장음표시 사용
71쪽
s 6 Lib. II. Part. I. Cap. XII.
quae temperata sua qualitate, ac unctuositate illam quasi congelationem remittunt. Salem item affricare iubet, qui materiam liquefaciendo acorem e dentibus extrudit. Alii panem calentem, ut e furno extrahitur , masticandula exhibent, aut radices vel succum glycirrigae aut pineas, auellenas, iuglandes. Alij caseum recentem Commansum, di calidum oui vitellum commendant. AEginem omphaciarium inunctum, ut & amurcam vetustam in aeneo vase coctam ad mellis crassitudinem inunctam laudat. Confert &frequens oris collutio cum vino calido.. Collutio quoque oris commoda est ex aqua salutae calente, vel decocto radic. aristolochiae & baccar. lauri. Cognatum stupori malum est , cuius Rhases meminit, cap. . quando dentes frigidi attactu imprimis offenduntur, quod malum Avicennae est Ebet dentium; ac dentes tum ita assiciuntur, ut neque frigidum neque calidum, neque durum quid tolerent.
Caussa est debilitas dentium ex intemperie sue frigida siue calida, & eorumdem debilitas, seu ut aliis placet, nimia sensibilitas cum raritate texturae. Plerumque Vero ab intemperie est frigida. Ideo Rhases oleum excalefactumore tenere iubet, & vitelli oui affatum calidum masticare, aut calentem panem. Avicennas Hiera simpl. aut The- riam dentes sticat, vel masticentur lauri baccae, aristoloch. anethum. In calida materia Avicennas fricat dentes cum oleo rosaceo tepefacto, cui camphora & santali sint admixti : aut mucilaginem sem. psyllij, vel seni. po tulacae masticare iubet.
C A P v ae XI II. De Dentium stridore.
Det *m ls Entes natura etsi moueantur, dum voci formandae Ara & masticationi inseruiunt : tamen motus ille fit
sine sono. Interdum vero p. n. sonitus accidit , qui stri dor dentium appellatur.
CRU' Caussa eius est imbecillitas musculorum maxillae a stim
72쪽
erore , aut potius rigor quidam in ea accidens a frigores vermes etiam per consensum,cerebro affectoj, Vaporum multitudo , Ut in paroxysmorum principiis. Prognostica.1 .Stridor dentium,minatur apoplexiam vel epilepsiam, Progn*Valescus de Tarania, pica. i. In febribus dentibus stridere, quibus a puero minime est consuetum, insaniam & mortem significat. Quod si iam deliranti id accidat, admodum id exitiale est. Hippocrates in coach. Potest tamen delirium cum dentium stridore dupliciter coniungi. Aut enim praecessit stridor,&secutum est delirium , vel contra. Si praecessit stridor, maniam,& mortem praedicere potest Medicus;quia cerebrum simul assicitur. Si vero antecedat delirium,& sequatur stridor, non semper exitiale malum denotat, quiayrouenire potest a facultate imbecilla, non semper cerebro affecto. g. Stridorem dentium etiam inter conceptionis signa rem fert Hippocrates desuperfaetatione.
Curatio ad ipsum stridorem dirigenda non est , sed ad Curatio.
Te Dentibus nigris, male coloratis Osrdidis , ct sanguinis e dentibus fluxu.
