장음표시 사용
81쪽
non merum a Paulo appellatur in L I. g. qui mandatam , is, Lethim. δε o sic erus, cui irc. Neque enugere possumus quin imperi u no merii missu esse fateamur. Na cum β. iacitato. 1 rei mandatis, imperi u quod da meru dicatur quod da non meru : hic aute quod da meru,quodda mistu,me-3 1 ruque utrobiq; ide sit no meru, & mistu ide esse necesse' est cum praesertim coercitionis duo tantum sint generis, grauitis quoddam,& atrocius, quoddam modicum,hoc est, leuius, ct remissius: & cum illud in nostra lege mecum appelletur, hoc milium esse necesse est. Tum vero coercitio, aut non transit mandata iurisdictione, aut transiit, neque tertium est quicquam . Transirenamq; dc no tra sire negantia sunt, & aientia. C im ergo in nostra lege merum dicatur id, quod non transit mandata iurisdictione, mi ilum erit, quod transit, quodque a iurisdictione non diuellitur. Itaque ii Iureconsulto definitur , cui iurisdictio inest : quam habere nemo possit, qui non modicam quoque coercitionem habeat,sive suo iure, siue alieno beneficio iurisdictionem habeat. Iurisi dictionem, & noltro iure habere possumus, ut graniorem animaduersionem non habeamus: alieno certe beneficioqui habet, nunquam talem habeat potestatem.
3; Ex ijs illud quoque intelligimus, undem istum imperium appelletur: ex eo scilicet quod nunquam a iurisdi- lactione diuellatur. Habent autem hanc potestate nia, consules,prς tores, tribuni plebis,praesides prouinciarum,dcij, quibus in urbe,vel in pio uincia generalis, propriaque magis iratus mandatur iurisdictio. Et haec quiuem, ut vero, ita, dc perspicue, & dilucide dicuntur: quo modo quae falla sunt, dici non possunt. Superest de imperio quaeramus,quod iurisdictio est: de quo verba illa intelligenda sunt in l. noltra uirod in danda bonos I9u ρον-
fessione con siit, iurisdictio e i. Iurisdictio est etiam itidicisi landi licentia. S ic enim legendum puto. Quae lectio noinultum ab Haloandri lectione abhorret, nili quod haecque facilior est,& planior. Neque ullum in veteribus libris mendum frequentlus est quam iterati verbi prae termi s-sio . Neque mihi tamen ijs duntaxat nominibus placet, quia non multum ab Haloandri lectione disJet, quia
plana sit, di facilis, quia mendum vulgare : sed quia ita scri
82쪽
i scripsisse oportuit. Omne namque magistrat,utpotes statisve imperium , aut in coercitione,aut in iuredicuni do positum est quarum duarum rerum causa omnia studicia inuenta, institutique adeo ipsi sunt magistratus.
Prius illud imperium in duo imperia discedit, quia sci-37
licet non plures animaduersonum species:grauior quae-i dam , quae ex eo quod, uti iam docuimus, iurisdictionem non sequitur, merum imperium dicitur: quaedam Vero modica, quae quia nunquam a iurisdictione discedit , mistinia imperium siue non merum appellatur. Quod autem in iuredicundo positum est aut in decer- όῖnendo decernere nunc late dico, ut cum Donorum possessionem praetor dat) aut in dandis iudicibus versatur ijsque duobus veluti limitibus uniuersa praetoris urbani prouincia continetur, quam iurisdictionem principio ostendimus appellari. Imperium autem in ijs quoque rebus versari mtelligimus exi. proxima sequente in qua iubere cauere stipulatione praetoria, & in possessionem mittere, magis imper ij, quam iurisdictionis, esse dicuntur: quod quemadmodum fit, suo loco dicemus. Intelligimus praeterea ex L ea, quae ad municip. intelligimus ex L quod iussit. de re hiat. intelligimus ex is uiationes .de
oblig., a P. l. iurii gentium,separcycar. depall. alijsq; iuris locis innumerabilibus , in quibus imperii huius
praetoris, quod in iuredicundo politum est, mentio fit. Paulus in Liudicium soluitur. de iudic. Iudicium soluitur vetaute eo iudicure, qui iusserat, vel etiam eo , qui maius imperium in ea iurydictione babet. Huius imperii, uti diximus , sunt decernere , & iudices dare . Decernere autem non solum causa cognita , quomodo fere dicitur decernere : veru metiam sine causae cognitione, in .
