장음표시 사용
71쪽
tem de partium citatione diximus, lite coram Iudice , contestata intelligendu est. β. si vero in Novesi. de exhib. is transmitt.reis. Ante contestationem enim litis nul-' la iud icis potestasin partesest. Quod in magistratu secus
est, ad quem ex quacunque cauia vocatus venire deberiss Leκ quacunque. 5 i quis in ius vocat.non ier. Secus item in eo, qui caulam aliquam princeps delegat.9.rem UerΘ.6 in B luell.de litigios. Hic enim plenam in causa delegata habet iurisdictionem: adeo, ut iudices etiam dare possit. Ionic. Ouipro sua iurisdict. C.Cui igitur datu sententiae ius est ea quoque concessa esse videntur,sine qui bus explicari non potest, expedirique iurisdictio. Quod ut iane intelligatur, tria quaerenda sunt, a quo ius 1hntentiae detur, cui detur, & quando ea potestas finiatur. Et de eo, quod proposuimus, scribemus ad Leumclui iu- dicare. Qui autem iudices dari possint, scribit iureconsultus in l. cumpraetor. de iudic. qui scilicet , neque lege, neque moribus, neque natur1 impediuntur. Lege impeditur, qui senatu motus est: moribus, foeminae,&1erui: natur1 surdus, mutus, perpetuo furiosus,& impubes, qui iudicio carent. Unde illud sequitur, puberem, hoc est, eum, qui I . annum compleuit, non impediri,
8 quo minus iudex esse possit. Certe qui plena pubertata
attigere iudices esse possunt. l. quidam consulebant. de reiud. Sat firmo namque iudicio lunt. β. Ult. qui , ex quibus cain. in inst. Neque obstat Leum leg. de recep. arb. Ubi dicitur lege Iulia cautum esse, ne minor viginti quinq; annis iudicare cosatur . Aliud enim est iudicare minorem non posse aliud non cogendum Iudicare . Quin ex eo , quod lege Iulia cautum est , non cogendum iudicare,intelligimus posse iudicare: alioquin
frustra caligat lex ne cogatur , quod omnino non potest. Quod ergo lib. epitomat. I. c. . scribit. Harmenopulus, minorem viginti quinque annis iudicare non posse falsum est. Neque eum quicquam iuuant L ad rempubis deman. γ bono. Luon tantum. de decur. in quibus dicitur minorem vigintiquinque annis decurionem non creari. Decurio namque senator est municipalis, cu-9 stos, gubernatorque reipubl. suae. Rem p. autem ado-
Iescentibus committi est periculossim. Quae ratio in da
72쪽
to iudice locum non habet, cui cognitio de priuata causa committitur :& ex sormula iudicare cogitur. Fini- Iotur autem dati iudicis potestas sententiae pronunciatione. quaerebatur de iudic. Sententiae namq; exe-Ixcutio eorum est, qui iudices dederunt. l. a Diuo Pio de reiud. Neque obstat L praetor.de iud. ubi iudex de iudicato cognoscere dicitur. Ibi enim, an iudicatum esset quaerebatur , ut in I. I. quaesentent sine an. res. sponsitoque huiusmodi facta fuerat,-iudicatum esset: de . qua qui cognoscebat, non illud quaerebat, rectene,an secus iudicatum esset: sed illud duntaκat, an iudicatum esset.
Vlpia s lib. sensui. de u oris. ΙMperium , aut merum , aut mistum est . Merum imperium est , habere gladi j potestatem,aci animaduerte dum in facinoros homines: quod etiam potestas appellatur. Missum imperium est, cui etiam iurisdictio inest. Quod in danda bonorum pollessione conssistit , iuiisdictio est . Iurisdictio est etiam, iudicis dandi licentia.
