De sacris concionibus recte formandis, deque ratione theologiae discendae, compendiaria formula. Alphonso Zorrilla ... authore

31쪽

De sacris contionibus templationem, ac cognitionem diurno rum,ex sanctarum scripturarum promulgatione.

Ex promulgatione inqua, sanctarum scripturarum t quoniam hoc differt ora/tio de rebus sacris, Syphanis . Propha na sormari potest sagaci industriar Sacra autem sacris scripturis fingeda est, etiam contra humani ingenii acument ob id conuenit egregie Versatum esse in sacris, qui Rhetorico ordine declaraturus sit.

De partibus huius artis.

ARUS concionandi partes,numero sun t qui iam ,sci licet, in uen tio ,dis spositio,elocutio , memoria, S pronunνtiatio. dux εἰ ideo partes huius artis ha bentur, quod ex his veluti integras ipsa

S constituitur,imo vero vel ob id, quod si earu aliquo desuerit concionatori, imo perfecta in eo haec ars siue facultas erit. Harum igitur unamquam ordine tracta oblinias, dc primu de inuentione dicemus quid sit.

32쪽

De inuentione.

1 mentio est rerum verarum,aut verisi/milium excogitatio, quae causam pro babilem reddant,hoc est, quae faciant, Vt fides habeas iis, quae a Concionatore distcuntur ad persuasionem . Omnia enim quae in Concione Concionatori sunt di' icenda,prius ab eodem sagaci, Spruden iri cogitatione,inuenienda sunt. Primo igitur oportebit Concionato rem inuenire,& excogitare, proposito

themate, ad quod genus causae de quiqbus generibus inserius dicemus o propost, sita ad dicendu res ,hoc est, thema ipsum pertineat. Deinde ubi illud iam cogno uerit,iterum illi excogita dum erit, unde dicturus de re proposita, exordium suomat. Post exordiu deinde quomodo nar/ret singula inuenta ,ato disposita .Rursus post hoc si multa illi diceda foret,quemst admodum ea omnia per partes distribu at: ne,scilicet,illorii multitudine, S perplexitate, intellectus auditoris confunda 'nar,distrahaturque.Posthgc quibus quae

33쪽

De saetis contionibus narrauerit, argumentis confirmet,aut vi cissim que contra se adduci possunt argumenta, futet .Postreino quo pacto haec omnia Peroratione congrua,ati decen ii agat,& concludat.

Quibus quidem ad istum modum ris . te peractis,uidebitur ipse haud dubie officio suo probe lanctus esse.

De dispositione,&de duplici eius rone.

DIspositio est, per quam illa quae ino

uenta sunt,in ordinem quendam rodiguntur,hoc est, ordo, S distributio est rerum in uetarum, quς demonstrat,quid, quibusq; locis, sit collocandum. Per hanc artis partem intelligimus, que dicenda sunt, quo loco, quo modo, re quando dicenda sunt. Huius quidem partis duo sunt modi: unus qui ab institutione artis proficiscis, S hic ordo naturalis est, ut qui ex natu/ra causae,id est, rei de qua agitur, proce/diti alter qui ad casum temporis accom

34쪽

Recte formandis. I8modatur,hoc est, qui Concionatoris inogenio,H artificio comparatur, unde artificiosus ordo appellae. Quippe qui perfllanis, locis , temporibus accomodatu S,

naturalem rei ordinem, artificiose, inge nio seq3 csi mutat.Quae,Vt perfectius, pleonius lintelligantur, paulo latius declaremus. Naturalis igitur ordo est, cum post orationis principiu,narratio, S reliquae deinde ipsius orationis partes,quae sunt diuisio,confirmatio, confutatio, S perstoratio,ordine sequuntur. Artificiosus ve/ro est, cu Concionatoris iudicio ad tem pus dispositio accommodatur, hoc est, cum a naturali ordine ad tempus recedimus, ut si praetermisso principio, siue ex ordio, a narratione dicere incipiamus, aut ab aliqua firmissima argum etatione, aut ab aliquarum literarum recitatione, si sorte literae apud nos extent, quae causam nostram iuuare possint: aut post exoordium confirmatione Utamur, deinde narratione t aut si quam huiusmodi naturalis ordinis permutationem faciamus.

35쪽

De saeris contionibus Quorum sane nihil alioqui,nisi causa postula Merit,fieri oportebit.

ficitur,Vt cum quis ornate,distincte, apertem dixerit,eloquentia merito esse videa. tue oui de elocutione scripsere,eam qua breuissime in duabus partibus consistere dixeriit,in Verbis sententiis i id quo cleae eius hic definitione posita ,facile inteis seri datur.Cςterum nollem Concio natorem in hac parte nimium solicitum esse.

Vanissimum enim illorum studium est, de timui tum laboriosissimum, qui prae, scripta verba ediscunt: rem nobis 'ene

meditatam oportet,prς terea Ordine quo tractare singula volumus . Et tum sicut De elocutione. . Locutio est idoneorum Verborum,&sententiarum ad inuentionem accom

36쪽

Recte sormandis. Is corpus umbra sequitur, ita ipsa ultro laofferent verba ,iuxta versa luui Horatii in arte poetica. Verbal prguisam re non inuita sequune. De memoria.