l. hi finita. β. illud. de damn infect. Η, alijs locis compluribus. Is Neque immerito, cum iure magistratus quid praetor facit, imperare dicitur: cum imperium pro magistratu interdum usurpetur, ut in L cum praetor. de Iudicae acier. l . g. de legibus, Iacta imρeria sumo: hoc est magi liratus legitime creanto: Iudicis autem dandi licentia,quemad- o modum urisdictio dicatur,considerandum est . Et puto ebiurisdictionem dici , quia ad ossicium pertineat ius dicentis, neque ad coercitionem pertineat. Si enim
83쪽
, Iurisdictionem pro ossicio iurisdicundi sumimus,lus hoc dandi iudicis, mandata iurisdictione transiret. Iurisdicundi enim uniuersum ossicium mandata iurisdictione transire scribit Vlpianus in LI.defuspect. tui. Cum igitur mandata iurisdictione, ius hoc dandorum iudicum non transeat: mandata autem iurisdictione,uniuersu iri iurisdicundi ossicium transire scribat Vlpian. in I. r. . suspees.lut iam citata: licentia dandi iudicis , iurisdictio non erit, si pro munere,ossicioque iurisdicundi sumatur iurisdictio. Et sane cum iudices praetor dat, nullum ius dicere videtur. De iudicibus autem, & iuperiore capite diximus, & dicemus ad Lqui iudicare. Hoc in praesentia dixisse sufficiat, iudices tantum ad pecuniarias. priuatas caulas dari: criminales namque ipsi su-67 si ipiunt magistratus. Et in publicis iudiciis Qrte electi iudices, ex eo ordine, ordinibusve, penes quem, quosve iudicia erant, considebant. Et haec de lege, Imperium.
ΙVbere cauere praetoria stipulatione , & in pollessionem mittere, imperij magis est,quam iurisdictionis. SVΜΜARI UΜ.
a In quibusdam maior imperjpotestas, in quibusda minoria Quod praetor sine causae cognitione constitust imperiosc
quod autem iubet contrario imperio tollerepotest.
84쪽
Tars imperiosa etiam rem iniquam iubet. 8 Diqua interdum iuse imperantur. 9 Pars iuridicas per quod aequum ect confiituit. I o Impei lipars quaedam iuridica, quaedam imperiosa. II la ea, qua ne cause cognitione expediuntur , magis imp.quam iuris dici sint. I a Praetor, , secundum tabulas, , ab intectaso, is contra tabulas bonorum possessiones dare cogitur. I 3 Imperium contrario imperio tollipotest.
I uuae magis imp t,quam iurisd. definire dissicile ect.1 7 Proetor, aut dat, aut dicit, acit addicit. 16 Ea, quας praetor iubet,aut Derat, magis imp. n. t. I Locus Lorde licet ad municipales valde lab=icus.
I 8 Praetor,ve rises cautionem, , possessionem magistrat,bus municipalib. iniunxit. Is Magistratus maniι ipales possunt facta e , quae magis in .sunt. ao Nin tantam id possumus, quod ex nobis possumus. 2I Proco . Propraetor, Praes Legatus locis beneficio iudices dant. aa uuaesit differentia inter ea, quae magis imp. quam ill- , isdict.funt. 23 Tribunal causae cognitio re atris.
a Quamobrem in h I. appositum sit, si putatione praetoria. 23 Is, quem praetor in istisionem mittit, non possidet. a 6 Cui damni infecti non cauetur, vj capere potes, at non .
a Solus Princeps creditori dominium pignoi is addicit. a 8 In possessionem missus, ius pignoris habet. Apite superiore duabus in rebus iuri Ddictionem praetoris posuit Vlpianus
in decernendo , & iudicibus dandis. Hoc capite decretorum exequi mihi videtur diuisionem , ut scilicet in qui- Ibusdam maior imperii , potestatisque vis eluceat : in quit. sdam vero minor. Quod enim sine causae cognitione constituit prae- ator,ut cum damni insecti cauere iubet, & nisi caueatur, in possessionem mittit, magis imperiose constituere videtur,
85쪽
s detur, qu m quod causa cognita decernit. Hoc enim
non tam pro imperio statuit, quam iuris, aequitatisque ratione, cuius ipse sacerdos quidam est, ac magister : re quod ita decernit, contrario decreto praetor non mutat. Quod autem iubet, vetatve, contrario imperio tollere
potest. l. quod ii sit. de re iud. Quod iussit cait Iurecons.
