장음표시 사용
111쪽
unde&magistratus munipales, sunt ciuitatis culusq;
magistratus, non Pop. ROm. neque a Pop. Rom. misti: Appellantur autem duumviri, Lunica. Si quis ius dicenti no ob. Creabantur ex ordine decurionum. Ulpian. l. ait praetor. β. vlt depecu Sinliusfamilias duumvirpupilla remoluam fore caueri non curauit, Papinianus lib. 9. quae-ntionum de peculio actionem competere ait. Neque quicquam mut re arbitror , an voluntate patris decurio factussit, qu
a niam sempublica aluam fore pater obstrictus est. Qui l cus ita est intelligendus: Non ideo in solidum patrem nomine fili j duumviri teneri, quia filius voluntate patris ad decurionatum ascendit, ex quo ordine suo tempore creari filium duumvirum necesse erat. Pater namque decurio, qui salutem Reipublicae suae conseruaturum se iurauerat, ordinem augere debuit eum, eX quo
magistratus creari possent, sine quibus Resipubl. salua esse nullo modo potest: ut ei imputari non possit , quod eius voluntate factus decurio filius est . Ait Vlpianus Malim alibus municipalibus upplicium deseruosumere nong licet. Magistratus municipales ne in seruos quidem illud habent imperium, quod antea merum diximus appellari, hoc ell, ius grauioris vllius animaduersionis, verberandi ius habent, LIMIs unius I. seMιus .f. de iniur. 4 Licere autem id dicitur, quod lege, vel permittitur,vel
non prohibetur. Luxidem Ibemus. deseruit. urb. praed. l. semper in coniunctionibus,de rit.nvp.L I .de is i. , iur. Non licere contradicitur, quod iure prohibitum est . Italu-rnitur in I. transigere, i , pacisci de transact.C. Ita in L 1 . deitae , iur. iam citata, illicitum accipitur , & ab iniquo separatur, ut & ab aequo licitum . Antequam enim eκ-teris gentibus Roma iura daret, cuiusque ciuitatis magistratus animaduertebant in facinorosos homines. Vbi autem externa Romani regere imperia coeperunt, ius f hoc animaduertendi suum esse voluerunt. Itaque i ,
nostris literis Iuda i Pilato respondent, sibi non liceret interficere quemquam, cum ille iussisset, ut secundum suas leges de Christo statuerent. Ait Vlpian. Modica
autem castigatio non est eis densanda. In seruos duntaxat: quam iptam iure vindicare sibi non possunt, cum eam
iurisdictionum, quam modica haec castigatio sequitur,
112쪽
De Iurisium Lib. II. EM 4; b, non habeant. Argumento id fuerit, qψω
neque eam, quam habent iurisdictionem qualemcumque, poenali iudicio defendunt LI. Si quis ius dic.non obt. De modica autem castigatione antea diximus. Et haec ad LMagistratibus.
Idem lib. a. ad Sabinum. EVm . qui iudicare iubet, magistratum ess
oportet. Magistratus autem', vel qui in po- teitate aliqua sunt, utputa proconsul, vel Pr Praetor, vel alii, qui prouincias regunt,iudicare iubeo re eo die, quo priuati suturi sunt, non possunt. s V M M V M.t uui extra ordinem utilitatisgratia magistratus creat tur, iudices dare possint. a Qui magistratus iudices dare possint. 3 Praetor, qui iudicare iubet,non iudicat. s 6 Contrariae linoluuntur. et De quibus causis Magistratus cognouerint. 8 Mugistratus quidam populi magistri. s Magi ratus definitio. r o Legati potestates non vocantur. ar Quando magistratus urbani, is prouincialespriuati t.
