De peste, dysenteria et ophthalmia Aegyptiaca

51쪽

apud reliquos exercitus Gallorum in Europa, et quidem Sine exceptione. ')Dr. Savarosi fere eadem, quae Pugnet adserit. Aegyptus secundum ejus opinionem e Si regio maxime detestabilis, - pestis in ea Semper ade St, et Si incolae contrarium adfirment, id effectum esse eorum ignorantiae, et inscitiae. At si Savare si secunda vice de argumento hoc Scribere deberet, convin Ceretur,

ut mihi persuadeo, se judicium Suum praecipita8Se, et qua judicem, qui studii partium expers esse deberet, multa iniqua de Aegypto dixisse. Etiamsi judicium meum, quod hic de eo tuli, verum esse videtur; tamen eo non ObStante, ejuS Sum 3mi Cia S, eumque ob cognitionem et talenta ejuS Sincere ae Stimo ;sed ubi de rei veritate agitur, quae ita gravi S QS8e debet, ut amicitia, haec posterior nequaquam impedire debet ea dicere, quae Senti BS. Si quis regionem insalubrem videre vult, petat Mantuam, palude S ponti naS, et campum deSolatum, qui Romam circumdat, inveniet is numero SOS m ΟΥ-

hos , qui in his locis regnant; et si consideremus quam rari hi in Aegypto sunt, omnis studii partium experS judex, mecum con Sentiet in eo, quod si regio haec dominationi regiminis potentis , fortis et illuminati subjecta esset, ea inter pulcherrimaS, Saluberrimas , et felici 8Simas regiones totius orbis numerari posset. '')

52쪽

QUINTA QUAESTIO. Quae regiones Ae Pti ut Plurimum a Peste deuastantur Θ

Decundum observationes, quas hac de re institui, offirmare ausim, oram maris mediterranei, et diversas urbes in ea Sitas, non esse ita salubres, ac reliqua Aeg*ptus. Dependetne id a diversis lacubus, qui

eas ambiunt, vel a majori humiditate athmo Sphaerae, et a pluviis, quae hyeme cadunt 8 Dubium non. e St, diverSAS naSCe Caussas, magnam vim in salubritatem cujuslibet regionis habere ; at cum AegyptuS magis sit ventis continuis exposita, quam aliae regi O-Des, procul dubio patietur ea hanc ob caussam etiam modificationes notabiles. Res facti est, pestem frequentius regnare in his urbibus, quam in aliis: sed nequaquam defendere Velim, caussam ejuS Prima- viam esse insalubritatem loci. D. Pugnet affirmat frequentiam hanc pestis dependere a humiditate athmosphaerae. Ope hujus simplicis explicationis docere vult, cur peSti S anno Septimo, in interiorem regionem, et in metropolin non penetraverit, quamvis in eam individua peste adfecta irrepserant. Dum ea e contrario anno nono,

praesertim I atri eruperit, et magnam StrBgem ediderit ; quia tunc, ut existimat, gradus humiditatis, quam exundatio Nili produxerat, multo major fuit, quam in ora maris mediterranei. ') obvia quaestio hic e St, quomodo auctor veritatem hujus suae 3dsertionis demonstret ; faciatne id ope exactarum Ob-SerVationum barometri, et thermometri 3 At is nihil adducit, quod ejus opinionem Sustentare p088 et, quia εσ) Iii opere allegisto.

53쪽

immo videtur ei sufficere , eam enuntiaSSe, Ut pro vera habeatur. - D. Savaresi quoque credit , humiditatem multum contribuere ad evolutionem pestis in urbibus maritimis; - monet tamen, eam Solam non Sufficere , SimuIque requiri, ut Auster se l. Sed omnia haec, ut mihi videtur, nihil sunt, nisi nudae opiniones, quae cognitionem rei de qua agitur ultra non promo erit. At argumentum maxime solidum, et maxime evidens a medicis penitus eSi neglectum,

