장음표시 사용
331쪽
11 deberetur. Vtilitas autem legis Falcidiae illa est, ne testamenta destituantur, nullo propost to ex aditione haeredibus institutis commodo . Adire namque ex testamento ne filius quidem cogi potest: qui & beneficio praetoris abstinere, & suo iure omittere causam testa menti potest. Haec eadem causa ordinem amplissimum movit,ad permittendam similem retentionem de fidei x a commissarijs haereditatibus. Quantus autem testamentorum fauor sit,ex eo intelligimus,quod si pars iudicantium pro liberis, pars protestamento iudicauerit, ea pars vincit, quae pro testamento iudicauit. l. ars, de 13 inunc. testam. Necessaria autem fuit lex Falcidia post leges Furiam,& Uoconiam testamentarias: quia iis legibus non satis haeredi cauebatur , & per consequens neque testamento. Illa plus mille assibus legatarium
capere vetabat: sed numerum legatariorum non definiebat. Itaque poterat euenire, ut multiplicato numero legatariorum haeredi nihil relinqueretur. Lex autem Voconia vetabat, eum, qui esset census, Plus cuiquam legare , quam ad haeredem perueniret: uti testatur Μ. Tullius in prael. urb. Qua lege fatua poterat euenire, ut pluribus legatariis unus duntaxat aureus ad haeredem perueniret. Ponamus, ab eo, qui centum aureos
in bonis habebat, nonaginta nouem legatariis singulos aureos legatos. Itaque neutra lex ullo satis iusto operae pretio haeredes ad adeundas haereditates inuitabat.1 Legem porro Furiam legem minus, quam persectam' appellat Vlpian. titui. r. Instit. quae tactum non rescinderet: sed ei, qui plus mille assibus ceperat, poenam
quadrupli iniungeret: quam poenam lex Falcidia sustulit illis verbis, e fraudesua capere liceto. Pertinetis autem lex Falcidia ad legata ad fidecommissa particularia, relicta testamento ex S.C. &ab intestato eX D. Pij constitutione. I. liusfamilias, hoe titia. Ad donationes item causa mortis ex D: Seueri constit. I. a. C. de δε-nat. cavs mori. cuius constitutionis potestate fit, ut rei Corporaliter traditae, pars tamen quarta in haereditate remansisse videatur. L penul. C.a ileg. Fala. LI. .si quis. quor. leg. Item ad donationes inter virum, & uxorem, quae morte confirmamur. l. c om bte satus, de iure dot.
332쪽
Ad eam postremo morti scausa capionem, de qua Imperator in Ipenidi. C.adleg. Falcid. Neque enim eius le- is decisio casum propositum egreditur: de quo scribenum ad . item. De donationibus, quae inter virum, &vxorem permissae sunt, non detrahetur Falcidia: neq; enim eae donationes morte confirmantur : argum. l. si quando. de legat. I. De donationibus item inossiciosis non detrahitur Falcidia, nisi mortis causae fiant e aduersus namque eas, quae inter vivos funi, proditum est remedium querelae inofficiost donationis, ad exemplum inofficiosi testamenti: de quo remedio Imp. in tit. de inino donat. H is praemissis consequens est, v t ad interpretationem legum accedamuS. L. I.
Paulus lib. guiari ad legem Falcidiam. LEx Falcidia lata est , quae primo capite libe
ram legandi facultatem dedit usque ad do crantem , ijs verbis , deui ciues Romani sunt, qui eorum post hanc legem rogatam testamentum facere volet, ut eam pecuniam, easque res , quibusque dare legare volet , ivs , potest qae Go . ut hac lege sequenti licebit. Secundo capite modum legatorum constituit, iis verbis r uicumque ciuis Romanus post hanc legem rogatam testamentum facietus quantam cuique civi Rom. pecuniam iure publico dare, legare volet, ius, potestasque esto : dum ita detur legatum, ne minus , quam quartam partem haereditaris, ex eo testamento haeredes capiant: oe ys , quibus qu d ita datum , legatumve erit, eam pecuniam sine fraude sua capere liceto: isque haeres, qui eam pe- cyniam dare lassus, damnatusve erit, eam pecuniam debeto dare, quam damΠatus ιιι.