VLpi nus ait, Eum qui iudicare iubet, magiseratum
esse oportet. Qui ergo extr1 ordinem, utilitatis gratia creatur, iudices dare non possunt, qua . lis est praesectus annonae, qualis praesectus vigilum,qui magistratus non sunt. La.de orig. iur. Ιj igitur ad eas causas, quarum notionem habent, iudices dare non possunt. Praefectus autem urbi Iicet a Pomponio in iis magiitratibus, qui iura reddebant, non numeretur
notionem enim, ut ante, ostendimus, habebat tamen E iudi-
113쪽
Iudices dabat. l. vlt. de ossic. praefurb.& l .cum praetor. delud. Item ij ait Vl planus, quibus id more concessumese, propter vim imperii, stoliti praefectus orbi, caeterique se emugictratis. N eque hoc tamen sic accipi conuenit, quasi omnes Romς magistratus iudices dare potuerint. Aliud enim est neminem dare iudicem in urbe posse nisi magistratum, aliud vero omnem magistratum posse iudi-φ cem dare. Ij igitur magistratus dare iudicem more maiorum possimi, quibus propter vim imper ij concessum, id est, ut qui imperij eam vim non habeant, iudices dare no posti ni. Hos aute esse puto, quos in ius sine fraude
vocare possia in S, qui coercere non poliunt,argumeto I. a. de ins Voc., i nec magistratibus de iniur. Quid ergo dicemus de magi: tratibus prouincialibus, qui iudices dat, neque proprie magistratus sunt, ut iam antea docui
mus, sed potestatesὸ Quid dicemus de iis, quibus vel iri urbe, vel in prouincia mandatur iurisdictio λ Et magis e sit, viij omnes ius dandi iudicis a lege habeant nominatim. l. cum praetor iam citata. Hoc autem loco de iis loquitur Ulpianus, quibus more maiorum id licet. Ma- gistratum igitur esse oportet eum, qui iubet iudicare. 4 Praetor ergo, qui iudicare iubet, non iudicat. M. Tul-
lius in Epist. ad Qui atrem, cuius principium est. Sta- . tius: Ouid praetor judicare jolet non deberiὸ Neque obstat l. I raetor. de iudi. ubi ait Iureconsultus: Si praetor iusserit eum, a quo debitum petebatur, adesse, on ordine edictorum peracto pronuntiauerit absentem debere, non utique iudex, &c. In ea enim lege praetor sine figura iudicij cognoscit, absentes ilicet reo,cui absentia latam in tu dicio sententiam nullam facit. l. quaesitum . de re iudic. 1 lNon obstat Lὰ diuo Pio. . si rerum. ubi ex constitutione principis praetor cognoscit de causa proprietatis incid te in sententiae executionem,quae propria magistraturi est. l. a diuo Pio. iam citata. Summatim praetere, cognoscit, adeo ut eius sententia non prie iudicet ei,aduersus quem lata est, quo minus iure ordinario,hoc est, lenni iudicio coram dato iudice rem petere ab eo, cui resti tuta est, possit, cum res iudicata inter eos, inter quos iu-6 dicata est, pariat exceptionem rei iudicatae. Non obest,
L quipro tribunali,de re iud. v bi etia & in causa executi nis
114쪽
nis cognoscit praetor. Non solebant igitur ipsi cognoscere magistratus, nisi extraordinariae essent cognitiones, de quibus titulum praetor proposuit. Quae eb appellantur extraordinariae, quia extra ordinem a praetore susciperenturi aut a magistratibus inprouincijs, cum ex ordine dare iudices deberent. De actionibus quoque Ipopularibus cognoscebant magistratus, & causis status,
non istinguemus. Iulianus, de recep.arb. De transactione quoque super alimentis cognoscebant, L cilm ii. nec mandare.de transact. Cognoscebant in causis executi
nis sententiarum iudicum ab eis datorum , & de proprietatis quaestionibus in executiones incidentibus, uti iam diximus, ex Ladiuo Pio. . si super. Cognoscebant de appet lationibus iudicibus datis interpositis l. I. γ, Lmit. Quis is a quo app., t n. de appeL Quae tamen
cognitiones de a ppei lationibus multum 1 datorum i dicum cognitione differunt. Dati namque ludices de facto quaerebant: praetor an contra leges, vel constitutiones lata sit sententia. l. ante sententiam. de app. recist. modo non aperid contra leges lata esset: tales enim sententiae sine appellatione rescindebantur. l. r. quaesentenis siue ap.r c. ut si iudex pronunciaret testamentum impuberis valere. Factum ergo, de quo iudex datus cognouit, verum praetor fingit,illudque unum quaerit, iuuene
de eo facto iudex, an iniuste iudicauit. Ait Ulpianus, Magistratus autem, vel qui in potestate aliqua sunt. Magi- 8stratus proprie urbani sunt, inde dicti quod quidam veluti populi magistri sunt. Vnde Dictator, qui summam potestatem habebat magister populi appellatur aΜarc. Tullio libo . de Legibus. Definire autem magistratum semper dissicile existimauit AEmilius Ferretus parens
alter meus, Iureconsultorum memoriae nostrae facito princeps, neque id sane abs re . Puto tamen magistra- stum non male definiri posse, potestatem Pop. Roua. ordinariam. Potestatem certe dc imperium constat esse magistratum. Unde a M. Tullio, uti iam antea dixi-ximus, lib. s de Legibus, imperium pro magistratu sumitur. Populi autem Romani dico, ut municipiorum magistratus excludamus h definitione nostra . Ordinariam autem dico, ut eos, qui extra ordinem in urbe creantur,
115쪽
excludam, de quibus Pomponius in I. a.de orig. iur. Meos qui in prouincias mittuntur, procons proprael. Prae si1des: eae namque potestates extraordinariae sunt. Μ.T ull. in epist.ad Attic. cum Ciliciae proconsule praeesset,
proconsulatum suum munus extraordinarium vocat.
