De peste, dysenteria et ophthalmia Aegyptiaca

61쪽

legi poterunt , sed neuter eorum quidpiam certi do-Cet , et De Uter eorum cognitionem hujus mysteriosi argumenti ultra pro exit. Ego cum voluptate legi Sequentia opera: Josephi Fornes tractatuS de peSte et C. MarCen Onae , 12 25.

Adami Chenot tractatus de peste. Vindobonae, l766. Johannis Lernet ad propositiones de peste a regia societate scientiarum VarSovienSi prolataS, re Spondens dissertatio. Crems neci, 13I4. Traite de la peste, contenant thistorie de celluqu'a regne a Mo Scou en 1TTI par Charte Meriens , Doct. en me de Cine etc. a Vienne et StraSbourg 1784. Quamvis investigationes horum auctorum eruditae Sunt, tamen hoC non ob Stante, quotidie magis perspicio, medicos re ipsa, huc dum non fecisse majores ProgreSSUS in Cogno Scenda natura principii typhi Coni Ag1OSi, et ConSeCtaria, qVae enuntiarunt, plus minusve inniti conjecturis, et verisimilitudini, atque tanto manus media ossere ad exstinguendum typhum contagiosum simplicem. Iam si id quoad typhum non succe S Sit, quam verisimilitudinem habemus, nos in peste feliciores futuros Opinio in Europa maxime divulgata e St, e Xundationem Nili, exhalationem putridam Aquarum Stagnantium, et inprimis magnam humiditatem , quae in

ora maris mediterranei locum habet, e S Se CAUSSAS Dimis frequentes, et evidentes mitismatis pestilentialis. II Se Prosper Alpinus credit, quod pe8tis quotannis

regnaret, Si Aquae Stagnante S et Corruptae Semper majori copia adessent. Quamvis laudatissimum hunc auctorem, et eo S, qui idem ad Serviat, Venerer, eo non Ob StAnte qMasdam animadversiones si ducere debeo, quae fructus Sunt mearum diSquisitionum et

62쪽

43 observationum, Summacum diligentia, per quatuor annos, quibus in Aegypto habitabam, collectarum.

Certum eSt, opinionem eorum verisimilitudinem haud dubiam pro se habere , Si conSideremuS in Omnibus omnino regionibus calidis, humidis , et paludosis consuete morbos regnare, qui Ob Suum Chara terem, evolutionem, et ingre S Sum rapidum, quandoque nimis lethales sunt. Sed interrogare hic ausim, an non in iisdem regionibus, etiam plures aliae

CauSSae OCCurrant, quae potenter ad generationem eOrundem morborum multum contribuere poSSint,

exempli gratia, intenSus calor, SudoreS copiosi, intemperantia tam in rebus physicis , quam moralibus,

extrema miseria, et interdum defectus omnium rerum ad xllam SuStentandam maxime essentialium 8 Nonne hae, et simileS Caussae, morbo S graVeS , et

saepe epidemico S potenter disseminare si os Sunt 8 Notum e St, aquaS paludum, aut tantummodo hydro geni iam puxum, aut hydrogenium sulphuroSum, aut hydrogenium cum phoSphoro et a Toto Conjunctum exhalare ; et experientia docet, diversas Conjunctiones horum gazium sit venia verbo), febres maligni characteris excitare posse : sed nulla circum- Stantia probat, ea S principium peStiS contagio Sum generare poSSe. -- Si exhalatio aquarum Stagnantium, pro cau88a primaria pestis haberi deberet, Sequeretur inde, quod morbus hic terribilis omnes illas regione S nece Ssario adfligeret, ubi aequalis circiter gradus calori S , iisdem ex caussis reperitur ; interim innumera facta Contrarium ostendunt; - Praeterea Si exhalationeS aquarum Stagnantium, ad generaudum principium hoc mortiferum concurrerent, SequeTe tur inde, ut opinor, athmosphaeram esse ejuS Te Ceptaculum, et Vehiculum. At Omnino notum e St, rem l

63쪽

non ita se habere, et in asma peStiserum, tantummodo per Contactum communicari. Argumentum adhuc magis Stringens, quod observatori adtento Semei offert, est, Nilum incipere decre Scere menSe Septembri et Decembri, omnes aquas exundatione dissu- Sas , penitus disparere. Exinde ut mihi videtur, sequitur, quod si admitteremus putredinem aquctrum. Stagnanti ma, principium pe8tis gignere posse, ea Sein primis mense Octobri, Novembri et Decembri manifestare deberet; at experientia docet, hunc morbum perraro, ultimis hisce mensibus Se inanis e Stare, quod jam alibi adnotavi. I hysica effluviorum, ut D. Guessant ') monet, non obstantibus operibus Boylii, usque ad auctorem chymiae atomisticae, adhuc in incunabulis , vel plane in Chaote jacet.