333쪽
et Libera legandi facultas concessa a ter. I a. tab.sublata a lege Vocomasser leg.Falcidiam resiluitur. a Verbum siegandi. proprie accipi debet. 3 Ius Testamentorum proprium es ciuium semanorum. Nulla per legemfalcidiam differentia inter censos, o incensos.s Duo Iolennia legum principia. 6 Nulla lex de iure ciuili praeteritum tempus respicit. uuae leges rogatae dicanturλη Legata insolo testamento relinquuntur, im non alibi. 9 Qq contineantur appellatione, Pecuniae, dc Reiλxo Dodrans haereditatis uni per legem Falcidiam legare licet. II Omne legatum donatio e Laa uuid fit legare
quod imperatiu8, legatum appellatur. x Ius Testamentorum pubiicum esse. τε Quarta pars hodie quae sit pro numero haeredumλx6 Insingulis baeredibus ratio legis Falcia pom confiat. I 7 Capere est cum effectu: ideo baeres non grauatur iuFaleidia. r 8 Paenaepraeparatio fraus appellatur. I; Haec verba Iussus , & Damnatus propria sunt legati per damnationem relicti.
LIberam legandi facultatem lege I 2. Tab. concessam, lege Voconia sublatam. leκ Falcidia usque
ad dodrantem restituit. Nam lex Furia factum non rescindebat: uti iam superius scripsimus. Verbum autem, legandi, proprid accipiendum est ita, ut in legibus nouis accipitur: quaru auctoritate verba hoc est' coangustatum : quod in lege ra. Tab. plenissime accipitur. Iverbis legis de verb/1gnis . Leκ ait: Qui ciuer semani sunt. Ius enim testament rum proprium est ciuium Romanorum. Nullam porro diuerentiam constituit lex Falcidia inter censos, dc
334쪽
incenses: eum lex Voconia ei, qui Census non esset,inia finitam daret legandi potestatem, teste Μ. Tullio iupraetura urb. Duo porro erant ilemnia legum princi- spia, alterum, iisi ciues Uunt.alterum,curcumque senator: uti testatur idem M. Tullius in oratione pro Ra- bir. TUO. , in oratione pro Aul. Cluent. legibus i js, quarum i nitium erat, Quicumquesenator, plebs non tenebatur,in qua equites numerabantur .. Quarum autem initium erat, Quicumque ciuis sem. ijs legibus cunctus populus tenebatur.
Ait lex, Qui eorum pose banc legem rogatam. Nulla lex εde iure ciuili praeteritum tempus respicit: leges, quibus
facinora coercentur, interdum praeteritum tempus respiciunt, si eiusmodi facinora sunt, quae sua sponte vi- lada fuerint nulla etiam lege lata: uti testatur Μ. Tul- lius in Prael. urb. Rogatae autem leges dicuntur, quas populus interrogatur, iubeat ne leges esse: itaque intabe 1lis, quibus suffragia serebantur , scripta verba haec erant, dii rogat. Lex ait, Test facere Pol. Neque enim alibi, quhira in , 8 testamento legata relinquuntur. praeterea, ies deicommer.lib. a.di sit. Ait Paulus, Ut eam pecuniam, easqxe res. Pecunia,ea, 9 quae in comeutatione patrimonij sunt: reS vero, e , etiam, quae sunt extra patrimonium, mplectitur. l. m. . de verbrinis. Utroque autem nomine etiam iura , &actiones continentur. l. Pecunia, de verb.Hmsic. Interdum pecunia pro uniuerso patrimonio sumitur, ut in L nam quod. . vlt. ad Trebell.