ENTEs natura sua albi sunt, quae res ut naturalem Dentas dentium constitutionem indicat, ita ad decorem & sordidi, pulchritudinem hominis etiam facit. Qui color si mutetur, quod si e accidit, dum dentes a naturali suo candore ad flauum, liuidum , nigrum colorem deflectunt, vitium in qualitate mutata oritur, quod saepe in dentium corruptionem, & grauiora vitia deg
Accidit autem ista dentium foeditas ab limmoribus viatiosis in superficie illorum haerentibus, a vaporibus sum sum exhalantibus, a frequenti dulcium esu, a masticationc fiuctuum nigrorum, ut myrtillorum, mororum,a cibis. D s in
73쪽
in vasis cupreis aut aeneis asseruatis, ab inunctione areth ti vivi in lue venerea , vel ab eadem in fucis & pigmentii faciei adhibitis, unde Heminae, quae ad faciem pingendari sucis ex Mercnrio utuntur, plerumque:dentes male colo ratos habent. Interdum tamen etiam ab humoribus vitio sis & alimento pravo dentibus sese insinuante color eo
Ad dentium autem sordes tollendas & colorem vitio sum emendandum , usitatissima sunt Dentifricia, parata ei iis, quae sordes abstergere possunt 3 ut o bus sepiae pureicis, praecipue si igniatur & vino albo bis extinguatur, ac tertia vice ignitus sponte refrigerari sinatur, & pulueris turich
cu um,pumimum, an. 3. j. g. calaminar. S. i. m . ireos, 3. g. F. puluis. Ansh. Boetius puluerem osteocollar commendat.Potest
& pulveribus saccharum, mel , vel oximel admisceri, U
74쪽
mixtura Electuarii instar parari , qua dentes fricentur. Vt F. Pulu. CoralLrubrilap. costasii, an. S. j. O . sepia,
R. panis albi tosti, S. iij. o mel. scisiit. q. f. M. Hac mixtura dentes alternatim fricentur , postea lauentur mycrato , Vel aq. aluminosa cum at communi vel r
Alij solo melle rosato cum oleo vel spiritu vitrioli mi
. uestis rosati col. i istiG mitrioli 3. g. M. Secreti loco nonnulli commendant carbones & cineres stipitum rorismarini: quibus neoterici praeferunt, & pro
certissimo experimento habent cinerem nicotianae. Cardanus aq. & succum limonum ac citri commendat Vel T. Summit. mrthi,lentisci, oleastrissalutae, rarismarini , an. m. i. corali. rube. Gom,dent. equorum, an. S. D.
In fictili vase simul urantur, addendo salis communita p. i. donec omnia dealbata sint, de reducantur in puluerem, cui adde : Garpophae cinamomi,rorismarini, an. 3. iij. mo Schi A. i. F. puluis. qui etiam excipi potest oxymel. scilliti co . vel mucilagine gummi tragacanthi, aut Arabici, Minde styli formari. Loco puluerum etiam styli ad dentes mundandos fieri
possunt 2φ. Cor. . rubr. praepari pumic. praepari an. 3 i. g. galliae mmh. b. i. sanguin. dracon. caryop u. cingnnom, masticaean. 3. j. mosch. ambr. an. g. ij. Cum tragacanth. tu aqua Basan diisol. F. Styli. Vel 2 Lapid. pumic. g. g. corasi. r .alb. C. C. praepar. an. g. f. angui n. dracon. 3.jgummi rabici in aqua rosar. dissolui. O album in. ouor. q. I F. Styli. In summa ne dentes male colorati evadant, & corrumpantur, dentes a sordibus & cibis mundandi, verum non acumine cultri, cum dentes inde laedantur, sed dentiscabpiis ligneis, vel ex osse firmo ac flexili paratis, e spinis pistium aliquorum,osciculis, & tendinibus osseis gallinarum , item ligno lentisci, myrthi, lauri,iuniperi, cupreses. Os vero post cibum colluatur aqua salia imprimis, val
75쪽
vino. Commendatur ad dentes mundandos & haec aqua. T. Aacchar. m. f. sau 3. iij. alum. rocb. I. j. f. Destillen tur per alembicum. In aqua intingatur go stipium , &ebdentes fricentur : Vel F. Salis ammmiaci gemmei, an . j. alum. g. j. f. aq. rosar. q. f. Destillentura Laudatur & se quens aqua. . Sacchari ib. ij. alum. rochae n. i. vini albi generosin.j. f. Destillentur L. a. Destillato liquore dentes saepius fricentur & munditia centur. Chymici oleum sulphuris commendant, ut & aquam fortem cum aqua communi temperatam, cum penicillo denti appositam. In ea nonnulli folia salutar mac rant, eisque dentes fricant, qui postea ut glabri rursus fiant, melle rosato & languine draconis inungendi, osque eluendum. Sic enim statim dealbantur De sanguino e dentibus fluxu. Nec praetereundum hoc loco, quod Balduinus Rousserutus ib. de homivis primordiis O bstencis asse Sionibus refert. Nos, inquit, quod supra commvdem hominum Fidem e rennis
