장음표시 사용
51쪽
I Praetor non ius dicit,sed edicit. I 8 Praetor insuum annum ius facere pote R. Is Ius dicens dare bonorum possessionem potest. ao Legato Proconsulis lege datum est,ut iudices dare posse. ar Legatus non perpetuae iurisdictionis causa edictum proponit, sed Magi Istratus. aa Ciuilis iurisdictio interdum pro munere Ius dicentis, interdum pro parte iratus muneris ponitur. a I Iudices, aut priitatifunt, aut MagistratuS. a Privati adjuscipienda priuata iudicia eligebantur. aue Privati iudices speciales appellantur. Item Pedanei. 26 Pedanei iudices ad differentiam magistratus dicuntur. 27 Iudicum pedaneorum apud veteres scriptores nulla fit
a 3 Pedarii senatores pedibus in aliorumsententiam ibant. as Sententia pedaria, pes fine capite dicitur. go Pedanei iudices etiam legati appellantur. Item arbitri simpliciter. 31 A ioitri, compromi rij iudicum partes recipiunt. 3a Ab arbitri siententia non appellatur. 33 Ex arbitri sententia iudicati actio non datur.3 bitrisententia infamiam non irrogat. As Consenqu priuatorum iudex nemo fit. . 36 Potestates prouinciales , iudices legis beneficio dare possunt. 37 Cui mandata est iurisdictio, is iudicem dare pote Ii 33 Prouinciarum praestris,. mani magistratus legitimi sunt iudices. 39 Praetores appellantur iudices. 6o Arbitris receptis nihil licet, ni quod compromim cautum est.
st Magi iratus, aut Vrbani, aut prouinciales, aut municis pales. 3 Vrbani proprie Magistratus,prouincialis pro magis iratibus .
3 Prouinciales proprie potestates dicuntur. Praefectus praetorio Afugustalis prouincialis magistraηtus est. 1 Iuridicus Alexandriae potestas prouincialis est.
6 messores non iudices, sed nidicum Consiliarij fuere.
52쪽
ην Prae fides assessoribus iurisdictionem non mandabant.
68 Omnes maiores magistratus Assessores habuere. 69 Procurator cxyaris inter certas personas iuri dictionem habent.
so Legatus Proconsulis, proprii nibit habet,sed mandata
iurisdictione utitur. set Con les,.Praetores iurisdictionem babuere. s a AEdilis iurisdictio pars praetoriae iurisdictionis. 3 3 Tribuni plebis iuri ictionem nabuerunt.1 Ad exercendam iurisdictionem Tribun l. vocatio non fuit necessaria. 3 s Decem tribuni plebis, duo consules, decem, is octo praetores sed aediles in riuitate iura reddebant. 36 Praefectus urbi, vigilum, annonae, uuaestores, iurisdictionem habuere. 3 Improprie dicuntur habere iurisdictionem, qui notionem
habent.18 Iurisdictio pote fias publica iuri ieundi absurde de
ues Iurisdictiopotestas publica statuendi de ciuili, vel crim
nati negotio recte definitur. so Delegati, nec iurisdictionem, nec notionem habent. st Iurisdictionem qui habent, am mandarepossunt.. εa Notionem qui habent, mandare nonpossunt. Vperest , Eguinari, meas tibi opiniones exponam: quas cum & tibi δε omnibus studiosis iuris ciuilis cupiamesse . quam notissimas, non fum sequar,ut est apud Poetam ,fastigia rerum. Tit lum de iurisdictione uniuersum expli---cabo: vicum tibi satisfacio, alijs quoque prodesse possim. Titulus igitur est, De iurisdiatone romnium iudicium. Quem corruptum qui putant, & legendum solum, de inrisdictione, in codice Iustiniani huc eundem titulum emendent necesse est. In codice quidem Theodosij titulus est, de iurisdictione , non ideo tamen nostrum titulum corruptum dicemus. Cum igitur titulus sit de iurisditione omnium iudicum, principio de ,
