장음표시 사용
611쪽
quicquam simile habent cum caeteris iudiciis,de quibus lorati sumus: magnaque eorum diuersitas est is in instituendis, is exercendis . Publica autem dicta sunt, quod cuiuis ex popula executio eorum plerumque datur. Haec i mperator. mihi vero publica dicta videntur, quia populi sint:& earum rerum , de quibus publicae institutae erant quaestiones , cognitio ad populum pertinebat. Cicero in praetura urbana; iasque in iis rebus multa videmus ita sancta esse legibus,ut ant8facta in iudicisi non vocentur. Cornelia tentamentaria , Numaria , caeter aequae complures , in quibus non ius aliquod nouum populo confiituitur , sed saucitur: ut quod semper malum facinus fuerit, eius quaestio ad populum pertineat lex certo tempore Et sane si ob eam causam publica iudicia dicuntur, quod cuiuis de populo eorum executio datur, populares actiones publica essent iudicia . De quo plura scripsimus lib a.de iurisdictione.
QVaeri solet, quid sit, vulgari modo diem legatis
apponi, in I cum iustari. de dolepraelet. Ego puto 'vulgaris modi diem legatis apponi, cum ita le-samus, visae legavi avnua, bina, trima die, praestari volo. Iaec enim clausula, Annua,bima, trima die vulgariSappellatur in I. talisscriptura. de leae. r. Vulgarem autem clausulam appellari puto, quia a lege ra. Tab.sit usur- Iata : hac enim die ex lege dos restituebatur, ut scribit m perator in β.cim autem de rei uxo.actio. C. legitima sautem, quae sunt, compluribus locis iuris nostri vulgaria appellantur. Idem, nisi fallor, Africanus in I. cum vir uxori. vulgarem legandi modum appellat; cum directis legamus verbis, non precariis. Ita actionum no mina vulgaria dicuntur in L I. a. .de praescriptis verb-Ita vulgaris appellatur substitutio, quae legitima est, ct ciuilis: nam filio impuberi quae sit, moribus rece pia est , non iure introducta , de quo dicemus in com mentario de substitutionibus.
612쪽
ΙMperator in l. a. de veteri iure enucl.C. Tanta, inquit, ὰ nobis antiquitati habita e t reuerentia, Pt nomina prudentium taciturnitati tradi nullo modo patiamur I sed inti quisque eorum, qui auctor nostrae legis fuit , noyris libris inferiptus est: hoc tantum a nobis effecto, ut siquid in legibus eorum superuacuum , vel imperfectum , aut minus idoneum 'fum eqset, vel adiectionem, vel diminutionem necessariam accipiat, in rectissimis regulis tradatur. Haec sub Imperatoris nomine Tribonianus. Ita Vlpianum in LI.de leg. I. dicere videmus, quod multis post saeculis Iustinianus constituit. Ita in Lsuccessores. ad legent Falcidiam.C. Senatusconsulto Trebelliano tribuitur, quod sine dubio Pegasianum induxerat: eo scilicet,quia tota vis Pegasiani in Trebellianum transfusa est a Iustiniano: quemadmodum in Institutionibus ipse scribit, & iis
dicta l. a.de Tet.iure enuc. iis verbis, Solum autem S.C. Trebellianum ponendum esse existimamus: captiosas etenim,
im s veteribus odiosas Pegasiani S.C.ambages, is utriusque S.C. inter se tamsuperuacuas, qua cru pulbas diuersitates respuentes, totum ius super iispo stum Trebelliano S. C. adiudicauimits . Ita sexcentis locis iuris nostri , longo
tempore capere,pro, et fucapere positum Videmus: cum olim biennio res soli caperentur,non longo tempor . Nam longum tempus decennij sui me testatur Iulius Paulus lib. Sentent. tit.de Uucapio. Sed post transforrnatam a Iustiniano usucapionem, longo tempore capere dicimus, quod veteres usucapere dicebant. Infinita sunt huius generis, quae nisi notentur,magnas tenebras legentibus offindent.