qui si paullulum hac de re meditati fuissent, detexi S Sent, Catissas disserentiae, quae inter oram maris mediterranei, et reliquam Aegyptum re8pectu pe8tis locum habet, dependere a frequenti commercio Cum diversis regionibus Orientis Levant . Et pote Sine Seres aliter habere in provincia, ubi nulla cura Salutis publicae est, ubi homines nullam idaeam de gravitate administrationis ad salubritatem publicam pertinentis habent 8 Nec ea ip8a cura, quae tempore invasionis Gallorum in Aegypto locum habuit, et cuju3 vitia nota erant, introductionem contagionis impedire potuit. Si constitutio humida caussa esset faciliori S evO- Iutionis pestis, deberet ea characterem epidemiarum luculentum habere; quia haec constitutio omni circiter anno aequalis est. Praeter ea ignota deberet esse pestis in Salde, quae regio Aegypti maxime Sicca e8t; Sed experientia infelix docet, eam ibidem

quoque ΠΟΠ eSSe raram, eamque ita Constantinopoli, ut in Aegypto regnare. Nullus observator huc- dum accusavit constitutionem aeris humidam, et Au- Striam , ut cauSSaS principales generationis pestis. Praeterea monui jam, ejuS incessum nullum regulam Sequi, et a permulti S circumStantiiS dependere, quarum hic unicam maxime notatu diguam adseram.

54쪽

Bulah suburbio amplo Nairi, una quarta parte milli aris Gallici ab urbe distante) manifestavit, ibidemque stragem terribilem edidit; nec temen semet in urbem propagavit, quamvis constanS et frequens Commercium Cum eo habuerit. Securitas autem tanta tunc suit, ut homines, qui consuete ad minimum Tumorem de peste, semet in domibus suis recludere εOIent, hanc praecautionem, ut superfluam neglexerint. Eratne hic in caussa diversa constitutio aeris '

erat ne aer humidior in suburbio Bulali, et siccior in distantia unius quadrantis milliaris Gallici 2 Visa est pestis ex inferiori Aegypto, Saidem migra8Se , quin metropolin adtigerit; et Rachmannis

ea rarissime assicitur, quamvis inter Alexandriam, BoSetiam , et Natrum sita sit. - Sathia in via in Syriam ducente Sita, ubi transitus continuuS e St, mini Sab hoc malo patitur, quam alia loca. Opinio est vulgaris, peStem nunquam tran8gredi

Girge, metropolin Aegypti superioris ; interim pestis interdum ultra Aegyptum superiorem progreditur; nam legitur in descriptione itineris in Aethiopiam , Dr. Ponee ), pestem tempore ejus Hairi

regna8Se, et Semei non solum in Saidem, sed etiam in regionem Barberinorum propagasse. - Ex his quae hucdum exposui, Sequitur, nullam CauSSam Satis explicare, cur pestiS magis in una, quam in altera regione compareat, praeter ipSum miasma perstilentiale, quod hic semper primarias partes habet.

55쪽

COra Suete edit P Iam peregrinatores, quam ipsi incolae Aegypti

adeo terribilem descriptionem pestis, et devaStationi S,

quam ea e Xercere Solet, faciunt, ut Si ea Vera e SSet,

populus Aegypti jam pridem debuisset esse exterminatu8. Prosper Alpinus , quamviS utplurimum exactus in Suis relationibus, quas de hac regione conscripsit, nimis tamen id exaggerat, quod popu-Iositatem Nairi adtinet. Asserit enim omni aevo in hac metropoli, plures quam duas milliones animarum suisse. Secundum hunc errorem credit, anno 15 30 Periisse ex peste in ea quingentena millia hominum, quin mense Iunio haec magna hominum jactura ob servata fuerit. Inter alia supponit is aequalem numerum infantum mortuorum, qui apud Mahomedanos rationibus non inseruntur; ita ut in hac re Ste, quae per quinque menSeS duravit, secundum ejuSCalculum, una millio hominum perire debui8Set. Quae igitur de strage pestis dicit, ea originem du-Cunt, ex relationibus exaggeratis; cum jam in antecessum falsam ideam de magnitudine urbis Hairi, et de numero incoIarum ejus conceperit. Nec venia dari potest D. Descaul, auctori recentiori ) qui numerum incolarum hujus urbis duas milliones adtingere dicit, et adserit, si in ea ducentena millia hominum peεte pereant, id vix animadverti. Cum Hairum advenissem, cum quodam horrore audivi diversas relationes de strage, quam pestis in

hac urbe edere Solet; postquam ex Priano Stupore ') Geographie universelle.

