장음표시 사용
51쪽
4o I T o D U C T I o Qtatis determinationem secum trahit ; ita se non agamus, quia Volumus; sed velimus ,
quia agimus , haecque est distinctio inter
143 Talem de Fato Stoicorum fuisse opini
nem, & hodie Turcarum esse sententiam , sacile ex ipsorum ratiociniis deducitur . Hanc enim Fati consequentiam admittunt,
malum , quod est sequela actionis liberae , vitari non posse, etsi praevisum esset. 3 Illi autem qui, quam superius explicaviamus , de Libertate ideam habent , facile percipiunt, haec duo esse pugnantia 3 malum praevidere, & hoc non evitare, qua do hoc a voluntate , cui soli tribui debes actio, pendet. 1 3 Spinotam simile admisime Fatum , ese multis scriptorum locis satis constat ;r solo Exemplo , quod ad Libertatem ill strandam proponit , hoc manifestum est .
is Concipe jam, si placet, Lapidem, dum
,, moVeri pergit, cogitare, Sc scire se quanis tum potest conari ut moveri persat. Hic se sane Lapis quandoquidem su1 tantuniis conatus est conscius , & minime indiri is rens , se liberrimum esse, & nulla alia si de Causa in motu perseverare credet , ,, quam quia vult . Atque haec humana ilia ,, la Libertas est, quam omnes se habere
52쪽
AD PHILO sors I Ar . ' 4r,, jactant ; & quae hoc solo consistit , quod homines sui appetitus sint conscii,& causarum a quibus determinantur ,
ignari. is Spinona in Epis. p. 38 . 383.
Non talem certh esse Hominum Liber- 146tatem, . quotidiana docet experientia. Admissa hac, ratiocinia inutilia sunt, ab agente eXtraneo pendet actio; & idem hoc agens flectit voluntatem, ut in Exemplo Lapidis patet 3 vult quia niovetur , non movetur quia vult; quod idem semper locum haberet, si Causa Physica voluntatem flecteret. φSi autem ad Ilominum actiones , libe- et Iras dictas, attendamus; ipsi determinationi voluntatis tribui has debere clard perci- simus; & hanc determinationem nullam a- iam , praeter Mentis persuasonem , Causam habere; quae ipsa persuasio, non Cau sis Μechanicis , sed prppositis rationibus ,
' Qui ratione regitur , non Fato submittitur; sed de hoc ipso quaeri potest, an talis submissio non naturae Intelligentiae r pugnet P. Non satis 'quae Spiritus, ab omni mate- I49ria sejunctos, spectant novimus , ut quid
De Hominibus autem responsio facilis iueo est; quotidie enim videmus Homines . qu
53쪽
Tum actiones omnino fatales sunt. Furi .sos, Febri violentiori laborantes, Affectu quodam extra modum agitatori multosque alios Μente captos , ad hanc classem refe-: rimus ; & examen determinationis voluntatis, in his omnibus , mmnum lumen as- fundere poterit distinctioni inter Fatum &Libertatem auer In Homine, Anima cum Corpore est conjuncta, intimumque inter haec duo datur commercium, cuius hicce est effectus Certas cogitationes cum determinatis quia busdam motibus in Corpore conjungi ita ut . separari non possint. Nullamque -- quam in Μente cogitationem dari , quae non alicui motui in Corpore respondeat , ex eo patet , quod corpus defatigetur meditatione de rebus minimε corporeis , &maximh abstractis. Omnes etiam cogit
tiones, nulla excepta, turbanturi ubi ce to modo Corpus assicitur. 13a Ita autem motus in Corpore , Cum cingitationibus, recierocantur ut dato m tu , detur perceptio ἱ posita cogitatione ,
33 Homine bene constituto , quidam motus in Corpore, & quae inde sequuntur
perceptiones , nunquam obtinent, nisi i terveniςnte Causa extranea determinata esic seisus nunquam auditur, nisi aer agit
54쪽
tus motum nerVO peculiari communicet.
