장음표시 사용
351쪽
que enim ex eo sequitur, penum legatam non esse , quia in praestatione duntaxat sit. Eo namque in petitione non est, quia post moram haeredis penoris legatum ademptum intelligitur sub conditione: eo videlicet casu, quo decem peti posse creperint. si penum. quando dies. te .ced. Et cum ademptum sit penoris legatum, peti non popest. Non igitur rectd fit, penum legatam non esse; quia non sit in petitione. Sane uno casu penus peti potest per iudicem, decedente inlicet legatario ante moram haeredis . Quo casu haeres legatarii penum duntaxat phtit:cum 1 legatario mora facta non sit, qui non interpellato haerede decesserit. Nam decem, post moram duntaxat haeredis in praestanda penuia ham,peti possunt. Non obstat item Icum sand. quando dies leg. ced. in qua Iurecons ait, Cum ita legatum est, I .erespenum dato: Si penum non dederit, decem dato. v nu Iegatum intelligi, & statim peti posse. Neque enim init iurecons unum legatum esse: sed unum duntaxat legatum intelligi. Vnum autem legatum intelligitur,
quo ad cessionem diei, & petitionem: sola nataque decem peti possunt: & per consequens huius solius legati dies cedit. Quod autem addit Iurecons Et statim peti posse: sic intelligendum est, ut simul atque haeres interis
pellatus extra iudicium penum dare recusauit, confesti m decem peti possint .' neque expectemus dum Penus dari non possit Lita stipulatus,de verb.oblig. Ait Iurecons. Et in legem Falcidiam imput. Nam lex Falcidia ad legata perti net, hoc est,ea,quae ex voluntate testatoris erosantur ab haerede.
Ait Iurecons ει quod dixi, incontinenti, id accipiendueum aliquospatio. Post interpellationem , d. l. si penum,
quando dies leg. ced. Spatium autem hoc iudice definitur. l. auo,rem rat. bab Lquod diximus,desolui. Ait Iurecons, Mortis causa capitur. quamuis post m ram haeredis penoris legatum ademptum intelligatur, ct transsusum in legatum decem: tamen ante litem contestatam penus praestita ab onere legati haeredemit berat. l. r. de penu. . teun Fne. quando dies leg. ced. facit si insulam, de verb. obligat. Post litem sane contestatam
penum offereno haerer non audietur, d. l. insulam. Si ta-
352쪽
men penum legatarius acceperit, decem petenti puto aut doli mali exceptionem, aut pacti taciti Opponendam. arg. l. qu. in futurm de pati. Idem dicendu m et i, si legatum coeperit a conditione, hoc modo, Sibaeres penum non dedet it Merem dato. Nam penus utique mortis Causa capitur, neque in legato est: sed ab haerede v l tro Praestatur, ut ab onere legati liberetur. Itaque solida penus prςstabitur sitne diminutione legis Falcid. quamuis ex patrimonio testatoris praestetur. Penum exeo
dictam scribit M. T ullius, quod penitus reponatur, &
S. 9.AIt Paulus , si usus fructus legatus sit, qui &
diuidi potest, non sicut csters seruitutes io' diuidus sunt: veteres quidem eiii mandum totum usum fructum putabant : & ita constituendum quantum sit in legato . Sed Aritio a veterum Opinione recessit. Hit enim posse quartam partem ex eo, licui ex corporibus, retineri. Idque Iulianus recte probat. Sed operis serui legatis, cum neque vius, neque viusfructus in eo legato esse videatu , necessaria est veterum sententia, ut sciamus quantum sit in legato. Quia necessario ex omnibus, quae sint facti, pars decedere debet: nec pars operat intelligi potest . imo & in usu fructu si quq ratur quantum hic capiat , cui usus fructus datus est :quantum ad caterorum legatorum istimationem, aut etiam huius ipsius , ne dodrantem excedat legatum ; necessario ad veterum sententiam reuer-tcuuum est.
