장음표시 사용
591쪽
VI planus in L Barbarius Philippus. de incisprael. &Paulus in L cum praetor. de tuai.contraria dicere
videntur .Ille sic scribit, Et verum puto nihileorum reprobari; hoc enim humanius se cum populus 'manus etiam feruo potui et decernere banc potestatem. Paulus vero ita scribit; uuidam enim lege impediuntur re iudices t quidam moribus: quidam natura. Natura, ut raeus, mutus,
perpetuo furiosis, is impubes; quiis iudicio carent . Lege impeditur, qui senatu motus est. Moribus, visa inae, Oriferiιi:non quia non habeant iudicium,sed quia receptum est, ut ciuilibus non fungantur inclis. Haec Paulus . Cum igitur sua lege populus Romanus obligetur, receptumq moribus sit, ut seruus iudex esse non possit: mores autem non minus, quam leX, obligent, L de quibus. de legib., S.C.videtur seruo 1 populo praetura mandari non posse. Et dici potest, lege de ea re nominatim lata opus fuisse, ut seruus praetor fieri potuerit: ut cum de Publicio Menandro libertino homine quem legati populi
Romani interpretem secum in Graeciam ducere volebant) latum ad populum est, ut si in patriam Μenander reuertisset, non ideo Romanam amitteret ciuitatem. Sine qua lege retinere ciuitatem Romanam Publicius non poterat, sua postliminio recuperata: cum iure pop. Rom. alterius ciuitatis ciuis nemo esse possit, qui ciuis Romanus sit, quemadmodum scribit Μ.Tulli. in oratio pro Corn. Balbo. Quam tamen legem de Public. Menandro,necessariam non fuisse scribit Iurecon- .sultus in L postliminij.de cap. γρostis. re. Nam siue ei animus fuisset remanendi apud luos, desineret esse ciuis Romanus; sive animus fuisset reuertendi, maneret ciuis. Ita cum per Caliphanam peregrinam quandam
mulierem, facra Cereris populus fieri vellet, quia nisi per ciues sacra fieri non poterant, latum est ad popu ut Caliphana ciuis Romana esset. Ita de Pub. Clodij adoptione latum est ad populum, cum nisi e plebe. Tribunus elebis creari non possiet. Ita si creandus Praetor seruus fuisset, rogati oportuisset Quirites, ne seruitus
592쪽
Barbario Philippo fraudi esset, quo minus creari is Prς, tor possiet: & ut legibus iis, quae de magistratibus sunt solutus esset Barbarius Philippus: eiusque ita ratio haheretur, ac si ei petere liceret. Sed 3c sine hac rogatione
seruus creari a Popul. praetor potest, Cuius status non ignoratur. Quem namque seruum populus esse non ignorat, Praetorem creando liberum facit. Vt enim se uos nostros, quos tutores liberis nostris damus, libertate donare videmur; quia in per na serui tutela non consistit: ita etiam seruus, quem Magistratum sciens populus creat, liberum facere videtur. Ita etiam de patris potestate exit, quem Imp. Patritium creat: quia in alterius potes ate esse non debet is, quem Imp. in patrem legit. l. sancimus. de consulibus. C. g. lius amit quiabus modis iuspat. potfol. in inctituris. Quod autem diximus, seruo populum mandare honores posse, multo magis in Imperatore recipiendum esse scribit Vlpi, nus: puto, quia Imp. legibus solutus est. I. Princeps. deleo ibus, is C. t ex imperfecto. de te tamen. C. l. apud. deman missionib. Cum ergo Imperatoria maiestas nullis legibus teneatur: populus autem, ut diximus, suis legibus obligetur; mu ito magis dicendum est, Praetorem seruum ab Imperatore, quam a populo olim creari pos se. olim autem eo dico; quia posteaquam in Imperat rem populus suum omne ius transtulit, ab Imperatore creati sunt magistratus. l. I. ad leg.Iul. de ambi. Atque . ideo lex de ambitu superuacua esse coepit. Berengarius tamen Fernandus, Vir magnus, quod ulpianus ait, magis in Imp esse obseruandum, intelligit in seruo Imperatore creato. Mouetur homo vetustatis aeque, ac iuris
seritus, quod Barb. Philippi temporibus non fuerint
m p. ut Praetores ab ijs creari non potuerint. Qua ratio ne squod pace tanti viri dicere liceat; est enim, ut audio, lane iracundus, commune malum ingeniosorum
omnium) stultius nihil dici potest: se enim ipse iugulat.
