G.J.'s Gravesande : introductio ad philosophiam, metaphysicam et logicam continens

181쪽

r 'o Ι- Μ Υ R. o D Ur C T I o Quatuor sunt Termini, non enim in Μω.

jori & Μinori de iisdem Infidelibus agitur

Carnem crudam emi. Ergo, carnem crudam comedi.

Argumentum habet quatuor Terminos , aut Propositio prima falsa est ; suppleri vitim debet pose praeparationem , quo Densu in Conclusione vox haec comedi non sumis

tura

dum.

Aliquod Lucrum es turpe. Ergo , aliquod Lucrum non est ovete

Ιn Μajori videmus pro turpe posse poni aliquod non expetendum. aue. γ Facta sub stitutione in Μinori i7. habemus , --ώquod Luerum es aliquod non expetendum , id est, ipsam habemus Conclusionem. Ex EMPLUΜ IV. Corpus est impenetris.

182쪽

AD PHILOSOPHIA Μ.7 17 Μinor demonstrat, pro impenetrabili , p pni posse , Iuu quod non es determinatum. quoddam extensum 7sq. ; & facta substitutione in Μajori 717. , habemus, Compus non eis determinatum quoddam extensum ἔquae Propositio cum Argumenti Conclusi ne sensu coincidit.

Ex ΕΜ PLUΜ V. Turcae non sunt Chri- 723siani. Hispani non sunt Tureae. φ

Ergo, Hi pani non sunt Chrisiani. In Μajori video , pro Turcis scribi posse , aliquos qui non sunt Chriseiani ; facta substi

tutione , in Μinori habeo , Hispanos non esse aliquos qui non sunt Chri iani. Et Conclusio Argumenti non procedit. ExΕΜPLUM VI. Si Deus non es, casu ο- 7

nia reguntur. Sed non casu omnia reguntur.

Ergo, Falsum est, Deum non esse. In Μajori patet, verba haec , non casu omnia reguntur , coincidere cum his non Deum non esse . Facta substitutione , in Μinori habemus ipsam Conclusionem. Ex EΜPLUΜ VII. Aut Sol stat , aut as

Terra . S.d Sol flat, Ergo, Terra movetur.

183쪽

's fi INTRODU evro In Μajori ponimus , motum Terrae a Quieis re solis non posse separari , & unum pro altero posse poni. Facta substitutione , in Μinori patet, Conclusionem bene esse de

ductam. '

26 Ratiociniuin compositum eme diximust 7o3. , ubi plures Ideae Μediae requirum

. . tur, ut fiat Terminorum Conclusionis com- ' paratio.

1 Sint A & D , Ideae conferendae , quod immediato fieri non potest ; sed Α potest

conferri cum B , & haec cum C , cujus ipsius relatio datur cum D ; tunc A con fertur cum D, mediantibus B& C: quod potest fieri, aut continuato Ratiocinio, aucseparatis Argumentis. 728 ExΕΜPLUΜ VIII. Causa omnium prima non ipsa habet causam. Quod non habet causam , in se habet quae ad existentiam requiruntur. lQuod in se habet quae ad exHentinaxm regu runtur. , non potest non esse. Ergo, Causa primo exi is ς quia non p- , tes non esse. 7ερ Ratiocinium hoc facile in Argumenta sun-plicia resolvitur ; quae singula , per regulas ante traditas 7I6. 7I7. examinari po

terunt .

'eo by Corale

184쪽

. AD PHILOSOPHI A M.' II 3 Quod non habet causam , in se habet quae 73o ad exi tantiam desiderantur. Causa prima non habet causam.

Ergo, Causa prima in Ie ha et σα

Conclusio haec pro Μinori habetur secum si Argumenti , cujus Μajor est sequens Propositio Ratiocinii continui . IEt eodem modo , alia Argumenta formarentur , si major esset numerus kdeapum in*ςrmedi

185쪽

LOGICA.

. . v

De Causis Errorum in genere.

73r Errorem a limitata Inteu ligentia arceri non posse vidimus 688. . Si autem Flominum constitutionem examinemus , praeter hanc generalem , innumeras sere Erroris causas peculiares dari , pro diversis Hominum inclinationibus , sto diversis circum stantiis, diversas , detegimus. Uni a Veritatis via est; mille ad Errorem aditos pa

tent.

73a De causis errorum quaedam praemittere, antequam ipsam Methodum dirigendorum Ratiociniorum, in inquisitione Veri , e plicare suscipia mus , nobis necessarium arparet . Utile est illi . qui ad certum scopum tendit , de periculis , quae in itinere vitanda sunt, moneri. Quid

186쪽

Qiuid sit Error jam explicavimus, 448. 73367ῖ. 676. ψ73. . Sensu abstractiori & Philosophico erramus , quoties assensum da- mus , ubi clara Perceptio deficit , aut ubi de re amrmamus aliquid , de quo ninbis non satis clare constitit, hoc in ipsa redari. Si quis in hisce casibus forte Verum at- 73 tingat , hoc sibi imputare non debet ; Intravit ille Erroris viam: si attendat, facile percipiet , se incertum pro certo habuisse ,

quamvis incertum verum esse possit. Omnes Errorum causas recensere possi- 733bile non esse nemo negabit; quae mihi praecipuae visae sunt breviter & ordine recense

re conabor.