353쪽
a Itineris, viae , actus seruitutes indiuiduae sunt,
s Quomodo visu ructus legari intelligatur: quomodo Ῥis Opera in facto tantum conisistit: Via autem In usu.s AEntimatio υerae serui vel sit secundum minis Ierium,l secundum modum. ε Differentia fructusserui, aliorum animalium. et operae in numerum diuidi possunt. 8 Num operarum legatarum Hessemel cedatὸt TI Xomnibus seruitutibus solus v*sfructus diuisio- . nem recipit. l. s. de si fruct. Nam ipsi fructus, in quibus ususfructus consistit, diuisionem recipiunt quavis ius utendi fruendi incorporale sit. Adeo autem infructibus ususfructus consistit, ut ipsos fructus usum- fructum interdum appellemus: ut cum dicimus,Λbs dente semper usustu , inutilem fieri proprietatem r&consolidari usum fructum cum proprietate: dc usuma fructum accresicere. Itineris vero, & actus. & viae seruitutes indiuiduae sunt: quia in usu duntaxat consistut: qui quidem individuus est. Lviae, deseruitur. neque ullat praeterex res iis iuribus subest. Cum igitur visfructus diuisionem recipiat, sicuti & corpora, si ususseuctus legetur, & legi Falcid. locus sit , non intelligitur totus v susseuctus legatus, sed ea duntaxat pars, quam per Ie-pem Falcidiam capere potest legatarius, Quod invia secus est: nam tota in legato est, etiam Falcidia interueniente; quia praestari nisi solida non possit. I is, qui quadringenta, infra eod. Veteres tamen , quorum intere pretatione constat ius Ciuile, existimabant idem iuris esse in usu fructu, quod & in reliquis seruitutibus: neq; intelligi posse, nisi facta aestimatione , quae pars usus-sructus no esset in legato: quasi v suffructus diuisionem non recipereti. Λ quorum 1ententia merito Aristo recessit, propter eam causam, quam diximus . Nam quemadmodum legato fundo, si locus Falcidiae sit,ea duntaxat fundi pars in legatoest , quam per legem Falcidiam legare licet: ita legato usufructu,pars duntaxat usus fructus legata intelligitur; cum legi Falcid, locus e st.
354쪽
est . Si igitur qui indum duntaxat in bonis habebat,alteri proprietatem, alteri usum fructum leget, quartam partem plenae proprietatis reti nebit haeres. Non idem dicendum est de operis serui legatis. Nam opera Cum in facto tantum consistat,quemadmodum & via in usu,
diuisionem non recipit. l. operas,de oper.liberi. 2.de ann.
legat. Neque obstat l. quando,eodem titui. ubi pro partea pluribus patronis operam peti posse scribit Iurecons. Nam opera non nisi prςterita petitur, & quae iam edi non potest. Quare aestimatio magis petitur, quae quided tui sionem recipit. l. in stipulationibus de verb. obligat. l. stipulationes non diuiduntur, eod.tit. Estimatio autem , soperae serui, ut id obiter dicamus, vel si secundum ministerium: vel secundum modum .dit.deoper. ferv. Se cundum ministerium aestimantur operae serui mediastini: serui autem artificis operae secundum modum. Ait Iurecons. Cum neque usus. Separare voluit Iure-
cons operas ab vi. Nam & usus individuus est. I. us, deos, i ,hab. Id quod & Accurs. annotauit. Ait Iurecons. Neque Uusfructus. Operis legatis, usu fructum legatum constat. Loperis, de operiser. Ita enim eo loco legendum est , non , Uuna. Quod ita accipiendum est, quassi v suffructus serui ab operis serui re non differat. Nec enim in fructu serui praeter operas, Ο - εrarumque mercedes quicquam reperitur. l. a. de Ura.