Nam si nondum erant Imperatores, quomodo serui creari Impp. poterantὸ Tum vero Impp.non pop. se Se natus creabat. Lamprid. in Alexandro; Milites iam insueuerant ibi I p. , rumultuario iudicio facere, BD item facili mutare: adferentes no linquam ad defensionem, se
593쪽
ideirco fecisse, qu)d nescissent Senatum Prine'em v I lasse Nam im Pescennium di aerum, Clodium Albinum,
is Avidium Callium, , antea L. Vindicem, is L. Antoninum, is ipsum Seue um, cum Senatus iam Iulianum dixitF-setprincipem, Imperatores fecerant. Capitolin. in Gordianis: Faciendus est Imp. imo faciendi sunt principes: .nus, qui res domesticas, alter, qui bellicas curet: unus, qui in urbe resideat, alter, qui cὰm exercitu obuiam Iatronibus pergat. Ego principes dico, vos firmate, lacet in minus, meliores ostendite. Maximum igitur, atque Balbinum, irc. Et post pauca; Habetissententiam P. C. bifretassepericulosiorem, quam vobis: sed neque vobis satis tutam,s neque hos, neque alios principes feceritis. Tertio, seruum Romae Imperatorem factum non legi. Nam neque alienigena, ante Traianum, creatus tm p. est, ut Dion scribit in Nerua. Neque nouae familiae homo creari poterat. Capitolin. in Maximo, & Balb. Quare veluti senatus ei homi ni, quod non licebat nouae familiae, imperium detulit: de Μaximo scribens qui post Seuerum, dc Alexandrum imperauit: sub quibus floruit Ulpianus, qui stultissime de eo scripsi siet, quod neque factum
unquam saerat, neque futurum sperabatur, quodque abominari, ae detestari debui sset. Quia ne miles quideseruus esse poterat, l: ab omni. l. qui status. de re milit. I. qui de libertate. de lib. cauf. tantum abest, ut Imp. creari potuerit. Porro autem duo praecipue de Barb. Philippo quaeri solent: alterum,an iustus Praetor fuerit: alterum, an eius decreta rata esse debeant, si1 Praetor non fuit. Et dicendum est, non fuisse Balbarium Praetorem, cum seruus esset. Toti namque iuri Quiritum adeo ignotus seruus est, ut nul lus, quod ad ius attinet, st. quod attinet. de reg.tur. Unde fit, ut neque ei deberi quicquam possit, neque ipse debere, neque conuenire,
neque procuratorem constituere,neque tutor esse, neqς postulare, neque testari, neque iudicare neque testis e sise, neque ullum ciuile munus obire. Quadrupedibus denique comparatur, in l. a. ad legem . qui. & mortuis, in seruitutem. de regu. tur. Neque existimandum est, eum liberum factum, cum creatus Praetor est,cuius statum populus ignoraret. Quem enim tutorem do filijs
594쪽
liberum credens, si seruus est, neque tutor, neque liber est; ut scribit Impp. ritu. quisese. tui. .m . in Instit. A gument. praeterea L seruus. de bonopo ubi ait Iureconsul. si Praetor scit statum serui, eo postulante , recte domino Praetor dat bonor. posses. Ergo si ignorauerit, non iustus postulator seruus erit. Μulto igitur minus iustus Praetor fuit, quem populus seruum ignorabat. Argum mento praeterea fuerit L sipaterfamistas. de haered. instu. ubi seruus haeres ex semisse institutus, quem liberum testator putabat, xotum semissem non aufert, sed cum cohaerede, eodemque instituto partitur. Non fuit igitur Barb. Phili p. Praetor. Non stati. I. de te sament. C.
