장음표시 사용
131쪽
tis Regiae Anglicanae, Num. oz. Arc I ro Posita nunc facultate dijudicandi de distantiis ; ubi punctum Video , remoto omni organi defectu , Perceptio haec nihil
probat, praeter radios luminis, qui in oc Ium divergentes penetrant , quasi procederent a puncto in linea determinata , , ad determinatam distantiam posito. sir Hoc autem sufficit , ut corpora vide mus nam hanc .habent corpora visibiliai proprietatem. Radii emissi, aut a corpo- re repercussi, ex singulis superficiei punctis divergentes procedunt: quare singula
haec puncta in oculo pinguntur, & visibialia sunt , &, cum Iudicium detur de diversis distantiis, s urae 3c inaequalitates insuperficiebus, percipiuntur.5 Ia Sensatio eadem ere, sive radii ex puncto revera procedant , sive oculum intrent, quasi ex ipso procederent , dum ex ' alio puncto emittuntur , & inflectuntur antequam ad oculum perveniant.
Ira Ideo , radiis per vitra transeuntibus , aut a corporibus politis reflexis , objecta repraesentari possunt, ubi non sunt; quod
si Iudicium de distantia, quo figuras co porum distinguimus si I. , incertum est , ubi agitur de objectis paululum remotis. Tunc objecti figura deducitur cae
132쪽
umbris , & diversis gradibus luminis , in
diversis locis superficierum, aptarentibus. Usu etiam ab infantia acquisivimus factiutatem ex his de Objectis dijudicandi , sed quando de majori distantia apitur, & hoc quoque Iudicium incertum est. . Ex his patet, si agatur de Objectis lon- si pinquis , errorem sacile dari, & in hoc casu, picturam ab Objecto vero , simplici Visione, distingui non posse; quod etiam
contingit, si unico utamur oculo, quamvis Objecta non admodum sint remota. Ulterius observandum , omnem Visi
nem a lumine pendere ; & ideo , si hoc nimis debile sit, ita ut nervum non satis afficiat, Visui fidem habendam non esse. Ex his omnibus nunc concludimus , III plura desiderari, ut visui fides habeatur; sed scrupulum nullum dari posse , si se
1. Ut Objecta lumen satis validum aut emittant, aut repercutiant. 326. a. Ut ad justam distantiam collocata sint. 314. 3. Ut ad diversas partes observatio fiat. . Si cum hisce concurrat, ut objectum, Idum videtur, etiam tractari & Tactu e Plorari possit , nullus omnino circa illa,
133쪽
poterat. Sed observandum, non agi δε iis quae Μens supplere potest, & deducere
ex iis quae apparent . II9 Non tamen semper , Omnia haec concurrere debent, ut omne dubium rem veatur. Si agatur de objectis notis , quis r que facile ex circumstantiis , aliunde cognitis, dijudicare poterit , an erroris o casio detur; quare satis erit seneraliaquae dam observare, circa casus in quibus non ita manifestum est, utrum dubitandi ratio
8ao a. Si objecta per foramen observentur unico oculo , nihil ex iis quae apparent concludi poterit, nisi aliunde constet, non observari objecta picta , aut in .speculo v exhibita, & Visionem non per vitra fieri; nam horum omnium simplici perceptio ne determinari nihil potest 3I 3. 313. --3ai a. Ad distantiam paululo majorem, pro diversis hominibus diversam, pidtura potest pro objecto vero haberi si 3. ; dinon facile error detegi poterit , si quis detur in viciniis puncti, in quo Picto
oculum collocari voluit , in , examine pictura . .Si ex alio loco picturam quis in,' tueatur, ex figura Objectorum facile d tegitur non agi de Objecto vero , quod generaliter translato oculo percipi porest Iaz - a. Si quis visum dirigat per aperiuram
134쪽
AD PHILOSOPHIAM. Izῖ non admodum patentem, speculum in e