73쪽
r 3 Consules ius vitae, is , necis non habuere. a 4 Grauiorem tantum coercitionem. I ue Et grauibus duntaxat Reip. temporibus. χε Facinorum coercitio ad praetores nonpertinuit.
r Praetor defuspectis tutoribus cognoscere potuit. I 8 Praefectura omnia sibi crimina vindicat. Is Praetor rectΘforenses actiones criminibus priuatisprimposuit. ao Praefectus urbigrauioris animaduersionis ius habuit. at Privatis delictis interdum grauissimae poenae imponutur, pro rei qualitate, Ori per some conditione. ar Ingrauissima coercitione praeses prouinciae Byperfectus
a 3 Deportanditus prcfectus urbi habet. a Vraefectus Urbigia iij potesatem habuerit. a ue In Iecuri minus atrocitatis, quam in gladio. 26 Disserunt poena securis, , poena illa iij. a Magistratus, qui publicas exercebant quinctiones, meruimperium non habuerunt.18 Publica iudicia onde dicta. 29 In prouincitis omnes prae fides ius gladii habuerunt. go Mistum imperium quid. r Mandata iurisdictione mistum transfertur imperium. 3 2 Imperium non mertim, mistum est. 3 3 Mistum imperium unde appelletur.3 Milium imperium, qui habeant. 31 Nullum in veteribus libris mendum frequentius, quam iterati verbi praetermissio 3 6 Magistratus potestas, aut in coercitione, aut in iuredicundo posita est. 3 7 Prius magistrallis imperium,aut merum,aut mistum. 3 8 .alterum,quod in iuredicundo iurisdictio appellatur.39 Praetor cam iure magistratus quid facit, imperare di
o Iudicis dandi licentia quomodo iurisdictio dicatur. r Iudices tantum dantur ad secuniarias,is priuatas causas: criminales i magistratusfuscipiunt. Nul-
74쪽
Vllum iuris ciuilis caput doctorum ingenia magis exercuit. Quod fandui intelligatur, quaeri necesse est, quid merum sit imperium, unde dicatur , qui habeant: tum vero quid milium imperium sit, quamobremita appelletur, qui habeant: postremo querendum de imperio est,quod
iurisdictio dicitur. Omnis igitur grauior, atrociorque a Lanimaduersio,&coercitio, merum est imperium. Papinianus l. I. g. qui mandata. de omelus, cui, &c. cui mandatam sau)iti, ij dictionemjuscepit,prop1 tum nihil habet sed
eius, qui mandauit, iuri dictione utitur. Verius e fi enim more maiorum iurisdictionem trasserrimed merum impe= tu quod lege datur, non pose transire. suare nemo dicit animaauem asonem Legatum proco juiis habere mandata iurisdictione. Quod non solum de capitali animaduersione accipiendum est: sed de grauiore omni coercitione. Venuleius in l. si quid erit. de ossi procons Si quid erit, quod maiore animaduersonem exigat, remittere Legatus ad proconsulem debet. ec enim animaduertendi, coercendi, vel atrociter verberandi ius habet. Cui congruit Vlpianus in l. sblet. 3eod titui. Nec enim pote i quis gladidi potestanem sibi