Denique memoria repetere oportet, in nulla regione orbis Aquilonem et Caurum frequentius stare , quam in Aegypto ; porro evaporationem aquarum YB-pidissime fieri, ob ventos et calorem; Coelum Semper illic serenum esse, et hinc non dari regionem, ubi plura remedia reperirentur, ad dis Si pandas et innoxias reddendas evaporationeS aquarum; se de qua regione permulti homines monstrosam ideam habent, ac Si ea vera Cloaca esset. Ideoque juStas et firmas rationes habeo, ad negandum, aquaS StagnanteS, et putredinem, ekSe fontem primarium, ex quo tanta mala in Aegypto oriantur. Complures peregrinatores crediderunt, se Nairi invenis Se gravem Cau8Sam peStiS, in circumstantiis Iocalibus hujus vastae urbis. Est nempe in ea Cana

bis et Halth), qui ab una parte urbis ad aliam, per

eam mediam tranSit, et qui deStinatuS est, ad aquas

) Dieionnaico des sciences medicatos. Vol. IX. P. 458.

64쪽

Nili per campos tunc temporis, ubi eae maxima elevatae Sunt, diffundendas. Quamprimum aqua Nili conspicue diminui incipit, nec is amplius eam in canalem hunc infundit, aqua in canali re Sidua, Stagnat, et facile putrescit, et id tanto magis fit, cum in eum omnis generis quisquiliae injiciantur; atque is

in toto suo decursu ita domibus reclusus Sit, ut nulluS ventus in eum agere po88it. Adsuetus nudis verbis aliorum fidem non habere; et cum praeter ea per plures men SeS prope hunc Canalem habitassem, ipse me mea propria ob SerVatione, et Simul testimoniis aliorum de eo convincere

Potui, quod quam primum aquae Stagnare incipiunt, statim etiam foetorem exhalant, qui SenSim 3Ugetur, et ConSuele eum gradum adtingit, ut plurimi incolae, qui prope hunc canalem habitant, omnimodo Se ad

Braleriorem domuS Suae partem tranSferre Studeant.

Circa hoc tempus observantur ibidem persaepe febre S acutae, et linterdum etiam pete chiales; interea- dum hi morbi in aliis partibus urbiS aut perrari Sunt, aut planae nulli occurrunt. His ob ServationibuS permotu8, inveStigavi, an aliqua ratio opinioni ei subes Set, pestem initium capere poSse in domibus ad canalem sitis ; aut Si ea quaCunque e X CAUSSAE oriatur, An ea ibidem majore S Strage S edat, quam

in aliis urbis partibus, magis a canali hocce remotis; et an semet ob eadem, illic loci homines tutari possint, ut alibi, tutamentis ab Europaeis in Aegyptomnino usitatis Permulta testimonia me de eo certum reddiderunt, nullum indicium adesse, quod hic e morbus

se in primis in domibus ad canalem sitis manifestet,ihi derrique majores strages edat, quam alibi locorum; et homines se ibidem ab eo ita immunes red-

65쪽

dere posse, ut in altis locis. Attamen Cum certum sit, ad canalem facilius morbos contrahi, Sunderem. ut alter locus eligeretur, ad moram quadraginta dierum vulgo quarant ena) ob Servandam; et id tanto magis , cum in tali loco homines etiam per plureS menses inclusi manere debeant. Postquam exercitus Gallicu8 Aegyptum armis o

CupaSSe t , SupremuS duX Coparum Bonaparte adtentionem Suam in omnia media ConvertIt, quae morbos cohibere possent. HOC SCopo conStituit magi Stratum salubritatis publicae, qui Nairi residebat , et cir

jus membrum ego quoque sui. PropOS ueram tuno, ut aqua ex hoc canali quoVi S anno eVaCUaretur, Sed iidnequaquam peStem fune Stam impedivit, quae anno

nono , in ampla hac urbe Seviebat. - Enormis nume-YuS Sepul Cretoriam, quae fere totam urbem Lairi circumdant, - et ConSuetudo familIarum, Sua propria, sat male aedificata Sepulcreta habendi, quae Saepe aperiuntur, nec Semper diligenter Clauduntur, videntur pluribus mediciS, una e praecipuis caussis esse, quae ad generandum mi a8ma peStilentiale concurrunt. Experientia sufficienter jam docuit, coemeteria in vicinia urbium erecta, Sanitati eSSe noxia, et morbis periculosis occasionem dare. Sed nihil opinionem eorum sussulcit, qui contendunt, principium conta

giosum re ipsa in his locis gigni.

