장음표시 사용
641쪽
commissa. 1 . cum esset. de leg. 3. Et haec sententia est l. deducta. q. mimis. ad Treb. Porro illud omittendum non est,si quis rogetur portionem haereditatis restituere,prς- legata non venire: sin autem portionem simpliciter,uenire. l. Marcellus. I. quidam. ad Treb. Nec illud item, cum accepta pecunia restitui haereditas rogatur, neque persona dantis designatur, retentam intelligi, l. acceptis. ad legem Falcid. Utramque autem & acceptam, & retentam in Falcidiam imputari, dc quidem totam . d. g. xumis. ω l. in quartam ad legem Falcidiam .
IVlianus in l. si is, qui ducenta r3. β. 3. de reb. dub. Vtrum ita concipiasstipulationem , Si illud, aut illud factum non erit: .an hoc modo, Si quid eorum factum non erit, quae ut fierent, comprehensa sunt: hoc intem est: quod quamuis altero facto verum sit hoc , aut illud factum esse: non ideo tamen minus verum erit, hoc, aut illud factum non esse. Nam ut ea possunt se et era : quamuis inter se contrarias ni: quia cum si nificatio non ex Uniu er fo,sed ex aliquo fumitur,si veri aliquid insit, veram efficit
totam orationem: sicut e contrario, duae orationes pugnantia
continentes fimul false junt: veluti,siqui liberorum partim puberes, partim impuberes decesserint. Λ am is hoc falsum erit,omnes impuberes decessisse: illud, omnes puberes δε- cessisse. Id accidit, quia significatio sumitur ex uniuerso: in quo aliquid falsum ess, totam orationem setfam effi cit. Ani maduertendum igitur e i, quid sit, de quo quaeritur. 7 meum ita concipio, Si illud, aut illud factum non erit: ρ ι ri debet, an aliquid factum nonsit. Illius effectus hic est, ut neutrum fiat: huius autem, ut utrumque fiat. Nee in illo
prodest aliquid non fecisse, si aliqui actum sit. Proinde
si quis ita interroget, Eorum quid, quae tibi obiiciunt, se ci itiὸ Ille neget: hoc exprimit, Eorum quid, quae obiiciuntμr, non feci: id est, nihil eorum, feci. Si quis autem plura in f, putatum deducat, quorum unum fieri velit: ita compreben dere debet, Illud, aut illud fieri spondes λ Si nibil eorum factum erit, tantum dabis e Locus hic multorum ingeni R torquet: α sane subtilem quandan, , .& tenue nudi se
642쪽
rentiam ex Dialecticorum praeceptis constituere lure- consultus videtur inter has stipu lationes, Si illud, aut illudfactum non erit : D, quid eorum iactum non erit: Vt haec uniuersa sit propositio, illa particularis.Si enim interrogatus quis, si id eorum fecistὸ respondeat, uuid eorum non f ci, nihil se fecisse respondet. Cum ergo orati nis huius significatio ex uniuerso sumatur, nihil prodest aliquid non fecisse, si aliquid factum sit. Neque
enim ad veritatem uniuersae negationis, particularis sumit negatio: necesse praeterea est falsam esse particularem assirmationem. Illius autem orationis significatio, Si hoc, aut illud factum non erit, ex al iquo, hoc est, ex parte sumitur. Vndd fit, ut quamuis aliquid factum
sit: verum tamen sit, aliquid factum non esse . Quae enim sub contrariis ponuntur, simul vera esse contigit, aliquis homo currit,aliquis homo non currit: quemadmodum,& ipsas contrarias simul falsas esse contingit, nu lus homo currit omnis homo currit. Nihil itaque prodest
aliquid factum esse , si aliquid factum non sit.
Ad hoc enim ut committatur stipulatio, cuius dixi mus ex parte significationem sumi, satis est aliquid factum non esse: non etiam necesse est falsum esse aliquid esse factum. Vti enim iam diximus, quae sub conmtrariis ponuntur,simul vera esse possunt.
