장음표시 사용
171쪽
mo Sed Canon hic explicatione indiget ; falsus enim erit 666. , si per objecti
nem intelligamus evidens argumentum , quo contraria Proposirio probatur ; hoc sensu , contraria regula vera est; Pimam.
non posse dari Persuasiomem , inisi omnes Objectiones solvantur. 1 - Objectiones vero in hoc casu, distinguere debemus a dissicultatibus, quae, sabva Propositione , subsistere possunt, aut quae , an hac obscuri aliquid dari , evincunt i tales possumus negligere, dc ad has indicatum Canonem 659. esse. resere dum , manifestum est. bra Ex Paralaxi annua , nondum satis disti cte observata, objectionem adversus m tum Telluris. circa Solem. deducent. Sed vis argumenti pendet a distantia stellarum fixarum, quae ignota est; si hanc satis ma-
gnam ponamus, cadit omnis dissicultas; concedere possumus, quae de Paralaxi annu ' dicuntur, manente Telluris motu. Plurima ol iiciuntur iis, quae a Μathematicis de Innnito demonstrantur; sed tantum probant, nos quae ad Infinitum perti- .nenz, non clare concipere; sed minime ilIa
172쪽
Objectio enim, quae ignorantiam pro fun- 674damento habet, nullius momenti est , asversus illa quae evidenter probantur. Haec omnia, quamvis directe respiciant 67 sEvidentiam Μathematicam , Evidentiae Morali quoque applicari possiunt, circa quam
praeterea observamuS , Certitudinem Pro- . ihabilitate opposita nunquam infirmari 67r. ;quia haec non excludit Certitudinem contrarii.
Sed ubi Certitudo deficit, quamvis m, 676gna sit Probabilitas, minuitur haec Probabili- itate contraria; quia falsum esse potest quod magna nititur Probabilitate, & verum quod ininori fulcitur sa 6. . Duo homines mihi de re peculiari talia 6
narrant, quae simul vera esse non possunt; si ambo Testimonia. sint omni exceptione majora, in dubio mihi haerendum erit 666. ; . . Λ
& tantum concludam , unum aut alterum Verum esse.
Si unus fide dignus sit , alter suspectus, εχ non attendo at hujus ultimi Testimonium 73. Quando uterque aequaliter suspectus est, 679 unius Testimonium alterius destruit; sita men utrumque Testimonium verisimile sit, quia Testes parum tantum sunt suspecti;
verisimile erit, unum aut alterum Vera . dicere.
173쪽
superet. Cavendum autem , ne Probabilitatem contrariam deducamus ex re , quae cum illa de qua agimus, nullam relationem ha het , ex fonte enim convenienti argumenta
haurienda sunt. In determinanda Probabilitate eventus contingentis , non debemus attendere ad illud quod in uno aut altero casu praeterito, contigit; non etiam majorem duo eventus proxime sequentes , quoru unus ab alio non pendet , relationem trabent, quam alii quacun8ue . . Probabilitas jactus tesserarum non mutatur ex noto jactu praecedenti; quot tamen non sunt homines qui ad talia attendunt , & dicunt; hoc contigit ,' ergo, hoc
Alii contra , quia negotium , quamVis masna fuerit probabilitas , optarum suC- cessum non habuit, similem fortunam non . . amplius tentare audent; hi dicunt: hoc cor tigit; ergo, iterum obtinget.' 68s Quae non homines de Fortuna, Felici
tate , & Infelicitate , sibi fingunt , in iis
174쪽
AD pH I LOSO PHI A Μ.easibus, in quibus prudentia postulat , ut ad solam Probabilitatem attendanti Eventuum, exiguam Probabilitatem ha- ό3όbentium, relationes cum Hominum desideriis exprimunt , & nihil praeterea , verba haec Felicitas & Infelicitas. - Generali nunc conclusione finem impo- 68 mam iis quae de Evidentia Μathematica &Morali, ut & de Proba litate, explicare utile credidi. Talis est Hominum conditio, ex Intelli, is 88 gentia arctis limitibus circumscripta profluens, errorem omnem vitari non posse . I Regulas quidem sequendas , ut hunc effugiant, detegunt; sed in omnibus has sequi, vires superat humanas. A gradu cognitionis, in diversis Homi-.68ynibus adeo diverso, pendent singulorum Opiniones; non mirum ergo si tanta sic harum diversitas, & si in eodem homine Dequentes admodum sint Sententiarum mutationes.
