장음표시 사용
621쪽
sa absint, hoc interest, quod minores 21. annis, etiam qui per tutores, curatoresve suos defensi sunt; nibilominus in integrum contra sempublicam re tituuntur, cognita scilicet causae eis ve= o qui deipublicae causa absunt, caeterisque,qui in eadem causa habentur, Der procuratores suos defensi sunt, hactenus in integrum restitutionesubuenirisset,At appellare iis permittatur. Ego legendum puto,mbilominus in integrum contra rem iudicatam rectituli tur. Causam me-do dedit contractio scripturae. Scriptum namque suerat, Remiiιd. ex quo propter literarum similitudinem librarij 'Nub. secerunt. Dubium enim nemini est, quin Iureconsultus in lege hac loquatur de restitutione aduersus res iudicatas , cuius vel ex inscriptione illud deprehendi potuit.
VLpianus in L 3. sol mat. quodsi in patris potestate est, is, dos ab eo profectasit, ipsius e dos ecti. Denique pater non aliter, quam ex voluntate sinae petere dotem: neqsse perse, neque per procuratorempotest: verba illa Θ dos ab eo profectasit, Triboniani esse videntur, non Vlpiant. Idem namque Ulpianus in titui. de dotibus. in Instituti. scribit, tam aduentitiae, quam prosectitiae dotis nomine patrem cum filia agere, & patri per filiam dotem acquiri aduentitiam: unde illud quoque eueniebat, ut aduentitiam dotem mulier conferret L filiae dotem. C. de collat. Hodie autem cum patri in ad uentitia dote proprietas non queratur, L cim oporteat. C. de bon.quae lib. eoque neque a filia conseratur, L Pit. C. de con aduentitis dotis nomine sola filia soluto matrimonio actionem habebit: aget tamen consentiente Patre: Paterque cogetur consentire. ι vltim. de bos. quae. EA
VLpian in L nec non exemplo. quib. ex caut ma ior. exemplo rescissoriae actionis etiam eκceptio ei,
qui des. causa abfuit, competit: forti si res ab eo, possessi
622쪽
nemve nacto vindicetur. In veteribus libris legitur, Pose fessionem nacto, quae vera lectio est. Hunc autem locum Bariolus sortem appellat; sic enim loqui solet, cuius utinam oratio modo barbara esset, & absurda. Elt sane obscurus locus. Μihi sententiam hanc habere videtur. Quemadmodum aduersus absentem actio datur rescis soria, in qua actor dicit ab absente indefenso rem suam
esse usucaptam; ita absenti, cuius res usucapta erat, si sorte eius nanciscatur possessionem , exceptio competit aduersus vindicantem rem a se usucaptam : in qua exceptione dicit, absente me rem meam v cepisti. Quod ut melius intelligatur, sciendum est, restim riam actionem aduersus absentes indesenssis dari praesentibus, quorum ideo usucaptae res sunt, quod non habuerint quem conuenirent. q. rvrsus. Instit. de act. Absentibus vero Rei p. causa haec actio non datur, quibus est quod imputari possit, cur rem suam usucapi m uerint, qui per procuratores usucapionem interpellare potuerim. Quibus tamen actio non datur, per quam rem usucaptam possint vindicare; nactis tamen rerum suarum possessionem, aduersus vindicantes rem usu captam exceptio illa competit; Ni absente me rem u- cepisti. Λduersus igitur absentes, actionem praesentestam habeant, praetoris restitutione opus non est. Absentibus autem Reip. causa, quibus priore edicti parte auxilium praetor pollicetur, necessaria est in integrum restitutio, ut qui rescissi iam actionem no ,
A Legato non proconsul appellatur: sed Impera
tor: l. I. ab eo. ovis, a quo. Cum enim vice
proconsulis cognoscat Legatus, si ab eo proconsul appelletur, ipse ise proconsul appellari videatur. Neque obstat l. sequens. eod. titui in qua scribit iureconsultus, si Legatus mulctam dicat, de eius iniquitate proconsulem cogniturum, & quod aequum videbitur statuturum . Quem locum non de mu ictis, 'quae delictis Irr gantur , intelligi oportet. Soli namque proconsules,
623쪽
& praesides prouinciarum huiusmodi mulctas dicer
possunt, utpote qui soli de criminibus cognoscant. l. solent. de offic. proco . Quare legati, qui huiusmodi non habent iurisdictionem,talium mulctarum dicenaarum ius non habent. Sane mulctas dicere possunt Legati n5 obtemperantibus suae iurisdictioni aut ijs qui citati neque respondent, neque excusantur: ut scribit Gellius lib. Io.cap 6. Cum enim cui mandata iurisdictio est,modicam coercendi habeat potestatem, sine qua vana, &illusoria omnis est iurisdictio,i. vlt. de ossic. eius, cui es t mandata iurisd. mulctis n6 obtemperantes coercere Legatus possit. Et ab iis mulctis appellatio non est; cumh. sententiis duntaxat appelletur, & ijs non interlocutorijs. l. vltim. quorum app. non recip. leg. aperti mi. C. delud. nisi in casibus. Λb ijs igitur mulctis non appellatur; sed ipse praeses sine ulla appellatione de earum iniquitate cognoscit: & eas, si ita videatur, minuit, aut pror sus tollit. In alijs autem mulctis, quae criminibus irrogantur, appellare licet. L in mulctis. C. de app. is L qua m de verbor.Agni