datam, vel cuiusquam alterius coercitionis ad alium tramesere. Omnis igitur grauior facinoris animaduersio merum imperium dicitur. Nam modica coercitio ad publicam disciplinam emendandam, sine qua ridicula, vanaque iurisdictio imperij non meri est , eoque mandata iurisdictione transire dicitur 1 Papiniano, . qui mandatam iam citato. Paulus notat, & imperum, quod iurisdictioni cohaeret, mandata iurisdictione transire, quod Verius est. De qua coercitione idem Paulus intelligit in Vitim. eod. ii tui. Mandata si nuut2 iurisdictione priuato, etiam imperium, quod non en merum, videtur mandari: quia iurisdiato ne modica coercitione nulla e t. De hac loqui- tur idem Paulus tib s. Sententiarum, tit. ad leg. Iuliade vi Publica & priuata; Hac lege ta iij excipiuntur, quia1 tem ludicram faciunt: iudicati etiam,stconfessi, qui ideo in carcerem ducι iubentur, quod ius dicenti non obtentave-
75쪽
rint, quidle eontra disciplinam publicam fecerint. Hanc
coercitionem habet etiam praetor urbanus. Ulpianus ini. a.de in ius vocan. In ius Tocare non oportet neque coUulem, neque ' ectrum, neque praetore aeque proco . neque cieteros magiseratus, qui imperium habent, ἐθη qui coercere aliquem poMunt, , iubere in earcerem duci M. Tullius in
praetura urbana 1 Verre praetore virgis plebem Romanam concidi solitam scribit: Nam etiam ad verbera, coercitio haec modica porrigabatur, non atrocia, ex LI siquida. de officproconj.iam citata: ubi dicitur, Legatumius atrociter verberandi non habere: leuiter igitur verberandi habet. Omnis ergo grauis coercitio meri erit imperi j: non modica, ct leuis, quae ita iurisdictioni cohaeret ut legatus,cui mandata iurisdictio est, ius leui-6 ter coercendi habeat Grauioris autem huius coercietionis genera varia sunt, ut varia facinora quibus irrogatur . Quapdam gladio, quedam igni, quaedam metalli poena, quaedam deportatione , quaedam verberibus 7 coercerentur. Quare autem ius hoc atrociter coercendi merum imperium dicatur, non satis constat. Et non absurde omnino putet quis, quia vehementi sti mu misit, pertineatque ad res grauiores, merum dici. MarC. Tuli. in oration. pro Cecinna; Ideδ quod omnia iudicia, aut distrabendarum controuersiarum, aut puniendorum maleficiorum causa reperta sunt: quorum alterum leuius est, propterest quod minus sedit: alterum es vehementissimum, quo ι , O ad grauiores res pertinet vim Iudicis,seue-8 ritatemque requirit. etiam merum hoc imperium summa potestas appellatur ab Aurelio in Lonica, de of - c. procre praeto. Nam, inquit, cis apud veteres Dictatoribus ad tempus fumma potestas crederetur, isc. PomponiuS in a.de ore .lar. Itaque dictatores proditisunt: a quibus nec prouocandi ius fuit, is, quibus etiam capitis animaduersio data est. Hunc magistratum ; quia lummam potestatem habebat, non erat fas ultra seXtum mens sem retinere. Ita interdum Iureconsulti meram rationem interdum summam rationem dicunt Theophilus
summam potestatem dκροεξουσιαν vocat. Adeo autem seuerum est, vehemenique hoc imperium , ut sim
76쪽
Ego non patiar mercatores potestatum. Iureconsultus in LA de o c. prae . imperium simpliciter pro mero impe Tio dicit. Praeses sinquit insudeprouinciis homines imperium habet, hoc dum in prouincia est : nam excesserit,