Itaque etiam non magistratus, sed potestates appellantur nomine generis in nostra lege, & aliis iuris locis Io compluribus, quos iam antea citauimus. Legati autem potestates non vocantur. Μ. Tullius lib. s. in Verrem. quem ego 3. facio 2 Pertinere hoc ad eorum utilitatem qui iudicent, qui in Prouinciis cum potestate, aut cum legatione futuros se aliquando arbitrentur. Ait Vlpian. Vt procons. vel praetor. Legendum puto propraetor, vel Irotraetore, Vt proconsul, licet propraetores proconsuaes Μ. Tullius interdum appellet, quemadmodum linobis notatum est in Vatinianam irrogationem. Quin& titulus de ossicio proconsulis ad propraetoreS etiam
yrtinet. Ait Vlpianus, Vel alij, qui prouincias regunt.
eliqui praesides, qui ex ordine senatorio non mittuntur. Sed & eos intelligit Ulpianus,qui sub nomine praesidis non mittu ntur, ut praesectos Λuηustales, de quibus iam anteli scripsimus. Nec eos solum, qui uniuersas prouincias regunt, sed & eos, qui ciuitatem unam regunt, qualis est Iuridicus Alexandriae, quales correctores ciuitatum Italiae, de quibus Hermogenianus in L omnibus, de o c. ρνή. Q d nomen nostra Lusitania II retinuit,vocatque, Correteiares. Ait Vlpianus, Quo die priuatifuturi funt. V rbani magistratus exacto anno priuati sunt. prouinciales exacto eo tempore, ad quod missi sunt, quod ad potestate exercendam attinet. Vt enim scribit Ulpian. vlt. de Us procons Proconsili portam βο--e ingressus deponit imperium: Joc est, insignia imperj: non quod tum demum desinat habere imperium inprouincia, qua adminastrauit. cui rei argumento est, quod idem Ulpianus scribit in I. r. eodem tit. Proconqui ubique quidem proaconsularia insignia habet statim atque urbem egresus es, po
restatem autem non exercet ni in eadem prouincia, quae ei decreta est. Sciendum autem est etiam .suo tempore exacto, quandiu tamen successor non venit, eos priuatos
non intelligi, i. meminisse. de ossic. procons argumento L
116쪽
.enditor. V. iudices. de iud. & haec ad L eum, qui.
Idem ad Edictum. Ε St rq ceptum, edque iure utimur, ut si quis maior, vel aequalis subiiciat se iurisdictioni alterius, possit ei, & aduersus eum ius dici isS V M M A R I V M
I suae moribus recipiuntur,eafere contrahis recipiuntur. a Collegae Collegis, maiores minoribus f abbcere possunt. :3 Idque procedit in iurisdictione contentiosa. Uentes aut per alios neque adoptare, neque manumittere possumuΙ.s Sed absentes manumissionis causam per procuratorem probare possumus.