iurisdictione, tum de iudicibua consideremus. Et lucis adictio
53쪽
3 dictio non uno dicitur modo. Interdum pro notione ponitur, ut in LI.de offic. eius, cui mandat. de iuri)dict. l. cum ij sed nec.de transact. improprie tamen , ut scribit Vl-Plan. mi. ait praetor.de re rud. Ait praetor, Cilius de ea re
iuris ictio e t. melius scripsit Set, Cuius de ea re notio est. 4 Etenim notionis nomen ad eos pertinet, qui iurisdictionem non habent sed habent de qua uis alia causa n
tionem, quem locum in serius explicabimus. Notio autem non eorum tantum, qui vel magistratus sunt, vel eXtra ordinem creantur, vel alicui procurationi praepopositi sunt a principe, sed & iudicum pedaneorum, quis non e Xpectato praetoris iussu humilia negotia disceptat, l. vltim. de ρed. iud. c. Quin& iudicum datorum potei stas iurisdictio appellatur in L idem hoc nosti o titu. & si
qui ex delegatione cognoscunt, neque iurisd ictionem, neque notionem proprie habere dicuntur. Vix enim est, ut eius rei notionem quis habere videatur, de qua cognoscere nisi iussus non potes . &de qua constitutus 6 iudex non est. Vt autem iuris dictio pro notione lumi- 'tur, ita & notionem pro iurisdictione accipi scribit Iu- reconsultus in L notionem. de Oerb: signis. Quo in loco cognitionem pro notione, de qua diximus, accipi puto. Nam &cognoscere ita accipitur in L 3. deos .praes Uig. . cognoscit. Propria autem, hoc est, magistratus generalis iurisdimio, criminat is quaedam est, quaedam ciuilis; ut non sine causa in l. r. β. qui mandatam. de GD .etuae, cui mand.eni iuri . dubitetur a Papiniano, mandata tu 3 risdictione a proconsule Legato, mersim ne in Legatum transeat imperium. Itaque in nostro titulo de mero quoque agitur imperio, quod in maleficiorum grauiore omni coercitione positum esse intelligimus ex l. solet de
s de off. procons. Mue enim potent quis 'it Vlpianu Vela
dii pote latem bi concessam, vel cuiusuis alterius coerciti nis ad alium transferre. Venuleius eod. ii tui. Siquid erit, quod maiorem animaduersionem eκigat, remittere Legatus Ioad proconsulem debet. Nec enim animaduertendi, coercendi, vel atrociter verberandi ius habet. Sed de mero imperio suo loco plura. Satis in praesentiast demon' strasse, tur isdictionem ad maleficiorum etiam anima duersionem pertinere. De quo, quia libro superiore dixi
54쪽
mus, plura hoc loco dici nihil est necesse. Altera iurisdictionis species in ciuilibus negotiis , ausisque versatur, fecitque commune iurisdictionis nomen, suum. Eius it namque munus, qui ciuili huic iurisdictioni praeest, iurisdictio appellatur . Cicero pro Flacco praeturae inri-fllietio, res varia, , multiplex, ad suspiciones, multates non attingitur. Idem in Verrem lib. I. Quapropter ita me de praeturae criminibus auditote, Pt ex Utroque genere iurisdicundi, O artorum tectorum exigendorum, ea pos tu letis, quae maxime digna sunt eo reo, cui paruum, ac mediocre obiicι nihil potest. Iulius Capitolinus in M. Philoso pho: Praetorem quoque dum pessime egerat, non abdicare se praetura iussit; sed collegae iuri 1dictionem mandauit. Ut autem eius munus iurisdictio: ita i pse ius di- 1acentis appellatione designatur. M. Tullius lib. I. in . Verrem; Das bonorum possessionem ei, qui non iurauit, concedo, praetorium est: adimis tu et, qui iurauit, quo exemplo Proscriptum iuuat, lex est, poena esst: quid ad eum: qui ius dieitλ Et haec dubitandi causa est in L isti quidem. f. de eo, quod me. cau. Ulp. l. I. nostri tituli. Ius dicentis ossicium la- 1 Irusmum esse: nam is bonorumpossessionem dare potent, c. Et praetor titulum proposuit.bi quis ius dicenti non obtemperauerit. Civilibus igitur causis constituendis qui praeest, eius munus, iurisdictio, ipse autem, ius dicens appellatur. Ad munus autem hoc, & ossicium ius dicen-i