Lex ait, Quibusque. Vni,pluribusve; uti enim iam diximus, diarantem haereditatis uni per legem Falci diam legare licet. Quod per legem Voconiam non li-i ocebat. Hoc autem ita accipiendum est, si modo cum eis factio sit teitamenti. 6. legari, e legat. lib. a. In sit. Lex ait, Dare legare. Uro eodem dixit: omne namq; II legatum donatio est. l. legatum. de leg. I. Ita verbum hoc
accipiendum est in Lex satio. siquis ita cauerit.ad Treb. Est autem Legare, a uctore Ulpian. in laniit. de leg. im- raperative, & legis modo aliquid alicui relinquere, hoc modo Tibi babe, vindica, prafume, praecipito, haeres dato,
335쪽
r 3 simito castere. Quod autem precatiud relinquitur, Fidei.
Ait lex; Iure publico. Iure testam esti . Quod ex alia
causa datur,vtputa emptionis,stipulationis,donationis,3 iure priuato datur. lus testamentorum publicum est, ct lege ra. Tabul. constitutum, sine qua supremae hominum voluntates non valerent, quasi in tempus alienum col latae: de quo alibi scripsimus . Aliter ius publicum accipitur, cum ius in publicum, &priuatum diuidimus. serim delusi. , iure. rue Ait lex, uuartam partem haered. Hodie trientem, vel semissem pro haeredum numero, ut in Nouel l. de ha red. Falcid. infecund pari. de quo scripsimus lib. a. Dct. 36va'dc ad LI. de vilist. Porro quod ait iurecons. haereditatis, sic accipiendum est, vel portionis, in qua quis inititutus est: nam in singulis haeredibus, propter legata ab eis relicta nominatim poni constat Falcidiae rationem. in Singulis oc titui. quasi in pluribus haereditatibus, de quo plene dicemus ad .. iningulis. Ait lex, haeredes capiant. Capere est cum effectu: ex
quo intelligimus , in Falcidia grauari haeredem non
posse. Lex ait: S lae fraude a capere liceto. Sine metu poenae legis Furiae . Fratidem. & periculum coniunxit
33 M. Tullius in prae t. Trb.& Iurecons poenae praeparati
nem fraudem appellari scribit in L aliud est fraus, de vel b. signifriit lex; Dare iussus. damnatuste erit. Cum lex Falcidia ad om uia legata pertineat, quid est, quod in ea nominatim cauetur , ut legatum damnationis haeresi V dare debeat λ Nam utrumque hoc Iusspus, ec damnatus, proprium est legati per damnationem relicti. Et dicendum est de hoc genere legati legem nominatim ca-υisse : quia cui per vindicationem legabatur, is rei vindicationem haberet: hoc est intendere, dc agere posset rem suam esse . quamuis sua ipse manu capere non posset, sibjque ius dicere. Cui consequens est,quod Paulusuriant tuui. sie etsi, r. lib. s. yentent. a1- sum fructum per vindicat Onem relictuna ipio iure colluui,per dam-n 'ti nem autem rςli tum praeitari ab uaercuc: hoc est,
336쪽
actione duntaxat personali peti posse. Quo sebat, ut quae in rerum natura non erant, & alienae res, hoc genere legari possent: per vindicationem non possent,nisi quae testatoris erant iure Quiritum, & quidem duobus temporibus, testamenti, & mortis , teste Ulpian. in tu. de legat. in Inctitui. Dici etiam potest : quia omnia legata ab haerede prautentur, etiam per vindicationem relicta videri haeredem iussium, & damnatum dare. S. I.
AIt Paulus, Lex Falcidia etiam ad eos , qui
apud hostes moriuntur,propter legem c orneliam pertinere videtur et quod ea lex per inclieorum testamenta confirmet, atque si in ciuitate decessissent: propter quam fici ionem & lex Falcidia, & omnes te ita mentariae pertinent λ quae tamen possint locum habere.
I o suorum leuamenta lex Cornelia confirmet λII Per accidens impuberum testamenta lege Cornet a confirmantur. I a Captiuitas capitis diminutio est, qua constat irritum eri testamentum.