Alii quidam motus in Corpore nunquam es dantur, nisi praecedat determinatio voluntatis , quae ipsa ratione regitur, quamvis judicia laepe id eas admodum obscuras spectent. Haec ita sese habent, quamdiu Μentem Isssanam in Corpore sano Homo possidet . Tunc hicce vere liber est, ut agat; Μens rationibus persuaderi debex, ut velit; & eo sensu, ipse actionum suarum auctor est. Si vero hi motus in Corpore, qui deter- I 6 minatione Voluntatis generari denent , a
causa eXtranea, turbata nempe sana corporis constitutione, producantur, Fatalis v luntatis determinatio statim sequitur. Si quis aegrotantem ratiocinio eo perdu- I Icat , ut nolit ex lecto exire , dum videt . 1 quantum hoc ipsi noxium foret ; manet ille libere. Sed Febris nunc accedit violentior , ex lecto surgit aegrotus , ratiocinia
omnia supervacanea sunt i a motu corpOreo determinatur voluntas, non haec Compus ipsum regit; sed hoc Fato movetur r& quamvis cum Voluntate actiones conveniant, verissimum nihilominus est, quod vulgo dicitur, talem Hominem, neque Libertatem , neque Voluntatem , habere ;
55쪽
Examen diversarum Sententiarum de Libertate .
QUAM Vis, quae hucusque diximus. su
ficiant, ad illa quae Libertatem speis ctantillustranda i cum tamen maximi momenti quaestiones de hac agitentur quaedam, quae pleniori explicat1oni inser-Vire poterunt, addam; ne illa, quae dixi, dissicultatibus ansam praebeant: nullae is te in Philosophicis quaestiones agitantur, in quibus distinctae sententiae magis confiin
De Dei Libertate hic non agitur; toro Coelo a Libertate humana differt. Summae in Deo datur independentia : Limitibus. non terminatur hujus Intelligentia ; & s lus possidet Libertatem absolutam & peris sectam i I9. . Ad tres Sententias diversas. commode re serimus , quae de Libertate humana fuere. disputata. Quidam Homini Libertatem , Indim rentiae dictam , competere amrmanUρ ita hanc intelligunt. Homini a Deo talem fuisse concessam facultatem eligendi inter duo, aut plura quorum potestatem. physicaem habet a
56쪽
habet , ut sepositis omnibus causis exte nis, & rationibus, quae ipsum ad unum aut i alterum anteponendum impellunt , voluntatem determinare possit. Hoc autem impossibile videtur. Inter A 16a& B tibi eligendum est; dicis te, sepositis
omnibus, posse eligere unum aut alterum.
Eligis A; quare Quia volo, refers. Sed .iquare vis A, & non Vis Iterum respondes, quia Volo ; Deus mihi dedit facultatem hanc . Sed quid hoc significat , volo me velle, aut volo quia volo nihil praeter hoc , volo A. Sed quaestioni nondum latis factum est ; quare non vis BZ Quia habeo facultatem me determinandi ut libet. Sed facultas inde terminata est; quare tibi placet hanc determinare ad A, non ad B p an sine ulla ratione rejicis Bi si dicas mihi placer A , quia placet; aut omnino hoc nihil significat, aut ita inpelligi debet, mihi placet , quia datur ratio me ita determinandi; . ' ialiter Nibu esset Catii 4 eflectus. Ad quam
conclusiong mi reducuntur ii, . qui hanc pri- .mam sententiam defendunt. Iterum insurgunt, lentio me liberum esse. I 63 Qtiis hoc unquam negavit 2 1edan quis unquam distincte percepit eflectum sine causa λUlterius adjiciunt, nisi admisa hac In- 16 disserentiai, nos in Necessitatem actiopum humanarum cadere , Leges inutiles .. o
57쪽
ι6 INTRODUCTI esse, Poenas & Praemia absurda esse , &c. 16s In Logicis videbimus consequentiam a surdam, pro sententia contraria validum quidem esse argumentum; sed si prima sententia aliunde probata sit, non tali argumento hanc everti; sed ambas oppositas incertas fieri. 166 Non autem hoc ad praesentem casum a plicatum volumus , non concedimus , P
tronos Indifferentiae in Libertate humana , omnem ab ea arcere Necessitatem ; & negamus ex omni Necessitate illas, quas tiament, sequi consequentias. ut 67 I. Admissa de qua agitur Indisserentia , Necessitatem tamen, in determinationibus voluntatis humanae dari i assirmo ; non quidem absolutam aut Fatalem, sed talem, ut in simulis determinationibus contrarium
im rubile sit; patet hoc , si ad Dei Prae-
viuiaem attendamus 32. r68 Respondent, Praescientiam hanc non cogere voluntatem , neque esse causam D terminationis. Sed de his non agitur, v luntas non cogitur. Sed ubi Deus quid prae-- vidit, quomodocunque de Divina Praesciemtia ratiocinemur,contrarium esse non potest;
id est , est impossibile : & ideo Necessi rium illud est , quod suit rea visum; haec enim est ipsa Necessarii definitio I. . 6ρ Neque illo. Necessitatem omnem eiu
58쪽
sere, facile probari posset , qui , admissa
1ndisserentia 1n determinatione voluntatis, Praescientianti, Dei negant. Sed facilius esset demonstrare, si hoc hujus loci esset, nihil tam a recta ratione alienum excogitari
posse, quam Deum fingere, qui hodie dia scit illud , quod heri ignoravit.