Res mihi indubitata apparet, nova mi- 69olii opponitur objectio, quam solvere non possum; dubitandum mihi nunc est. 67o. Solutionem detego, dubium evanescit ;& secunda, in persuasione de veritate Propositionis, datur muratio. Tales autem , In rebus majoris momenti, minus frequentes sunt in iis, qui serio, ad extendendas
175쪽
164 Ι N T R O D C T I oeopnitiones , quas de his rebus habent .animum applicarunt. rs 1 In Judicio de Probabilitate, frequentiores mutationes facile dari posse , . res ipsa demonstrat . Probabilitas relativa est ad imperfectam, quam habemus, rei cognitionem; & cum hac singulis momentis mutari potest 39o. . Hac de causa idem a sumentum , quod uni homini vix ullam continere Probabilitavem videtur, ex me ' te alius, cui plura de re ipsa aliunde nota sunt, omne removet dubium 627. . ώ9a . Hoc praecipue locum habet in negotiis quotidie in usu vitae occurrentibus . Ii
his Probabilitas, pro singulis hominibus , fere diversa est: pendet plerumque a Μe tis applicatione ad circumstantias minimas, quae singulae vix aliquid probant; sed comjunctae 6 3. ) Probabilitatem magnam, aliquando maximam 6a7. emiunt. ις 3 De iis, quae quis in Μente habet, judicamus , ex tempore , & loco , in qui' bus quaedam peregit , ex habitu & m
tu corporis, ex voce, ex facie & muta tionibus quas in hac observamus , ut &innumeris aliis, quae pleraque talia sunt , ut cum alio communicari non possint; ne que ad determinatam mensuram revocari . Quare , in hisce circumstantiis , de . Probabilitate ; ex observationibus omni-
176쪽
ADPMILoso PHIAΜ. t 6suis profluente , soli judicare possumus ; & judicium hoc ad nos solos 1 pectat. Ars in hisce datur, quae pendet a con- 694junctione circumstantiarum , ad eundemicopum concurrentium I & quamvis Ars haec vix ad regulas reduci possit , pauca tamen in sequentibus de hac ipsa cicen.
C A P U tDe Iudicio compusio, seu Ratiocinio . Collatione duarum idearum efficitur Ju- ερ dictum oo. . Attributum de Su, jecto affirmatur , aut negatur, 4o3. ; id est , conjunguntur , aut separantur , ideae Subjem & Attributi. Nulla difficultas datur, quando imme- 696 diate ideae istae conferri possunt I sed saepe talis non conceditur collatio: tunc Μedia Idea in subsidium vocanda est; & quae, huius ope, fit idearum comparatio, Voca tur Ratiocinium. Idea Μedia , quae etiam Medium V 697catur, separatim confertur cum Subjecto& Attributo; quod sit in duabus Propositionibus dis linis , quae cum ipsa Propositione probanda Argumentum efficiunt. Haec ultima. vocatur Concluso.
177쪽
165 INTRODUCTIO ερρ Ηujus Attributum dicitur Terminus major & Propositio, in qua cum Μedio confertur, ipsius Argumenti Propositionem format.
oo Subjectum est Terminus Minor; & Αrg menti minor dicitur Propositio, in qua , . cum Idea Media , Terminus hic jungi
o 1 Μajor & Μinor Argumenti dicuntur
odi Ratiocinium est simplex, & unico simplici Argumento absolvitur, quando unica tantum adhibetur Idea Μedia. το3 Si plura requirantur Μedia ad demonstrandam Idearum propositarum relati nem , Ratiocinium desideratur composistum ; & plura Ratiocinia simplicia conjun. genda erunt; ut videbimus 726 seq.λ, explicatis primum iis, quae ad simplex R
o Si probare suscipiam, Tellurem esse sphae ricam , Idea figu ae sphaericae & idea Telluris immediate conserri non postant, sed hoc fit auxilio Ideae Μediae, umbra nempe Teuturis , quae est umbra corporis sphaerici ς &facta collatione , Ratiocinium exprimitur
7os Corpus cujus umbra , in planum directe projecta , qualiscunque tali stus corporis ,
178쪽
AD PHILOSOPHIAM. 267- Telluris umbram talem esse, in Eclips Imhari videmus.