municipio Flandriae mulierem nouimis, cui forte fortu ua , ιum elisus esses dens molaru , soliti alioqui menses supprimerenturuaturai noxium idium , seculentumque sanguinem propellente, singulis mensibus ex elisi dentis vulnusculo fanguineus quidem gurges,proportione purgationi retondens, efflueret. Scribit ditiam Hollerius, comm. 1. iv se l. n. lib. 2. apb. I S. coacarerem
iratorum, se vidisse e loculo dentis longo tempore sanguinem profluxisse,qui nullis remediis cessit, aegrumque tandem sustulit
De Dente aureo Pueri Siles . o C Ioco ubi de colore dentium mutato agitur, non videtur omittenda quaestio, de aureo dente pueri si iesij. Anno enim Christi is os . circa paschatos rumor inmnotuit, puerum quendam annorum septem, Cristopho rum Mulum,in pago euelimo in Silesia cum ipsi dentei
76쪽
De Dente aureo pueri Sile j. cr
escidissent, ultimi molaris loco dentem aureum succreuisse ; cuius rei histioriam post anno Christi descripsit, & publice edidit D. Iacobus Horstius , Medicinae Professior in academia Helm stadiana, qui ipsum partim pro naturali, partim pro prodigioso habet solatij loco
Christianis a Turca tum afflictis exhibitum esse statuit.Eodem anno i .eiusdem aurei dentis historiam edidit Martinus Rulandus, cui sese opposuit Ioh. Ingos steterus annoris i. contra quem suum iudicium eodem anno defendit Martinus Rulandus. De eodem aureo dente scribit etiam Andria Libauius pari. 1. Sivgular. Tissertat. v. qui disputa tiones illas, in partem utramque habitas , recenset; quas ut huc afferam , operae: pretitam esse non puto. Non entigenim nullae sunt affectiones , & dens ille aureus nullus
suit, sed sucus merus , qui Vratissauiae demum detectus fuit. Eius rei historiam ad me perseripsit Dn. D. Michael Doringius , Ecut illam ex Dn. Danielis Bucretij Physici
quondam Vratissauiensis relatione accepit, quae talis est. Puer ille cum Vratisssauiam deductus fuisset, & omnes nouitatis illius miraculosae,(ut putabatur cognoscendae ac visendae desiderio tenerentur, factum est,ut in Doctorum
virorum conuentum ac concionem cita inter alios plures
CL. D.Christophorus Ritam uinius p. m. etiam interfuit, vocaretur., Acciti & admissi dentem seditio contemplatisant, qui splendore aurum Rhenanum repraesentavit. Adfuit simul aurifaber. Is iussus frictione lapidis Lydij de
te examinavit. Linea relictione inducta existimabatur r uera esse aurum Rhenanum. Aurifaber igitur, rei veritate penitius exploraturus , ipsi illeuit pigmentum aureum Et ecce linea illa absumta disparuit.Protinus ergo de fraude suspicio concipitur. D. vero 'Rhumba imiUS, Ut erae ingeniosus & cautus,inspectionem repetit, atque superne dentem non integrum sed foraminuto pertusum conspicatur. Spatula igitur ferrea admota numquid lamina aliqua orichalcea solum denti esse inducta explorat. Rem ita se hadere certissime inuenit, Se reliquis spectatoribus oster dit. Lamina enim illa per spatulam mouebatur , nihilque
at aliud o quam medietas ( & forsan inausata globuli,
77쪽
quales crumenis & marsupiis olim a foeminis in Silesia te stari solitis appendi consueuerunt. Detraxisset prorsus idente laminam istam D. Rhumbaumius , ni deceptor re stitisset, & se cum puero subduxisset. Fraudis enim haec detectio pessime habuit pueri istius circumductore, visio
te qui nummos corrodendi occasionem sibi ereptam esse videbat atque ita cum aureo isto dente euanuit ac dispa ruit. Quae historia omnes Natum scrutatores merito in nere debet, ne caussas rei, & ra agri, prius quaerant, quam m. ore, sit manifestum, & de re ipsa plane constet. In qua re tamen non raro peccatur, dum de non Entis affectionibus& caussis saepe acriter & magno conatu disputatur.