a. Dixi secundo, non ex omni Necessita- I7ote sequi concIusiones supra indicatas i M. ;intelligo Necessitatem Μoralem , & hoc statim videmus. II. Secunda sententia de Libertate a no- x tbis fuse in cap. x. fuit explicata. Iuxta hanc, Μens nunquam sine Causa se determinat; 'sit haec non est Physica , sed Moralis, quae in ipsam Intelligentiam agit . Ita ut nunquam Homo , ad agendum libere , induci possit , nisi iis mediis , quae persuasionem producunt . Hac de. causa Leges desiderantur , poenae , & praemia utilia sunt ; spes enim, & metus, immediate in Intelligen-
Si Ι ifferentiam admittamus, non spes, Ira non metuS, non Legum cognitio , dete minant Voluntatem ; sed Nihil. Respondent, haec omnia determinant voluntatem, 'sed non necessario; id est, posita Legis cognitione , Μens potest hanc sequi, aut noni equi ; quod de Potestate Ph ca verissimum est: sed ut se determinet voluntas, s. Legis
59쪽
Vis Legis cognitio, posita praesent f Μentis constitutione, non sussiciat, aliud quid desideratur ; & vidimus hoc ipsum , ex eorum suppostione . debere esse Nibit
. III. Tertia tandem sententia de Liberta te est illorum, qui Fatum admittunt Isia. . Huic sen ntiae directe opponuntur distfcustates superius memoratae 16 . ; &cum aliunde nullo argumento fulciatur, his solis objectionibus penitus evertitur quod . quomodo etiam directis argumentis fiat, superius. Vidimus 1 7. . , Determinatio voluntatis, ubi Fatum datur, est essectus causae Physicae , & Persuaso praecedens non potest determinationem c0ntrariam impedire, quippe quae, a Causa Mechanisa, effecta fuit persuasio, a Cau 1a Μ hanlia mutari potin; non H mo est auctor fionum, Leges sunt in tiles, &α Solam mediam sententiam veram esse, satis clare probatum credimus e idem autem error. ii ambas , inter se directe oppositas sententias. , primam & tertiam , Homines
Error hic est, confusio Necessitatis ΜΟΜralis 2am Absoluta. . 'genere demo,stra ur contrarium alicu)us rei. esse impossibile, omnes dicunt
60쪽
esse Necessarium statim, plerique negligunt omnem distinctionem ue ad modum Impossibilitatis contrarii non attendunt ;Ωd agi de Fatali. necessitate' sibi persu
. : mi Fatum, admittunt , probant in de- I terminatione voluntatis, dari Necessitatem Μoralem se ludunt hanc esse Fatalem . ' ' et consequensias non eurant λ .has admitten' das esse contendunt, si principium verum sit. Alii, qui vident consequeritias has veras r78 esse non posse, princlytum falsum esse com icludum, &Fatumre Iciunt; sed cum ambas confundant Necessitates, ne Μoralem quiadem esse admittendam credidere, & Ιndifferentiam solum tutum esse refugium sibi persuaserunt; sed in aliam, quam, quon
mine designari possit; . nescio, incauti incidere Necessitatem Io . .
C A P, T . XIII. - ri . . De Hmaterialitate Mentis. DIxiΜus Μentem cum Corpore com I79 jungi III. .. .Haec conjunctio mul' i in errorem , admodum noxium, Induxit. Crediderunt Animam hostram esseco . poteam, &. cogitationes nihil esse pi aeter gitationem partium minimarum Corporis . -