C A P U T XLVII. IN ius vocari quid sit, vulgo ignorari video. Est igitur
in ius vocare, non ad iournare, ut Galli loquunt ur: 1ed in ius ad magistratum manu ducere. Terentius, Iulus ambula. Plautus, In ius rapiam te, Hinc fit, ut ponti- sex dum sacra facit: is, qui propter loci religionem inde se mouere non potest: is, qui in causa publica equo publico transuehitur: qui uxorem ducit, quae nubit, tu dex dum cognoscit, qui apud praetorem causam agit. qui familiare funus ducit, qui iusta mortuo facit, qui1unus sequitur: in ius vocari non possint. Quod filii duceretur manu in ius vocatus, non proponeret praetor titu lum, ne quis eum, qui tu ius vocatus est. vi eximat: & titulum , in ius vocati ut eant. Iureconsultus in I. sed eximendi . ne quis eum, qui in ius. Sed eximendi, verbum generale est, ut Pomponius ait. Eripere enim, est de manibus auferre per raptum: eximere, quoquo modo au ferre: ut puta, si quis non rapuerit quem, sed mora ν
624쪽
Goaeani Lib. I. Cap. XLVII. 38ς
secerit, quominus in ius veniret, ut actionis dies exiret, vel res tempore amitteretur: videtur exemisse, quamuis corpus non exemerit. Sed & si eo loci detinuerit, de non abduxerit, ijs vebis tenetur. Quo ex loco manifeste liquet,in ius vocare esse trahere ad magistratum . Caius in l. si vero, qui satis cog. cui pro rei qualitate euidenti me locupletem, ve si dubitetur, approbatum fideiussorem iudicio sistendi causa non acceperit, iniuriarum actio aduersus eum esse poteB: quia non δεῖ qualibet iniu- ia est, duci in ius eum, quisatis idoneum de iussorem dat. Valerius Max. lib. a. de institutis antiquis. scribit, mulieris in ius vocatae corpus tangere licitum non suisse. Citare autem squo hodie ve ho abutimur est voce praeconis v cari coram magistratu. Ita acincipitur in I. diuus.de integr.
625쪽
V PER I vulgo solet, quamobrem γtio ea, quae filium a querela inossiciosi
testamenti summouet,legitima appelletur; cum, quae ab intestato contingit portio, dignior eo nomine videatur. Legitimas namque haereditates dici constat, quae ab intestato deseruntur. Ego puto eo dici legitimam eam portionem, quae querelam excludit;quia sit Falcidia, hoc est, quarta portionis ab intestato contingentis:qua filium institutum contentum esse oporteret, dodrante legatis absumpto. Vt ecce, filio debetur ab intestato triens: ex ea parte institutus, si Falcidiae locus sit, unciam unam retinet beneficio legis Falcidiae, eaque contentus esse cogitur , neque habet , quod queri possit . Filius itaque exhaeredatus , cui suorum bonorum pater unciam reliquit , quamobrem iudicium patris inquietabit Θ Ex eo autem legitimam appelsari con-1Ni potest ex L quae nuper. C. de inossi c. in qua portio
626쪽
ista de legitima , & Falcidia appellatur. Item ex eo, 3 uod aucto portionis huius modo, auctus quoquα, alcidiae modus sit. Hodie namque ut legitima triens, vel semis est, pro numero filiorum : ita&Falcidiam trientem, vel semissiem esse testatur diuus Hieronymus , & Imp. in Nouel. de haered. is Falcid. in princip. secundae Imr. Scribit enim vo τρὶ Φον, ς το - υσυ Falcidi 1
esse. Neque est, quod quisquam dicat , Grae cos veteres codices habere τι' αὐταρτον : necesse enim est, utramqἰ quartam ad eundem modum auctam esse. Nam si quadrante suae portionis filius institutus contentus esse cogitur , cur non & quadrans filium exhaeredatum a querela summouebitὸ
Duntaxat, quam Florentinorum Pandectae non habent : sed idem Cod ex habet, Dimidiam: quae dictio imperiti interpretis est. Vera lectio est; Sed i , quis nouhaereditatis sitie partem rogauit b redem suum restituere: sed hae=editat m Seiae, quae ad eum peruenerat. Male vulgati Codices habente Sed is haereditatem . Paulo inserius sic vulgo legitur. Et quamuis placeat, eam quis haereditatem, bonaque, qrιaesibi ab aliquo obuenerunt, velquae in aliqua regione habent,restituere rogat,ex Trebelliano non transire actiones. Male Pandectar Florentinorum,Rogatur. De quo scripsimus ad eum locum.