Glag --2N G I V A RV M etiam affectiones p. n. variae sunt mm af nimirum luxuries ipsarum, dum praeter naturam a
sectiones. gentur , ut dentes propemodum integant: deinde flacciditas, dum caro earum mollis euadit, & facile sanguinem fundit; quod vitium scorbulo familiare est et contra eorundem corrosio & absumptio: Inflammatio ad radicem dentis , quaevmpsAG,Celso nisi mendum in textu est y abscessus sequens,qui si male curetur,caruncula innascitur, ad intimos praecipue molares, quaehra si dicitur,t & aliquando cum aduerso buccarum musculo coalescit. Nonnunquam abscessus in ulcera,cancrum& fistulas, degenerat ; interdum & gangraena gingiud corripit, det quibus iam dicemus. Te gingum excrescentibis, laxis, flaccidis, sanguinem
. Gingiuarum; caro ita tape luxuriat & incrementum sues okbon , , Vt deateS , praesertim molares obtegat, quod vitium raris, S 'm Ause FAS , gingiuarum luxuries, excrescentia, & denes laxa. tium superincarnatio nominatur. Plerumque illa caro lara
sordida &daccida est, & cruorem, si paulatim attingatur, de se fundit,& graveolet id quod scorbuticis familiare est,
78쪽
De Gingiuarum inflammatione. 63
Atque accidit hoc vitium a sanguine serota,vitioso, cor rupto , copiosius ad gingiuas confluente ; ad quam rem imprimis facit caro gingiuarum sua natura laxa, quae humores affluentes facile suscipit. Vt enim in ulceribus & vulneribus , ubi caro cute non tegitur,facile luxuriat: ita etiam gingiuarum caro,quae chae crassa non tegitur , faxile luxuriat. Si luxuries ista carnis sit leuis , & sine putredine , sacile reprimentium & adstringentium usu compescitur, ut corum lutione oris cum aqua alum inosa , cum decocto balau gallar. sol. pruni,cortic. mori, aspersione puluer. ex bhlausi radic. bistortae,corali. rubr. & pauco alumine.
Si vero gingiuae putridae sint , & grauem odorem spirent,fortiora requiruntur.
Commendatur hic peculiariter Aquilegia, & unguen tum ex Aquilegia paratum in hoc malo utile est Imprimis vero efficax esse sequens linimentum, multo usu compeditum est.
lumin Oisj messis puri T. iv. vel q. L. Mel leni igne d spumetur. Despumato & calenti pulveres inspergantur. F. linimentum, quo gingiuae inungantur. Vel mestis opl. I. ij. aceti ving g. bH aeris 3.ij. alum. B. j. Bulliant,
donec rubefiant, addessulusagrina,vuc. mosch. an. 3, f. C. C. praep. 3. f. F. linimentum.
Praestantissimum quoque hic est decoctum summitatum rubi Idaei: Utile est, etiam gingiuas cruentas & defluxio ne tentatas saepius attingere, sale usto. Idem praestat pulli uis corallij rubri crudi, ut & antherae rosarum, nec non collutiones ex vitriolo, alumine,myrrha, mastiche, & ceto scillitico paratae. Vtilis est & oris collutio cum aqua salutae, pIantag.pr
Beli. & nasturt. aquai. Vel Radic.tomentisiae, rt. radis primoris luestr. Dperici, saluta acutae, a n. m.j. Incisa coq. in vini ib. ii. ad consumptionem tertiae parui. Colatura os colluatur.
79쪽
Essicax est & haec aqua, & in omnibus ulceribus sordia dis gingiuarum, tonsillarum , palati, saucium, narium, ciogarmis utilis.
ric. rorismar. plantag. rutae, faluiae. prat . an. m. f.