. Quae jam dixi non repetam ; etiam in an- 736tecessum concedam, innumeros Errores dari , qui in usu communi vitae plerumque non sunt magni momenti . Sed ne hoc nos abducat a seria Μentis applicatione ad hoc ipsum ut omnes errores , quantum hoc fieri poterit, vitemus. Eadem causa, quae nos in leviorem Errorem duxit, ingraVi rem deducere poterit. Dis etiam sequelas Errorum praevidere 737 poterit λ Non certe magni momenti apparet , quid de corporibus , & motibus, C*lestibus credat vulgus; quas tamen in exer- citibus , etiam in integris populis agitati

187쪽

neS non causarunt Cometae, &Luminarium Defectus l 38 Generales quasdam Errorum classes pro ponam , quae in minus patentes iterum diis vendae erunt ; de quibus singulis pauca o

servabo.

=39 Capita autem ad quae Errores reseram , sequentia sunt,

1. Auctoritas. ia. Corporis constitutio Ubi de Animi Assectibus agendum erit. 3. Superbia. . Pigritia, aut Ignavia.

3. Confusio Idearum. ' ι io. Necessitas eligendi inter opiniones. 7. His addam explicationem Errorum .

in ipsis Ratiociniis , qui a Dialeaicis ad

peculiaria capita fuere relati. CAPUT' XXII. . De Erroribus ex Auctoritate. 4o TΙΗ r L magis naturale est , quam ut ille , qui rem quandam examinandi capacitatem non habet, alteri credat.

74i Sed, in hoc ipso casu , illi examinanda erit Auctoritas, cui se submittit. 7 a Quid si ne quidem eo usque facultates ipsius se extendant Nihil superest, nisi ut

pria

188쪽

primae, quae occurrit, cedat Auctoritati; casu enim solo , Errorem ille vitare poterit, qui ignorat, utrum ipsi dubitandum

In hoc , statu sunt infantes omnes; cir- 74ῖca quos hoc ulterius peculiare datur , quod cogendi sint, ut actiones directioni alterius submittant ; & cum distinguere nequeant submissionem , quae . ad act1ones pertinet, ab alia , quae ad opiniones sese extendit , illi etiam cogitationes submittunt, qui actiones dirigere suscepit. Ubi vero Auctoritas ita, pro unica cre- 7-dendi regula, est admissa, Auctoritati cuicunque, quae cum praecedenti non pugnat, sese submittuot. . Infantes, hac de causa, pro veris habent 74 vmnia, quae a Parentibus, Μagistris, similibus , acςepere ; haec apud ipsos est Auctoritas aliis omnibus potior. . Praeterea, omnia credunt, quae audiunt 74 744. ; si non pugnent cum iis, pro quibus Auctoritatem potiorem habent .

Saepe quidem dubitant , sed in hoc 7 7

ipso casu, Auctoritati se submittunt; at divexunt , de rebus similibus fabellas sae-

Pe narrari. 4

Per plures annos regulam aliam sequi 748uon possiunt ; sed quot non homines senes nunt, quibus nunquam in mentem Μ in-

189쪽

incidit, hanc non esse optimani, quae narerum cognitionem ducit , viam Ubi infans juvenis factus, ad illam per venit κtatem, in qua propria ratione uti potest, acuuisitas jam habet innumeras Ueas , sed inter has quis Errores numerabit, & quomodo iΑe cersum ab iscetis separare poteriti Dissicile admodum homiani est illud salsum esse suspicari, quod perlongum tempus pro vero habuit r 73o Μens nunc Hrmior ipsa judicat, sed omnes quas ex praejudicatis opinionibus I εσncfusiones deducit, non illis ipse sirmiorra sunῖ 73r iisque seriam debet impendere op ram , ut sese hisce erroribus expediat . t Non tamen impossibilia tentanda sunt . Universale dubium amplam, ut sinsula quae in mente dantur, ordine perturirentur, suprahumanum est. 13a Sed praeterea , quamvis pleraque, quae in infantia admittimus, incerta sint, non tamen, ubi Μens a jugo Auctoritatis libe-' ratur , pr. talibus omnes debet habere quas admisit opiniones.

13 Non subito Μens vires acquirit ; fit hoc per gradus, primum de paucis , P stea de furibus, per se ipsam sese determinare potest , & quidem ita , ut dubio

nulli locus supersit, Satis

190쪽

i. AD PHIL so PHIAΜ i q. Satis ergo erit, si attenti ad hoc simus, ut in omnibus occasionibus , in quibus serio de re quacunque cogitamus, exami- hemus ; an Principia , ex quibus conclu- siones deducimus, a nobis antea singula--tim fuerint perpensa; ut conclusiones non deducamus nisi ex Principiis, quorum veritas clare enotuit .

Ulterius , quoties audimus illud , quod ris

pro vero habemus, ab aliis contradici , aut in dubium vocari, debemus quoque indagare, an unquam a nobis fuerint ad exa- 'men revocata argumenta quibus opinio nostra nititur; in noc casu, debemus praei rea rationes oppositas ponderare, & nihil negligere, ut ab antiquis praejudicatis opunionibus Mentem nostram liberemus . . Qui hasce regulas sequetur, brevi tem- 736vore fructum percipiet; seria autem admodum Μentis applicatio necessaria est: nontigitur de re facili ; sed utilitas laborem in

immensum superat. Sed non cum tenera aetate , de qua III hucusque esimus , terminatur Auctoritatis Tyrannis ; per totam vitam imperium

suum eXercet.

In primis annis , post Parentum S a Praeceptorum Auctoritatem , validissime ἀn nos agit opinionum concursus 7 6. ; Sed si a Parentibias accipiamus illa , quae Μ a ab