장음표시 사용
441쪽
Incidit enim sorsan in asthmatico Fr amo, omnia,etiam ess cacissima remedia, frustra adhibentur Raationes vero, quae ab ipso afferuntur , etiam quod debelli non persuadent. Quae ut rectius intelligantur, ius galli de crepjti Bened. Vustor. Faventini, quod allegat, prius pro ponendum. Ita autem habet eius descriptio: . Gallum antiquum ad minimum trium annorum, que flagellato & multum defatigato, postea decollato, & sinea qua deplumato,ac visceribus mundato,& vino forti elubio, parumque salito : Deinde . seminis carthami, anisi, anethi, an . 3.1j.rad.belev3, ir, dis, fol. hysop.prassi , an figuyrrh. pcsul.entuleat.an. 3.η. Tartari albi, itii pulmbae. mu bis puluerisati 3.ij. Omnibus hisce crasso modo contusis venter galli repleatur , gallusque in aquae n. xxx. coquatur, donec caro ab ossibus separetur. Deinde facta colatura cum sorti e pressione , colatura ita frigido loco relinquatur, ut quoa faeculentum est,subsideat, pars vero clara separetur & usui
Primo ergo verum quidem est, quod vis iuris galli d crepiti in partibus quibusdam nitrosis & abstergendi vi
praeditis consistat. Hoc autem falsum,quod Septatius ops natur, illas partes nitrosas subsidere , & postea , tanquam faeculentas, abiici. Etenim terrestres quidem , crassae, viscosae ac saeculentae subsident; nitrosae autem proprie te restres non sunt, sed salsae suo modo , iis quae claro liquaeri permiscentur salis more , non vero subsident. Deinde etsi verum sit, coctione nimia vim tam purgantem quam alterantem dissipari: tamen hoc facile praecaueri potest, si in vase clauso & duplici in balneo feruenti fiat deco ctio, & tum minus aquae, cum nihil absumatur, assus dendum. Aut si hac coectione vim omnem ex gallo es trahi non posse, sed coectione in vase aperto opus esse quis existim et, gallus primo solus coquatur, deinde m decocto in vase clauso infundantur vel ebulliantur medi camenta purgantia & alterantia.Pinguedo etiam facile so parari potest.
442쪽
An Arsevicum se miris in asthmaticis curandurecte admisceatur pplerique Medici post Arabes inter iussimigia, quae ad 8'.
exiccandas & absumendas reliquias materiae in ast limati- cmis eis adhibent, etiam Arsenicum admiscere iubeiit: sed u. taquam recte , non video. Notum enim est, arsenicum: esse a M. summe venenosum. Sunt quidem nonnulli, inter quoS ticis metiam Vascus, qui id excusare eo modo volunt , quod in eandisse exigua quantitate admisceatur, aliisque medicamentis ca- admis stigetur ,& suffitu eius facultas elicita non adeo corro-dens, malignaque existat 3 cum venenosae qualitates non in partibus tenuibus, igne resolutis, sed in crassioribus ac terrestribus insint. Verum enimuero hoc modo se non expediunt. Primo
enim Medici non in parua quantitate arsenici pulverem admiscent, sed ad pondus omnium. Imo etiam in parua
quantitate nocere potest. Deinde thus, myrrha & umilia, quae admiscentur, venenosam arsenici vim corrigere non valent. Praeterea notissimum est Chymicis, etiam fumos arsenici, dum calcinatur, esse summe noxios s nec partes heterogeneae sunt in arsenico, ut aliae sint terrestres &crassae, aliae volatiles. Nam dum arsenicum calcinatur, in fumos, utpote totum Volatile , resoluitur , qui summe venenosi & noxij sunt. . Ergo arsenicum omnino in eiusnodi sust migiis omittendum. Error vero inde manavit, quod vocabula iandarax Arabum , & Sandaracha Graecoxum , male confusa sunt; iandarax enim Arabum, vulgo vernix, gummi iuniperi
est, vi eximia siccandi praeditum; unde Arabes insuff-tibus illis, qui ad reliquias humorum in pulmone in sthmaticis absumendas adhibentur , illud recte praescripserunt. Sandaracha vero Graecorum , arsenicum
Rubrum est.Cum ergo , qui in Arabum scripta inciderunt. Sudaracen Arabum, de sa idaracham Graecorum idem esse
443쪽
3o Lib. II. Part. III. Cap. I I.
putarent, male pro gummi iuniperi, quod Arabum sandi rax est , arsenicum, seu sandaracham Graecorum, quae at senici species est , substituerunt. Scio equidem nonnullo,
id probandum suscipere, ipsos etiam Graecos sua sanda racha, id est, arsenico in suismigiis hisce usos fuisse; &si,
ut obtineant, tamen quibus maligna arsenici qualitas honignota est,non facile eos imitabuntur. v AESTIO. VII.