LAbeo in Icum is plures. Locati. Locator horrei propositum habuit, ' aurum, argentum, is margaritaS nou recipere suo periculo : deinde cum sciret haJ res inferri,
passus est. Perinde eum futurtim tibi obluatum dixi , ae si propositum fuerit rem sum . Philippum Decium ad β.
hunc m ulta audio scripsisse de proposito in mente reteto ex Barioli sententia, pessimi , meo iudicio, iuris magistri. Ego nullam dubitandi causam video; si de tacita cogitatione locus hic intelligatur . Quis enim est tam stupidus, qui putet tacitas hominum voluntates in contractibus spectandas esse ρ Semper itaque locum hunc de eo intelligendum putaui, qui propositum , &proscriptum habenat pro horrei foribus,aurum se,& argentum , & margaritas suo periculo non reciperer ut in
643쪽
in I. quoties demul.scriptum in taberna dominus habebat, Cum Ianuario seruo meo negotium geri veto. Ita propositum accipitur in Lod i , de infiit. act. De quo Lait Vlpianus) palam proscriptum tuerit,ne cum eo contraba tur: is praepositi loco non habetur. Non enim permittendum erit cum eo, quasi cum institore. contrabere e sed si quis nolit contrabi,prohibeat. Caeterum qui praepocluit, tenebitur ipsa prepositione. Proscribere palam e accipimus, ctaristiteris, ut de plano recte legi possint: ante tabernam Icilicet, vel ante eum locum, in quo negotiatio exercetur: nec in loco remoto ,sed in euidenti. Literis utrum Graecis, an Latinis λputo secundum loci conditionem, re quis causari possis igno'rantiam literarum. Certe si quis dicat ignorasse se lueras, Ῥri non obseruasse quod propositum erat,cum multi legereut, cumque palam e et propositum: non audietur. Proscriptum autem perpetis esse oportet. Caeterum si per id temporis,quo propositu non erat, c. Ita leges Ia.Tab. propossitas pro Rostrissui me scribit Pomponius 2. de orig.tur. Ita per multae leges Codicis propositae dicuntur, quod hac nota significatur, P. P. Ita verbum hoc sumitur a Cicerone lib. a.ad Atticum, & Suetonio in Caligula. In horreis pre tiosissi mas res reponi solitas testatur Iurecon sultus i n I. I .de offic praef.vigil in Lin ratione. β. diligenter ad legem Falcidiam.
CAput hoc meis potissimum Lusitanis scribitur, a quibns solis intelligi poteriti Assem semuncialem lege Papyria factum Plinins scribit, cum ante libralis
esset, hoc est duodecim unciis penderet. Hunc amem semuncialem in partes duodecim Lusitani divisimus, quas Ceiteles appellamus. Duos ames, & semis, hoc est, 36. Ceiteles sestertium faciunt, quem nos Quinarium appellamus, a numero semimium : estque argenteus numus, ut& Romanorum sestertius. Duo Quinarii nostri faciunt veterum Quinarium numum dc ipsum argenteum, quem nos medium vicenarium appellamus: veterum, uti arbitror, Victoriatum lege Clodia percussium, teste Plinio lib. 33. cap. a. Duo cnim vi ct
644쪽