ubi teste , qui obsignati testamenti tempore pro liberis habebantur, non dicuntur iusti ,&legitimi testes; sed
iniquum esse scribit Imp. eis testibus status nunc quae stionem mouere, qui, quo tempore ad obsignandum testamentum adhibiti sunt, liberi existimabantur, neque status quςstionem postea. pa ssi sunt . Si ergo postea declarati essent serui, testamentum non valeret. Neque Barbarium communis error Praetorem secit, ut vulgo creditur in L namque supellectile. de sust. leg. non error; sed voluntas ius facit: quae litat impropriis verbis significetur, si modo de ea aliter constet, ut lex feruatur: Vt ecce, Titius verborum ac sermonis ignarus, candela brum argenteum in arstento, non in lupellectile reserre consueuerate is supellectilem Seio, argentum Sem- Ironio legauit. Candelabrum argenteum, licἐt suppelex sit, tamen dubitari non potest, quin Sempronio legatum sit. Postremo non videtur populus Romanus in Barbario consensisse: nihil enim tam consensui contrarium est, quam error, L per errorem. de iurisdict. a: de iudic. Praetor igitur non fuit Barb. Philippus Tanquam Praetoris tamen rata erit eius iurisdictio, propter utilitatem eorum, quibus ille ius dixit, simul ne rerum iudicatarum rescissione turbetur Resp. Neqne tamen nuda
haec utilitas quasi Praetorem facit Barbarium; sed illud quoque, quia a pop. creatus est: qui etiam seruo
mandare eum honorem poterat. Nuda namq;aut utilitas, aut benignitas ius nouum non elicit , ni alicui tu
riscolori innitatur: quemadmodum iam ante, scripsi-
595쪽
mus Quare si Praetor seruum iudicem det, puto neque iudicem, neque quasi iudicem esse. Praetor namqu seruum iudicem facere non potest.
mens in operis. dissentire videntur ille ita scribit; Fructus hominis in operis consentit : retro in fructs hominis operae sunt. Terentius vero ira; operis ferui lega tis Uum datum intelligi, is, ego didi i ,-Iulianus existimat. Alter ergo usumfructum, alter usum legatum hin minis putat, cuius legatae operae sunt: Sed in veteribus libris manuscriptis in L operis, usum fructum, non usum
legimus. Itaque ego scriptum vidi in vetere libro Tho' lola in nobilissimo,&lissimo D. Μartialis col 1egio, eratque non plene scriptum; sed ita Ῥβu . Licet autem in hominis usufructu nihil aliud fere sit, quam
Operae,&ob operas mercedes: alio tamen iure operae sunt, alio ususfructus. Operae namque cap. di minutio ne non amittuntur. I. operae eod. titui. v suffructus amit titur. operae non utendo non amittuntur. Visfructus adhaeredem non trasmittitur, operae transmittuntur,
a. I. a. Quod Accursius mirabile esse ait, neque harum disserentiarum rationem ullam reddit. Ego puto unam illam causam esse omnium harum disserentiaru, quod ususfructus ius sit personale, operae non; sed magis ex Te, quae eas debet, spectentur. Ita sit, ut ususfructi cap deminutione pe reat: quia capitis deminutione per sima mutatur; operae autem non pereunt. Inde fit, ut usus fructus non utendo amittatur: quia aliud nihil est, ruamius utendi fruendi, cui renuntiare videtur, qui tu usus non est. Operas seruus nobis debet, quas eui
non exigo, non eo tamen eas minus seruus debet. Inde fit ut ad haeredem non trasmittatur ususfructus: quia ius hoc personae adhaeael: operae, utiquaruis alia res le fata, trasmittuntur. Inde fit, ut cum operae ex reispe tentur, quae eas debet, re vicapta, amittantur: usus fructus non amittatur, cum personale ius sit'. Sunt autem operae diurnum ossicium L I .de opero. Positum au
596쪽
tem est tituIus de operis seruorum, post titulos de υβιθuctu: propter eam, quam diximus, amnitatem usus fructus, & operarum : hoc est, quia in usu fructu serui nihil aliud sit, quam operae, & ob operas mercedes Qu9d in alijs animalibus incus est ; nam bovis v suffructu lalijs in rebus, quam operis consistit. Ideoque hic tita ad operas tantum pertinet seruorum , non etiam ali rum animalium, quemadmodum interpres stulte scribit.
