장음표시 사용
601쪽
dum est; me minorem non complectatur. interpretis illaiunt: id est as. ann.Inl. In causiae β. causa. eod. tit. HI
si, pro nisi, dixit Iurecons. Et in t denique, Sed si, provisi: in illis verbis, Seo ei probaretur. &c. Grςcorum imitatione. Ita in I. in summa. u. eruum. de cond. indeb. accipiendam puto particulam ,1ed pro, nisi.
LEgis, Maevio de ter a. priorem partem exposuimus
in lib. δε ιure accrescendi: secundam partem nunc exponemus et in qua extrema interpretis verba in
contextum mihi videntur irrepsisse, & quidem loco alieno. Verba autem interpretis illa mihi videntur , Vbi mir uxori legat, quae interpretatio est eius, quod paulo ant8 praecedit. Hic enim taxationis loco habendum est. Quidquid ad te peruenit. Hςc igitur loci huius sententia est, Si vir uxori dotem ita leget: Uxori meae baeres meus dato, quidquid ad eum ex dote peruenit . totam dotem non deauctis impensis necessarijs haerede mulieri soluturum. Taxationis enim loco sunt verba haec. cum k marito dicuntur, qui gnarus earum limpensarum,quas in res dotales secit: tamen reddi uxori iubet, quidquid ad haeredes peruenit. Aliud autem dicendum est, cum a marito haerede instituto uxori extraneus ita legat, Quicquid ad te, Titi, ab uxore tua δε- eis nomine peruenit, tantum ei pecuniam dato. Quibus verbis uxori Titij redis non plus videtur testator legare, quam quod iudicio dotis mulier consequi potuisset. In quo certumest, impensarum nomine retentiones fieri,ctam ipso iure impensis necessariis dos minuatur. g. itaque si dotis. Insi.de act.Lvnie.β. sed net. C.de rei unor.am
Ρ Aulus in L seruitutes praediorum. de Ieruit. dc Vlpia
602쪽
eto, b longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit,
non necesse ect docere de iure, quo aqua confiituta est, idem Vlpianus in l. y l .denique.de aqua plu. arcen. Sane enim Ginseruitutibus hoc idem sequimur, it ubi feruitus nouinuenitur imposita, qui diu usus e fi servitute, neque vi, neque clam, neque precario babuisse, longa consuetudine , welut iure impositam fertitutem videatur. facit Iservitu
est, non vicapi seruitutes; cum usucapio ex possessio De ita statur. I. vfucapio.de Usucap. dc earum rerum sit , ruar in dominio nostro esse possunt, crem acquisitio sit ominii: seruitutes autem in bonis nostris non sint. I. de usu b, vs r. lega. Cum ergo dicimus tempore ac quiri seruitutem, sic intelligimus, tempus modum esse acquirendae seruitutis, ut pactionem, stipulationem , legatum: quomodo quia non acquiritur ususseuct. ideo ait Caius eisdem sere modis constitui, & acquiri seruitutes, quibus & vsumfruch. Tempore autem eo usus fructus non acquiritur; quia ubi amissus est , ad proprietatem reuertitur: sententia praeterea iudicla visse. Constituitur,l. 6. deos ruct. Servitutes vero eo modo
Constitui non possunt. I. cuti. fedsi quaeritur. erui
Pomponius in I.quoties.deserui. & Labeo in t ei fumdo.eod.titia contraria dicere vid entur. Ille ait. uvo-ries neque hominum, neque praediorum seruitutes sunt, quia nibit vicinorum interest, non valent: veluti ne perfundum tuum eas: aut ne ibi con fias. Labeo vero, Ei fundo , quem quis vendit , feruitutem imponi, etsi non fit utilis , posse existimo: veluti si aquam alicui ducere non expediat: nibilominus confiitui ea semitus possis. Quaedam en in habere possumus,lic8t ea nobis utilia non sint. Videa mus tamen, ne inutilis seruitus seruitus sit, veluti aqu*ductus, quam praedij seruitutem esse constat,licet aqu1 mihi ducere non expediat ; ne autem per meum sun dum eam, neque hominis, neque praedij. Idque ser
603쪽
pian. in I. I.com*r ei contra dicere videntur. Ille
