De sacris concionibus recte formandis, deque ratione theologiae discendae, compendiaria formula. Alphonso Zorrilla ... authore

21쪽

De ratione historiis eligenda exempla politica,quae docent qualia magistratuum debeant es se ossicia.Non est negligenda temporum supputatio,& caetera, quae Grammatici, aut Rhetores iubent obseruare. Interim cum sic Versaris in Bibliis,inoterdum legendum est aliquid Augustinii nam is longe praestat aliis veteribus,prgsertim in iis, quae scripsit contra Pelagia' nos,de spiritu S litera. Item contra Iulianum. Inspiciendus aliquando Hieronyomus,& alii antiqui, es sacri doctores , ac

obseruandum quid iis desit, aut in qua

parte maxime Valeant.

Legendi & veteres Canones, cilia,S patrum Decreta , ut sciamus quid de/creuerit,& costituerit Ecclesia. In tota vero doctrina ecclesiastica diligenter obseruandum est, quae pars ad spiritualem vioram proprie pertineat, quae pars doceat de ciuili co seruatione, & de politicis re/bus, Sciendum quid ad Euangelii doctorem pertineat, & doctrina Euagelii proscul Ieiungenda est a politica.Nessi tamen

22쪽

Theo Iogiae discendae. Irim probandae sunt res politicae , sed ut aliae bonae creaturae honore adficiendae. Et quia saepe accidit, ut defendenda sint dogmata Christiana, praepares te ad id quom quod fit in scolis. Aliquid operς collocandum est in humanis literis,& exercendus stylus, Victa opus erit, perspicue explicare possimus controuersias religionis. Et prodest ali quando sumere aliquam controuersiam, eamq; accuendi & exercendi iudicii gra/tia praescribere. Potes Ana baptistas refellere,qui contendunt a facultatibus discedendum esse, easq; in comune conferri oportere. Item non elle iuramentum prpstandum magistratibus,& similia. Est etiam S ad perfecte intelligendas scripturas & refutandos haereticos , co gnitione linguarum opus. Multae enim controuersiae diiudicari possunt, recte cognita natura sermonis & figuraru . Nemramen de natura sermonis , & de figuris iudicare poterit quisquam,nisi legerit e loquentium hominu scripta,Ciceronis,

23쪽

De ratione

tauri, Vergilii,Terentii, Ouidit, Quintio

Iiarii. Addendi sunt & Graeci, Homerus, Herodotus, Demosthenes,Lucianus Ad haec accedat blus seu exercitium scriberii, Quae res vel in primis acuit iudiciti., Si quid ex philosophia aut iure volet Theologus sumere,viderit ne inepte coomi sceat doctrinam spiritualem cum poslitica. Sc. Caeterii Dialectica perinde opus est, ut Grammatica S Rhetorica .Nam cum iis ita coniuncta est, ut diuelli ab eis non possit. Ego tamen optarim, Theologos non negligere philosophiam, quia nonnulli vituperant alias artes,cum non nouerint,qui si nossent,pluris facerent. Sed hic magnopere opus est cauere,ne inep/te confundatur doctrina Christiana de philosophica. Quare scire oportet earuregiones Ninterualla. Idem de Iurisconsultorum disputationibus iudico, quas

aliquando inspicere conducet. ιBreuiter hic complexi sumus com

nissima praecepta theologiae discendae, de quibuς

24쪽

Theologiae discenda .

de quibus multa multi composuerut V 'lumina. Verum ego non ad modii opus

esse logioribus pret ceptis in hac parte imri ico. Nam via quadam cognita , postea res non in libellis ut preceptorum multitudine quaerecla est,sed potius Vsu comparanda. Addemus tamen ad superiora precepta, Vnum quod maximam in hac

doctring partevim habet, vi,sci licer,consideremus, qui loci communes h greant in re, vel causa scripturς nobis proposiotae,& quae rationis obseruatio in illis inode deligendis, habenda sit. Et quoniam Vt in prefatione monuimus) tractatum istum ad faciliorem Concionum forma εtionem ordinamus , ab ipsis ecclesiasticis Concionibus exempla sumemus , quae prortus otiose erut,nisi ad precipuos locos doctring Christiang reseratur. Si quis igitur enarret historiam Dauidis , quos modo propter admissum adulterium a Propheta obiurgatus sit, locus cominu ni serit de poenitentia . Etsi enim & de

adulterii turpitudine multa dici possim

25쪽

De ratione

tamen delectus adhibedus est Ioeorum, S excerpendus is, qui maxime proprius est doctring Christiang. Porro in hac hiostoria omnes poenitentig partes egregie depictet sunt.Habet enim non solum obsiurgationem , sed etiam absolutionem, quam in sacris tristoriis prσcipue querulpis mentes. Voco autem Iocos communes , non

tantum virtutes,& Vitia, sed in omni doctrinae genere praecipuos locos, qui sonores,& summam artis continent. Nel ta men omnibus ubim utimur. Sed unuso quisl sciat se debere suae artis prς cipuos locos tenere, Ut cum aliqua de re dicenodum erit,statim offerant se idonei loci. Quidam putant se locos commune tenere, cum de Variis rebus coaceruatas sententias habent,quas passim tum exsacris literis ,rum ex Poetis, tum ex Oratoribus excerpserui.Et quia iudicant hanc coaceruationem insignium dictorii pera lactam esse doctrinam, nihil habent cono

silii in legendis authoribus , nisi ut inde .