VLpianus in La. prists autem. de Sust. ἐν pupit contraria scribere videtur. Prius autem salt)sibi quis debet haeredem scribere, deindefilio substituere. Θ non conuerterescripturae ordinem. Et hoc Iulianus putat. Caeterum si antὸ filio, deinde sibi tes amentumfaciat, non valere. uuae sententia Imperatoris no iri rescripto ad Virium Lupum Britanniaepra fidem comprobata est: merito ', cen sat enim unum esse testamentum, licet duae sint haeredhates: usque adeo, ut quos quis sibi facit necessarios,eosdem
etiam alio faciat, is post bumum suum filio impuberi pessit quis subctituere . Sed quis ita fuerit tectatus, lius meus
rutra I 6 annum decesserit, Seius haeres esto. Et deinde , filius biseres esto: valetfubstitutio ; licti conuersa scripturas Id testamentum fecerit. Non potest Vlpianus magis aperte pugnantia dicere. Principio ex sententia I ullani confirmata Imperatoris rescripto, ordinem sci ipturae attendendum esse scribit: &e vestigio subijcit, attendendum non esse . Quam pugnam ut componat Alexander, priorem paragraphi partem intelligit, cum substitutio fit filio exnaeredator secundam cum instituto. Sed hoc ridiculum est. Primo. quia nulla adferri causa potest, quamobrem cum filio exhaeredato substituitur, institutio non intelligatur praecedere ', quemadmodum cum filio instituto datur substitutus. Securido, quia ratio, propter quam attendimus scripturiae ordinem , illa est: quia unum est testamentum patris, ecfiiij. At haec ratio locum etiam habet , quando filio instituto datur substitutus. 9. igitur. , i. liberis. de pu
597쪽
citur unum esse testamentum,ellam iure PraetorIo.Αlli dicunt,inlriore paragraphi parte,ex interuallo factam post substitutionem institutionem : in secunda vero incontinenti, Sed hoc quoque ridicuIum est. Nam cum ipsumentum posuema vitae hora scriptum intelligatur, eoque supremam continere dicatur voluntate luid refert scribatur ne uno contextu, an non λ te uari sane contextui uno actionis Oportet, L haeredes. β. vlt.de testam. sed aliud e1t testari, aliud testamentum
scribere . Postremo, si pliquid interual lum facit, si prςcedat institutio, & sequatur ex interuallo substitutio, quomodo valebit substitutio, quae ut pars, & sequela paterni testamenti valet ε' Quod enim ex interuallo apponitur, non capit vires ex eo, quod prςcesist, arg. l.iuris gentium. .qitinimδ. de parit. Male igitur i terpretes pugnam hanc dirimunt. Dicendum igitur est corruptum locum esse: & pro, Comprobata, legendum, Improbata. Itaque in vetere libro scriptum se legisse, omni mihi asseveratione confirmauit Bonaudus Nemausensis adolescens doctissimus, & humanis simus. Mendo causam facilem dedit, quod viritisque
verbi primae syllabae eadem nota in veteribus libris scribuntur, apice reiecto, hoc modo: , ,: in sormam sene antisigmatis. Neque defendi sane ullo modo potest sententia Iuliani, existimantis non licere conuertere scripturae ordinem. In postremo namque β. scri-hit Vlpianus,successionis, non scripturae ordinem spectandus ni& quoquo loco fiat institutio,caput semper,& principium intelligi testamenti. Quin re Impin β.