priuatus est. Habet interdum imperium, is in extraneos homines c. Neque absurde,& a Papiniano in I. eius, cui, γc. & a Paulo eadem L Lvltim eod. titui. & ab Vlpiano in nostra Limperium, pro summo, & vehementissimo dicatur. Quae enim mera sunt, maiorem vim habent. Verius tamen puto ideo merum appellatum, Ioquia iurisdictionem non comitetur, & ut Pauli verbis utar in iurisdictioni non cohaereat. Quod enim sequitur
mandatam iurisdictionem non merum dici videmus in . qui mandatam, iam citato, in Lult.eod.titui. Recte autem ex a lterius contrarii definitione, alterius colligitur definitio: neque certius colligi ullo modo potest. denemus duo genera coercitionum alterum grauius,& air cius ς alterum lenius, ac mitius: illud mandata iurisdictione non transire , hoc posterius transire: eoque merum illud, quasi non cohaerens iurisdictioni,neque cum ea mistum : hoc autem, quia ita iurisdictioni cohaereat, vi ab ea diuelli, separarique non possit, non merum appellari. Quae omnia ita a nobis demonstrata sunt , ut negari nul lo modo possint. Superest videamus, qui gra-rruioris huius coercitionis ius habeant. Et Dictatorem ii potestatem hanc olim habui sse constat ex eo Pomponij
loco, quem antea citauimus. l. a.de orig.tur. Licet interdum,& quadrigis mittendis, & clauo figendo Dictator
crearetur, ut icribit Livius. Consulum, quae potestas fuerit, scribit idem Pomponius eodem loco ijs verbis' Lege lata iactum est, ut ab eisprouocatio esset, neve ossent in caput ciuis flomani iniussu populi animaduertere. Solstm relictum est, ut coercere possent, & in vincula publica duci i uberent. Quo ex loco ius vitae, & necis eos non 3 1 habuisse constat, eoque consilibus secures in urbe non praeserebantur. Sed neque ullo modo de ciuitate capit is tollendi eis ius er at, uti scribit Marc. Tullius in oratione Pro P.Sextio. Corporalem autem aliam coercitionem habuisse consules, ex citato iam loco intellio imus
77쪽
corporali castigatione accipiendum est. Ulpianus in tolet. de off. procons 'ruc extim potest quis gladi i potestatem, bi dat 4m, vel cuiusque alterius coercitionis ad alium transferre, Modestinus in L I .de termino moto. Termino 1 uati EL forum non mulcta pecuniaria est . sed pro conditione admittentium coercitione trGn Fgendum est. Ita sumitur in I. arcularis. q.funt quaedam, de e. Ytraord.crimin. O l. I. g. generaliter. de paenis. In caput igitur consules animaduertere
non poterant: reliquam autem coercitionem, non modicam solum , sed & grauiorem habuisse consules puto, 1 quibus salutem populi legem supremam suisme confla
neque alia ulla re eorum imperium definitum e licet Terentillus Arsa tribu . pleb. id imminuere rogatione sua conatus sit. Quadere Liuius Decad. I lib3. Grentillus Arsu trib. pleb, eo anno fuit. Is cos absentibus, ratus locum tribunitus actionabus datum , per aliquot dies patrum superbiam ad plebem criminatus, maxime in conssulare impe-xium , tanquam nimium,nec tolerabile liberae riuitati,inuebebatur : nomine enim tantum minus inuidiosum, re ipsa propd atrociuΙ quam regiu esse,i , c. Marc. Tullius in Catilinam: 33 Duci te ad morte iussu cofusis, Catilina,oportebat. hoc tametantu imperiti grauibus duia Xat Reipubl. teporibus habebat, cu Senatus cosulibus madabat ne quid Respubl.