legat. Quod secus est in alijs animalibus : nam in viain fructu bovis, in usu fractu ovis partus etiam continentur, & reliqua omnis utilitas, quae ex his percipi potest. Alio tamen iure sunt operae , alio ususfructus . De quo scripsimus Bb. I. Lection.Dariar. In numerum quide Ioperas diuidi posse constat. d.Lin stipulationibus, de verb. oblig. l. libertus,de oster. liberi. Nam si patronus,cui centum operae promissae sunt, decedat pluribus haeredibus relictis e inter haeredes operarum diuisio numero fiet, non partibus operarum. Neque obstat,quod legatis operis serui, mercedes quoque legato cedunt. d. La.de Ussu fruct. le . quarum ratione videri possint operae diuisionem recipere: quemadmodum dc ususseuchus ratione ipsorum fructuum . Nam opera in mercedibus non
consistit, sine quibus operae & sunt, di intelliguntur:
355쪽
get 6 Antonij Goneant Comment.
vlasfructus autem ab ipsis fructibus re non distingu 3 guitur. Illa quaestio difficilis est, num operarum legatarum dies semel cedat; cum opera in facto consistat, , diurnum ossicium definiatur. t. r. deoper. liberi. Sed magis est, ut semel dies cedat operarum, quemadmondum & vsiusfructus:quamuis ex faciendo consistat, hoCest, ex utendo fruendo tunica. quand. dies V.leg .ced. Et sand si semel non cederet M ad haeredem legatum operarum, quarum dies post mortem legatarii cederet,non transmitteretur. At transmitti scribit Iureconsultus in La.de et iis B. leg. Ait Iurecons. Sed is in Uufructu. Usufructu legatonum eadem aestimatio nece1Iaria sit, quae in annuo legato, cum iudex inter haeredem, & alios legatarios rationem Falcidiae habet, plene scribemus ad Ictuumitio hoc titui. Ait Paulus; . ut etiam huius ipsius ne dodrantem excedat. Qui fundum duntaxat in bonis habebat dignum C. v sumi ructum legauit: ut sciri possit quotannis finiri
debeat ususfructus,aestimatio facienda est. Si enim Io. quotannis usust rudi. aestimatur, post annos 7. & dimidiatum non debebitur, ne legatum dodrantem bonorum excedat. In annuo legato citra ullam aestimationem annus expectatur, quo legatum dodrantem exce
AIt Paulus , Si quis creditori suo, quod deis
bet, legauit,aut inutile legatum erit, si nullum commodum in eo versabitur: aut si propter repraesentationis sputa) commodum utile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum
a uitando utile legatum sit. ubi creditori legatur a debit re debitum ἡ
356쪽
a suando Falcidia non versetur in tali legato θ' quare S.I creditori leges, quod debes, utile legatum est, s vl- rium ex legato creditor commodum sentit, pulli: exceptionis timore liberatus. Propter quod commodu,& Falcidiam patitur legatarius , , fidei commilio grauari potest. LI deportati. g. vlt. de leg. g. Dies item legatum tacit propter commodum repraesentationis: adeo ut& fideicommisso onerari mulier possit . cui pra legata dos est. Lcὐm quis uxori, de dote praeli. De quo plura scribemus ad i. te, bis legati infra eod. Sane si aliud com- modum in legato versetur , ut quia rei legatae dominiustatim nanciscitur legatarius, vel quia sumptum facturus non sit in nominis persecutione, neque Falcidiae in huiusmodi commodo locus est, neque fidei commisso Oneratur legatarius. l. mulier. β. rem, de leg. 3. Ratioi ila est, quod haec commoda ita percipit legatarius, ut de nostro patrimonio nihil decedat. At qui reprςsentat, plus soluit. Nam tempore plus solui constat. f. II.
AIt Paulus, si legatarius possessionem nactias
est, & non potest auocari res et quia voluntate haeredis errantis nactus est possessionem .iabitur actio haeredi, ut id, quod supra dodrantem est, auferatur.
I Mindicatio legatorum nomine hodie competite sua tamem manu legatarius le atum non capit. a Legatario nullo luee debetur id, quod per legem Falcidiam capere non licet. 3 Errantis nulla est voluntas .