LEX , nec emere. C. de iure delib. elegantiorem habet sententiam, quhm interpretes nostri existimant. cum enim tria haeredum genera sint: & duorum generum haeredes necessario haereditati obligentur , seli extranei sponte adeant: quid est, quod Imp. ait, damnosam haereditatem neminem adire compei iὸ Nam quod Rccursus ait, regulam hanc locum non habere in necessariis, valde ridiculum est: esset enim exceptio latior linia regula. Vnius siquidem generis haeredes adire non
627쪽
eompelluntur: duorum generum, uti iam diximus,ue. Iint nolint haeredes fiunt. Quare definiendum generaliter est,neminem adire compelli damnosam haereditatem. Quamuis enim serui nostri h nobis institui velint nolini,haeredes sint, item filij, quos in potestate habemus . adire tamen non compelluntur. Aditio namq; modus quidam est acquirendae haeredi tatis, in quo verba haec proferebantur, Hanc haereditatem adeo,cernoque.
De quo scripsimus libro superiore ex Vlpiano.Neq;existimandum est suos no adire haereditatem non post e noesse suis necessariam aditionem scribit Iureconsultus Liu tuis. de suis, legit.baered. Quamuis ergo serui, & fit ii nostri haereditati inuiti obligentur,ut Iulianus loquitur in Uex Cornelia de testam. adire tamen non cogiitu r.
'T T Lpianus in Iprofectitia, de iure dot. Si pater,ait, pro V filia emancipata dotem dederit, profectitiam nihilominus dotem essῖ, nemini dubium est : quia non ius potestatis, sed parentis nomen dotem profectitiam facit. Haec Ulpianus. Mortua igitur in matrimonio filia, ad patre in manumissorem dos redibit. Liure succumum. de iure det. Isiab hostibus. soluto matrim. I liae meae. eod. titul. l. si sis de diuort. Quare in idos a patre. C. soluto matrimonio, ver bum, Filia amilias, delendum esse censeo, quasi inter pretis non ita acuti. Nam β.accedit. C.de rei uxor. actio. nihil eum adiuuat. Filia enim emancipata diuortio sis luto matrimonio, sola de dote agit, & quidem ex stipulatu, ut in eo I. constituit Imp. pater autem manumisesor, Vt neque anteli de dote agebat, diuortio filiae matrimonio soluto: ita ex Iustiniani constitutione actio nem non habet ex stipulatu, quasi extraneus . Extra neus enim est, qui in potestate filiam non habet, ut coidefinit Imp.& cum quidam. mili. C. de iure dor.
IVstinianus in L Vnica de rei uxor. action. Manet sic enim lego, non, Minat, ut vulgo legitur2 Ex si 'π' latu
628쪽
latu actionis tu sad successores, sine mora transmissionis incorruptum. Quem locum Accurs de mora, & dilatione legitima reddendae dotis intelligit: De qua in β. actio ead.l. Sed mihi aliter videtur. Nam dotem, quae in rebus immobilibus posita est,annua diereddi vult Imp. Qugre tosi huius intellectusex Ulpiano petendus est,
qui in I Iitutionibus.rit.de iure dot.scribit, Ita ius actionis de dote mulierem ad haeredes olim transmisisse, sit vir in reddenda moram fecerit.
Non est, qui non dubitauerit de bonorum possensione, quae litis de inossicioso instituendae causa agnoscebatur. Accursius, in cuius sententiam plerique omnes eunt,signum quoddam fuisse existimat : mihi autem videtur, bonorum ea possessio necessaria emancipatis liberis suisse, qui a parentibus exhaeredes scripti erant. Nam iis, qui in familia relinquebantur, neces seriam non fui me scribit Iurecons. in quemadmodMn.de inofficioso testamento. ea autem bonorum possiestio erat, Unde liberi , qua parte Praetor emancipatos Una cum suis vocat. Qua possessione non agnita, emancipato victoria non profuisset : neque per querelam emancipatus haereditatem euicisset, chm ab intestato emancipati ad haereditatem non vocentur. Itaq; frust I emancipatus intestatum patrem secisset. De querela autem inofficiosi testamenti scripsimus libro superiore . Quo loco docuimus, eodem iuuicio rescindi testamentum,& euinci haereditatem ab scripto haerede. Fratribus bon rum possessio necessaria non erat,qui rescisso testamento lege ad haereditatem vocabantur.