LEx, transigere. de transact. C. doctorum omnium inis genia torsit: neque satis adhuc, meo iud icio sententia eius constitutionis intelligitur. Mihi hoc videntur dicere Impp. transigere, vel pacisci super crimin capitali nulla lege prohibitum este, posseque unum
613쪽
quenque impune super capitali crimine vel transigere, vel paci sci, excepto adulterio: super quo qui transgit, non minus punitur,quam si conuictus, damnatuique esset. Nam & qui cum adultero uxoris suae paciscitur, miles quidem ibi uitur sacramento, & deportatur, I. les. adleg. Iul. de aduL Iis ergo legibus, quibus capitalia erimina notantur , transa Elio super criminibus prohibita non eis, excepto adulterio, i uper quo lex Iulia transigi non vult:& transigentes punit: id, quod ex δι miles. intelligimus . Leges autem aliae publicorum iudiciorum, quibus crimina non capitalia coercentur, prohibent, ne super iis transigatur, excepta lege Cornelia de falsis, in qua nihil 1anciebatur aduersus eos, qui super huiusmodi crimine paciscuntur. Quamobrem autem lex Cornelia nihil de transactionibus, pactionibusve super hoc crimine sanxerit, quaeri nihil attinete
fatis est, eum, qui transigit, nihil illicitum sacere, hocelt, legibus prohibitum.
IN I seruus.de hipu. servo. extrema illa verba dolenda 1 unt, id est, ex quo adeatur haereditas aut postliminio dominus reuertatur ; sunt enim interpretis , &quidem mali. Labeo in l. si seruus de diuor. &temp. praes. Si seri rus haereditarius, alit esus, qui in laniit potesatefit, satis acceperit, continuo dies otisdationis cedere incipiet. Intueri enim debemus, an experiunai petes fuerit aduersus eum, qua obligatas est. non an is agere ρ tuc rit, qui rem in obligationem deduxi e alioquin erit iniquissimum, ex conditione actorum eκtendi reorum obligationes, per quos nihil iactum erit, quo minus cum iis agipossit. Interpretationes non uno loco iuris nostri in contextum
irrepserunt. In l. Gallus. . qui iis. verba illa, vel etiam n ibue illis diuis. interpretis sunt, & quidem non valde acuti: quemadmodum aliquando docebimus. Ita inlmyribus. q. prius. de vulg. , pup. verba illa, Prius bide kei e, deinde filio haeredemscribere. interpretis manifeste
614쪽
LEgem, si caluitur. ita emendandam censet Emarus Ranconetus Galliae clarissimum lumen, Caius ad Ieg. Ia.tab.si caluitur: moratur,on frustratur, ut posterioribus iis duobus verbis moraturri rusratur , interpretetur Caius verbum illud Ia. tab. caluitur. post quod punctum apponendum sit, quo ab interpretamento separetur. Caluor verbum esse antiquum constat: accipitque in eam significationem Plautus, Sopor manus cala
ΙΜperatores Seuerus, & Antoninus in I. I. de ordis.
cognit.C.ita rescripserunt, Adite praefidem prouinciae, ruptum esse testamentum Fabjpraejentis agnatione Albaeocete: neque enim impedit notionem eius , quo larus qu. Isio in cognitionem vertaturres iuper causa status cognoscere no possit. Haec Impp. In l. tamenopater.ne de Batti de f. C. γ, L iamdudu.ubi causaestatus C. Lnon dictinguemus. g. Iulianus. de rece. arb.st i l. placet. de ped. iud. C. aperte dicitur praesidum ipsorum hanc cognitionem esse. Quos Iocos ut doctores concilient, referre piget. Nos videamus num hac clausula, dite praefidem prouinciae, imponatur praesidibus necessitas cognoscendi. Iulianus in 1. saepe de off praesi. Saepe audiui Caesarem no rum dicen- rem,oac rescriptione, Eum , qui prouinciae praeest, adire potes , non imponi necessitatem proconsuli, vel legato, veI praefidi prouinciaefuspiciendae cognitionis sed eum exsima-νe debere,an ipse cognoscere. an iudicem dare debeat. allistratus in l. generaliter eodem titui. Generaliter quoties princeps ad praesides provinciarum remittit negotia per rescriptiones, veluti eum, qui prouinciae praeest, adire soteris: vel cum hac adiectione, is existimabit, quid sit partium suarum, non imponitur necessitas proconsuli, vellegato fuscipiendae cognitionis: quamuissit adiectum, is abstimabit quid sit partium suarum: sed aestimare debet mi uipse cognoscat , an iudicem dare debeat. Is igitur, quem Seuerus,& Λntoninus aiunt non posse ue causa status
615쪽
cognoscere, non est praeses, sed a praefide iudex datus. In verbo itaque, docete, subaudiendum est, iudicem hpraeside datum: id quod ex sequentibus aperte intelligitur. Pertinet enim ad ossicium indicis , qui de haereditate cognoscit,uniuersiam incidentem quaestionem,quae in iudicium reuocatur, examinarer quoniam non de ea
re, sed de haereditate cognoscit.