Tettiit Te praetor, contrario imperio tollere potest, vel remittere : licet desententi is contra. Quod ego intelligo , licet secus de decretis, quae causa cognita interponuntutaquae sententiae praetoriae appet lari possunt. Vlpianus in L
Uus. de oper.nou. nuntiat. Si opus nouum praetor iusserit nuriari, deinde prohibuerit, ex priore nuntiatione agi non potest, quasiaduersus eius edictu actumsit. Idem in L Vale-ν iano de praetor. sipui. Valeriano respondi, si praeses, qui ante in triennium caueri iusserat, pontea in longum tempus caueri praeceperit: quia 2 primasti latione prorsus discedis voluerit, OQ. QuJn autem , & iubere cauere stipulatione praetoria, & mittere in possessionem iurisdictionis sint, dubitari non potes . Iurecon C in L I. de dam. infect . Cum res damni ιnfecti celeritatem dessideret in periculo is
dilatio praetori videatur, si ex hac causa sibi iurisdictione m
referuet, ideo magistratibus municipatibus delegandum hoc recteputauit. Neque vero ulla dubitatio est, quin quod praetor urbis decreto eaeequitur, iuri s dictionis sit, cuius munus uniuersium iurisdictionem constat appellari. Sed 6 huius muneris quod iurisdictio appellatur, pars quaedam magis imperiosa est, quaedam magis, ut ita dicam, iuridica : illa interdum , & quod iniquum est imperat , ut cum demoliri praetor iubet opus id, quod iure
Quod factum est, iubet restitui: neque interest, iure factum sit, an non Sive igitur iure factum est, siue non tu et re factum est, interdictu lorum habebit. Pars igitur iuris lictionis magis imperiosis, rem etiam iniquam iubet. Neque eo tamen iniquitatis praetorem condemno, cui semper prae oculis aequitatem esse scio. Quae namque , iniqua ex sese sunt, iustissime interdum imperantur. Praestat enim factum iure opus restitui, quam praetoris imperium contemptum videri. Vbi enim animis homi
86쪽
num magistratuu excessit reuerentia, turbari, miscerique omnes res necesse est. Iuridica autem iurisdictionis spars , cui nomen hoc iurisdictionis maximd videtur conuenire, id semper quod aequum est causa cognita constituit. Quemadmodum autem iurisdictionis partem quandam magis imperiosam facimus, quandam magis iuridicam , cum tamen utraque iurisdictionis nomine contineatur: sic etiam imperi j, quod in danda bonorum possessione consistit,hoc est, imper ij, IO quod in iuredicundo versatur, de quo superiore capite diximus, pars quaedam magis iuridica, quaedam magis imperiola dici potest. Vtrum autem quaecumque sine , II causae cognitione expediuntur, magis imperij sint,qua iurisdictionis, quaerendum est Et vix est; ut dare bono rum possessionem ex edicto, quaedam enim bonorum possessio edictalis est, decretalis quaedam P magis impe rij sit, quam iurisdictionis . uam cum vel secundum tabulas non minus multis signis, quam e lege Oportet, signatas vel ab intestato proximis agnatis, vel liberis praeteritis contra tabulas: nihil imperat, nihil vetat: tum vero haec praetor pro suo arbitrio non administrat. Cogitur enim & secundum tabulas, & ab intestato, & racontra tabulas bonorum possessionem dare: ut in eo quod cogitur , vix eius imperium elucere videatur.