An victis attenuans simulque tenuis asthmi, licis conueniat pMouent nonnulli quaestionem,an victus attenuans astbmaticis conueniat, & in eo soluenda multum laborant. Nam etsi Galenus , in principio libri de attenuante Oictu, scripserit, sola vietiis ratione attenuante i sine ullis medicamentis, difficiles respirationes , arthritides, epilepsias &alios morbos diuturnos se sanasse : tamen in contrarium adducunt Hippocratem , qui I. abhor. . scribit: in morbis longis victum tenuem & exquisitum semper parum tum tum esse. Verum res plana est. Aliud enim Asbrii, Amrae, victus thnuis est, de qua Hippocrates, tu . alligatoraliud Ain tuam xii, victus attenuans, vel attenuandi vim habens. Nam , AEx v Amis , victus tenuis, solam victus sermam ac qualitate respicit, cu scilicet aegro cibus coctu facilis, aequidem in exigua quantitate, & minus fere , quam post concoquere, offertur et cui opponitur diaeta j, pthnior victus , qui scilicet maiore copia exhibetur : diaeta vero Asuquoixv solam qualitatem respicit, & victus attemnuans est, qui viscidos & crassos humores in corpore edi tenuat , cui incrassans victus opponitur, qui crassos buet mores in corpore nostro gignit, ut docet Galenus , iococtivato. Et agunt de tenui diaeta cum alibi tum lib. de victus rat. in acut. Hippocrates & Galenus. De victu very attenuante agit Galenus peculiari libello , de eo conscri
pio, describitque ibi Galenus cibos attenuantes, q*8
444쪽
sensus mordeant & acres sint, cib6sque illos, lib. a Q. Galenus enumerat & describit. Et tales cibos asthmaticis ctiles esse nullum dubium est 3 an vero victus tenuis conueniat, valde dubium est, cum, ut aphori asset. Hippocradocet, in morbis longis parum tutus sit. Vasciis equidem hane , quam ipsa linguae Graecae proprietas suggerit, solutionem non probat, victumque a tenuantem & tenuem re ipsa non differre statuit ; ideo, cod victum attenuantem constituentia alimenta , cum tenuia & debilia sint, alimentum copiosum victumque plenum praebere non possint, aut si adeo magna quantitate exhibeantur , ut copiosum nutrimentum aequare valeant, a facultate concoqui non possint. Verum 'enimuerb diuersa plane victus ratio est , tenuis& attenuansi cum, ut dictum,tenuis victus saltem formam se quantitatem, attenuans qualitatem respiciat. Et diuerso plane fine di ta tenuis & attenuans instituuntur. Finis diaetae tenuis est, ut hatura a coctione morbi ad coctionem cibi non auocetur, ideoque paulo minus cibi exhiabetur, etiamsi cum aliqua virium iactura id fieri videatur. Attenuantis vero victus finis est, ut cibi qualitate hum res crassi attenuentur, atque ita, quod forsan medicamentis fieri non poterit , quotidiano cibi usu praestetur. Int rim nullo modo in victu attenuante requiritur, ut de eo sueta quantitrie aliquid subtrahatur. Et si hoc etiam a tendendum sit, ut aeger eiusmodi cibi copia sese non on ret , & plus assumat, quam concoquere possit. Et omnino Victus attenuans non semper tenuis est, & cibi, qui victum attenuantem constituunt, etiam diaetam plenam praebere possunt , sicut hoc ex allegato Galeni libro devictu attenuante patet , ubi cap. 8. aues montanas , pisces sexatiles, carnem gallinarum, perdicum carnes , quae ubctum plenum praebere possunt, in attenuante , victu admittit. Ideoque si asthmaticis aviculae montanae 3 perdices, gallinae ac similes cibi, qui victum incrassantem sonpraebent, praecipue cum hyssopo, satureia, thymo & simi-ubus dentur, victus erit is attenuans, non tenuiS.C A P.
445쪽
3 r. Lib. I L. Pari. III. Cap. III CAPUT III. De s oratione seu strangulatione.
Sus',--D Jarsiam seu potius abolitam & interceptam respiatis seu rationem pertinet & suffocatio, cuius species est strangu- strangulatio, de qua aliquid in specie dicendum.