IΜperator in titui. de verb. oblig.in In . Pomponium
secutus in I. sipulationum. β.stipulatio de vere. obligat. ita scribit Verbis obligatio contrahitur ex interrogatione, responsione. Quod vulgo ita accipitur, ut quicunque interrogatus respondeat daturum, factura mve se, obligatus sit dare, vel facere. In quo illa iniquitas est, obligari me tibi ad dandum, vel faciendum, verbis duntaxat; cum inter nos nihil rei praeterea sit. Quare melius Caius lib. 2. Infiit. tit. de obligationib. stipulationem fieri scribit ex interrogatione dantis, & responsone accipietis Dicendum igitur,nisi negotiis interueniant,stipulationes nullas esse . Neque tamen continuo actio exstipulatu nasci tur, si quis interrogatus respondit. Necesse est animo stipulantium me rogasse, te respondisse, hoc est, stipulationis contractum inire volentium, Ulpian. in Liurii entium. q. quod fere de pact. quod fere nouissima parte pactorum ita solet inseri. 'gauit Titius inpopondit Maevius, haec verba non tantum pactionis loco accipiuntur sed etiam stipulationis: ide6que ex stipulatu nascitur actio, nisi specialiter contrarium probetur: quod non animo stipulantium hoc factum est; sed tantum pacisciscentium. Dictam autem stipulationem scribit Imperator, a seipula,quod veteres firmum appellabant, Alciatus a Graeco συνω : alij v stipe dictam pu
DIu multumque dubitatum est, quae stipulationes praetoriae dicantur in tit. de praetori s BFρ. o pu
616쪽
puto praetorias stipulationes eo loco appellari , quae ius su praetoris interponuntur; non ut in L Itipulationum. deverb. oblig. quae a mero praetoris ossicio proficiscunturia Nam stipulatio rem pupilli saluam sore quae in d. l. It putationum. communis dicitur, hoc est, quae etiam iussa iudicis interponitur: cum scilicet, expediri res aliter non potest) praetoria appellatur. I. I. g. I . praeto. Bisul. Imperator in titu. de Att. tui. in Instit. q. sed ex iis tesex ijs inquit legibus tutores pupillis desierunt dari po est, quam primὸ COSS. pupillis vetriusque sexus tutores ex inquisitione dari caeperunt, deinde praetores ex constitutiom ibus. Nam in suprascriptis legibus, neque de cautione 1 tutoribus exigenda rem pupilli fatuam sore, neque iue compellendis tutoribus ad administrationem tutelae quicquam cauebatur. Stipulationis Tribunitiae meminit V lpianus in Instit. titu. de iure don. inter vir. , vAst. de qua loqui tur Iurecons in I. cum mulier. sol. matri
LEx postrema, de seruit. rus. praed. ita uti legitur,
nullam bonam habet sententiam. Flumine publico interueniente Sia constitui potest, si aut vado transiri potest, aut pontem habet. Diuersum esse, si pontonibus traiiciatur. Haec ita o per viniis praedia flumen currat . quin situ praedia mihi vicina sint, deinde flumen, deinde Titidi praedia, demum via publica, in quam mihi iter acquiri volo: dispicia- . mus, ne nibii vetet is te mihi dari viam sique ad flumen,δε- inde a Titio usque ad diam publicam. Sed is videamus num et situ eorum praediorum dominussis, quae trans flumen intra viam publicam sunt d iurissit: quia via consumari let, Te Iriuitatis tenus, vel usque ad viam publicam, vel usque a. fumen publicum, quod pontonibus traiiciatur, vel usque a proprium aliud eiusdem domini praedium. Quod est, nos
videtur interrumpi seruitus: quamuis non inter eiusdem domini praedia flumen publicum intercedat. Hanc legem partim ex veteribus libris, iudicio partim nostro emendauimus. Habet autem huiusmodi sententiam : si num iane pubi ico, quod vado, vel ponte transitur, non autem pontonibus sest autem ponto, ut scribit Cinar, genus
617쪽