tis, quaedam etiam pertinent,quae propriae, verae, ac ger mante iurisdictionis non sunt, & quae ad magiitratum non pertinerent, nisi ea data ement, tributaque nominatim. Huius generis est tutoris datio, quae licet ad of sicium ius dicetis dicatur pertinere, LI. nostri tituli iurissi Is hionis tamen non est, L mitto. β. tutor is datio. de tutet. Quamobrem autem iurisdictionis non sit, suo loco dicemus. Pertinent praeterea ad hoc officium quaedam , uaecum exequitur magistratus, ius non reddit, ut,cum at iudices litigantibus, i. r.nostri tituli. potestas tamen Ishaec dandi iudicis, iurisdictio appellatur in L imperium. Item cum praetor edictum proponit, ius non reddit, uti I7 libro superiore docuimus e sed quod redditurus eli, edicit. Praetoris tamen honori tributum, ut in suum Annu Isius facere possit, ut scribit Pompo. I a de Orig. iuris. & Pa-
55쪽
pinian. int ius autem. deluse. biur. Pertinent postremo ad hoc munus ius dicentis quaedam, quae cum magistratus administrat, ius reddit: non quod semper aequum decernat: sed quia habeatur eius ratio, quod facere prae-I; torem Oportet. l. ius. deiunt Or iur. qualia sunt illa, dare bonorum possessionem, mittere in possessionem, haec enim ad nostras postulationes a magistratibus dece nuntur. Quae primo ad officium ius dicentis pertinere diximus, mandata vel a procons. vel a praetore uniue sali iurisdictione, non transferuntur, I. I . de o sic. eius,cui mandat.eis iur. Quae item secundo loco diximus pertinere , mandata generali iurisdictione non trasseruntur. ao Nam Legato, cui proconsul mandauit suam iurisdictionem, lege datum est, ut iudices dare posset, ficum praetor.de iud. qua quidem lege nihil opus esset, si mandata iurisdictione, potestas haec dandi iudicis transfera I retur. Legatum certe edictum non proponere perpetuae iurisdictionis causa, accepta iurisdictione, constat. HOC enim magistratus, potestatisve honori tributum diximus. Quae tertio loco ad ius dicentis ossicium pertinere scripsimus, ea demum mandata vel a proconsule, vel a praetore iurisdictione transeunte ad quae pertinet ossicium iuris dicundi, quod uniuersum mandata iurisdictione legato transire scribit Vlpia n. l. r. de sus I. tui. a a Civilis itaque iurisdictio, aut pro munere ius dicentis ponitur,aut pro ea huius muneris parte,quae in reddendo iure posita est, quam mandata iurisdictione transiim diximus: cuius illa sunt, actiones dare, restituere in integrum, mittere in possessionem, iubere possidere, dare a 3 bonorum possessionem, interdicere .Et iis sere modis dicitur iurisdictio. Iudices autem aut priuati sunt,aut magistratus. Magistratum nunc appello eum, cui aliqua procuratio Rei p. vel a pop. vel a principe datur. Proprie a 4 qui magistratus sint, dicemus ad L eum, qui. Privati λmagistratibus eligebantur ad suscipienda priuata iudicia: qualem se iudicem fuisse scribit Gellius. cap. a. lio 1 . Et haec diuisio notatur in Novella de iudicibus β. hos igitur. in I. adiuo Pio.de re iud in Lpraef. q. de o c. praef. in
56쪽