rorem illum inducere potest 3 ideo, si alium de non constet tale quid non dari , in hoc inquirere debebit; & facile casus dari poterit in quo nihil determinandum erit. - . Si CmmuS motum observemus , de sagvia percursa, simplici Visione, nihil id term1nari poterit, si agatur de Objecto remoto ; quia Iudicium de accemu Objecti ad spectatorum, & recessu ab eo, ince tum est 3 Iq. . . / . '3. Aer, a quo circundamur, nos faci- ,32
te in errorem inducere potest; hujus particulae lumeni rectectunt debile, quod sensibile non rest , dum magis vividum in oculos penotrat ; lumen hoc debile , n
bis exhibet colorem caeruleum, in omni bus locis Cueli ubi, seposito Aere, perfe- Et a nigredo observaretur . Cum vero assueti simus superficies videre coloratas ,
quae Tactu nobis sensibiles sunt , etiam
hunc colorem caeruleum ad talem superficiem referimus , & fingimus sphaeram , quae nullibi existit. Auditu Perceptionem acquirimus Soni;
sed , organo i bene constituto , non hoc contingit, nisi . Aer, motu tremulo agitatus, percutiat Timpanum Auris. Experientia autem nos docet, a quibus corporibus, di in quibus circumstantiis motus hicceia I Aeri
135쪽
va I N T R D U C et I o Aeri communicetur ; quare , ubi saepius eundem Sonum , ab eadem causa produci percepimus, ex Sono iterum audito, eam. dem causam quoque adesse concludimus. sa 6 Circa Sensationem hanc observandum ii est, facile errorem dari circa locum , ex 2; quo Sonum procedere judicamus , nam 'hujus directio mutari potest , reflexione etiam, . per tubos , ad locum quemcunquae
non n mium distantem deducitur ; ideo , ex simplici Auditu, nisi in loco omnino pa-ἐ venti, determinare non possumus ad quam
partem detur corpus quod Sonum emittit; id est , quod Aeri motum tremulum Gom municat. Plerumque tamen , in subsidium vocatis circumstantiis aliunde notis . hoc
si Odor.& Gustus peculiares Corporum proprietates detegunt, quas easdem adesse; . ex iisdem redeuntibus Sensationibus, cό cludimus ; ita ut, respectu multorum porum, hisce Sensibus solis Corpus a Co pore distinguatur: sed repetita, ut hoc fiat,
desideratur experientia. x8 Hisce observatis de Sensibus separatim . consideratis, quaedam Seneralia , quae om' scies spectant, . addenda sunt. 529. I. In examine rerum , plures Sensus ,
ubi hoc fieri potest, adhibendi sunt, ut e omnis erroris suspicio removeatur , nam s
136쪽
variis Sensibus, Ο- qui ipsum o 33o Ap .PHIL OS PRI A Μ. 'inum causae errorum diversis sint, raro, si unquam , ubi de duobus Sensibus agitur, concurrent; si de tribus, nunquam: quare hac methodo ad Certitudinem facile pei
. Tali examine, .nis scrupulus remOVetur , ganum Sensus spectare potest . Hoc sem er bene constitutum posuimus , quia ex nu)us desectu error dari potest; nam ubi nervus asscitur, & eadem ipsi communiacatur agitatio , a quacumque causa pe deat, eadem est sensatio 8a . Sic alia 'quando , illi quibus manus amputata est. te digitis corpora tractare percipiunt. T lis vero error dari non potest , quando duo aut plures Sensus adhibentur . Saepe solo examine ipsius organi , defectum detegere
3. Non semper necesse est, ut pluribus 531 Sensibus Corpus examinemus , unicus nos. aliquando ad Certitudinem deducit, si diaversis modis res consideretur, ut plures Sem sationes diversae excitentur . . , ' ν4. In iis quae de singulis Sensibus , s
paratim' conuaeratis, observavimus , diximus aliquando, s aliunde, aut i ex circumstantiis conset , hoc intelligi debet de aliis Sensibus in subsidium vocatis, aut de eindem Sensu, alio modo applicato.