Axtra. Suffocatur autem homo,cum aer ventilando calori cor-
FR- dis necessarius non adtrahitur, fuliginesque calidae exspi
Fit hoc I. cum viae aeri attrahendo dicatae occluduntun quod fit interdum ore occluso seu obstructo,simulque naribus muco obturatis,unde interdum Apoplecticis & Epb Iepticis periculum suffocationis Imminet et, Si fauces, praesertim circa laryngem, occluduntur, id quod fit in tumoribus musculorum saucium , laryngis, glandularum, columellae,sicut & in luxatione vertebrarum
3.Si asperae arteriae caput, seu rimula illa, per quam aer ingreditura a re quacunque obstruatur. Etsi enim hoc facile non fiat, sed natura ob imminens summum periculum per tussim magno conatu omnia talia excutere conetur et, tamen .si res ita pertinaciter & fixe rimulae illi inhaereant, suffocationem inducunt. Ita Hadrianum Pontificem a musca in fauces inuolante suffocatum esse, hist rite referunt; aliosque uuae acinis, infantes quosdam num mis seu aliis rebus deglutitis suffocatos esse, ex historiis patet.Potest referri huc & suffocatio ab aqua. Quanquam Platerus ob defectum aeris eam fieri putet. . Ipse quidem asperae arteriae ductus non facile obstruitur, cum sit satis patens : a vi tamen externa collo constricto, ut fit in strangulatione , via omnis spiritui intercipi potest. Ex notabilis est hic historia, quam in viro quodam docto obseruaui. Is enim cum cerasa comede' ret,accidit, ut cerasi nucleus in asperam arteriam incideret , & in pulmonem ipsum delaberetur, atque ibi etiam quandam grauitatem pectoris excitaret; post aliquod vero tempus
446쪽
De S oratione seu frangulatione. 33
tempus accidit, ut nucleum illum pituita tenaci inuolu tum cum vehementi tulli reiiceret. Praeterea sungorum quorundam eius,Vt &alia venena strangulare solent; quod proculdubio fit, cum ob membranam quam Cosophagus habet cum aspera arteria & larynge communem, laryngis
rima contrahitur & coarctatur. Ita ex medicamento su
sum ac deorsum purgante fere suffocatus Uncitor'apud
Accidit etiam in apoplexia suffocatio , cum motu thoracis omni & membrorum respirationi inseruientium laeso nulla fit respiratio. Tandem etiam in catarrho subito & confertim ad pubmones ruente suffocatio fieri potest, qui catardius idci co Suffocativus appellatur, de quo, lib.(1. pari. r.ein sine
Pertinet huc & aer, qui attrahitur, ventilando calori ineptus &suffocans, qualis est ille, qui e carbonibus accensis exhalat,ut & qui ex cloacis, seminis & puteis exhalat, cuius rei exempla duo habet Christoph. a Vega, Artis
med. lib. s. cap. 8. & aliquot etiam Marcellus Donatus, de histi med. mirab. lib. 2.cta. Disputatur quiaem hac de re inter, Medicos , ut etiam, libampara. I. cap. . dictum est,an magis cerebrum , an vero magis pulmones & cor assiciantur. Et quidem Marcellus Donatus, loco ast . cerebrum praecipue
assici statuit. Et negari non potest, cerebrum & spiritus animales assici, ut exempla ab eodem allegata testantur. Quidam enim postea resoluti sunt,quidam delirarunt. v rum nec hoc negandum , organa respirationi dicata simulassici. Aer enim istis fumis infectus calori cordis ventilando ineptus est: cuius rei indicium est, quod nonnulli periculo suffocationis cessante febri correpti sunt.
Pertinet hue & illa suffocatio cuius AretaeUS, lib. I. c. T. O l. . c. ' mentionem facit, cuius etiam siupra, para. s. c. 2 .ce angina mentionem fecimus, quae fiat spiritus praua co-
versione ad calidissimum & siccissimum, nulla corporis pute inflammatione laborante. Etsi vero alij aliter hac de re disputent, & in loco illo Aretaei explicando multum latarent : tamen commodissime mihi explicari videtur,
447쪽
si dicamus, spiritum saepe ita esse inflammatum, caliduseae siccum, ut ei refrigerando aer externus, qui spiritu ai trahitur, non sufficiat. Cui hoc addi potest, quod spitiit ille habere potest prauam qualitatem, & insignem exse eandi, & constringendi vim, ob quam organa spirationi constringuntur & coarctantur, ut respiratio libera fieti non possit. Similem huic affectum describit Hippocrates,
. de rat. viet in acut. text. 3I. ad 3 s. cum qua tamen cata
rhus fuit coniunctus. Prognosticum. Pragrum' ' strangulati aut suffocati,non tamen mortui, ad se non' 'm' redeunt, quorum circa os collecta spuma apparet, et. api g, Non tamen hoc uniuerseliter verum est, ut Galenus, is eom. addit: Nonnulli, quibus strangulatis spuma circa os apparuit, sibi sunt restituti, ut etiam duo exempla obse uaula Christoph. a Vega, loco a Q. quamuis id raro a eidat.