detrimeti caperet. Praetores merum ne habuerint impe-I 6 riu dubitari scio. Sed verius est, facinoru coercitione nihil ad praetores pertinuisse. Cui rei argumeto est, quod si quid vindicadu erat seuerius,ad presecta urbi remittebat. Vlpian. in L I. de ossic.ρrgfurb. Solet ad praefectu urbi
remitti etiam tutores olue curatores,qui male in tutela, siue cura versati,grauiore animaduersione indigent,quam visus.1 1 ciat eis suspectorum in amja. Quin autem de suspectis
tutoribus praetores cognouerint , nulla dubitatio est. Tum vero Ulpianus in cultim de ,riua. delict. coram datis a praetore iudicibus pecuniarie ex delicto agi scribit. Nicenim verba illa intelliso. Si qzis altiones, quM ex maleficiis oriuntur, velit exequi,st quidem pecunia 1 te agere Telit, ad ius ordinarium remittendus crit. Sequitur, Nec cogendas erit in crime ubscribere. Quod ego intelligo,nec 13 cogendus erit praefectum urbi adire . Omnia namque
cri inina sibi praefecturam vindicasse scribit Vlpianus in
78쪽
LI.de ossic. praef.vrbi. Quod sane, ut intelligatur, scire oportet priuatorum delictorum , de quibus tractatur a titulo de priuatis delictis, usque ad titulum de extraordinariis criminibus, esse actiones ciuiles propositas, & accusationes. Ulpianus in l. r. de incendio, ruina, lyc. Et quamquam sint de ijs facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor iecit, au i sorenses quoq; I9 actiones criminibus istis praeposuit. Neque tamen hoc sic accipi conuenit, ut grauiter nunquam praetor coercuerit. Ut enim scribit Vlpianus misi quis de ivtur. Si
quis iniuriam atrocem fecerit, qui contemnere iniuriarum iudicium p sit ob infamjam suam,/Uectatem , praetor acri ter exequi hanc rem debet , Θ eos, qui iniuriam fecerunt coercere. Licet praesectus urbi hoc dicatur facere, l. I. rogeneraliter de paenis. De praesecto urbi quaeri etiam scio
habeat ne merum imperium. Et grauioris atrociorith animaduersionis ius praeiectum habuisse constat, qui omnia crimina stibi vindicarit. I. de officpraef. Tyb.ctila publica. l. I. .generaliter de paenis. de quibus tamen extra ordinem cognoscebat,durante tantum poena legum. Iudiciorum namque publicorum ordo in usu esse qesierat, l.ordo. de pub iudicat. Ιis autem crimi nibus, quae extraordinaria appellantur, poena a praefecto pro arbitris irrogabatur. I r. de effract. ad quem,& praetores, uti diximus, & praesecttis vigilum remitterent, qui grauiore p. ena assiciendi erant. Paulus in L vamfallitem. de offic. pr. cf. vli 'κ si qua tam at= OX, tamquesa fasit peryona,
ttit hos autem, qui dolo fecisse incendium conuincentur, ad Fabium Chilonem praefestum urbi amicum no dirum remittexe debes. Et sane cum omnia crimina sibi vendicet, uti iam ex Ulpiano diximus, de priuatis delictis, & extra - 2Lordinariis criminibus cognoscet, quibus grauissimae interdum poenae imponuntur, ut in l. I. de extraord. crimin.
pro rei qualitate, & personae conditione . Et in hac arcoercitione praeses prouinciae,& praesectus urbi aequiparantur. Vlpian. in Isacculariti. de extraord.crim. Sunt praeterea crimina, quas ad executionem prodis pertinent, Ut-
puta , si quis inti, umentaJua prodita e se dicat: nam huius executio rei praefecto urbi a niuis fratribus data esst. Quod D a fallit
79쪽
a; sallit in deportatione, cuius habet ius praesectus vibi, non praeses . l. rei capitalis . constat. de paenis .a Dubitari tamen potest gladi j ne poteitatem praesectus urbi habuerit , quam praesides habuisse certum est, I illicitas. qui uniuersas. de ossi c. praef. ViX enim est, ut in urbe gladij potestatem magistratus vllus ha-- buerit, in qua ne consulibus quidem secures praeserebantur, uti iam diximus. Ius enim hoc, potestas haec, honor hic gladii, iis . qui uniuersias prouincias regeba ni concedebatur, ex si cath iam citato: qui Ιmperatoribus magis , qu1m magiitratibus conuenire videbatur. Papiniani percussori Caracallam dixisse refert Spartianus, 23 Gladio te,nonfecuri , exequi oportuit iussum meum . Erat quippe minus in securi, qu im in gladio, atrocitatis Vetus, & ordinaria securis poena erat;gladii noua,magis'; militaris. Quamquam & olim militiae securi, non gladio animaduertebatur. Inter poenam autem securis,&gladii aliquid interfuisse, intelligimus,ex Laut dammcnr.
