puer sit pleno corporis habitu,ac sensiguine redundet,corpusque non sit nimium molle circa an- snum artatis nonum Vel decimum hirudines venis appon re licet. AEgyptiis hodie crurum scarificationem in talibus etiam in pueris in usu esse, in Instit. lib. s. pari. I. secl. 2. c. T. ex Prospero Alpino dictum. Senibus autem , si adhuc validi sint, sanguinei, carnosique venam aperire nihil impedit,
cum vires non annorum numero, sed robore ac corporis habitu aestimandae sint.
An vero grauidis & sub ipsum mensium fluxum foenu nis plauritide correptis venam aperire fas sit, de eo in In stit.loc. prius a Qictum. ;Quae autem vena & quo in latere aperienda sit, non ita planum est ob plurimas & grauissimas hac de re motas controuersias. Non enim solum antiqui ( puta Graeci, Ss Arabes ) non plane inter se consentire vitantur, sed superiore etiam taculo hac de quaestione varie disputatum, atque ut Thaddaeus Dunus iaei. ce art. reu.ca. hac de re scribit,acerrime in hac controuersia altercatum s ac doctiores
usque. Medici,Itali, Galli Hispani adde re Germani) plurimum sunt commoti,ita ut ad magistratum ea res delata Qtiis fuerit, quo Principis autoritate & gladio tumultuosie istae I se disputationes sedarentur , qua de re infra pluribus quast, Mo iu
, dicetur; hic saltem veriorem quam putamus , sentem laetere ami m proponemus . periendet