- Ergo, Tellus es corpus sphaericum. Non semper hae omnes propositiones 7o6
exprimuntur ἔ sed quae supprimitur facile suppleri potest.
Ergo, es incorporea. ν - Suppleri debet haec propositio,, Illud quod cogitat, non es corporeum. - . Ut conclusio valida .sit , desideratur 7os primum, ut Praemissae, quae conficiunt teriam Argumenti, verae sἡt ; deinde , ut Conclusio ex his bene deducta sit ;id est, ut comparatio Ideae Μediae, cum ' 'Terminis Conclusionis, horum relationem demonstret; quod ad Formam Argumenti spectae. . . De Forma sola nunc agam ; & dicam, 7os quid requiratur, ne in hanc peccemus.
Plura de his requisitis apud Disiectis, eos reperimus , quae , quamvis usu non destituantur, non tamen ad bene ratiocinandum necessaria sunt. Hac de causa brevius rem explicare ten- I tabo, cum persuasum habeam , paucasum cere, ut facilius, quam auxilio regularum vulgarium , de veritate Ratiocinii Iudis eium detur.
179쪽
168 INTRODUCTIO considerata. , pulcherrima sit , dc usum habeat praecipue in aliis de fallacia Ratiocinii convincendis, hanc ipsam postea, in Ain. pendice, breViter eXponam. 712 Ut de Argumento judicemus , antemnia desideratur, ut rem de qua agitur in-- telligamus; deinde ad sequentia attende
713 I. In omni Ratiocinio, tres tantum dantur Termini ; Subjectum & Attributum. Conclusionis; qui Termini cum tertio Μedio nempe in praemissis conjunguntur . Ratiocinium ergo erroneum aes, si quatuor
714 II. Ne quatuor dentur Terminidium ad minimum . semel universaliter fia mi debet ; si enim in utraque collatione particulariter sumatur, de diversa idea agi. poterit; & Idea Μedia non dabitur . . . t 'Si dicam, Homo vivit, Canis vivit, dueadem vita non agitur.
. Si vero dicam, Homo vivit, Lapis nomvisit , cum in ultimo casu omnis Vita excludatur , etiam de ea agitur quae in primai propositione memoratur. letis III. Propositio quae Μedium continet, universaliter sumtum , semper hujus imisius dat expressionem alteram, in exemplo praecedenti, Lapis non vivit , pro viventcti , possum ponere aliquid determinatum quod
180쪽
nois es lapis . Si lapis esset Terminus m adius, quia universaliter sumitur, pro lapi de , possem ponere aliquid determinatum,
IV. Ut nunc, dato argumento , de-- 716minemus, an in dehita Forma o8. detur, eXaminandum primum , an non dentur quatuor Termini 7i3. ; id est , an Terminus Μajor & Μinor , eodem sensa simantur in Praemissis ac in Conclusione, di an de eodem Μedio agatur in utraque Praemissa. Si in hisce nullus desectus detur, mutam 7ἔλda est Μedii expressio in illa Praemissarum 'in qua universaliter sumitur ; & haec e
tressio, pro ipso Μedio, substitui debet in alia ex Praemissis ; quae, hac substitutione, si Conclusio bene procedat , in hanc ipsam
mutatur, aut in aliam Propositionem, quae eundem cum hac sensum habet. Facile enim patet , , hac Μethodo com- 728 parationem exprimi , quae inter Subjectum& Attributum, auxilio Ideae Mediae, detegitur quare , si non in Conclusionem incidamus , manifestum est , hanc non bene fuisse deductam, etsi sorte vera sit .. Ex ΕΜPLUΜ Ι. Si Chinenses sunt Mobam- 71 medani, sunt Infideles. Sed sunt Infideles. Ergo , sunt Mohammedant.