riati denarium faciebant, teste Varrone lib. 3. de Analogia. Quatuor autem nostri Qvinarij, siue sestertii, faciunt denarium, quem nos Vmtem appel lamus, quasi dicas vicenarium , a numero Semissium ita dictum , quem ipsum ab assium numero Romani denarium appellabant, numum & ipsum argenteum diurnam operae: mercedem. Μille & sexcenti sestertij, auctore Cicerone Orat. 6. in 'r rem, faciebant denarios quadringentos. Qua ratione mille sestertii, denarij erant ducenti quinquaginta, qui sestertium magnum faciebant, hoc est aureos decem. Centum namq; aureis decem sestertia aestimari constat. Sic mille nostri Quinari j quos veterum sestertios fuisse existimo) vicenarios nostros quos denarios vocabant veteres aso. faciunt . Ducenti porro & so. nostri vicenarij,aureos nostros ra. & Semissem, quod magnum sestertium fuisse puto,nostr6sque aureos veteribus quadrante minores esse. Quo pondere Collinstantini aureos plures vidimus. Aurea numismata , quae pro Μargaritis habebantur, uti scribit Iurecon L. in . L numismata. de istis'. ponderis maioris vidi,aureorum videlicet nostrorum duorum,& semissis. Quomodo autem sestertium aureo aestimetur 1 Iustiniano in tit. de lib.juce. Budaeus icribit, & post eum alij. Multa ex vctere populi Romani consuetudine retinuit nostra Lu
A Bstinere dicuntur non sui solum, verum & extranei , qui haeredes extiterunt l. et si ne. g. sed quo ἐPapinianus. de minor. l. esex modica de bon. liberi.l. r. .siquis. ad S. C. Tertul. I simetus. e acqu. haered. Repudiare vero proprium est extraneorum haeredum. l. 'bierede. β. Papiniamss.de acquir. haered. Nam cum ait Vlpian sin se filius abllinet, idem debebit consequi iure Praetorio, quod emancipatus consequitur, qui naereditatem repudiauit. Suspectam haereditatem qui dicit, videa-thirne repudiare, dabito. Iureconsultus in L nam quod. ad
Trebel. Sed is, qui repudiauit hctreditatem, cogetur adire, restituere ipsam haereditatem, si iustae causise allegen-udi Iur.
645쪽
fur. Vnde intelligi potest aliud repudiare esse, aliud
suspectam dicere haereditatem. Ego puto repudiationem actum esse contrarium aditioni: & quemadmodum qui adibat, verba quaedam proferebat, de quo scripsimus libro priore , cui LI. de vulg. ita, & qui repudiabat. Iurecons. in l. seruus dotalis' sol ut .ma tr. Conis fluendum est, mulierem coram tentibus interrogari, utrum zelit mittere, an acquirere haes editatem dotali seruo delatam. Et si repudiare se dixerit acile mariti iussu repudia-hit seruus dotalis haereditatem. Qui iussius necessarius none siet, si actum nullum repudiatio contineret.
Vaeri solet in L legitima conmentio. is in Isi unus. q.
pactiιs. de ad . Quaenam conuentiones sint, qui--- bus ipso iure actiones & tollantur, & producantur. Ego puto conuentiones, quae legum auctoritate nituntur, & parere,& tollere ipso iure actiones: tanta legis vis est ad actionem &pariendam& tollendam . Exempli causa, de furto pacisci leX Ia. Tab. permittit. l. inris gentium. β . paciscar. deparit. De iniuria item pacisci lex permittit, teste Gellio. Iis pactionibus legitimis tolluntur ipsi, iure actiones, & producuntur. Aliud sane iustum pactum est, aliud legitima conuentio. I sum pactum in I. Sticum. . naturalis.defodit. est pactum iuris praetor ij, hoc est, pactum quod piaetor seruat, ac