Gallici nauigiij traiicitur, eiusdem domini praedia Intercurrente via una constitui potest: ergo etsi diuersorudominorum praedia flumen publicum separet, quod ut diximus, vado, vel ponte transitur,via constitui poterit. Hanc coelusionem duabus rationibus probat. Prior est, quia nihil prohibeat me viam habere per plurium pra dia, estque una via erit. Luna est via. ω l. ciem essent. per plurium. eod. titui. Cum igitur flumen publicum viam non impediat, nostra l. fiumine. t. prius. de aquapis. arc. potes tu mihi usque ad flumen viam cedere, & Titius, qui praedia habet ultra flumen, via item cedere vDque ad viam publicam, vel ciuitatem, vel flumen publicum, quod pontonibus traijcitur, vel aliud me ut proprium praedium. Secunda ratio est, quia ut interfluente flumine publico, quod pontonibus non traicitur, eiusdem domini praedis una via constitui possit: ratio illa est,quia via continuatur, usque ad locum, ad quem viam acquirere volo, ciuitatem puta,viam publicamia, flumen, quod pontonibus traicitur, aliud meum proprium praedium commune namque mihi seruire pintest) quibus rebus interuenienti bus via finitur. Iis ergo rebus non interuenientibus, licet flumen publicum ,
ruod vado, vel ponte transitur, inter tua, & Tiiij praeia intercedat, seruitus una per tua, & Titii praedia mihi constitui poterit. Flumen autem publicum hoc loco, est flumen perenne, non torrens. Ita definitur inhx. de pubi umi. Interdum tamen sumitur pro flumine, quod publicis aquae ductibus, hoc est, urbis Romae, seruit: ut in L Imperatores. deseruit. rusti. praedio.
Modestinus in l. utique de lib. causa . Igitur actionem, quae ex hoc edicto nascitur, mam missione non extingui recti sime dicitur: quia verum e R. auctorem conme niri non po=e, Dostquam ad eum, qui ad libertatem proria mavit,perueniatur. Locus est sane obscurus, &, meo tu dicio, mendosus. Legendum puto, 'eruenit, non, perue niatur. Sententiam hanc habet: rectissimJ dicitur actio ne mi quae ex hoc edicto nascitur, non extingui manu
618쪽
Goueani Lib. I. cap. XXXVII. 383
missione. Nam quae ex hoc edicto non nascituri, ea scialicet, quaeri a uctorem , hoc est, venditorem datur de dupla, manumissione extinguitur: cum eius rei, quae ad te peruenit, & quidem cum effectu, neque euicta abs te est, duplam petere non possis. Evictum autem abs te . non potes dicere eum hominem, quem tu manumisicti. Qui sit nunc ex manumissione ad ingenuitatem proclamat, id duntaxat petere potes, quod tua interest liber tum habere, I. seruum eius. de euict. Θ γω. on si hominem. de aedic edi. Ita accipitur libertas pro ingenuitate in Icumpadio. eod. tit. 3, l. liber homo. de satu ominum .
VLpianus in l. arbit. de dolo malo; Si dominus prois
prietatis insulam, cuius Uusfru. legatus erat, incide. rit, non est de dolo actio: quoniam aliae ex hoc oriuntur actiois nes. Idem Vlpianus in l. repeti. quibus mod. vsvssructis amit. mutatione interire usu ruet. placet: veluti Uus-s urit. aedium mihi legatus est: aedes corrue sunt, vel exustae
funt: sine dubio extinguitur visu ruct, an areaeὸ certummum est, exusis aedibus, nec areae, nec caementorum Uum.
fructum deberi: im ita Iulianus ait es areae usus rudi.fit legatus , O, in ea aedificium sit positum, rem mutari, is ita usu ruct .extingui constat Plane roprietarius hoc iecit,eA testamento,uel de dolo tenebitur. Qui loci ita conciliandi sunt, ri dicamus, actionem de dolo dari, posito in area, cuius legatus erat usiusfructus. aedificio a proprietario, non autem exustis ab eo aedibus: quo casu Aquilia competit .sedo proprietatis,ad leg. quiliam. Quanquidem actiore in melius mutata, non competit: qua re, aedificio in area posito,de dolo agi cur. Si quidem tracditς iam areae viastuct. in ea ab haerede positum sit aedi
ficium: ante autem v sussruct. traditionem ex testamento actio competit. Neque tamen existimandum est des dolo competere iis casibus, quibus interdictum, quod vi aut cum competit.