ante,de legat.in Bis. scribit, antiquitati quoque visum esse absurdum, i pectari scripturae ordinem:sacit i. talis feriptura, ct vlti.cum Isequen.de leg. r. facit L r .de haer. inst. ubi dicitur ab exhaeredatione posse incipere testamentum: facit nec enim.desolutiombus, ubi dicitur, scripturae ordine prius non fieri, quod lex facit posterius. Facit ratio ipsa, propter quam comprobata Iuliani ab Imperatore sententia dicitur. Nam si patris, ct filii Vnum non esset testamentum , tum si prius feret sub-Ηj tutio , quam institutio , non valeret substitutio :quae per se stare nullo modo pote t. Facit i. ab intestato. de
598쪽
Goueani Lib. I. Cap. VIIA s 63
.D Hr.eodie. ubi dicitur, ad testamentum quoquo tempore factum, pertinere codicillos, eiusque sequitus . Non obstat I. generaliter.β. ροι ergo des deicomm. lib. quo in loco illud deciditur, primos eos seruo. manumitte dos, quos primos testator nominauerit. Non obstat β. inordinatum.in uelis haer. γ Fale. ubi non ex scripturae ordine vocantur ad haereditatem, sed ex ordine iuris. Non obstat L I . C.de edict. D.Hadr. tollend. ubi illud tantum deciditur, Prius institutum , qu m substitutum admittendum ad bonorum possessionem. Non , Obstat Lonor pater.I.ὰ te peto. de leg. a. on l. haeredes mei β. Ut .ad S.C.Treb. quibus in locis illud dicitur, ex ordine scripturae posse voluntates intelligi testatorum. Et haec quidem verissimδ dicuntur. Sed quomodo in t xtu sequitur, Sed is si sic enim in vetere meo libro legiturὶ quis ita fuerit te fiatus et si filius meus intra I . annum decesserit, Seius haeres eso. Et deinde: filius ιλα- res estor valet substitutio 8 Casum enim videtur p nere Iurisconsultus a priore diuersum: neque tamen is aliud quicquam dicere videtur, quam quod dixerat eordipe videlicet scripturae non vitiari substitutiones , Sed dicendum videtur, principio β. I. loqui Iureconsultum de testamentis patris , &filii, quae in diuersis tabulis fiunt. Nunc autem de institutione, &substi- . tutione,quae in eisdem tabulis fiunt. Recte igitur illud
Ρ Apinianus in t seruitutes. deseruit. & Μarcellus in
Lexi mo.de verbor. contraria dicere videmtur. Ille ita scribit; Seruitutes t o quidem iure nequeeκ tempore , neque ad tempus , neque sub conditione, neque ad certam conditionem , verbigratia , Quandiu volam , conmtuipossunt. Marcel lus vero ita, Existimo id, quod meum est, sub conditione stipulari: item viam stipulari ad fundum posse, quamquam interi undus non fit meus. Aut si hoc verum non est, is, alieσumfundumsub conditione stipulatusfuero , isque fundus ex causa lucrativa meus esipe. Orperit, confestim perimetur stipulatio. Sed fi fundι domιηus sub conditione viamstipulatusfuerit satin undo ali N n a nato
599쪽
nato euanescit Bipulatio. Haec Μarcellus. Sed videamus , ne qui promittit sub conditione se viam daturum, viam non statim constituat: sed qui viam nunc dat, & cedit: quod sub conditione fieri non potest; rebus enim qualitas sub conditione non imponitur ι Iura autem praediorum nihil aliud sunt, qu1m praediorum qualitates. l. quid aliud. de verborumsign. Itaque conditiones etiam appellantur in L via. q. fundus. defer. rumpraedi. Unde fit, ut neque eX tempore, neque ad empus, neque ad certam conditionem, quae incertum tempus continet, servitus constitui possit: de quo plura dicemus in Commentario de seruitutibus. Constitui aurem,imponi significat: ut in L pro parte eodem tituto