tuetur. Nec enim omnia promiscue pacta seruat praetor: sed ea duntaxat, quae neque contra leges, neque contra Senatusconsulta, Principum constitutiones,edia praetorum, bonos mores facta sunt. d. l. inrisgentium. o. praetor ait. Ex huiusnaodi iustis pactis natas naturales obligationes, iustis quoque paclis ipso iure, Planeque tolli scribit iurecons . in d. g. naturalis. De naturalibus obligationibus scr i psi mus ad i. I. g. id, quod natura. ad legem Falcid. Neque obstat .L.Fetinus. g. pactus. de Pact. nam ex pacto de non petendo nulla nascitur obligatio: nihil enim tam contrarium obligam ni est, quam liberatio, quam parit Pactum de non petundo. CA-
646쪽
INL naturalis. . at cum do. de praeseripi. verb. semper
existimaui verbum , Ciuilem, possitum in extremo iparagrapho, esse interpretis, di quidem parum acuti. Nec enim dari actio de dolo potest ex eo contractu, e X quo ciuilis incerta, silue in factum competere potest. Ita que actionem in factum praetoriam dandam existimauit Iulianus, si euictus esset Stichus, quem ignorans alienum in id tibi tradidi, ut tu Pamphilum manumitteres. iuris gentium.de pact. Haec autem in factum act iopraetoria tum datur, cum etiam de dolo actio non competit: quae cum in edicto proposita a praetore sit, actioni in factum, quae proposita non est, mersto antefertur: neque noua remedia necessaria sunt , ubi sussiciunt
vulgaria, & ordinaria. Neque est quod quisquam dicat actionem de dolo in eum dari, qui dolo Stichum dedit:
quia contractus nullus sit,cui dolus causam dederit.l. eleganter.de dolo. Id enim in contractibus bonae fidei vere clicitur: at contractus hic innominatus, Do ut iacias,
stricti iuris est. Postremo, uti iam dixi, ncm dari actionem de dolo, si alia ulla actione succurri possit. Dicet aliquis, quid ergo improbata Iuliani sententia in d. l. iuris gentium. in hoc ponitur Sed id quidem non uno
loco fecisse Tribonianum animaduerti: nam in L δε-bitor. de leg. a. Pauli relicta sententia est ab Imperatore improbata in I. ex contrario. de leg.lib. a.distitui. & in Vipatefilio. de vulgar. Labeonis,& Ulpiani sententia relicta est ab Imp. improbata in I. vltim. C. de impub. dc in I. non sortem.de cond.indebsententia relicta est, ab Imp. improbata in l.vit.C. eo. & in L I. de remisi a Iuliani sententia reprobata in I. I. Uusfr. petatur.
IN eadem L naturalis . cuod si faciam , ut des , is
posteaquam seci, cessas dare, nulla datur actio ciui- ιιs: O, ide) de dolo dabitur. Hic, inquam, para graphus multorum ingenia exercuit. De quo pr termisiis alio-
647쪽
rum sententiis, dicam ipse breuiter quod sentio. Contractus, qui a lege nominati sunt, actiones certas, &vulgares pariunt: neque mirum; cum lex mater sit actionis. Id quod ex eo aperte intelligitur, quod nuda pactio, si legitima sit, parit, tollitque ipso iure actione, de quo superius scripsimus. Qui autem h lege contractus nominati non sunt, nisi similes eorum sint, qui a lege nominantur, actiones non pariunt ciuiles: quod sis mi Ies sint, eorumque naturam redoleant, pariunt. tecce, Do ut des : contractus hic a lege nomen non habet; neque enim permutationis lex meminit. l. r. de rer. permut. Versi quia emptioni similis est,in qua ite datur, ut detur,ciuilem actionem producit. Do Ut facias, locationi similis contractus est. Facio ut facias, mandato.