depamis. Vita cait Vlpianus in adimitur, utputa si damnatur aliquis, ut glario in m animaduertatursed animaduerti .gladio oportet non securi, vel telo, vel fumbus, vel laqueo, vel aliquo alio modo. Et haec quidem de et praesecto urbi. De iis magistratibus, qui publicas exercebant quaestiones,merum ne imperium habuerint,prς-cipua dubitatio est. Et puto non habuisse. Primum non ex omnibus publicorum iudiciorum legibus corporis coercitio irrogatur: infamia interdum cum pecuniaria poena irrogatur. β. I . in Instit. delub. iud. si generaliarer. iam citato. de poen. OH l. publicorum. de pubi. iud. Tum
vero praetores publica haae iudicia exercuisse constat e κinnumerabilibus Ciceronis locis. At in facinorosos non animaduertebant. Tertio, harum quaestionum iudices nihil aliud pronuntiabanr, quIm videri reum in legem commisisse, vel non commisisse: & quae de clamnato sumebatut poena,non iudicis iussu: sed legis,quaerat iudicium constitutum, imperio sumebatur. I. I. aa S.C.Turp. Unde iustor lege agere dicebatur,solemnia logis verba proferens. Liuius Decad. 3. libro sexto et Li-ector viro sorti adde virgas eum primum lege Me. Quo
in praesecto urbi cui hoc imperium dedimur: lectis et , qui
80쪽
qui suo arbitrio poenam facinori irrogat, ni si colatum lege sit iudiciorum publicorum, ut iam ante diximus. Postremo haec iudicia non erant magistratuum , qui exercebant, sed populi : unde etiam publica iudicia appellantur, non undd putauit Imperator in tit dem-bI.iud in Institui. Quemadmodum namque in praetura urbana scribit Marc. Tullius. Legibus publicorum iudiciorum non sancitur, ut quod malum antea facinus non fuerit, malum pollea facinus fit : sed ut de eo, quod antea malum facinus erat, quaestio ex eo tempore ad populum pertineret. Unde illud quoque . eueniebat, ut nullae iudici partes in quaestione publica relinquerentur, quae tota legis imperio, praescripto gubernabatur , quemadmodum scribit idem Tullius in orat .pro Cluentio. Atteius Capito ut refert Gellius lib. .cap.r . de publicis iudici js librum scripsit, in quo a tribu. pleb. aedilem, qui diem ad populum dixerat Ma- nullae meri trici, impeditum ait ne ageret cum populo.
Publicum, certe quod populi Romani est , dici constat . Quod si publica eo iudicia dicuntur , quia qui- Σῖuis de populo ad ea accedere potest, id quod Imperator
existimauit, populares actiones,ad quaSquiuis accedere de populo potest, publica iudicia erunt. Et haec qui-asdem de urbanis magistratibus. In prouincijs omnes praesides ius gladij habebant. q. sicuti. iam citato. de ossic. praef. illicitas, an l. 6. depaenis, & grauioris omnis animaduersionis. l. solet. de o c. procons. Praesectus quoque Augustalis, de quo antea diximus, ius hoc animaduer tendi habuit, qui imperium par proconsulari habuerit. I. unica. de sic. ρ1. ect. Au glusi. Iuridicum Alexandriae potestatem hanc habuisse non puto, in cuius titulo nihil de animaduersione , & coercitione dicitur, oc Iure- consultus in . illos cuIι. hoc ius eos demum habere scribit, qui prouincias uniuersias regunt . At Iuridici pii Alexandriae iurisdictio Aleaeandriam non egredieba- etvii-tur. Et haec quidem de mero imperio, ex quo mistum uer quid sit intelligimus: Modica scit icet coercitio, cui inest Has. iurisdictio, hoc est, coercitio cum iurisdictione ita con-so iuncta, ut ab ea separari nequeat. Itaque mandat' tra- s Irisdictione, mistum hoc transfertur imperium , quod