Postremo imperium contrario imperio tolli potest, l. 73 quod tuisset, iam citata. At haec decreta, quibus aliquid alicui dat praetor, vix est ut praetor reuocet. Quod etiam M. Tullius in praetura urbana Verri obiicit iis verbis: Nam qMeso, redite in memoriam, Iudices, quae libido ictius
in iure fisund uerit, qtiae varietas decretortim, quae nundi natio , quam inanes domus eorum omnium, qui de iure ciuili
confulisolent, quam ρlena ac referta Chelidonis: a qua muliere, cum erat ad eum Tentum, hin aurem eius infusurratum, alias reuocabat eos, inter quos iam decreuerat, decretumqNe mutabat, alias contrariam inter alios decernebat, arpauM
ante proximis decreuerat. Est autem perdissicile genera- δε liter definire, quae magis sunt imperii, quam iurisdictionis. Cum enim omnes in iure definitiones periculosae sunt,tum in re tam obscura periculosissimae. Comia, I stamen praetor aut det, aut dicat, hoc est imperet. l. timpr
87쪽
praetor dieat. de vect gnaesi quis legauerit de leg. r. quae
simplex iussio appellatur, ultim. . urtimo. de eo,quod met. is cau. aut addicat. ea magis imperii esse,quam iurisdictionis videntur, quae ad secundam praetor ij muneris parte Pertinent. cum scilicet aliquid vel iubet, vel vetat praetor ad alicuius postulationem: ut cum iubet cauere damni insecti,& nisi caueas mittit in possiessionem aduersarium inuae poena e it non promittentis. Lult. ne vis ori, Fc cum restitui opus factum iubet, cum vim factam restitui iubet. Μ. Tullius pro Cecinna: Sum ex proximo
- vicini fundo deiectus, quis adibam ad inium fundum, sum dewia, sum certe alicunde, siue de priuato, siue de publico: eo restitui sum iussus, restituisse te dixisti: nero me ex praetoris decreto restitutum esse. Ac paulo post; Si praetor non distinxit locum, quo me restitui iuberet, , rectitui iussit, non imex edicto rectitutus. Talia caetera quoque putem interdicta, siue exhibitoria, siue prohibitoria, siue mista. Horum autem, quae magis imperij sunt, quam iurisdictionis: altero tantum iuris ciuilis loco mentio fit: in l. videlicet, ea, quς ad munici Paulus ait, Ere,quae magis imperij sunt, quam iurisdictionis, magistratus municipalis facere non potest. Magiseratibus municipalibus non permittitur in integrum rectituere, aut bona re eruandae causa iubere posita
re, aut doti eruandae, vel legatorum seruandorum causa.
1 Qui locus valde lubricus est. Primum enim quomodo magistratus municipalis,quae magis imper ij sunt,quam iurisdictionis, facere non potestὸ Annon magis imperii sunt qu1m iurisdictionis iubere cauere stipulatione prς-toria, & mittere in possessionem p At utrumque hoc magistratibus municipalibus praetor iniunxit. Ulpianus in
18 l .dies. de dam. in ch. Duas ergo res magi stratibu s munici polibus praetor, vel praeses iniunUt, cautionem, possessi nym, caeter afuae iuri Pictioni reseruauit. Idem i n h r. eod. tit. Cum res damni infecti celeritatem desideret, ideo magistratibus municipalibus delegandum hoc recte putauit. Si ergo magistratibus municipalibus edicto in perpetuum Praetor concessi t, ut pom ni iubere cauere, & mittere sin possessionem, quae magis imperii, quam iurisdicti nis esse constat. negari non poteth, quin municipales
aena Aistratus possint facere, quae magis imperij sunt, qua
88쪽
iurisdictionis. Sed dicet aliquis, haec ex sese sacere ma- rygistratum municipalem non posse Quasi vero id tan-jotum posse dicamus,quod eX nobis posszmus. Praetor urbis, praeses, legatus, cui mandata iurisdictio est, tutores dare posse dicuntur, nominatim tamen ijs tutoris datio conceditur. Proconsul, propraetor, praeses, legatus, cui armandata iurisdictio est, iudices dare possunt: at suo iure non possunt; legis enim beneficio & concessu id possunt. Tum vero, quid interest interea, quae magis im- raperii sunt, quhm iurisdictionis, & quae contra λ ut illa magistratus municipalis facere non potest, ita neque haec Potest: ut illa concessu praetoris facere potest, ita &haec facere potest: specialiter namque mandari possunt L cognitio.de offic. eius, cui , , . Haec igitur differentiata erit, quod quae imperi j magis sunt, quam iurisdictionis, quia causae cognitionem non desiderent, facere possunt magistratus municipales, hoc est, non sunt incapaces huiusce iurisdictionis. Itaque nihil absurdi facere praetorem, cum duas eis res edicto concedit, cautionem, &missionem in possessionem. Eas vero res, quae causae CΟ-gnitionem desiderant, absurde faciat, sit magistratibus municipalibus in perpetuum det non dIco mandetin in capacibus scilicet huiusce iurisdictionis. Vti enim Paulus scribit: Ubicumq; causae cognitio necessaria est, ibi praetor desideratur: Tribunal namque carisin cognitio requirit. Itaque Ulpianus in l. dies, iam citata. Si forte duretur aς non caueri, di possideri liceat siquod causa cognita erisolet non duremuiros se praetores, velpraesides permi furos: item ut ex causa decedatur de possessione. Et Paulus in hac ipsa l. ea, quae. Magistratibus municipalibus non permittitur in inter rum restituere, aut bona rei feritandae causa iubere possidere, be. Sed de hoc alias considerabimus. Superest a videamus, quamobrem in l. nostra appositum sit, Istipulatione praetoria. Et propter iudicialem, appositum videtur. Nam & iudex cauere iubet de dolo, de persequendo seruo, qui in fuga est, cum expediri res aliter non potest. . iudiciales. de diui s. stipui. in Instit. Iudicis autem , imperium non est: argumento I obligationes, de oblia. action. de quo iam antea diximus. Quare eius iussiones non erunt magis impciij, quam iuriidictionis. Illud as- ; quo-
89쪽
quoque praetermittendum non est, quem praetor in pos- εsessionem mittit, non possidere: sed magis rerum custodiam habere cum legati. uuibus ex cauf. in possess. eat. Lis, cui. ut legine decom.seruand. , . l. 3.-vit. de acquir. poff. O LI, quis ante. g. idem Pomponius. eodem tit. Neque obstat L praetoris officium de damn. in f Vbi dicitur pistoris ossicium esse, ut missus in possessionem, etiam eam per longi temporis spatium in suum dominium capere possit. Nihil enim eo loco aliud dicit Iureconsultus, qu1m praetorem, non duumviros, missum in possessionem iubere possidere. Id quod & in L dies. β. sorte . dictum fuerat. Itaque intelligitur l. iis, qui .eo. titui. Iis, qui pignori rem acceperunt, ρotior est is, cui damni infecti non cauetur. 1 possideri, per longum tempus rem capere
6 ei permissumfuerit, hoc esto ossidere iubeatur. Hic enim
potest usucapere: creditor autem nunquam Uiucapit,
nisi forte ex causa iudicati pignus captum sit. Licet enim huiusmodi pignus vendi potius, quam iure domini j possideri consueuit: tamen si per calliditatem condemnati inueniri emptor non possit, auctoritate principis dominium creditori addici solet, Lolt flin caref. iud. pe sit. C. Notandum tamen est, solum principem id facere posse. Vnde titulum habemus, de iure dominii impetrando, facit. Leleganter, de pig. aes. L icet autem missas in possessionem non possideat: ius tamen pignoris habet. l. non esit mirum, de pig. act. Qui autem iubetur possidere, & rem sibi habere, is dominus rei fit. l. r. de fundo dot. sed res.com. Luid. Et haec quidem ad Lube= e cauere. suificiunt.
Iulianus lib. primo Digest. More maiorum ita comparatum est, ut is de . muni iurisdictionem mandare possit , qui eam tuo iure, non alieno beneficio, habet.'
90쪽
I Generalis mandata Iurisdictio rursus mandari nequit. a num enim quod non esse, alij mandare novipotes. 3 More maiorum Lurisdictio mandatur.
4 Mandata Iurisdictio beneficium e f.
Vibus vel urbe, vel inprouincia generalis mandatur iurisdictio , eos mandare rursum iuri silictionem pos se negat Iulian. More namque maiorum s qui mandandae iurisdictionis licentiam dat rei nulla lege permissae in is tum mandare iurisdictione potest, qui eam suo iure habet, hoc est,ipse magi stratus, non is, qui a magistratu mandatam iurisdictionem a exercet. Quod summam rationem habet. Quomodo namque quod tuum non est, quod tibi proprie daturi non est, sed commissum tanquam vicario exercendum, alii mandare possisὸ Neque vero ut id possis, is,1 quo iurisdictionem accepisti . facere valeat. Videbitur fortassidalicui dicere Iulianus, eum duntaxat iudicem dare posisse, qui suo iure iurisdictionem habet: sed tale. Nam neque proconsules more maiorum iudices dant: sed lege, ut scribit Paulus in L cum praetor.de iud. qui tamen suo iure, non alieno beneficio iurisdictionem habent:& Legati, qui alieno beneficio iurisdictionem habent:& ij, quibus in urbe praetor iurisdictionem suam man- id t, iudices dare possunt. Porro autem quod hic Iulian ait, more maiorum mandari iurisdictionem, Papinianus quoque scribit in l. i qui mandatam, de ossic
eius, cui,&c. Qui mandatam salt) iurisdictionem fuscepit, proprium nihil habet, sed eius, qui mandauit iurisdictione
3 utitur. Verius es enim more maiorum iurisdictionem trnsfer- 1 ι, bc. Μore autem maiorum quod fit, sine lege fit; vidi quod moribus licere dicitur, Lde quibus. de leg. senatus Ut omnes popilis de ius it. θ' iur. l. cum praeto . de tua. l. sororis. de ritu nupt. l. m. istratus, ad municip. Vnde etiam moribus recepta ea dicitur substitutio, qua: legi