AIt Vlpianus, Est receptum. Quae usu recipiun
tur, ea sere contra ius recipiuntur: cuiusmodi est pupillaris substitutio, qua alteri hqredem damus, cuiusmodi, & hoc,quod in lege nostra receptum esse scribit Iureconsillius. Nam cum nec consulem, nec praetorem, nec caeteros magistratus, qui imperium habent, in ius vocari possent,ad constituendam magistratuum maiestatem, quam ne ips1 quidem imminuere possent magistratus: receptum tamen usu est, ut collegae collegis,maiores minoribus se subiicere posissent, i. q. de recept.arb. ille, ὰ quo. Esenatuscons Trebe Iia. Receptum autem istud est in contentiosa, non imis voluntaria iurisdictione. Lapud. de manu F. Neque obstat. l. apud filium O. q. apud collegam. de manumiss .vina. Quem locum ipse etiam Accursius notat ab aliis negative legi: & quidem recte, meo iudicio. Itaque in L vnica, deo .cons. scribit Vlpianus, nullam esse dubitationem quin coss. apud se teruos suos possint manumit-
117쪽
so Antonii Goue anitere: sed si eueniat, ut minor ao.annis cons sit, apud se manumittere non posse, cum ipse sit, qui ex lenatus cons. consilii causani examinet : apud collegam vero 6 causa probata, posse. Puto, quia neque adoptare,neq; emancipare, neque manumittere abientes,aut per aliuPossumus. l. post mortem, β. neque adoptare. de adopt. &magna fieret diminutio maiestatis , si cons. ad cons vel Praetorem veniret. Litigare autem per alium possumus. Liuius,ut rem nouam, & inauditam scribi consulem quendam ad praetoris, cui mandata a senatu des lectus cura erat, tribunal venisse. Manumissionis autecausam absentes per procuratorem probare possumuS. Letiam, β. absens. de man. vind. manumittere per Procuratorem non possumus. l. nee mulierem. C. de vind. v. n. n. De maioribus, & minoribus magistratibus vide Gell. lib. I . Et haec ad i.est receptum.
Idem tib. a. de omnibus tribunatibus. Si per errorem alius pro alio praetor fueri raditus, nihil valebit, quod actum est. Nec enim ferendus est, qui dicat consensisse eos in praesidem e cum, ut Iulianus scribit, non consentiant, qui errant. Quid enim tam contrarium est cou- sensui,quam error , qui imperitiam detegit. s V M M A IRI U M.t Consentientes in iudicem euius iurisdictioni non subiecti
a Privati, priuatum iudicem facere non possunt. 3 Vibiimagis consensui contrarium, quam error. Coacta voluntas, censetur voluntat. s o errantis voluntas sit.
Curseruus bHei insitum emissem non auferat.
118쪽
De Iurisdict. Lib. H. yr i in m gistratum consentiunt, cuius iuris.
dictioni subiectos se non esse sciunt: quo minus iudicatum iaciant,recusare non possunt. 1 Sed & si non sit magistratus , in quem consenserui,iurisdictioni tamen alicui prinsit, qualis eli procurator Caesaris , sententiae Parere
tem si in priuatum consenserint. Privatorum namque consensus iudicem facere minimἡ potest. l. priuatorum. ade iurisd. O .iudic. C. Consentire autem videntur, qui non errant. Errant porro, & qui eum praetorem, qui de repetudis quaerit pro urbano adeat,& qui eius praetoris,qui de repetudis quaerit iurisdictione esse putant: illi in facto, ij in iure errat. l. a. ia... Nihil enim cosensu itam contrarium, quam error . Consensus enim plu- 3rium congruentes voluntates continet: at qui errat,non
id vult quod facit, sed id potius quod non facit. Neque potest dici vim, & metum magis contraria esse voluntati, quam errorem. Qui enim minis, aut malo coacti aliquid faciunt, id potius videntur malle sacere, quam pati. l. patre Me rit nup. dc coacta voluntas,volutas cen-1etur. I mulier. I siquis coactus.de eo. quod metu cau.Quo in loco scribit Iurecons eum, qui metu coactus haereditatem adit, restitutionis in integrum auxilio indigere. Hae res igitur esse voluit. Λlioquin quid opus esset rest rutione ei qui hqres non fuit. Sed videamus ne errantis squoq; voluntas esse videatur. Si enim paterfamilias seruum alienum, quem liberum putabat, haeredem instituerit dato cohaerede, semis,in quo seruus institutus est, inter cohaeredem, & serui dominum diuiditur : idque
Tiberius in persisna Parthenij terui sui constituit. LEpaterfam. de haered.instituen. Quae diuisio non feret , si εquem errans instituit, instituisse non videretur: cunia, testamentum aliud nihil sit, quam voluntatis nostraesententia, nullaque errantis sit voluntas. Videamus tamen ne non errauerit testator, in L paterfamilias. Et
si quidem Pamphilum pro Sticho haeredem scripsitat,
tum errasset, neque esset Pamphilus haeres , si error probaretur. Errasser quoque, si exulem haeredem in .stitui sset,putans cum eo testamenti factionem esse. Hic
119쪽
autem eum, quem instituere voluit, instituit: institvitisque eum, cum quo testamenti factio est. At si putasset, struum, non inuituisset. Hoc ergo expressisset, ita eum se haeredem esse velle, si liber sit. Nam etiam cum seruis testamenti factio est. Quod cram non cauerit, & eum, quem volebat, haeredem instituerit, & quε per legem licebat, instituerit, non videtur ita errasse,ut qui praetorem, qui de repetundis cognoscit, pro praetore urbano adeunt. Dicet quis, Quamobrem ergo non tΟ-z tum semissem aufert serui dominus λ Et dicendum est, Tiberium Caesarem in sua causa ex ςquitate quod ilidum auferre poterat , cum cohaerede serui sui diuisisse, motum defuncti etiam non expressa voluntate.Et haec ad i. Si per.