pellantur in lipeciales. delud.in Praeses, θ' praetor, iam citatis. Dicuntur & pedanei, tot. titu. de peda. iud. C. in L faucimus. C.de iussi.in i s.quis in conscribendo. C. de parit. in l. vlt. ubi, Or apud quem, sc. in L praetor. de tutor. , cura. t. ab ilis, bc. in i s quis aliquid β. iudices. de paenis .in L quod quis, ne quis eum, qui in ius, isc. dicti autem pedanei videntur ad disserentiam magistratuum, qui pro
tribunali sedentes in curuli sella ius dicebant qua auersis a Bruto praetore caecum quendam,cum postulare vellet destitutum legimus. q. sim. I. I . de postulando. M. Tullius in Bruto aliud esse scribit, dicere ad sedentem iudicem, aliud ad stantem in comitio. Dicti autem ij videntur exemplo senatorum pedariorum. Iudicum enim pedaneorum nulla si apud veteres scriptores metio. Pedari j autem senatores nam pedaneos parum
Latine dici scribit Gellius) ij erant, qui sententias ipsi
in senatu non dicebant, se in aliorum sententias pedibus ibant. Vnde pes sine capite, sententia pedaria a 18 Poeta non infacete dicta est. Cicero ad Att. Ita subit) in eam ententiam pedarist cucurrerant. Et alio loco: Scito illud S. C. summapedariorum voluntate, nullius nostrum esse factum. Erant autem ij, qui patriciis magistratibus usi
nondum erant. Quaestores namque ius sententiae dicendae habebant, Lunica, de of'.qi est. Appellantur etiam delegati in Lὰ diuo Pio. iam citata. Et ferd in iure cum , 3
iudex dicitur, priuatus, specialis, pedaneus, delegatus intelligitur. Quin & ar bitri dicuntur,ut S iudicia arbitraria. arbitri tame simpliciter. Qui enim compromissa--or i j, siue recepti appel tantur, eo scilicet quod ex recepto,
hoc est,compromisso adeuntur, . rem nouam. C.de itidici D. Licet interdum in iudicibus numerentur, ut in L minor. I. I.de minor.in L qtsi neque.de iudic. Non tamen tam iudices sunt,quam iudicum partes recipiunt l. idem Pomponius. de recept .arbit. Θ l. rem non nouam C. de iudic. ubi hos arbri tros iudicia imitari scribit Imperator. arg. praeterea. l. cuti.iuncta l. superiore proxima. l. Ion distinouemus.
g. ideo de receptis arbitr. ubi ait Iureconsuli. as arbi- Irtri sententia non appellari. 3, β. quaesitu .eadem Inon diastinguemus. l. cum praetor. eodem tit. l. I. C.eod. tit. vhi
illud iureconsulti confirmat Imperator, ab arbitri sen
57쪽
tentia non appellari: cum tamen a iudicum sententiis rappelletur. Vnde fit, ut neque iudicati actio ex arbitri
sententia detur, l. I. C.de recept.arbit. eoque poena compromittatur ut eius metu stetur sententiae: neque arbitriaententia infamiam irroget. l. id ergo. β. cum autem. Est ' ijs, qui not. infamia. neque exceptio detur rei iudicatae. I. a. de recept.arbit. neque Committatur euictionis stipulatio. II, dictum. q. compromisero. de euict. Quamobrem ,
g autem iudices non sint,causa dicenda est Et certi iuris est, consensu priuatorum iudicem fieri non posse. l. priuatorum. de iuris i. omn. iud. C. Μunus enim publicum
cum sit iudicare, i. quippe, de iud. ω l. nam quod ad senatusconj Treb. l. filius familias, de ijs, qui sunt sui, vel, Ρ,
Cum munus,inquam publicum tit iudicare, quomodo priuatorum consensu conferri possit λ Adeo autem iudicem priuati facere non possunt, ut ne potestates quidem prouinciales,nisi legis beneficio, iudicem dare possint. I. cum praetor. de iudicijs. Iudicem, ait Paulus, dare possunt,quibus lege,velcostitution , vel senatuscons conceditur.