357쪽
capere non potest: aliud namque est vindicare, aliud sua manu capere. Quod si secerit,in ciuile factum Praetor coercet per interdictum, Guod legatorum: quo possessionem rerum legatarum haeres recipit. Quod si haer
dis voluntate, quamuis errantis, ad legatarium tran
lata sit possessio: non dat Praetor interdictum, sed conis dictionem indebiti, perquam aufert haeres a legatario partem legati indebitam . Quam & ipsam condictione indebiti non habet haeres, si sciens, & prudens ilida
legata praestet, vel promittat. l. error.Cad Falc.l. vltim. d.tit. l. patronus. de donat. Et hoc nimirum est, quod a Vlpianus in Instit. ait; Legata perperamsolista non repeti. Ex quo intelligi potest, legatario nullo iure deberi id, quod per legem Falcidiam capere non licet. Si enim iure vel Praetorio, vel Ciuili deberetur, tolutum non , Tepeteret haeres. Quod autem ait Iureconsultus, de errantis voluntate, sic accipiendum est, non quasi in eo errauerit, quod secit: nam eo casu puto interdictum,3 quod legatorum, competere: cum errantis nulla voluntas sit. l. per errorem, de iurisd. omn. iudic. l. a. de iudic. sed quia Falcidiam locum no habere existimabat ignarus patrimonij. Potest etiam haeres repetere possessi nem rerum legatarum, ut retentione uti possit, L linea margaritarum. ins eoae; de quo plane stripsimus ad LBorra ad Treb. st avi. i .
AIt Paulus, Interdum omnimodo necessarium est solidum solui testatario, interposita sci
licet stipulatione , Δ uanto amplius, quam per legem Ealcid. ceperit reddi : veluti si quae a pupillo legata sunt, non excedant modum legis Falcidiae. Verentur autem, ne impubere eo mortuo, alia Llegata inueniantur, que, contributione facta dodrantem excendant. Idem dicetur, & si in princi
358쪽
In tit. adleg. Falc. 329 haeres sine iudice soluere paratus sit, prospiciet tabi per hanc stipulationem . S v M M A I I v M.
x viper erroremsoluta, ita is omissa per errorem condi-
a suaest causa interponendae cautionis Quaanto amplius) d legatario is aere di p3 Ante secundarum tabularum apertionem legata in primis tabulis relicta solida praestantur, exacta cautione, Quanto amplius. 4 Arbiter quandoque dicitur Iudex. Et qui proprie Iudex dieaturὸ II terdum omnimodo necesC. Incerto adhuc habesitne locum Falcidia: quae incertitudo legatarios remO-- rari non debet.
Ait Iureconsul. Interposita scilicetstipulat. GIm fideiussore. l. I . .baec stipulatio tituLDq. cuiusmodi omnes fere sunt Praetoriae stipulationes. l. I. Lin Praetorijs.
latio si omissia fuerit, per condictionem incerti repetetur. Ut enim per errorem tuta, ita & omita per er- rrorem condicuntur. I. 3. .vltim. tituLDq. Sane quibusdaremittitur ista cautio dict. l. 3.ω l. cum non facile, titui. seq. Neque in legatis modo e vera m & donationibus causa mortis locum habet d. l. r. q. in mortis, tit. seq. Causia autem interponendae cautionis istius cum fide- a iussiore, illa et , ne lapso facultatibus legatario, res haeredi pereat, qui necessiario solida legata soIuit. Nain, condictionem indebiti utique haeres habet, qui non sua voluntate, sed necessiario, uti iam diximus, integra legata soluit. d. hac stipulatio, ἐν l. a. de condict. indeb. . Ait Iureconsul. Quanto a Ius, bc. Haec verba eum etiam comprehendunt, qui totum' legatum restituere debet. l. r. g. haec verba riisti sequenti Ait Ierecons Velutisi quae ὰ pupillo. Ante secundarum tabularum apertionem, quae legis consilio clausae ma- 3nent, legata in primis tabulis relicta interim solida
359쪽