MEmoria est firma animi, rerii,& Verborum,dispositionisi perceptio.

Hgc, licet natura maxime constet, multum tamen in ea valere artem , S praece ptionem certum est.Sunt igitur memoris dug, Vna naturalis ,a Itera artificioIa .Que etiam ita inter se mixtae sunt, atq; coniunctae, ut sicut naturalis arte seruanda est, ita artificialis iuuanda sit natura. Naturalis memoria est, quς nostris animis insita est, & in nobis sine multa cogitatione nata.

Artificiosa memoria ea est, quam con firmat inductio quaedam,& ratio praece/ptionis .Quippe quae multa indiget cogitatione mo nihil aeque, vel augetur cvora, vel negligentia intercidit. Huius porg

37쪽

De sacris concionibus eo artificii hoc munus praecipuum est, vino tantum firma,veru etiam celeri comoprehesione res,Verbam percipiantur.stes licta igitur naturali memoria,de artificiosa tantum in praesentia dicamus.

Et hac partem caeteris huius artis partibus latius, prolixiusq; tractare hic pla' cet, quoniam hec utiq; huiusmodi est, ut praeter eam totus labor, qui impenditur huic studio,inanis fere sit,nisi caeterae partes,hac veluti spiritu contineantur: hoc ipsum a firmate Cicerone in prologo de Oratore. Quid inquit) de thesauro reruomnia memoria dicam, quae nisi custos inuentis,excogitatisque Verbis, S rebus adhibeatur, intelligimus omnia etiam si praeclarissima suerint, In Oratore perituρra Merito igitur aliquantulus in hac parta,maior colocandus labor. Constat autem artificiosa memoria ex locis,& imaginibus. Nam sicut id quod scribitur,cera aut carta continetur & literis, sic quod memorie commendandum

est,in Iocis tanquam in cera,paginal si

38쪽

Recte formandis. rognetur. Imaginibus enim quasi Iiteris restrum recordatio continetur. Quae tamen res, magnam exercitationem, laborem lconquirit, in qua omnia quae sequuntur obseruanda sun t praecepta. Scribamus ipsi que facile volumus retinere,hoc est,meminisse. Si longiora suerint, quae sunt ediscen da,ea per partes diuidatur. Diuisa enim per partes facilius memoriae inhaereis

scunt. Tum apponere notas rebus singuρlis, quas Volumus maxime meminissie, oportebit. Quae ediscenda sunt, atque memoriae mandanda, non magna voce legenda sunt,sed murmure potius meditanda. Nocte magis, q interdiu maturius exocitari memoriam manifestum est,cum ad hoc siletium non parum iuuat, nec foras a sensibus vocatur intentio.

Loca sint mediocri luce, mediocri di' stantia, & in parte quieta , quantum fieri potest,sita,ut&re& nomine possint imaginum rationi correspondere. Sicut aute

39쪽

De sacris concionibus nimis dilatatio, ita nimia compressio nocet. Cauendum igitur ne nimium dilata ra,fusa,ac Vaga,incerta,anceps, S igna/ra mens,fluctueri quod ne cotingat,oportebit loca,qug sumpseris,egregie notare, ut perpetuo nobis haerere possint. Nam .imagines ,sicut literae,delentur, ubi nihil

utimur.Loca vero sicut cera remanebur.

Plures loci debent esse, ut plures imagines collocare possimus. Quintilianus , ct Cicero, quintumquemque locum notandum commemostrant.Quod nobis aulas,aut cubi IIa intratibus facile fiet. Locos ordine locatos a sinistra, conρsueuerunt adam, recensere ad dexteram. Nunc ad imaginum ratione transeamus.

TVagines sunt formae quaedam N notς, a&simulachra eius rei, quam meminisse Volumus. Quod genus sunt exepli gra alia) Equi, Leones , Aquilae, aut aliarum. quarumlibet rerum: ut si de equitatu,aut

40쪽

Recte formandis. 2rdisquestri certamine dicturi, de hoc fir

mam ,celerem sy habere Voluerimus me/moriam ,equi imaginem in certo aliquo loco col locare oportebit. Imagines sunt duplices, quaedam re rum, quaedam verborum. Rerum simili tudines exprimutur,cum ipsorum nego ciorum imagines comparamus. Verboρrum similitudines constituuntur , cum uniuscuiust nominis, S uocabuli mest moria imagine notatur. Rei totius memoriam, saepe una nota& imagine simplici, comprehendimus. Cum autem verboru similitudines, ima/ginibus exprimere volemus, plus nego'

cii suscipimus , S magis ingenium nos

strum exercebimus.

Facilior est rerum imaginatio, verbo/rum autem dissicilior. Oportebit igitur in hac secunda, memoriam naturalem crebro exuscitare, ut vocabulis positis, ipsi nobiscum primo transeamus bis aut

ter eundem versum,seu vocabulosum ordinem, deinde cum imaginibus verba