36 Lege sicut procρ is quoque,cui mandata est iurisdictio, iudicem dare potes, vigunt legati proconsillum. Vuin ne ipsi
quidem urbani magistratus, nisimore id eis concessum essiet, iudices dare possent: Dem ii, ait eodem loco Paulus, quibus id concutium est propter vim imperit sicuti praefectus vog bi,ceterique semin magistratus. Et sane ipsi prouinciarum prauides, ipsi Romani magi stra tus, iudices veri, legiti-38 mique sunt.Itaque etiam in I .de offic*raej prael. ia fric. C. Et Liuius praetores iud: ces appellatos scribit Decad x. lib. 3. & noster titu i us ad eos quoque pertinet, titulus item, de bonis auctoritate iudic. possidendis. Ita appellatur i n I, in multis de appellationibus C., LI . se iudi. l. non disinguemus β. de libera. de recepi. arbit. maiores iu-3ς dices apellantur. Arbitri igitul recepti,siue compromisi far ij, iudices non sunt,nullumque eorum sententia ius parit, neque eis quicquam licet, nisi quod compromisso cautum, definitumque eit. l. non distinguemus iam citata. g. de ossic. De officio, ait Iureconsultus arbitri tratiantibus sciendum e t, omnem tractatum ex compromimo
Humendum. Nec enim aliud i l l l cebit, quam quod illi, ut assicere possit, cautum est. Quod secus est in vero re
58쪽
dato a magistratu iudice,ad cuius meruossicium multa pertinent: ut illa stipulatio, quae iudicialis appellatur intit . de diuisiost .indictit. Magistratus autem alterum46 iudicu genus, aut urbani sunt,aut prouinciales,aut municipales, qui Duumviri appellantui. Urbani, proprie.i magistratus sunt: prouinciales, pro magistratibus. Itaque in urbe consul, in prouincia procon 1 ut est, siue proconsule: in urbe prςtor est, in prouincia propraetor, siue in propraetore: appellaturq; proprie prouinciales ij potestates n l.elim,qui nostro titul De quo, quia superiore libro diximus, no attinet hoc loco plura dicere. In prouinci libus magistratibus est ut de proconsul ibus,propraetoribus , praesidibus tacea) praefectus Λugustalis,sive prς sectus pwtorio Augustali. ita enim in suo titulo Mustin. appellatur,cui Augustus impertu dedit par proconsulari quemadmodum scribit Vlpianus unica.de offic*raef. August. De quo Tacitus lib. a. annalium e M. Dilano, L. Norbano, cos. Germanicus in raptum proficiscitur cognoscendae antiquitatis causa: fid cura prouinciae praeten Lebatur: leuauitque apertis horreispretiasrugum, multaque in vulgus grata usurpatiit, sine milite incedere, pe ibus intectis, pari cum Graecis amictu. P. Scipionis aemulatione, quem eadem factitulisse apud Siciliam, quamuis flagrante adhuc Poenorum bello, accepimus: Tiberius cultu, habituque eius lenitas verbisperstricto, acerrim2 increpuit, quod contra in tituta augusti, nonsponte principis, .Rlexandriam introisset. Nam Augustus inter acta dominationis arcana, vetitis, nisistermissu, ingredi senatoribus, aut ςquitibus M-manis illus tribus inposuit AEgyptum ne fame urgeret Italiam, qui quis eam prouinciam, claustraque terrae,ac maris,
suan is leui praesidio aduersus ingentes exercitus in edi siet. aec Tacitus. Est etiam in prouinci libus potestatibus
Iuridicus Alexandriae, qui in suo titulo C. ab imperatore iudex appellatur. Is uniuerse rei iudicia= iae lareandriaepraeerat. De quo Acilius Spartianus in Seuero. Deinde Alexadrinis ius Buleutarum dedit qui sine publico consilio, ita, ut sub regibus an id, vivebant, uno iudice contenti, quem Caesar dedisset. Strabo. de AEgypto, prouincia, uxti Verse recturus AEgyptum prouinciam mittitur, is vicem principis obtinet, sub eoque est is
59쪽