ait , rusticorum etiam praediorum seruimus sunt, licere altius tollere, em Nicere praetorio vicini e vel cloacam babere licere per vicini domum: vel praetorium, vel protectum babere licere . Ulpianus vero, AEdijscia urbana ιριι idem praedia appellamus. Caeteram etsi in villa aedificia ut, aeque seruιtutes urbanorum praediorum constitui ρος sunt. Pro U lpiano facit Paulus in L urbana praedia. de verbonumsignificatione. Concordat Imperator. in titul de Ieruit mi'. praedopraediorum urbanorum. Cum ergo ius hoc altius tollendi aedificio debeatur, ipsique adeo' aedificio inhaereat: aedificia autem omnia urbana praedia sint, quomodo Neratius rustici oraedii seruitutem esse statuit ius altius tollendi λ Sed videamus an loco urbana praedia a rusticis distinxerit Neratius, qui in Leo iure. stabula in quibus causis pl.veLmp.tac.contr. ita scribat, Stabula quae in continentibus aedificiis non sunt , quorum ea praediorum numero habenda sint ubitaripotes. Et quidem urbanorum sine dubio non sunt, cum 1 caeteris aedificiis separata sint. Quae licit eo loco ita distinxerit Neratius : verius tamen est rustica aedificia esse villas : ita enim& veteres appellarunt, ut scribit Uarro,& ipse Iureconsultus in L Mundi. de verborum R. Rustica, inquam, aedificia, quae materia ab urbanis separantur, non loco: uti iam docuimus ex I. urbana prae
dia. rustica praedia esse,neque proprid aedificia dici. nam ardes & aedificia coniugata sunt e villas autem nemo sedes appellat, d l. fundi. de verb.H. Villis porro, quas rustica praedia esse diximus. deberi haec seruitus potest, altius tollendi, & officiendi luminibus vicini,caetera p quae aedificiis, hoc est , aedibus debentur . Vlpianus aril. fundi. quib. d. Uufruct. am. villam fundi acces.
4ionem esse stribit. Quod ipsum: fgnificat Alphenus
604쪽
nus In l. haeres infundo, de usu, is V r. let.
Contraria dicere videntur Iureconsulti in I. Labeo. deseruit. rusti. praed. oc in L vltim si struitus vind. Illo in loco ita scribunt, Labeo ait, is tale eruitutem
confiitui posse, ut aquam quaerere,.inuentam ducere liceat. Nam si licet nondum aedificato aedificio seruitutem constituere , quare non aeque liceat nondum in-rienta aqua itidem constituere seruitutem λetsi ut quaerere liceat, cedi potest : etiam ut inuenta ducatur, cedi
potest. In l .autem, idem Labeo ita scribit; Si qua
aqua nondum apparet, eius iter constitui non potest. Hanc Pugnam ut conciliet Accursus, ait, Labeonem sibi coistrarium fuisse. Ego puto aliud esse iter aquae , aliud aquae ductum : Nam ex meo sonte aquae ductum tibi cedere polium, licet per meum non ducas, hoc est, licet per meum tibi iter aquae non dem. Itaq; videmus sexcentis locis iter aquae ab aquae ductu distingui.
IN I r.de iust. γ iure. ius a iustitia appellatum seribi
Vlpianus quod si ad nominis rationem respicias,Verum non est. Quin iustitia potius, & iustus a iure dici Videntur. Verum hoc loco , quia ius pro arte iustitia sumitur: artium autem nomina ab iis rebus, quarum praeceptiones artibus continentur, appellari solent, ut Grammatica a literis , ita ius h iustitia appellatum ait Vlpianus, ad rem nimirum respiciens. Iustitiae autem sacerdotes ab eo dicuntur Iureconsulti , quia ut sacerdotes sacrorum , & religionum interpretes sunt, uti scribit Cicero, 1. de Legibus, ita boni, & aequi inter Iretes sunt Iureconsulti. Itaque, dc Cicero, inprooemio diso n,Trebatium iuris interpretem vocat, & inta. de orig.tur. iuris interpretatio, pars iuris Ciuilis dicitur. Licitum autem,& illicitum, in eadem lege dici tur, quod legibus vel permittitur, vel prohibetur. Ita sumitur illicitum in I. quidam Iberius. dejeruit. urb prae. in I. semper is comunctionibus . de ritu nupti. in l. v. stri 'i quα
605쪽
quaepaenae nom. GL in L transigere. de transact.C. loci usaliis innumerabilibus. Quod autem per legem possiimus, id enim est licere; non continuo verum, aequum, & bonum est: quemadmodum scribit Cicero pro Balbo, in Philippica nona. nos aute mira est quemadmodu dicat Vlpianus fieri, non solum metu poenarum: vertetiam praemiorum exhortatione, cum cauti ij, & cupidi non boni sint. Sed rect8 Vlpianus. Nam qui Poeaa
a facinore deterrentur, praemio ad bene agendum inuitanrur, paulatimque habitum animi induunt, quem virtutem appellamus: eamque ubi sunt consecuti, non amplius metu poenae,sed virtutis amore, ut ait Poeta