Idem lib. 3. de omnibus tribunalibus. Solet praetor suam iurisdictionem mandare: Se
aut Omnem mandat, aut speciem unam: & is, cui mandata iurisdictio est , fungitur vice eius, qui mandauit, non sua.
et Propria iurisdictio mandaripotest. a Suam iurisdictionem mandans, uniuersum iurisdicundi
3 Cui praetor omnem iurisdictionem mandat, praetoris v ces gerit, h. e. coercet. pro tribunalisedet, c. 4 Way 'ecies iurisd. mandari potest. s. Et cui mandata est una species is omnis iurisdictio ma dari potese.
ceptum id est, ut is iurisdictionem mandet. qui eam suo iure habet, non alieno beneficio, l. more maiorum. hoc eod.tit. Suam iurisdictionem
120쪽
mandare. Propriam iurisdictionem : ita enim appellat 1 Macer in Icognitio.de o .eius,cui,μc. Nam cum iudicare iubet, non mandat suam iurisdictionem, cum ipse . non solet iudicare, uti iam docuimus. Suam ergo iu- arisdictionem cum mandat,uniuersum iurisdicunai m nus mandat, L I .des p.tui. quod in dando, dicendo, &addicendo positum eri . Huius muneris non est, quemadmodum iam diximus, iudicis dandi licentia, licet iurisilictio appelletur in L imperium. Omne igitur hoc Imunus transit in eum, cui praetor omnem iurisdicti nem suam mandat , eamque mistum imperium, siue . non merum, siue modica coercitio comitatur: alioquin
deridicula sit, siue potius nulla tuli.de inc eius,cui, I c. Mandat autem & praetori, sed Θ f. de o . eius, isc. '& priuato, cult. eo.tit. iam citata. Quid ergo λ coercebit etiam priuatus non obtemperantes certe: sed non ,
quasi labi: sed quasi ius dicenti, hoc est, ipsi praetori,
euius vices gerit. Sedebitne pro tribunali λ Et magis est ut sedeat, ut & legatus in prouincia, cui mandata iurisdictio est. Insignibus praetoris non utetur, quae honori tributa sunt. Mandahit autem praetor iurisdictionem, si iusta aliqua causa erit: ut si proficiscatur. LI. de .c.eius, cui c. si morbo sontico laboret. Aut speciem unam. Macer Lcognitio. iam citata; 'possessio bonorum detur, velfi cui damni nomine non caueatur, Qt ispoindere iubeatur, aut ventris nomine mulier, velis, eui legatum es legatorum seruandorum causa in possessionem mittatur, ma- dari potes. Sed an & is non obtemperantes coercebit λEt puto coerciturum, si ipse praetor coerciturus era argumento Idies cautioni. dam.infer. An tamen cait Vlpianus is, cui non admittet, etiam captis pignoribus a magistratibus coerceatur λ Non puto: sed in factum actione tenebitur. Nam &si a praetore missus non admittatur, eadem actione utendum est. Si igitur pr. tor coerceret non admittentem, magistratus etiam qui bus duas res iniunxit praetor cautionem, dc possesii O-nem, coercerent. Idem dicendum videtur de eo,cui speciem unam suae iurisdictionis mandat praetor. Ma ndare qautem speciem unam potest, qui & omnem iurisdictio nem. Mandare autem non est dicto jniungere: quod enim