Quod nobis aperte declarat IC. in β. sed si facio. Sed tu- eius inquit erit , in infulis fabricandis,is in debitoribus
exigendis,praes riptis verbis dari actione: quae amo similis erit mandati actioni, quemadmodum insuperioribus casibus emptioni, is locationi. Vlpianus in l. I. g. si quis seruum. depositi. Si quis inquit) seruum custodiendum coniecerit forte in pictrinum , quidem merces interuenerit cuctoriae: puto e se actionem aduersus pisirinarium ex conducto. Si vero mercedem accipiebam ego pro hoc seruo, quem in pistrinum recipiebat , ex locato me agere pome . . iauod si operae eius serui cum custodia pensabantur, quasi genus locati, is conducti interuenit. Sed quia pecunia non
dabatur, praej criptis verbis datur actio. Ccntractua autem, Facio vides, nulla similitudine nominatos contradius con-ringit: neque enim nominatum ullum negotium sic contrabi-rur, , initur. Cum igitur neque certa ciuilis actio, neque incerta ex hoc negotio detur , neque Condici facta possint, ad actionem de dolonecessario erit recurrendum. Quod si dolus nullus arguatur, neCessaria erit actio praetoria, de qua superiore cap. scripsimias
Ρ Apinianus in l. Catoniana. de reg. Caton. Cretoniana linquiu regula non pertinet ad Baereditares, nesc ad ea legata, quorum die1 non mo1 Ii1 tempore, sed.sost a trans
648쪽
haereditatem cedit. Quaeri scio, quaenam ea haereditas sit, cuius dies a morte testatoris non cedat. Λlij fideicommissariam eam haereditatem esse volunt, alij p pillarem, quae aditionem ex principali testamento desiderat. l. moribus. q. adeδ. de vulg. Ego existimo intelligere Papinianum de haereditate relicta seruo legato, cuius dies, nisi adita haereditate, cedere non potest. l. unica. q. libertates de caduc.toll. C. sue l. vlt. de vas . Nams seruus, quem non legasti,ex parte haeres sit institutus, quia a se capit libertatem non expectato cohaerede, hae reditatem adit. l. ex parte. de acquir. red. Idem dicen dum, si seruo legato des legatum: nam& huius legatid ies ab adita haereditate cedit. d. q. libertates. Idem dicendum, si seruo cum libertate des legatum. l. haeredes s. vlt.iuncta I sequenti. quand.di leg.ced.
LEgis Regiae, qua Pop. Rom. ius omne suum Priniscipi, & in Principem transtulit, multa in iure mentio fit. Quid sibi verba illa velint, G, M in eum,quaeri adhuc, & dubitari scio. Ego semper horum verborum vim illam esse existimavi, ut Pop. non solum potestatem suam Principi tribuerit, verum & ea se spoliarit. Potuit enim Populus ita Principis auctoritatem constis tuere, ut summum ius ipse retineret. Nam & Papyrius Cursor dictator prouocationi ad populum cessit : dc dictatoris ius 1 populo imminutum legimus exaequam Magistro equitum dictatorie semperque super Μagistratus Pop. Rom. fuit.
CΛius sub tit. de legat. a. suod principi relictum est,
qui ante quam dies legati cedat, ab hominibus ereptus e si, i c. Eodem propemodum loquendi genere utitur Papinianus in l. proxima seqv. Si Augustae linquit legaueris, is, ea inter bomines esse desierit, sec. Accursus ad locum superiorem notat, legi alias, ab omnibus. Ad
posteriorem vero, pro desserit, legi ali deficit. Ego qua,
649쪽
614 Lect. Vari Iur. Ciuit si de Diis lociatos Iureconsultos de Principe & Augusta
Puto: nequeau squasi de hominibus loqui. Et fandmortui inter Coelestes referebantur: ara, sacra, flami-nςs, omnes denique dinini honores decernebantur. Liuius lib. I. Dec. r. de Romulo scribens, 'Me posteὰ Romulus in terris vinus est. Μ. TuIl ius lib. r. de Legi. de eindem Romulo eadem religione dixit, Rimulum ab bominibus ereptum.