Adscribebant praeterea nonnulli origineyn pestis magnae impuritati, - habitationibus angustis, humiditati athmosphaerae, AuStro, et alii S adhuc Caussis,

quaS Summaeum assiduitate Continuo examinavi; sed omnes hae adsertioneS audaces, nequaquam Sufficiunt ad exacte explicandam generationem hujusmiasmatis; nisi meris Verbis , ut hucusque factum, fidem habe S.

66쪽

52 Quamvis opiniones adlatas, ut in susscientes rejeci , negare tamen non poSSUm, circumStantiaS, quas adtingunt, interdum sanitatem laedere, et morbis gravibus, tam sporadicis, quam epidέmicis an-fam dare. Sed a vero alienum eSset, Si credereS pestem his caussis, directe originem Suam debere; nam inde Sequeretur, eam omni anno, ubi hae cauSSae Tenovantur, renaSci debere. At jam in antecedentibus

adnotavi, fuisse longas epochas, in quibus Aegyptus ita a peste libera fuit, ut quaecunque alia Urbs

in Europa, Si mi asina pestis non est essectus communium caussarum insalubritAtis, ut Vulgo credunt, Oportet

alia8 quaerere, quae in primis generationi hujuS principii mortiferi favent. Plures considerationes me ad

Credendum permoverunt, ejus unicum ac genuinum

sontem in ipso homine esse quaerendum. Opinio haec jam a longiori inde tempore, a pluribus magni

nominis medicis prolata, ut existimo Sola, - maximam adtentionem meretur. Ut adsertionem hanc, in quantum fieri potest, evidentem reddam, praemittere debeo , febrem DOSO comi alem, - febrem Car erum, nihil nisi diminutivum, vel si mavis, pestem in forma minuta esse ; et principium hujus morbi, aeque

productiam corporis vivi e SSe. Innumera argumenta hanc meam opinionem demonStTant. - Experientia docet, nihil aptius esse ad generandum principium, letiferum, et magis abSCOnditum , quam homo vivens. Anglia offert exempla horrendae contagionis, quae inter homineS COA- Cervato S , et Simul in angusto carcere incluSOS, generata fuit.

Quis medicorum ignorat historiam terribilem, quae Oxonii anno i 577 accidit, ubi contagio a capti-

67쪽

55vis accum mulatis ortum ducens, plures quam tercentenos homines, atque inter hos judices, et auditores necavit. Similia circiter exempla Tuloni 1750 , et Plymultii 17 42 occurrerunt, ubi pOSt longum eXamen maleficorum in loco angusto, morbus letiferus

me ad credendum inducunt, principium Contagio Sum tantummodo ex febre maligni characteris derivari debere; et aeque verisimile mihi videtur, diversis pestibus in Europa obServatiS , quorum Cori tagium non ex alia longinqua regione adlatum erat, febres maligni characteris anteceSSisSe, quas medici

But non attente Observarunt, aut tantum Simpliciter Bffirmarunt, - pe Stem ut Sequelam talis atque talis

Cum Carthaginenses sub duce Hamilcare Syracusas obsiderent, jussit is omnia Sepulcra, quae Circa urbem erant, demoliri; unde peStis Summa ne Stale Se manifestavit, et strages incredibiles edidit. Contagio primum apud Afros incepit. Hanc peStem Con- Comitabantur Symplomata extraordinaria, ut, terribilis dysenteria, febres vehementi SSimae, tormin I, dolores acuti in toto corpore, phrenitis et suror, ita ut aegroti, - homines Sibi obvios, adorirentur, eo Sque conciderent. ) Ante paucOS annOS Palmae noVae,

cum In munitione ejuS laboraSSent, unum Coemeteriam demoliri debuit; exinde epidemia horribilis

exorta est, quae in primi S inter Operarios graSSabatur; at ea pestiS non erat. Intime perSuδSuS Sum.

requiri typhum contagio Sum, et adhuc plure8 atra ACirCumStantias, ut vera pestis oriatur. lobjici mihi