26쪽

m eologiae discendae. tanquam flores dicta quedam decerpat.

Interim nullam artem persecte discunt, nullum scriptum totum intelligunt, nuisquam totum orationis genus consideo rant. Hoc studium exiguam habet utilitatem/hnc nomine plurimu nocet, quia

in stultis doctrinae persuasionem parit, qua nihil est pernitiosius. Sciendum est

igitur,ita locos communes recte cognoosci, si artes illae in quibus versantur, perosecte cognitet fuerint.Et ut Iocos communes apte in causis intertexere possimus, opus erit perfecta eorum cognitione. Vesrum quia in ciuilibus negociis saepe ex stunt disputationes de virtutibus, de vistiis, de fortuna, de legibus , consuetudion ei ideo Rhetores horum locorum praecipue mentionem faciut, qui tamen nem persecte intelligi,neque copiose,ac Varie

tractari possime, nisi cognitis illis artibus in quibus versantur.Quare necesse est ad bene dicedum addere studium omnium maximarum artium,philosophiae doctrinae,religionis,ac iurispublici.

27쪽

Derati me Interim tamen hoc studium colligendi

dicta scriptorum, habet aliquam utilita' tem. Habent enim multa lumina Verbo rum,& multas figuras, ut elegan S meta

phora est in versu de experientia , Lisci/pulus est prioris posterior dies. ecpsolupropter Venustatem citantur, scd etiam propter authoritatem: habent enim veν Iut pondus testimonii, quia a magnis Viris proditae sunt. Interdum etiam breue aliquod dictum ita rem definit,ut magis ostendat eam , a prolixae disputationes Philosophorum, ut definitio legis apud Demosthenem .Quare hec diligentia colligendi sententias, non solum verborum copiam alit, sed nonnihil etiam ad rerucognitionem conducit: sed tamen ut copiose, ac varie tractari loci communes possint,accedere oportet ex ipsis artibus 'perfectam doctrinam . . I-Caeterum ad colligendas smientias etiam adhibe da est ratio qugdam. Nam S memoria adiuvabitur,cum ordine dijstribuerimus, eas in certas classὶs, S haec

28쪽

Theologiae discendae. Is

distributio rerum inter se ordinem osten/det. Est autem & haec quaedam pars eru' ditionis ,reru ordinem nitia, Sprogresessiones videre. Optima autem in disti ibuendo oeconomia erit, si sequemur artiudiscrimina. Cauendum est enim ut saepe iam monuimus θ ne confundantur artes s sed obseruandum, qui loci sint theologi ci,qui sint philosophici. Ac philosophici possunt peti ex partibus lic minis , ratio, artes, prudentia, virtus, affectus, consuestudo, corpus,forma, artas, fortuna, diuirriae, Oeconomia, coniugium, educatio li/berorum,politia , magistratus, lix, bellta, pax.Facile est autem genere partiri, & videre quae sententiae, quae exempla, quς similitudines in qualibet specie collocati debeant De hac ratione annota di, extat Rodolphi Agricolae epistola, quam vel/Iem studiosos omnes ad verbum edisce re , eam in calce huius opusculi sub Ici bemus. ra

FINIS.

29쪽

DE s ACRIS CONCIONI.

bus rectς formandis,Tractatus Primus.

v EMADMODUM sine

cotrouersia, solus Dei spiritus proditae scripturae est author, ita & solus sui verbi est verus, ac fidus interpres , imbuens omniti fidesitum animos sana , & recta verbi sui coognitione. Verum exterius etiam per suos quom ministros homines,de sua nos docet Voluntate,suumi per eos nobis verbum proponi vult.Haec tamen institutio

non fit his seculis,Euangelio confirmato miraculis,& prodigiis ,sed diligenti, nomodo sacrarum,sed aliarum quoi scientiarum,lectione.Has siquidem non temere dedit dominus,sed ut sint,tum admi/uicula,tum etiam emblemata , Quod austrem ad d endi,aut discedi modum spectat,id exDialecticis,& Rhetoricis est petendum. Nemo est tam perspicax inge/ .ino,qui non infelicissime,omni opera Iu

30쪽

Reye sormandis. Issa, vel discat, vel doceat, 'eglecta Dia Iesctica,& Rhetorica . Nemo etenim cIare, exacte, proprie, ac ordine docebit, nisi Dialecticam, & Rhetoricam suerit Iecu'tus velut Thesei filium .Has autem qui sequitur duces,praeter hoc,quod non mo/do suam adiuuat memoriam, sed alioru, itidem rem ita exponit plane, ac si in taν bulas suis expressam coloribus cerneres. Caeterum licet concionandi ratio, artis

Rhetoricae,qugdam Vel pars, vel imago sit, nonnihil tamen ab ea differt. Habet enim suas sibi accommodatas definitio nes ,suom peculiari quom modo, direnν di genera tractat. Quod quo pacto fiat, prout nobis a Christo dabitur, hie ostendemus t ab ipsa sp huius artis definitione exordium faciemus, quam sie definire

placet.

De arte eonesonandi.