vitia oderunt: neque praemiorum spe, qui ipsa secte fa-m mercedem, & praemium recte factorum putent . Subijcit Ulpianus, veram, non simulatam esse sapientiam, quam Iureconsulti sectantur: quod duas rationes habere videtur. Μoralis namque Philosophia , cuius pars ius est, vera Socrati visa est Philo phia: unamque hanc caeteris spretis, utpote incertis, S ad bend vivendum nihil conducentibus, mirabiliter est amplexatus. Altera ratio est , propter quam vera haec Philosophia appellatur: quia videlicet, non verbis, non rationibus bonos nos essicere conatur e sed iis rebus, quae multo sunt potentissimae, praemio, Bd poena: propter quam causam Scςuola, ni fallor,apud Ciceronem lib.primo de Orat ad fratrem, leges r a. Tabul. omnibus Γhilo
rum Bibliothecis anteponit. Quin & Solon, ut scribit idem Cicero ad Brutum. praemio, & poena Rempu
T N eadem lege seribit Ulpianus , ius naturale esse iae,
A quod natura omnia animalia docuit. Quae definitio non
sic est accipitaa,ut quiaquid homines , bruta faciunt
animalia, sit continuo iuris naturalis . Edere enim,bibere, dormire , iuris essent naturalis. Sed vi quae homines iure faciunt, eadem si bruta quoque iaciant animalia, iure homines faciant naturali. Ius ergo esse debet, quod naturale ius esse volumus : at iure. li utunturo homi-
606쪽
homines: δc iure naturali quod fit , debet & naturanister , & iure fieri. Vir namque & naturaliter & iure isse ad uxorem applicat: edit vero, bibit,dormit natur liter duntaxat. Bruta quoque animantia natura liter duntaxat corpora commiscent, non iure. In lum ma , quod naturae admonitione bruta faciunt animam ita id si iure etiam, hoc est, secundum luris praecepta homines faciant, facere homines iure naturali dicsitur
FLorentinus in Lut vim.de iust. , tume. vim, & ini riam propulsare iuri entium facit. Cicero in m picis naturale hoc ius vocat. Quin & Caiusin Litaque. ad leg. quiliam. naturalem hanc rationem vocat ', Si seruum inquit tuum latronem insidiantem mihi occidero, Iecurus ero. Nam aduersus periculum naturalis ratio permittit se defendere. Haec Caius . Ne'ue dubitandum is sane est, quin ius hoc sit naturale . Nullum enim ani mal est tam infirmum, tam pusillum, quod vim non propulset: seque, & sua non tueatur.
IN l. a. de orig iuris. quaeri solet, quae lex illa sit Τrl
bunitia, aa omnes.leges exoleverunt. Ego puto le- .gem su i sse Terentillam 1 C. Terentillo Artia Tribuno . plebis promulgatam de s. viris creandis legibus de im, perio consulari scribendis : de qua quamdiu certatum in Rep est, nullus legibus locus suit; cum & patres leges plebeias aspernarentur, & plebs patritias. Ac tandem cum iam contentionum pertaesum esset,abiecta losse, quae promulgata consenuerat, Tribuni lenius as recum patribus , finem tandem certaminum facere, si plebeiae leges displiceret . at patres communiter legumlatores, & ex plebe, & ex patribus, qui utrisque utilia ferrent, quaeque aequandae libertatis essent, creari sinerent. Rem non aspernabantur patres, daturum leges neminem, nisi patribus aiebant. Cum de legibus conueniret , de latore tantum disceptarenet , missi legati Athenas S P. Posthumius Albus, A Manlius. SP.Suupit jus
607쪽
psitius Camerinus e iussique inclytas Solonis leges describere, & aliarum Graeciae ciuitatum instituta mores, iuraque noscere. Biennium in ea legatione abhvmptum. Ubi autem cum Λtticis legibus legati redierunt, creati sunt legibus serendis Decemuiri. Ih anno primoro. Tab. leges comiti js centuriatis tulerunt. Duae tabulae deerant et quibus ad ijciendis creati irerum 1 o. viri, qui biennio eum magistratum retinuerunt. Toto hoc tempore, quod suit annorum I . a coss. videlicet L. Lucretio Tricipitino, T. Veturio Gemino , usque ad coss.L. Valerium Potitium, & Μ. Horatium Barbatum, sine lege ciuitas fuit, incertoque iure utebatur . Annos hos propὸ vinginti fuisse scribit Pomponius. -