Coq. in vino & aquae n. ij. ad consumtionem quartae partis. Sub finem adde aeruginis am 3. j. stent donec spo, te refrixerint, postea colentur. In colatura penicillum lana vel gossipio inuolutum in Engatur , & locus affectus tangatur. , vel gos pium: aut stupa loco affecto imponatur. Aetius sumit alumin. viii, thmis , mrrhae, an . p. a . quae cum melle miscet & illinit, & postea os vino colluere ita
Eiusdem est quod essicaciter carnem corruptam gingi- . Uarum absumit, & putredinem sistit. R. chalcitid. crudae 3. iii. cadmiae j. Cadmia in aceto ad aestiuum Solem aliquot diebus conteritur , deinde adiicitur chalcitis, & similiter cum ea teritur assum saepe aceto. Postea ambobus exsiccatis, tritis,& cribratis utere siccis , sed cum cautione, ne quid ex pharmaco in os deglutiatur. Vel T. Alumin. scissit. Hr. rosar. rubri an. 3. i. sal 'stu 3. ij. Croci 3. g. Vtere sicco aut cum melle cocto. Mel etiam rosatum, si unciae uni ol. vitrioli guttae ih.a, dantur , ulceribus gingiuarum , & oris utile est.
Vel T. Nuc. mosch. N. j. alumin. crudi g. g. b. Gra fuc. rvt. misimosi chaererat. am 3. me , S. Misce. Vtilissimum est, si ante repost cibum os colluatur aqua, e qua sal excoquitur. De fluxu fanguinis e gingiuis. FZ-- ' Interdum non solum laxae fiunt gingiuar, sed etiam sandi fanguinis guis ex iis fluit. De quo Hippocrates,in Coacis lib. 2. comm.Wg- - I. feci. r. aphori r . seta dipyinci. H sim ij.Tὰ m. A 'rum suo. et .ml voiliis Sanguis de givgiuis, ab aluo liquis lethale. Significat enim virtutis debilitatem in epate & vemnoso genere & in ipso sanguine vitium, ubi scilicet is est
80쪽
acris &-: qualis in scorbaticis colligitur. Si ergo is per gingiuas effluit,& aluus symptomatice soluatur, ma- lum signum est. Cui malo si curatio adhibenda sit, medicamenta, quae ad gingiuas laxas conueniunt, usurpanda. Interdum tammen eiusmodi fluxus criticus est, & non statim sistendus. Ita apud Dodonaeum, obf. Ig. Latomo ecthymatis laboranti sanguis e gingiuis erupit, quo represso ad urinarios meatus delatus,ac cruenta Vrina subsecuta est , quae cum reprimentibus talis esse desusset, iterum ad gingiuas se contulit, nec fluxus cessauit, donec aeger sanitati restitutus est. Ita refert Amatus Lusianus, cen s. curat. s . quibusdam
hominibus sanguinem e gingiuis effuxisse, qui, si fluxus non solito responderet modo in capitis dolorem inciderint,vi eum reuocare necesse habuerint. Et Iulius Alexandrinus, is annot. ad capcri lib. et method. me . Galeni scribit,
socrui suae per interualla quaedam sanguinem egingiua fluxisse, quasi venula aliqua inibi ex si, en es aperta. De Gingiuis carme denudatis , seu carnu gingiuari
Vt gingiuarum caro aliquando luxuriat et ita contra Ging uanonnunquam imminuit labsumitur , ut dentes nudi camede- conspiciantur & launtur,ac vacillent; quod naccidit ex hu- nucta more prauo & acri ad gingiuas confluente,easque ero dente. Danda igitur opera est, ut caro regeneretUr. Ergo L. Thuris,mastich. sarcocoli sanguicli. dracon an. Tvj. F. Puluis , qui gingiuis aspergatur. Avicennas sumit thuris, mastich.aristolochiae rotundiang.aera n , faFin. oh. Fad. bEOS, an. S. j. Pulverisiatae cum melle & aceto scillit. subigit, &e gingiuaS fricat. PSslunt tali: etiam linimento inungi.