137쪽
radi I. NTRODUCTIO s. Cum easu , in quibus pluribus Se sibus uti possumus , aut plures , eandem rem spectantes, ideas acquirere unico Sensu , frequentes admodum sint , rarius in dubio naerendum nobis est , circa ideas Sensibus acquisitas; & ad illa attendendo, quae, de singulis Sensibus, observavimus, error semper vitari potest. 6. Simplex tamen examen , adhibitis licet omnibus Sensibus , saepe admodum imperfectam dat rei cognitionem; Sc aliquando corpora omnino divisa, tali examine, distingui non possunt. Ars in sis,sidium tunc vocari debet , applicatisque igiis corporibus , examen iterandum . Si autem , nullo modo , disserentiam ullam detegere possimus, nostri respectu, corpora non disserunt; & pro corporibus quae
in omnibus conveniunt, habentur
7. Desectus csgnitionis nos saepe in errorem inducere potest, i si affirmemus aliquid praeter illud, quod sub Sentus cadit, aut quod ex detectis deducitur. Viasu duas lineas inter se comparare possu'mus , si unam alter , aut tertiam , quae pro mensura habetur, utrique applicari liceat; sed si quis, hisce deficientibus, si scipiat, simplici observatione, comparationem harum linearum determinare, facile
138쪽
ε AD PHI Lo so PH TAM L 8..Μulta Sensus fugiunt: cavendum ne 336 Inde concludamus haec non ademe ; nisi hoc sequatur ex aliis, quae Sensibus obser
Ex iis , quae de Sensibus exinsuimus , 337
deducimus solutionem objectionis adversus cognitionem ,, quam ν his ipsis, acquirimus . Ex erroribus, in quos, dum Sensibus utuntur , Homines cadunt , concludunt , omnem cognitionem , quam hac via acquirimus, esse impersectam. . Qui ita ratiocinantur, salsam sibi ideam 338 formant beneficii ,, a rerum Μoderatore summo , concessi , quando Sensus Homia
hibus dedit Sensus per se nihil docent ἔ,& cum loquendi facultate, quodam modo, conserri possunt . Haec ccmitata Homines exprimunt ; sed . si quis obscure loquatur, an hoc loquendi facultati imputare poterit' Deus dedit facultatem , Homo labore debet hujus usum , & artem hanc applia candi , discere . Eodem modo , Sensus Ο - , mnino inutiles sunt , nisi quis usum dil-xat ; si hunc ignoret, singulis momentis errabit , & hoc sibi imputare debebit . Quisque ab infantia loquitur, & Sensibus utitur ; sed semper imperfecte loquetur , qui , ubi ad provectiorem aetatem perve-Mit, loquenti arti animum non applicat
139쪽
H8 IN TR Duc TIO& saepius, dum Sensibus utitur, ille erra bis, qui unim hunc non serio examinabit . Error in hisce semper profluit ex desectu attentionis, aut ex ignorantia, quaae satis facile superari potuisset. CAPUT XU. De Emidentia Moralis Fundamento. Secundo , Testimonis.
33ρ I IIDi Mus Hominum Testimonio fidem V habendam esse Vr. . Sed qua
dam nunc indicandae sunt cautelae. In Teste tria desiderari , attendenti statim patet. I. Ut Testis non decipiatur. II. Ut alios decipere , nolit. III. Ut clare mentem exprimat; & ut haec bene ab aliis capiatur. 4o I. Ut primum requisitum adsit, tria iterum necessaria sunt. 5 I r. Testimonium debet versari circa
Objecta Testi nota ; aliter facile ignor bit quomodo in examine Procedendum , di quibus circumstantiis animus praecipue applicandus sit . Si de visu agatur, raro quis prima vice Objecti novi accuratam
54a a. Desideratur ulterius, ut Testis aniamum
140쪽
AD PHILOSOPHI ΑΜ. Iaymum serio ad rem examinandam applicaverit. Si enim rem viderit , aut tetigerit , leviter tantum attendendo, varia ipsum fu- gisse timendum est. v 3. Tandem , nisi animo tranquillo exv 3 3men institutum sit, Testis in errore Versa- ,ri potest; ideo odium, Amor, Spes, Ira,& reliqui affectus, abesse debent: ille quoque qui de re praejudicatas falsas opiniones in Μente habet, vix unquam ipsam percis pit, ut revera sese habet. De his autem , ex ipso Testimonio , & 3 4 circumstantiis aliunde notis, dijudicandum est; & ubi dubium datur, Testimonium s
Μemoratae vero conditiones in innume- 3 3ris occasionibus concurrunt , ubi agitur de
rebus ipsis Testibus quotidianis; δc quae ad
ipsos non peculiarem habent relationem , quae assectum excitare potest . . 'ΙΙ. Secundum requisitum est bona fides 346 in Teste ; ut nempe alios in errorem inducere nolit. In multis occasionibus satis se elle patet requisitum hoc. adesse ; cum tamen saepius difficultas detur , ad sequentia '
attendere operae pretium erit.' I. Ex morthus , vitae institutione , & 3 7 circumstantiis, de intentione an quis decipere velit, diiudicandum est.. a. Raro Homines determinata voluntate 3 8a alios