C Λ P U T XXII. LEgem Hortensiam plebiscitis legum vim dedisse
scribit in eadem lege Pomponius . Idem Gellius stribit. Liuius tamen lib. 3. Dec. r. ita scribit, Per in terregem deinde Cosy .creati Lmalerius et M. Horatius,qui exemplo Hagaeratum receperunt: quoru consulatus popularis sine ulla patrum iniuria,ne ne offensione Dit. Quicquid enim libertati plebis caueretur, id uis decedere opibus credebant. Omnium primum, cum veluti id controuerjb iure esset, tenerentur, ne patres plebiscitis, legem Centuriatis c mitiis tulere,ut quod tributimples iussisset,populum teneret. Quo ex loco legem hanc Horatiam, non Hortensiam fuisse apparet, Dionisius lib. a. Plinius lib. I 6. cap. I O.
Pomponius in eadem ta. ita stribit; Itemque ut essent,
qui aedibuspraeessent in quibus omnia scita Sa plebs de fereιat intuos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appet latifunt. Decreatione aedilium plebeiorum vide Hali- carnesseum lib.ε. Ubi aute sua scita plebs reponebat,nomemini me legisse. Illud apud Liuium Dec. . lib. 3 legi, Institutumq; ab eisdem eo fui S C. in aedem Cereris ad aedites plebis defcrrentur, quae ante arbitrio cole supprimebat=ςur, vitiabanturque - Quod item paulo post seribit, ae.
608쪽
Tribunos militares interdum creatos, non memini me legisse. Budaeus quidem Senos legit eo loco . Liuius tamen Dec. I .lib.3. ita scribit; Collina urbem porta intra uere sub is mediaque urbe agmine in Aventinum pergili.
Ibi coniuneti alteri exercitui aci. Tribunis milirum negotium dederunt, Ut ex ruo numero duos crearent, qui summe re rumpraeessent. Plures creatos nusquam legi. Porro a
tem quod in eadem lege scribit Pomponius , septem libros Brutum reliquisse: Μ. Tullius lib. a. de Oratore, stribit tres duntaxat veros Bruti libros fuisse.
IN eadem i. a. verba illa corrupte leguntur, sister
bus latis eoepit mi naturaliter euenire Ioleo ut intςrpretatio prudentum auctoritatem desideraret, necessariamque esse disputationem tori. Sic restituenda sunt;Iis legibus i sis caepit, ut naturaliter eueniresolet, ut interpretatio DF deraret prudentum auctoritatem , necessaria esie dyputatio
fori. Illa ite corrupto leguntur; usi eficut ad paucio-νes viros iuris constiluendi mia transisse ipsis rebus agantibus videbatur, per partes euenit, ut effet necesse Reipublicae per unum consuli. Sic restituenda sunt; Nouissimὸ Hur ad pauciores viros iuris connituendi via transisse ipsis rebus dictantibus videbatur; ita per partes euenit, ut elet necesse Reipublicae per unum consuli. Per partes autem , per factiones intellige, quae Reipublicae inuadendae principibus locum dederunt. Illud quoq; corruptε legitur, centumuiri litibus iudicandis, legenuumque , decemvirilitibus iudicandis. Nam Centumuiri magistratus non
er- sed coercebantur, & cogebantur 1 decemviris. Corrupte illa quoque leguntur; Fuit is eodem tempore Trebatius, qui idem Cornelii Maximi auditor fulti Cay sellius, is uisutius voluti auditor. Sic autem res ituenda sunt; Fuit eodem tempore, is Trebativs Quinti Corne-Γj Maximi auditore fuit . f. Cassellius, is u. Mutius Volura auditor . Trebatium Quinti Cornelij auditorem fuisse intelligimus ex epiliola Ciceronis ad Trebatium cuius principium est, Ex tuis literis. Illa quoque corri pie leguntur , Ex iis inicius Caffuit: Lasico noluit, cim ei of-
609쪽
in offerretur ab Augusto consulatus, quo suffectus fieret, is honorem susciperet. Ita sunt reiiituenda ; Ex iis atteius eonfulfum: Labeo niaut, cam ei offerretur ab Augusto comsulatus,quos fectus fieret,eum bonorem suscipere. In loci1
Cos demortui creare consule Labeone Augustus volebat.quod quia&minus honorificu,&ominosu erat,eum honore Labeo recinauit. Cicero ad Atticum, Eset in mortui locum vocari. Li uius Dec. I. lib. s. C. Iulius censor
e cessit: in eius locum M. Corneliusfuffectus: quae res postea religioni fuit: quia ea lustro Rgma es capta, nec deinde umquam in demortui locum censor sufficitur.