R Nnum cum dicunt Iureconsulti, serd utilem accipiunt, hoc est, qui d diebus 363.utilibus constat. xta accipitur annus in L sicam exceptione. .post annum de eo, quod met.cau. in g. rursus. Insitu. de actio. is in I. vl. C.ae te .in int.res .in sino conuied C.de iniur., Iintemdu D.de min. Eode modo diem pro diebus utilibus accipi oportet in L auxitium m de min. ubi scribit Iurecons iure mariti virum in so. diebus uxorem sine calumniae metu accusare posse. Quos dies utiles esse scribit imp. in Liure mariti.ad te . Iul. 6c Iureconfin L si maritos. . eod. Anni autem utilis des Milo colligi potest exl. I. de iis, tu e infraui credit. In anno continuo quot utiles diesuerint, scribit Vopiscus in M.Philosopho. Porro autem
momentum in iure pro hora accipitur . Vlpianus in . denique .f. minore.de minoribus. Minorem quam 2 s. anno
rum natu videndum est,an diem natalis sui ad Me ducimus: an boram, qua natus est, visi captussis, restituatur . Et cum nondum co=npleuerit, ita erit dicendum, ut d momeντε n momentum tempus spectetur.
EAdem lege, steum except. q. quatenus. scribit Iure. cons. Si lac inolo, b, culpa eiu/, qui vim intulit,
600쪽
eoηdemnatus es, bo perise, a rei condemnatione relaxa.ri condemnatum . intra tempora iudieati actionis mortuus 9 omo sit; tripli autem poena propter admissum facinus cogendum satisfacere : , autem ante sententiam homo fine dolo malo eiuI, qui vim intulit , moriatur, in quadruplum condemnationem fieri, is teneri nomine rei eum , qui metum adhibuit: idque fieripropter edicti verba ; aue ea res arbitrio iudicιs restituetur. Locus hic, uti est, ita echabetur dissicilis. Ego puto mortuo post condemna tionem homine intra tempus iudicati actionis , eo a cωdemnatione rei relaxari damnatum; quia transsus is sit prior actio in actionem rei iudicatae, qua actione nemo tenetur ratione eius rei quς naturaliter perijt rcum in iudicato faciendo facta mora non sit. Μortuo vero ante sententiam homine. actione nihilominus. , quod metus causa, tenetur, qui metum adhibuit: proster verba edicti, quibus actionem in quadruplum pol icetur Praetor, nisi res restituatur arbitrio iudicis. Λemortuum restitui non posse certum est. Quod autem post latam sententiam res ex causa iudicati deberi in
cipiat, aperid scribit Iurecons in I. si fundus ε de pig. Si pluris sinquio condemnatus fit debitor non restituendo pignus , quam computatio sortis, is Uurarum iaciebat: auffitantum soluat, quantum debebat , exoneretur is the caὸ Quod ego quidem quantum adjubtilitatem legis, imauctoritate ententiae non probo: Iemel enim caussa transire videtur ad condemnationem, is inde pecunia deberi . Sed humanius est, non amplius eum, quam auod re is debebat,iando/Votiscam Eberare . Ide colligi potest ens creditor.ead Is fundus.& ex Lgrege .9.etiam eod.titia.
IN l. denique se de minoribus . Neque en extremo inquit in iudicij die videtvrsolum deceptus: sed totum
me inseractum, ut maiore eo facto lineraretur. Legendum est,sed toto boo Bructum, hoc est, toto iudicio id actum , ct cogitatum. In I .verum.=quod si minor. Et magis est, ut sententia confiitutianis D. Marci ad Mind. Victoriumsbuno, id est, annis non compstres rura Mn