IN Ivltim. C.de post m. hiser. insit. verba haec vulgo
desiderantur, Viuo patre nati. Ita igitur legendum ei t, an Tideantur non contineri testamento, is hoc ruptum facere vivo patre nati ὸ Quae verba desiderari sententia facile indicat. Deciditur namque in ea lege testato-
629쪽
rem , qui nascituros post mortem suam intra decem menses instituit, eos videri instituere , di qui eo vivo nascentur. Qui enim tempus post mortem praefiniuit, intra quod qui nascerentur, haeredes esse niueutrosque videri instituere, & qui vivo se,& qui mortuo nascentur:
modo intra decimum mensem nastantur. In I. autem, commodis me ,f.eod. nullum praefinitur a tellatore tempus : unde fit, ut casus mortis ad vitae casum non porri
tum dandane municibus actio esset ususfructus nomine . Periculum enim videbatur,ne perpetuus fieret; cum neque morte, neque capitis diminutione esset interiturus. De morte ciuitatum loquitur Iureconsultus in Isivit fructus.quib.mod. v r.amiit. Quibus enim ciuitatibus aratrum inducebatur , ut Carthagini inductum est, ciuitates esse desinebant: eaque mors quaedam videtur ciuitatum. De capitis diminutione municipio. rum nihil in iure legi. Cicero in Orat. pro Cecin. municipium tum capite minui significat, cum ei ciuitas adimitur. Verba Ciceronis har c sunt, enim olla legem ulit, vi nibit de illo tempore , nibit de calamitate Raeipubl.qurrar : hoc tibi respondeo, adscripsisse eundem Syllam iueandem legem, Si quid ius non esset rozari itιs ea lege nihil rogatum. Et post pauca, primum illud concedis, non auicquid populus iussierit statum esse oportere. Deinde nihil rationis affers, quamobrem filibertas adimi nullo modo potest,
ciuitas tossit : nam i , eodem modo de re diraque Iraditum 1 bis est. Rursus post pauca, tque ego hanc adolescen- das causam cum agerem contra hominem di erit una no- e riuitatis, Cotta probaui, - retinae malleris liber-patem desederem,on Cotta Decemuiris religionem iniecisset, non possiesacramentum nostrum iustum iudicari,quod Aretiaia r adempta Ciuitas esset ego vehementius contendissem, Aritatem adiuti non potui ye: Decemuiri prima actione noni a uiri, pes Zed re quaesita, on deliberata . sacramensum heE, si iusitim iudicauerunt . Haec Cicero . Unde illud
630쪽
Iud etiam collegimus, mortem facilius, quam capitis diminutionem contingere; cum municipiis Romana ciuitas adimi non possit.
IN Lsieui lana. de lego in I vestimentum. de auro,arg. leg. telam pro ipso instrumento textorio accipi puto. Itaque la ne appellationem eatenus extendi scribit Iurecons quatenus ad telam peruenit . Lino autem legato, id etiam contineri, quod in tela est, si dete- , xtum non est. Et contextum appellari, quod in tela oest nondum pertextum. Itaque Terentij illud accipi puto, Lana, ac tela victum quaeritans.
SErui publici meminit Imp. lib. r. Insit. tit. de adopt. meminit iurecons in Lympillus. rempupsalvamfore. & in non aliter.de adopt. Non aliter enim sati Iure- Cons. voluntati eius, qui arrogare pupillum volet si causam eius ob alia probabit subscribendum erit, quam si caueritoruo publicose res ituturum ea, quae , bc. Adiuem locum Accursius ita scribit, hoc est, Tabellioni.
dem tamen subiicit, seruum Tabellionem esse non posse. Igenerali. C.de tabellion. Tum vero nemo nescit,
quo tempore instituti tabelliones sint . Quare seruos publicos dici exillimo, seruos in publicum emptos, hoc est, ut in publicis ministeriis haberentur. De quibus in L r. f. eruum. de quis fion, Liuius Dec. y lib. 2,.Censores extemplo in atrium Libertatis ascenderunt, is, ibi signatis tabellis publicis, clausoque tabalaris, dimissisyri iιis publicis, negarunt se prists quic qua negotii publici gesturos quam iudicium populi de se iactum esset. Rempublicam seruos h bere intelligimus ex lodsi de in ius vos. Qui manumittitur a corpore aliquo, vel collegio, vel ciuitate, sin-pulos in ius vocabit: nam non est illorum libertus: sed Reipub honorem habere debet. Et si aduersus uniuersi id tem, vel Rempub. experiri velit, Veniam edicti petere debet. lj itaque serui, cum publici sint, cuiuis de