IΜperator in item extraneus, de haer. quan is, dis In
Insit. ita scribit; Pro haerede auremgerere quis vide tur, si rebus haereditariis, tanquam haeres utatur , vel vemdendo res haereditarias, auipraesta colendo,ocandoue, by quoquo modo si volvvtate uam declaret vel re , vel verbo de adeunda haereditate: dummodo sciat eum, in cuius bonis, pro haeredegerit, testatu intestatumve decessi se . Pro hinrede enim gerere , est pro domino gerere . Veteres enim haer edes , pro dominis avellabant. Hoc loci Imperator eonfundere videtur aditionem, dc pro haerede gestionem. Cum tamen, ut Vlpianus in Institutionibus scribit, in aditione verba sint necessaria , huiusmodi scilicet; uuando me Titius haeredem instituit,eam ego bae reditatem ario, cernoque . Itaque idem Vlpianus in imu-
gerere po sie dixit: non dixit, adire haereditatem passe, re Paulus in pupillus. eo. tit. pupillus si fari possiti hae reditatem acquirere, hoc est, adire posse scrinit.Quam obrem enim requirit ut fari possit f Nam infans gerere pro haerede potest. leg. seruo invito. . pupillo. ad Trebel. Gestionem pro haerede ab aditione apertῆ distinguit Iu reconsultus in leg si qui mibi. β sed quid. de acq. baerei Africanus in Leum, alii. eo tis. Sed & si quis ita dixerit Ffoluendo haereditas es,adeo haereditatem, nulla aditio ei ι- Tum Vero quod scribit, veteres, o redes, pro dominis dixisse, nusquam legi s heros pro dominis dixisse net
610쪽
mo nescit. Ego h edes ab aere dictos puto. Nam & in aeneus quod ab aere fit, Virgilius notam aspirationis p suit: ordine abena locant & alio loco, Luce coruscus ab na. Quam notam aspirationis in mediam dictionem transposuisse,a principio ablatam,videtur.
capitis diminutio es, cilm civitas retinetur, is- libertas; sed fiatus bominis conmutatum quod accidit iis, qui ei sui iuris fuerint , ea erunt alieno iuri subiecti esse, mel e comtrario: veluti lius famita patre emancipatus fuerit, eueapite diminutus. Haec imp.Μirum autem est, qua ratione emancipationem capitis diminutionem faciat , qui venditiones, per quas olim fiebat emancipatio, fustu terit in g. praeterea. quibus modis ivspat. por. Nam iis sublatis, nullo modo emancipatio est capitis diminutio . Eius enim , qui δ filiosam it. paterfamil. fit, caput non minui videtur . olim minuebatur: quia semel iterum, tertio,ut scribit Caius in Institui.vendebam .dcut scribit Iureconsultus in leg.liberos. de cap.disi. in serui tutis imaginariam causam deducebatur, qui eman cipabatur. Itaque etiam mortalitati comparatur em1-cipatio i n l . Gallus qui tantum.de lib., posthum. ω leg. ita quando dies seg. vel eicomm. ced. non secus atque seruitus in L seruitutem de reg. iuris. Propter eam causam accidebat,ut emancipatione amitteretur vis- fructus ', quemadmodum scribit Iul Paulus lib. 3. Sent. tit. de Dyu fructu. O m enim venderetur is, qui emancipabatur, si penes eum remansisset usiusfructus, domino esset acquisitus: cuius natura non est, ut ambulet de persona in personam : id quod Imperator sustulit iii Icorruptionem.C.de Qu., hab. dc merito utpote qui vesditiones ex emancipatione sustulerit.