Curatu. Cum vero morbi plerique, a quibus istae suffocationes pendent, supra cum curatione explicati sint, saltem hic quomodo strangulatis,& aqua & fumo suffocatis succuserendum sit, dicemus. L queo Qui laqueo pene strangulati sunt, iis laqueo soluto ac
sim' et tum cum pipere, aut pulegium tritum, vel semen urticae M. . . cum vino aut mulso , vel aromata cum vino propinanda,ista; sunt, & collum lana oleo irino calente madida, inuolue dum. Possunt etiam commode exhiberi aquae epilepticae, vitae,cinamomi,& reliqua, quae ad manum saepe sunt. Ex v Eadem etiam iis, qui ex vapore cloacarum, puteorum, toripui seu sumis carbonum suffocantur, exhibenda, Ut & ea, ac se supra,lib.1 art.L. cap. I . sunt proposita. 5 . . Si vero ex submersione in aquam quis suffocationis pe-' riculum incurrat, is aqua ereptus moueri debet, & capitqEae Abia deorsum inclinato ac pedibus eleuatis, ac penna oleo in mresitruo tincta , vel digito ori immisso vomitus prouocandus 3 Vel in aquae exhibeatur decoctum hordei, ficuum, glycyrrhietae,adiecto butyro & saccharos vel decoctum florum chamaemeli cum cereuisia. Postea vero vinum meracius vel mulsa exhiben dat
448쪽
De vitio vocis es sermonis. 3 s
ila, & etiam aliquae aquae vitae. Simul aeger in calido comesaul seruandus , & sussimigia instituenda, sorbitiones quoque decocto farinae cicerum exhibeantur. .' Si suffocatio a fungis venenatis immineat, vomitus sta- amvistim concitandus decocto raphani cum Oxumelites, vel sa- - - sis vitrioli 3. f. cum Oxymelitis 3. iij. propinanda. Postea 'absinthium & melisia in vino infundantur , & vinum exli,
Cum Pausaniae puellam, lib. . vid. suffocatio ex fungi esu apprehendisset, ei profuit mulsa calida epota & vomitio , balneumque calidum. In balneo fungum vomitione reiecit, & cum cessatura essent symptomata , sudore dem
De tatio tiocis si sermonis. I V M in homine aer, quem spirando attrahimus, geeesamus,non solum ventilando cordis cabori, sed &voci & sermoni formando inseruiat, ordo postulare vide- mitatur, ut post respirationis vitia etiam de vitiis vocis & se vpcis, Smonis dicamus. sermonis. Non vero omnis sermo vox est sed qui solum ab animuibus prouenit ; & quidem, ut Iulius Caesar Scaliger,
ea sis ling. lat. c. d. definit, est Vox sonus ex ore animalis: Non om Sermo vero dispositio vocum articulatarum, ad interpre- Nu sermotandum animum. Et omnis vox, ut ibidem , Scaliger do- T- cet, est ab animi affectu.Est enim data animalibus ad eXpressionem voluntatis. Neque tamen omnis vox articulata est, sed Dultae voces ab arrectu proficiscuntur, quae sunt inarticulare, ut ge VAmitus & sibilus venatorum. malabms Est autem vox articulata , quae scripto excipi atque e ' μ' primi unet: inarticulata, quae non. Et articulatas voces ahrutis non excludit Scaliger , cum ovium voces adeo clata Verum ra/re scribi possint , ut ab ipsis vocabulum apud nos sumptum, balare. Et sit, ut pleraeque brutorum voces non sint Lib. II. E e arti
449쪽
a s Lib. IL Part. III. Cap. IV
articulatae et ad animi tamen affectum significandum cori. positae sunt, de quo LucretiuS, lib. s.