337쪽
et T Ex Cornel la testamentaria,eorum, qui apud hostes . decedunt, telia menta ante captiuitatem facta , confirmat, ac si prima hora captiuitatis decessissent. Et eius, de testam. Quare,& ad legata in his testamentis redilicta lex Falcidia pertinebit , quasi relicta 1 ciuibus Rom. fictione legis Corneliae. Neque obstat, quod captiuitate irritum fiat testamentum. l. si quis filio. g. im-rum,de inium, rupto testamento. Ipso namque iure irritum fit: sed lege Cornelia confirmatur, d. l. quis β. qua- temιs. Eadem responsio accomodari potest ad i. itinere, g de verbsignis . Captiui quidem ipso iure haeredem esse non posse: sed lege Cornelia captiui induci haereditatem. l. bona de capi. lege Cornelia,ce testam. Nam & n uis legibus haereditates deserri possunt. l. 2. Unde te . 4 Quod autem diximus de testamentis, quae lege Cornelia confirmantur, dicendum erit de teitamentis, quae iure postliminij confirmantur. d. . quatentis. ut enim lex Cornelia fingit prima hora captiuitatis decessisse testatorem, hoc est, in ciuitate decessisse: ita iure postlimi iiij, qui ab hollibus reuertitur, fingitur numquam ab hostibus eaptus; ut scribit Imperator in tit . quib.mod. ius 3 patr potest solui lib. r. Instit. Quaero, num per legem Cor- neliam suum haeredem, dc necessarium habere testator possit λ Et respondeo,non posse proprie suum haeredem, vel necessarium captiui dici. t. lege Cornelia, de testam. Itaque sicubi Imperator suum haeredem captiui appellat, improprie appellat. Appellat autem ea de caula squia & filius, dc seruus captiui, inuitus obligatur haere-ε ditati: nec enim proprie suum haeredem habet, qui in potestate filium non habet. Neque proprie necessa lium haeredem habet, qui seruum non habet in potestate. d. lege Cornelia. Neque vero id essici per legem Cornet iam potest, ut qui ipse possidetur, & habetur , quem
7 in poteria te habeat. Repugnant namque Haberi , &Hahere. Unde fit, ut instituta usucapio captiuitate , interrumpatur. neque fictione legis Corneliae, aut iuris postliminii adiuuetur. l. is, qui pro emptore, de vincap. ι .iu brilo. factae, de capi. Iure autem postliminij fieri
potςil, ut suum haeredem quis habeat interdum de
338쪽
haer. quae ab intect. l . neque enim absurdum est, eum,
qui in hostium potestate est, & ab hostibus habetur, fingi a patre haberi, & in eius esse potestate, in quoius postliminij plenius est, quam legis Corneliae. Legitimum sautem haeredem per legem Corneliam, qui apud hostes decessit, habere potest; cum legitimus haereS non , habeatur, quemadmodum suus, & necessiarius. l. bona de capi. si ater.desuis, θ' seg.hered. pater. β vlt.de casti. Non omnium autem testamerita, qui apud hostes decessierunt, lex Cornelia cofirmat sed eorum duntaxat, Ioqui testamenti factionem tempore captiuitatis habent: nam in lege Cornelia eius persona demonstratur , qui testamentum sacere potest,d.Lpater. .vit.de capi. Sane IF per accidens impuberum testamenta lege Cornelia co- firmantur, hoc est, confirmato principali testamento itaque si pater in ciuitate decessit , α filius impubes apud hostes, ad impuberis testamentum non pertinebit lex Cornelia: cum patris testamentum, qui in ciuitate decessit, ad legem Corneliam non pertineat. l. lex Cornelia e vulg. Itaque ad legata relicta in secundis tabulis tum demum lex Cornelia pertinebit, cum adip- fas tabulas pertinere poterit. Quamobrem non sufficiat similitudo mortis,& captiuitatis pro confirmandis I Rcorum testamentis, qui apud hostes decedunt, causa illa est, quod captiuitas capitis diminutio est, quei constat irritum fieri testamentum. qui ex liberis. testam into.de bonorpo .fecund.tab. In hoc sand seruitus morti comparatur , quod utroque modo caput de ciuitate eximitur, & quod utroque modo filius de patris potestate exit. l. Gallus. I. quidsi tantum. δε lib.-posth.