56쪽

ad me redii, volui notitias ex sontibus purioribus et limpidioribus haurire. Cum apud Turcas indices mortuorum, et annale S, ex quihuS decursus eventuum CognoSci pΟS8et, non dentur; imperfectas tantummodo notitias mihi de his procurare potui. Nam in hac regione nulla alia tempore pesti Sobtineri possunt data, quam si quotidie numerum mortuorum, qui per porta S urbiS esseruntur, consig-

simpliciter relationi eorum, qui portarum urbiS Custodiam habent, fidem habeas. Ex quo Galli, domini Aegypti fuere, Voluerunt

magnitudinem Hairi exacte scire. Hinc mathematici militares aream ejus delinearunt, et invenerunt Circuitum ejus tantum tria milliaria Gallica leucas habere, quam circiter etiam Lutetiae Parisiorum habent, ducendo nempe lineam per Bule vard. Sed hic notandum, domos Hairi unam, ad summum duas contignationes habere, et in circuitu urbis multa e S-

Se fora, horto S, et domos, amplaS areaS habentes, et multa rudera murorum. Hinc Si rem cum rationeae Stime S, numerus incolarum ejuS non erit major tercentenis millibus animarum. Et cum notum Sit

Natrum nunquam majus suiSSe , quam hodie dum, Sequitur inde, id quod de multitudine incolarum ejus, et Strage, quam pestis in ea edidit, dictum est, aeque salsum esse. Celebris Volney ') de ampla hac urbe Io quen8, de hac veritate etiam per8uaSuS fuit; quemadmodum etiam S. Grobert. '')Incolae Aegypti, qui natura Sua ad omnia mira-

57쪽

43bilia proni, et imaginatione ardente praediti Sunt

omnia exaggerant, facile metu corripiuntur, et vel minimo eventui formam gigant eam mutuant; hinc ob Servavi, conSuetudinem, quae apud eOS post mortem cujuspiam locum habet, stupendum effectum Producere. Quam primum nempe quiSpiam moritur, eventus hic toti civitati a numerosis mulieribus an-ΠUntIatur, 'IUae Continuo terribiles clamores, et ululatu8 usque ad Sepulturam tollunt. Numerus harum Praeficarum, quas clamatrices adpellare malim, dependet a faciat Latibus consanguineorum defuncti; rarum tamen eSt, ubi pauciore S essent, quam decem pene S Singulam Sepulturam. Supponamus interim, centum homines spatio viginti quatuor horarum mori, et iii θingula domo, vel penes singulam Sepulturam tantum decem tales praeficas praesente S es Se ; tunc Summa omnium mille erit, quarum Stragulae, ut CAEm Panae tumultus , per totam urbem dissus ae , con Side-xari poSSunt. Homines fido digni mihi narrarunt, tempore Vehementioris pestis; ululatus hos adeo fuisse intolerabile S , ut praesectus urbis eos interdicere debuerit. Si consideremus Sinistrum esse tum, quem terribile Shi clamores, in plurimos homines, quamvis opinio qne de praedestinatione imbutos, litibero debent; si perpendamus imaginationem exaltatam, pronam e SSU ad exaggerandum et augendum id, quod eam aliquantum fortius afficit: facile perspiciemus, unde eXaggeratio Stragis pestis, adeo communi S e XΟΥiatur. Si absque ulla praejudicata opinione, caSUS maXime Verisimiles pestis , in urbe Hairi determinare Velimu8, recordari nos in primis oportet, epidemiam trilem posse e S Se mitem, mediocrem, vel etiam Vehementem. Ceterum cum omnis epidemia decursum

58쪽

44 plus minusve rapidum habeat; duratio ejus infinite

varia sit; et cum epochae ejus majoris vel minoris mortalitatis etiam varient: hinc tantum CalCulus Ve