qui δικαιοδοτης dicitur, n cuius potestate sui iudicia. Ad s assessores pertine, ne noster titulus quaerit potest. Et verius puto ipsos n6 iudices,sed iudicum,hoc est praesidum, consiliarios fui sse l. I. l. velat. C. de visess. ω l. consiliarius. de offic asscis argum quoque fuerit t. praefides C. te assessubi vetat Imperator, ne ius subscribendi praeses det asi se Gribus. Neque vero a praesidibus assessoribus mandabatur iurisdictio. Frustra namque post: titulum de offif.eius, cui mand est iurisd titulus de assessorum ossicio poneretur. De assessoribus Lapridius in Alexandro: Adessoribus1 alaria instituit Alexander, quamuissaepe dixerit eos esse promouendos, qui per se Remp. gerere possent, non per a sessores: addens, militares habere juas administrationes, babere literatos,b ide) unumquem; id agere debere 7 quod nosset. Spartianus quoq;in Pescenio Nigro assessorumemi nit. Asse siores,maiores om nes ha buisse iudices,intelligimus eκ locis copluribus tit. de assessor. C. Procurator etiam Cesaris licet magistratus non i1 t. l. non licet de contrab.emptaamsi inter certas personas hoc est fiscum,& priuatos, iurisdictionem habet L I .de iurisdict. omnium ud. C. inter quas praesides, & rectores prouinciarum non cognoscunt, L nec quicquam de officprocons. De iis ita Tacitus lib. I a. annal. Eodem annosaepius audita vox principis, parem vim rerum habendam a procuratoribus ais iudicatarum, as fefatuisset. Ac ne fortuit) prolapsus vide-νetur, senatusconsulto quoque cautum plenius, , et berius, quam antea. Nam diuus Augustus apud Equenties, qui rapto praesiderent, lege agi, decretaque eorum proindσhaberi iusserat,ac Romani magistratus constituissent. Eque stres hos praefectos Augustales dicit. Et post pauca Mat ibiosposthae, is Vedios, is caetera equitum semanorum
. praeualida nomina referre nihil attinuerit, ctim Claudius ti
bertos, quos rei familiari, praefecerat , sibique, is legibus
adaequauaerit. Haec Tacitus. Qui autem procurator Caesaris inprouincia dicebatur, in urbe praesectus aerario nominabatur. 2.9. transact. de transaa. L edictio de iuro
3 ci,dc locis aliis compluribus. Legatus autem procon-hulis, qui mandatam iurisdictionem suscepit proprium nihil habet, 1 ede ius,qui mandauit,iurisdictione utitur,
60쪽
νi te. O .iud. Cui rei argumento id e me potest s de quo
sequente capite dicemus) a legato non proconsulem ,
sed principem appellari,ne ipse 1 se proconsul appellari
videatur. Et ut ex prouincia in urbem veniamuS, con- sosules .& praetores iurisdictionem habuisse in consesso est. AEdilis iurisdictio pars praetoriae iurisdictionis erat. uer proponebant. de iure nat gen. , ciui: is titui. de dius φ.
in Institution. Istipulationum aliae de verb. oblig. Eoque nullus sedilibus datus titulus est: quorum tamen edictum propositium postea videmus. Tribuni plebis qua potestatem Imperatores ipsi sumpserunt, Augusto primum in perpetuum a populo delatam bellum cum Parthis gerente Antonio, scribit Appianus l. s. de bellis cmilibus: eoque de corum officio non tractat Iureconsulti habuerintne iurisdictionem an non, dubitari potest. Et Gellius Tribunos olim iuridicundo non creatos scribit. Unde intelligi potest, poste1 iurisdictionem habuisse: & vix est ut qui de aliorum magistratuli iniuriis
cognoscebant, iurisdi Pionem non habuerint. Μ. Tullius in orat. pro Quincti O, cum praetor perseueraret de- Cernere procuratorem eius,qui ipse non satisda: et satin dare oportere Tribunos appellatos ait: qui tame auxilium, cuius ergo creati erant, ferre non poterant, nisii prius de praetoris iniuria cognoui sient. Idem Tullius lib. a. ad Herennium. Iudicatum est id, de quo sententia lata est, aut decretum interpositum . Ea sape diuersa jiιnt, ut aliud alij iudici, aut praetori, aut consuli, aut tribun lebis placitumsit, i fit ut de eadem re alius aliud decretuerit, i o: Quo ex loco iurisdictionem eos habuisse apparet. Neque obstat quod Gellius sci ibit prae hensionem
eos, non vocationem habuisse. Quos namque in vincula mittere volebant, vel aliquo Aso modo coercer , Vocare non poterant, praehendere poterant. Neque ad 3Ieorum iurisdictionem exercendam vocatio erat necessaria. Cum enim auxilii ergo creati essent, satis erat, eos adiri ab iis,a quibus appellabantur : aut, ut Gellius scribit, quod tribuni antiquitus creati essent non iuridicundo, nec caussis, querelisque de absentibus noscendis,sed intercessionibus faciendis,quibus prςsentes suisse sent, ut iniuria. quae coram fieret, arceretur: propterea