da soluuntur, exacta cautione, cuanto amplius. Quae quidem cautio apertis demum secundis tabulis committitur, si legata secundarum tabul. cum legatis primarum contri nuta ,&commista dodrantem excedant haereditatis testatoris: cuius ratio habetur in legatis secundarum tabularum praestandis, litat in secundis tabulis pupill i versetur haereditas: de quo dicemus ad L iuratione. q. quod vulg), infra eod. Ait Iurecons sub conditione. Ante cuius euentum ratio Falcidiae non ponitur. Aliud iuris est, si pecunia in dies plures legata sit: nam eo casu non stipulatio, sed computatio necessaria est: cum certo sciri iam possit, locumne Falcidia habitura sit, d. l. 3. . I. titu fe-
Λit Iurecons fine iudice. Arbitrum Praetor dat ad ineundam quantitatem patrimonii d. l. r. iit seq. quem hoc loco iudicem appellat Iurecons quamuis proprie is demum Iudex dicatur, qui absoluere, & condemnare potest. Arbiter autem datus a Praetore neutrum facere potest. Lci fideicommissum. de confes . De huiusmodi arbitris intelligenda est l. ab arbitro. qui satis d. cogan. qui neque ad absoluendum, neque ad condemnandum a Praetore dantur: sed ad negotium duntaxat explicandum. Exempli causa, Λd ineundam quantitatem patrimoni j, & probandos fideiussores, & alia eius generis. De quo scripsimus libri r I. de iuris .
S. I 3. AIt Paulus, Id, quod ex substitutione cohaereridis ad cohaeredem peruenit, proficit legatariis. Is enim haeres similis est ex parte pure , ex parte sub conditione haeredi instituto sed ea,quae ab eo legata sunt, si omiserit aditionem, non augebuntur, scilicet si ab eo no minati m data sunt, non, 'usquis mihi haeres erit.
360쪽
In tit. ad leg. Falciae. . 333
et Peruenire dicitur, quod penes aliquem remanet. a Bi omnisubnisutione inest conditio , quae tamen non facit substitutionem conditionalem. 3 Nominatim intelligitur nomine, vel cognomine expresbo.
ID quod ex substitutione eohaeredis ad me peruenit,
legata auget a me relictae siue integra haeredis portio, siue pars eius ad me perueniat. Peruenire autem , 1 dicitur, quod penes me remanet. l. peruenire, de verbor. Agni . Esto igitur portio cohaeredis, cui ipse sum substitutus, decem: si quinque ab eo legata sint, ad me non decem, sed quinque duntaxat ex substitutione perueniunt. Si vero nihil a cohaerede legatum sit, tota decem ad me perueniunt. Tam autem quinq; quam dece a gent legatali me relicta: ut ecce, Portio mea erat dece, ea tota lega tali me sunt:per legem falcidiam septem,&sem is tantum legata intelliguntur: accedentibus ex causia substitutionis decem. Tota decem a me relicta . in legato sunt, ac si ex viginti haeres essem institutus. Idem dicendum est,si quinque duntaxat perueniant ex subititutione, in quibus quadrans est ipsorum viginti: unde quindecim legare tentator potuit, salua lege Fal-eidia. Quod si duo, & semis duntaxat ex substitutione ad me perueniant, hoc est quadrans ipse portionis c haeredis, videndum est quemadmodum poni debeat ratio legis Falcidiae. Et hoc casu relicta a me legata non augebuntur, I pupillus. . vlt. infra eod. Itaque quartam habebo utriusque portionis. Ex qua utraque, euenien te conditione substitutionis, videor ab initio institutus: no secus atque si ex parte pure, ex parte sub conditione essem inititutus. Neque absurda, & abhorrens est simi- φlitudo ista; cum in omni substitutione insit conditio, quae tamen conditionalem non facit substitutionem . De quo scripsimus ad i. qui liberis, de vulx , φρ. Quid ergo si eius quoque portio, cui ipse iubstitutus sum , onerata sitὸ esto mea portio decem, cohaeredis item docem: a me octo legata sint,a cohaerede item octo, & hoc