619쪽
38ε Lect. Var. Iur. Ciuil. CAPUT XXXIX.
ΡΟmponius in l. etsi sine. Eremodiciis minoribus fucis curri: quin is maioribus, si ex iusta calfa abfuere.
Eremodicium vulgo homines accipiunt delarium vadimonium: sed male, meo iudicio. Nam desertum vadimonium, est deserta promissio sistendi, auctore Iureis cons in Lod, quis. q. quaesitum. si quis cant. At Ere- modicium litis defertio est: id, quod ipsi im verbum sonat. Si enim desertum vadimonium est, maioribus, qui ex iusta causa venire ad iudicem non potuere, quid est opus per restitutionem succurrere praetorem , cum Ope exceptionum tuti sint ' LI .siquis caul. tum vero deserto vadimonio, ena duntaxat in stipulatione comprehenia committitur: iis non amittitur. Postremo in Erem dici um incidunt actores, non rei: vadimonium deserit
VLplannseod. tit. t. verum utilis in factum actionis memini t, eamque minori dari stribit, qui seruum manumisit, a seruo non circumuentus: nam ci
cum uento de dolo dari. Dubium non est, quin actio hscin factum subsidiaria sit . ad quam decurrit prςtor, Cum omnes actiones, tum ciuiles, tum praetoriae propositae deficiunt,ut in casu Lquiseruandaru.de praescript.verb. θ' Liurisgent. depant. quo loco repraehenditur a Martiano, an a Mauricianori Iulianus. Non est aute actio haec in factum de dolo: nam haec ob dolum datur; sed respectu persimarum a praetore temperatur. l. non debet. hoc ipso ritui Vtiles autem actiones varie in iure dicuntur. Nam ec utile iudicium ad differentiam nullius dicitur in cordinata. de lib.causa. & utiles actiones, quas uti litas legum exigit, dici videmus in quia actionum: depraescript. verb. quomodo appellari possunt quas edictorum utilitas exigit - Quin & actiones, quas hominum utilitas exigit, utiles dicuntur, ut actio de eo, quod certo loco. l. 1. de eo, quod cert. loco. & in nostra lege, actio in factum
620쪽
subsidiaria. Illud notandum summopere est, actionem hanc supremum iuris nostri persequendi remedium in factum a praetore non dari ei, cui restitutione in integrum consuli potest.
IN titulo de actionibusJcribit Imperator,tra eas eum, quipossitet, agere. Is casus ab omnibus interpretibus quaesitus, necdum inuentus est. Vlpianus eum calumponere videtur in l. Papinianus . si filius. de inoff. tectam. Si filius inquit exhaeredatus inpossessionesit haereditatis,fcriptus quidem haeres petet haereditatem; filius ve- νὰ in modum contradictionis querelam inducet: quemadmodum ageret, si nonpositaeret. Verum non proprie agere in casu hoc filius videtur. Itaq;casum,quem quςrimus, inueniemus in I. etsi sorte. q. sciendum: si serv. vind.Sciendam tamen sait Ulpian.) in iis feruitutibus eundem es possessorem iuris,.petitorem. Et forte non habeam aedificat rem altius in meo, aduersarius meuspossessor est. Por eam nihilsit innovatum, illepossidet, is aedificantem me prohibere potest is ciuili actione, , interdicto, quod vi , autelam. Et hic meo iudicio unus ille casus est.
INI. obseruare. de officio procons-leg. Ita legItur, Nemo proco .statores suos habere potest: sed vice eorumilites miricterio inprouinciis funguntur. Ego legendum puto, nemo procos . fatores seruos habere potest. Quamo-hre aute no possit,causa illa est quia serui ad ministeria publica admitti n5 debent. Statoris autem,hoc est,appa ritoris, & nunt ij magistratus publicum est ministerium. Alij hoc loco legunt, seratores sed male,ut & in Lin eod3. quibus ex causis maior. Qui dicantur statoses scribit Bu
LEx postrema tituli, de resilutione in integrum, sic te situr; later misores is annis, , eos,qui Reipub. πη-