ri similis, singulis diebus duci poteSt. SupponamuSjam pestem mitem, quae per quatuor mei Se S Conti- nunt, et HSSumamuS numerum pro dimidio hoc temporis spatio , quotidie octuaginta, et pro altera parte centum et quinquaginta mortuos, Summa integra circiter 13 300 efficiet. Si pestis mediocrem malignitatem habeat, et si in dimidia parte temporis quatuor menSium, Numeria S mortuorum quotidie ad centum et quadraginta, et in altera parte ad ducentoS quinquaginta adSurgat; tunc erit jactura hominum, viginti quatuor mille. At si pestis violenta est, pote Si numeruS mortuorum duplum hujuS Summae Superare, et iisque ad septuaginta millia ascendere. ECce haec Siant, quae cum quadam verisimilitudine de stragibus pestis Hairi dici possunt. Nam impossibile mihi est, exactas relationes de desolatione, quam terribilis hic morbus in populum exercuit, da re ; ut hoc fieret, debuissem exactas relationes de uni-Verso numero incolarum, et de Statu meteorologico coeli, et alia data obtinere, qUae in regno, quod patriam incuriae, apathiae, et indolentiae jure ΠΟ-

dum offert, quam haec, de qua nunC Sum Ietur IS. Omnes quicunque huc dum conabantur, qualiter unque argumentum hoc illustrare, nihil nisi hypothe -

59쪽

ε es, et adsertione S nullis rationibus convincentibus munitaS, protulerunt. Non imaginor mihi, me id melius faCturum, quam mei ante CeSSoreS; et hinc conabor tantummodo Complure S Ob Servationes, ut fructum mearum meditationum, et di Squisitionum hic simpliciter eXponeVe. Cum in Aegypto adhuc CommoraTer, exi Stima..bam unam et Solam rationem, CaUSSAS, quae se Sti Sprincipium contagiosum gignunt, detegendi, esse applicationem chymiae recentiori S. Non obstantibus

permultis disquisitionibus, qua S in hac re in Aegyp to feci, nihil tamen mihi spem dedit, detegendi

magnum hoc mySterium. Bedux in Galliam, et volens in hiscae meis investigationibuS proSpero Cum SUCCeSSu Ultra progredi, non contentuS eo, Si mihi omnia capita chymiae , quae aliquid luminis adferre possent, familiaria redderem; decrevi etiam viros magis me in

Sertim peStis noveram, in unum collegi ; Examinavi quoque Summa Cum adtentione ea, quae Com-Plure S auctores recentiores, de haC materia adserue

runt, et quae de morbi S, qui cum peste majorem vel minorem adfinitatem habent, dixerunt. Dr. Tu lati ex Cethalonia , medicus insignium meritorum, primus lumen hodiernae chymiae ad illustrandum,ho C argumentum in auxilium vocavit. ')Post longam et eruditam disquisitionem conatur hic medicus verisimile reddere, a Zotum multiim Contribuere ad generationem terribilis hujus naiasmatis. ') Saggio sopra alcuui Fenomeni della peste. Vene-

60쪽

Sed pro sua modestia is hanc Suam opin O'em Solummodo ut conjecturam proponit, quae ulte toribus observationibus adhuc confirmari deberet. Mitchel celebris chymicus americanus, etiam Opinionem Suam, de hoc mi asmate protulit. Credit is sic dictum septon ad id formandum multum contribuere. QuamviS veneratione digna sit ejuS auctoritas, tamen, quin propter ea temeritatis accuser, id pro mera conjectura declaro. - Inveni etiam eximias Observatione S , et animadversiones judicii plenas, in

operibus Carini chel Smythii '), et in opere D. Gui

lonis Morve aiax '), sed eae magis ad febres contagiosas adplicari possunt, et nullum consectarium Of- serunt, quod cum emolumento, in re, 'Iliae Objecium hujus disquisitionis est, adplicari possit. Etiam complures medici Germani multum operae impenderunt, in magis illustrandis febribus conta-gi OSis , quas tribus primis Iustris saeculi XIX. observarunt, et quae CauSSae erant magnae mortalitati S, non solum in diversis Germaniae provinciis, sed in Gallia quoque. Plurimi eorum crediderunt, tantum cognitionem Chymiae posse eos lute, in eorum investigationibus ducere, volueruntque hanc suam Opinionem Specie quadam felicis therapiae sussulcire. Sed eum dolore confiteri debeo, mihi conamina eorum , utut magni momenti videantur, in meis disquisitionibus originem principii contagiosi adtingentibus, nulli auxilio suisse. Doct. Minderer et Reus Mos Oviae, duos tractatuS de contagione pestis ediderunt, qui cum utilitate