68쪽

54 Lic posset; quod si res sic se haberet, possibilitas generandae pesti3 pariter in Europa, ac in Aegypto

xi Steret, quod tamen contrarium experientiae siti Facile ad hanc objectionem responderi potest. Primum quidem magna est disserentia inter cultum Eu- Topaeorum, et populorum Orientalium. Priores - in-Stitutiones, religio, doctrina morali S, Sana Pallo, et Ob- Servatio regunt; et quilibet eorum debito ordini invigilat, atque Studet morbo epidemico mederi- SuCCur- Tendo aegrotis, transferendo eos ex habitationibus SBepe angustis et insalubribus, et adhibendo omnia arti S remedia ad eos sanandos. His accedunt Curae Paternae regiminis ad exstinguendum morbum, qui Sibi relictus , sequelas incolis unius urbis , immo to-Τi provinciae perniciosas, po Si Se trahere POSSet. Apud populos autem Orientale S , regimen non CUTHtSΟΓtem Ci tum suorum, quorum millia perire videt, quin aliud dicat, quam: haec est voliant a SDei. Extrema ignorantia, Summa indolentia, SU perstitio , pauperta S, coacervatio hominum in parvis tuguria S, - totidem sunt mal1 hujuS CBUSSae, ut non Sit mirum , Si quispiam morbus epide micus, quamviS in Se parum periculo Sug , ob defectum curationis , brevi Characterem evidenter malignum adipi Scatur. -- ΗΟ-mines miseri , semper in vilissimis tuguriis inclusi vivunt, in quibus, sicuti in CarceribuS, Vene- Dum pluS minusve activum generant. -- Praeterea visae sunt interdum epigo Otiae, qUOrtam SequelaS equidem determinare non ausim ; sed cum alibi viderim, homines qui carnes animalium aegrotorum Comederant, a se bre gravi, cum anthracibus in diversis partibus CorporiS, Correptos fuisse, Suspicari licet, tales morbos sub quibusdam circum tantiis, ad generationem principii pestis contagiosi, multum contribuere pOSSe.

69쪽

5 5 Idom diuo sim de variolis malignis, quae per Saepe

in Aegypto regnant, et SempeΓ magniam numerum hominum necant. Porro adhuc alia, in Aegypto non

rara circumstantia ad lentionem ΠΟStram meretur

nempe fame S. Quis medicorum ignorat, terribiles essectus talis publicae calamitatis in Sanitatem popu-Iorum. An non habent morbi, qui ex ea ΠBSCiantur, evidenter characterem malignum 3 Si historiam pe-Stium examinemus, quae in Italia saeculo decimo OctaVo, aerae Vulgaris, Io Cum habebant, inveniemus, samem eis Saepe antecessisse. ')Defectus exundationis Nili, non Unaca CauSSa est

Irequentis famis, quae Aegyptum saepius affligit;

existit adhuc alia eaque potentior, et magis horribilis caussa , quae etiam epide mi a S mortiferas excitat, nempe locuStae , quae ex interiori Africa tanto numero veniunt, ut coelum obnubilent. Narrat historia sacra Deum , ut superbiam Pha

raoms regis Aegypti domaret, ei per Moy Sen nuntiari jussisse, regnum ejus per IOCUStaS devaStatum iri ''), quae intra breve tempus omnia vegetabilia

devorant. Haec devastatio non e St una, BC Sola CDJamitas , quam locustae inducunt, eae adhuc alitie majoriS- caussa sunt. Occasionem babui in Apulia an no 18 10 me hac de re plane convincendi. Immensa nempe multitudo horum animalium abominabilium, in regione, quam devaStarunt, perit putrida infectione athmosphaeram implet, quae dein Occasionem

Annali di Anton. Muratori. ' j Extendit Moyses manum suam super terrisIn Aegyp ti, et Dominus induxit ventum tota die, nocte, Ut mane facio, Ventus urens Iovavit locUStas, qua uadscenderunt super universam terram Aegypti.

70쪽

dat origini sobrium malignarum diversarum. LOCU Stae , quae magnopere pulchram hanc regionem devastant , interdum per plures annos sibi subsequente S renaScuntur ; quod regem Neapolitanum permovit ad tentanda omnia remedia, quae eorum multi plicationem impedirent, coegitque incolas, ad exquirenda locuStarum Ovula, ac iis praemia decrevit, Pro numero Ovulorum, quae effoderent. Sed Apulia non est sola et unica provincia Italiae, ubi adversus voracia haec insecta pugnandum. Anno 1711 de repente viderunt Piombini eorum immensam multitudinem advolantem , quorum densitas nubem

formabat.

Vinius ita se de iis exprimit: Tanto volant

pennarum Stridore, ut aliae alites Credantur, Solemque obumbrant, so llicite Spectantibus populis, ne suas operiant

Anno 18 14 innumera multitudo Iocustarum Galliam infestavit, quae tandem in mari Britannico susis catae sunt; hae ad oram Galliae rejectae, ob foetorem ingentem morbis letiferis occasionem dederunt. In mea peregrinatione in Aegypto superiori, habui occasionem per aliquot horas observandi transitum horum infectorum, quae coelum obumbrI-runt ; felici fato tamen accidit, quod hi ingrati peregrinatores , ibidem non subsederint. Hinc exercitus locustarum in hac regione, pote Stut duplex plaga, duplicis mali caussa considerari; nempe famis et morborum. At quod felix, calamitaS haec rarius hanc regionem serit, et insectum hoc devastans, non ita se hic multiplicat, ut in Africat

interiori, vel in Apulia. Ut OStendam, quales devastationes haec insecta