- quoa secta ferarum. Dissimiles soleant voces variasque ciere cum metus, aut dolor est, ct cum iam ga dia glimini, A ppe etenim licet e rebres cognoscere apertis. Irritata canum cum primum magna molossum Mosita rissa fremunt, duros nudantia dentes , Longe alio senitu rabie districta minantur: Et cum iam latrant , ct vocibus omnia complevi. At catulos blande cum lingua lambere tentant, Aut ubi eos iactant peclibus morsuque petentes , Suspensos teneros nituntur dentibu3 haustis, Longe alio pacto gannitu vocis adulant,
Et cum deserti haubantur in adibis , aut cum Plorantes fugiunt submisso corpore plagas. Veram de humana voce hic agere nobis propositum est. R in vero vox ex aeris e pectore efflatione fiat: tamen non
quaelibet eaeuat vocem parit si enim sit illa lenis,saltem fiexspiratio sine voce,ut vero vox fiat, vehementiore efflatione opus est. Neque tamen omnis vehemens efflatio vorest: neque tussis proprie vox nominatur, sed quae fit anima& voluntate dirigente ad sensus animi patefaciendos. Materia autem vocis est aer, seu spiritus, qui exspiras oemittitur & ad organa vocis alliditur. Organa vero vocis & sermonis formandi quod attinet, equidem ad aerem esandum etiam requiritur pulmo, P
musculi thoracis,ut & arteria aspera,quae aeri transitu prae' bet: Uerum propria instrumenta vocis edendae non sunt. Quod primo ex eo patet,quod si infra caput arteria is cidatur,exspitatio quidem fit, sed non vox editur quae nos fit, nisi aere per asperae arteriae caput seu laryngem,& qui dem per eius rimulam,emittatur.Atque ita larynx propripidi primarium vocis formandae organum est. Atque ideo Vtiam rerum opifex laryngi varios musculos tribuit, ut pro
libitu eius rimula dilatari & constringi ipossit. De cuipiconstitutione artificiosissima videantur Anat. & inter est praecipue Hieron.Fabr.ab Aqua p. l. e lariet. ct vocis orgo 'Etsi vero vocis organum primariti sit rimula illa I xyps
450쪽
seu vh vlic: tamen ad vocem articulatam & in primis sermonem formandum non sufficit illa aeris e palmose per rimulam laryngis efflatio, sed praeterea requiritur gurgulio, qui unde plectrum vocis nominatur, lingua, palatum seu oris coelum, quod appellant, dentes. Vnde videmus, si harum partiu aliqua desit,vel vitiata sit,ut gurgulio praerectus,seu erosus,lingua praecisse,seu alio modo vitiata,si palatum ulcere perforatum,si dentes elisi sint,seu inciderint,ex
his omnibus vitiis vocem vitiari. Disserentiae. Sunt autem variae vocis differentiae. Aliae quidem naturales voces,ut sunt magna, seu grandis,& parua,lenis,aspem Disso omra,acuta,grauis, de quibus non nostri instituti,sed Physici tia o..ic est agere: Aliae voces praeternaturales, cuius etiam differentiae multae ab autoribus recensentur , & ab aliis aliter. Verum commodissime voces p. n. secudum differentias actionum laesarum distinguuntur,quod scilicet vox vel aufertur, vel imminuitur,vel deprauat*r. Uocis defectus appellatur,cum scilicet homo plane vocem edere non potest: qui vero loqui non potest,mutus dicitum qui difficulter v
.ro loquuntur, nominantur. Deprauata vero Vox
est,rauc/,obscura,tremula abrupta,clagosia, de quibus postea in caussis dicetur Pertinet huc & Balbuties,& omne illud vitiu, cum homo sermone no facile, & non nisi cu magno conatu,ac crebra haesitatione inchoare potest. caussae. o Cum autem ad vocem & sermonem formandum concurrant larynx, eius musculi, & qui iis inseruntur nerui cistin recurrentes , aspera arteria; & ad aeris efflationem; pulmo,& thorax cum suis musculis praeterea lingua,columella,phlatum , dentes necessarij sint: vocis & sermonis laesi cause se in his quaerendae iunt. Primo ergo vocem abolitam & in rceptam ac imminu- tam quod attinet, tollitur,seu imminuitur vox, vel principio neruorum affecto,vel vocalibus instrumentis, vel de ciente vocis materia. Uox & sermo aboletur ob cerebrum, neruorum principium s affectum in apoplexia,epilepsia,c Iebri concussione & commotione ; ut & in syncope , dev er suffocatione 1c sinistibus affectibus, ob quos spiri-