AIt Paulus , Ad eos , qui omissa causa testa
menti possident hqreditatem , non pertinet lex Falcidiar sed per edictum Pr toris inducitur Potestas legis. Idemque est si iurisiurandi conditio remissa sit.
339쪽
x Omissa causa testamenti, legata intercidunt. a Conditio iurisiurandi apposita in legatis , a Praetore remittitur.3 Uuomodo Praetor omissa ex tesamento haereditate θα- redi confidatὸ ι Solutio contrariarum te eum s Aliud est omittere causam te tamenti, aliud dicere su-oediam haereditatem. 6 Dubitatio,ineiussolutio. γ Legatarius non eni successor. r T On adita ex testamento haereditate, nihil in te-i, stamento relictum valet. Leam,qua, C.de dercom-LI. de vulg. omissa itaque causa testamenti,intercidunt legata. Uerum ii haereditas ab intestato possideatur,legatarijs utiles actiones Praetor pro suo imperio dat: non secus atque si haeredi ias adita fuisset. L1 quis omis causi. a testam. Quemadmodum & ijs, quibus sub iurisiurandi
conditione legata sunt relicta; quam conditionem remittit praetor. Iquae sub conditione,de condit.insit. , t nodubitamus,de condit. demonst. Cicero in Prael.Vrb. Dasg bonorum possessionem ei, qui non iurauit. Cum igitur prae tor legata tueatur, omi ssa ex testamento haereditate , aequum est eum quoque haeredi consulere, & permittere , retentionem legis Balcidiae. l. quia tamen si quis omi . caiι . testam. quo beneficio haeres priuandus non est: quamuis id egerit, ut interciderent legata. Iure namque suo haeres facere videtur qui delatam eκ testamento haereditatem mavult ab intestato possidere. 6 l.quoties, e reg.iur. Neque obstat Lbeneficio. 6ω l. haereditatum. vlt hoc tit. quibus in locis Falcidia priuatur haeres; quia rem illicitam secit rem haereditariam fribtrahens,&rem haereditariam suam esse pertinaciter contendens. Neu ue aequum videtur, meliorem seri conditionem legatariorum , destituto testamento qua ira si adita haereditas sui sset. l. Marcellas,ad Trebeia Neque is
mouet, quod qui suspectam haereditatem dicit, Falci-
340쪽
diaecommodo priuatur. ἱπam quod. qui compulsus. l. ita tamen. . qui fu*ectam. ad Trebeil. Aliud namoue est, somittere causam testamenti, aliud suspectam haereditatem dicere; qui namque suspectam dicit, in totum haereditate abstinet: ut si fidei commissario postulante odire non cogatur, bona concedi creditoribus oporteat, di demortui nomine vendi ; qui autem causa intestamenti omittit, ab intestato haereditatem possidet , ciccreditoribus haereditariis respondet: & si bona vendi necesse sit , eius nomine venduntur. Merito dubi- stauerit quis , quamobrem Praetor legatorum conseruandorum causa non cogat haeredem institutum adire, quemadmodum cogit sdeicommissi uniuersalis conseruandi causa. l. quis omissa οῖ quis omis cau te LEt respondendum est, legatorum,& fideicommissorum particularium causa neminem adire cogi. l. nam quod. g. vlt.ad Treb. Ratio illa est, ne alieni compendij causata oneribus haereditariis inuitus quis implicetur ; quod non accidit, cum ex Treb. haereditas restituitur, ita enim restituitio si ut in fidei commissarium actiones transferantur. I. I. Icogi. ad Treb. At in legatarium , qui iuris successor non est,actiones constat nou transferri.
libertate legauerit: quamquam in id tempus , quo liber futurus est, differtur. Item si et,qui apud hostes est, aut et,qui nondum natus erida tum sit aliquid, haec lex locum habebit. SUMMARIUM.