LEX, cum no deleo. r. in paucis obscura est, atque dissicilis, Clini do milias, mel sertιν alieno legatum, mei haereditas datur patris quoque, is, domini deicommitti potest. l. alienus.eod. tit. a. legatum relinqui non poteli, teste Ulpiano in Iustit. tit. desideicommis. Cum enim te gatum iuris habeat obligationem, nisi ab haerede relinqui non potest. Nam haeredem quisque suum non secus, a tque ipsos nos obligare posse mus. Fideicommitti a tem non solum haeredum fidei; verum & legatariorum, Sc ipsorum etiam fideicommis Iariorum potest: quin&eorum, qui per subiectas sibi personas rem nostram acquirunt. Nam fideicommissorum vinculum humana fides est: neque quisquam iure cogitur, quod rogatur Patrem autem, cui per filium mea quaeritur haereditas, haeredem meum non esse, multa sunt, quae Probant. Primum enim, legitimum haeredem nemo dixerit, qui agnatus mihi non sit. Scriptum autem haeredessi est negat Iureconsultus in L qui liberis. β. haec verba. de iust. O l. 3. eod. titui. Omnes autem haeredes aut scriptos,aut legitimos esse constat. Et vero si pater scriptus haeres esset, legari ab eo posset: per se, non per filium acquireret: neque expectaret si ii & voluntatem, & factum, hoc est, ad itionem: neque cedente haeredi tatis die filius emancipatus sibi acquireret haereditatem: po stremo ipsi patri, non filio haereditas deseriretur. Quae/ Omnia contra sese habent. Neque mouet, quod patri recta per filium haereditas lacquiritur. l. ρlacet. Bain. haered. neque enim is haeres censendus est, cui haereditas acquiritur: sed is, qui delatam aquirit. Filium ain
650쪽
tem acquirere constat. Itaque iussus haeredi dare, filio dando, non patri, implet conditionem.lsicui. de cond. iaemonstrat. Fidei igitur patris committi potest, cum filiosamilias vel legatum, vel haereditas cata est: idque
fideicommissum sic accipitur,quasi ab ipso filio relictu, & ex ipsius filij persona valet ; nisi cum pater ipsi filio
rogatur restituere: tvm enim ex persona patris vires capit fideicommissum. Neque enim intelligi potest filius sibi ipse rogatus restituere.Pater porro tum dem avtiliter filio rogatur restituere, cum post mortem rogatur restituere,vel post emancipatione: aut cum ijs vis testator verbis est, ut in tempus solutae patriae potestatis relictum fideicommissum appareat. verba autem huiusmodi sunt, Facito ad filium perueniat, Filio seruato, V
lo filium habere, Volo ad filium pertinere, & si quae similia
reperiri possint. Lsi legatarius. g. vlaim. de leg. 3. l. dencommissa. q. filio. eod. titul. I. ubi pure. Θ, L epistolam. ad Trebell. filiam de alim. 9- cs.leg .l. quamuis. C. de deicom-mlis. Inutile autem fideicommissum esse, si pater simpliciter filio restituere rogetur, ex eo intelligi potest. quod Hadrianus in eo decreto, q uo patrem post morte filio restituere rogatum multa in fraudem fideicom missi facientem , ad fideicommisti repraesentationem compulit, adiecit: ne quid in ea pecunia, dum filius viveret, patri iuris esset. l. ρerator. M Trebell. sine qua clausula decretum illusorium ius potestatis reddidisset: patri enim, non filio, negotium ea restitutione gereretur. Post mortem igitur rogatur pater filio restiture squi casus ad emancipationem quoque porrigitur, L mulier. ad Treb. LEita quando di.l .ced. quia quasi pater rogatur, hoc est, is, qui rem per filium quaesitam habet: &non ut haeres, hoc est, non ex filij persona. Neque enim, uti iam diximus, ex sua persona sibi quisquam obligatur. Rogatus igitur pater fi lio post mortem suam restituere haereditatem sibi per filium quaesitam, Falcidiam non detrahet, quae ab eo duntaxat retinetur, qui haeres est, vel ex persona haeredis rogatur. Item filio se vivo decedente, fideicommissum omnino retinet; decedente enim pendente conditione fideicommissario, utique ..pud eum, qui rogatus est, relinquitur siue haereditas,