장음표시 사용
211쪽
suspitione quadam tantism motus anthiam ibum puC PLyro: Vtpote quo Candidiorem siplendidi remque nullum unquam vidi. Est enim lamis & sine squamis.Quemno trica tan nominant, a raso, Opinor, & glabro, & ob id candido sacerdotum capite, quoso lingua nostra appellamus. Est aurem pela*ius pisicis non saxatilis, ad asellorum genus accedens, sied
paulo latior Molli est & tenera carne,bonaque succi.Anno sede. tantadiutus piscis captura fuit in nostro litore,ut duos totos menses piscatores nullum fere aliud piscis genuS ceperint,magno suo incommodo Cum enim pisicis hic neque sale condiri,neque exiccatus seruari possisti cogebantur efossia rerra Obruere, nz tado corruptorum piuicium Odore a litore arcerentur.
ullicit, o 9 τον οἰ - κελcc mP Aiuhiae tertii Reneris ri s . Hunt atro sanguine fusci. Quod non ad piscis san- guinem ted ad totius corporis colorem referrC pollet, quem per atrum sanguinem nigrum siue
212쪽
Purpureum exaturatum,siue indicum intelligit. Qui color a Gallis dicitur miolet . mri Assirmare ausiim huius generis piscem esse eum quem hic exhibemus. Est enim is alitiS, totuS purpurei coloris vel indici,corporis forma scaro vario similiS,Corpore longo, cauda cras sta serratis & acutis dentibus. Labra habM,Oculos admodum rotundos purpureos & rubros. Podicem magnum, e quo intestinum rubro viridique distinctum excidit. PartibuS internis caeteris saxatilibus si1-milis est. Est carne tenera,fragili,ssicca,Optimique succi.
Qua cum prima fronte satis obscura sint, significare mihi vide tur,ideo autopos dictos,quod oculi in orbem veluti supercilio rotundo,obscuro vel nigro cincti sint & coronati: quo fit ut caui & s1nt &Videantur oculi. Aυλωπους igitur υιλος α θυε intelligit,id est, cauis sue profundis oculis, quibus praediti acute cernunt: contra, quibus oculi prominent: unde & αωφὶ dicti sunt, quod acie oculorum valeant. Neq; mihi probantur quae hoc in loco scholiastes annotat, ni
los longos habeant tibiae instar. Quanuis interpretationem hanc
213쪽
approbet & sequatur Caesius Rhodig. qui LIB. X I I. lectionum anti quarum scribit autopis oculos esse,cuiusmodi sunt pagurorum, ne non asiacorum, quibus proprium est forinsecus oculos protrudere inspectandi causa. Quae demiror quomodo in mentem venerint docto & variae eruditionis viro,cum nemo Vnquam aut viderit,aut obseruarit, aut audierit ullum esse ex squamosis piscem, cui si1nt oculi prominentes,ut locustis & astacis,quos cum velit,possit protrudere &recondere.Quare priorem interpretatione doctis omnibus longe magis probatam iri sipero,qua caui&veluti corona nigra cincti dicuntur autopi oculi, & ideo acute cernentes: alteram Vero quae prominentes oculos tribuit, falsam & plane reiiciendam. Haec nota quam diximus, cum huic, quem oculis subiicimus, maxime conueniat s habet enim supercilia nigra oculos ambientia) quin anthias sit quarti generis non dubitamus.
C PUT Xυ. VAN Q V A M Plinio rarus videatur ex coetus Ims. e .im2- nam miratur Arcadia , inquit, exocoetum suum) tamen sum est eum Caeteris saxatilibus subnectere, tum quod omnium sententia saxatilis sit, tum quod: in emin nostro litore nonnunquam reperiatur, & in saxis stertentem aliquando viderimus. Multi sunt pisces, qui peculiares locis quibusdam esse dicuntur, qui tamen in aliis etiam locis reperiantur. Sic scarum dixit Columella nunquam per Gallias enavisse
ad Ibericum mare, qui tamen in nostro mari reperiatur: sic exoccetum non solum in Arcadia, sed in nostro etiam mari videas. Duo illia veteribus posita sunt nominamam Ic αδιωνις dictus est,testibus Plinio & Oppiano.Nullum huius vulgare nomen comperi,sed Li s. ea.r . communi tantum saxatilium nomine nuncupatur. EXOcoetus ab eo
quod in siccum somni causa exeat,ut scribit Plinius. Oppianus. 'etia
214쪽
In litus, sicca ponens testure cubile. Athenaeus , Tου- et λάκις τὸ ς ώοιπαίς 6 Uκς π:ιM , quod saepe extra aquam quiescat. Piscis est semipe dati magnitudine, forma terete, vapτ ρος secundum Athenaeum.
Usecudum Oppianum,id est,colore aureo, partibus quibusdam virescente,aliis magis rubescente. A brachiis ad caudam lineam candidam,continuam habet. Corpore similis est mamis iam istis,aut gobionibus. Paruas habet branchias:qua de causa Plinium dixisse crediderim circa Clitoriu vocalem tradi,& sine branchiis, quod fieri non potest: sed qui branchias breues,impersectas,nec valde manifestas habent iis carere existimantur, veluti hippocampo propter paruitatem& ssitum deesse videntur.Cur diutius in sicco vivat, in causa est quod aeris magna copia, a qua suffocari possit, affatim non trahatur obbranchiarum structuram.Qua de re lassius diximus LIB. II 1 1 cum de respiratione ageremus: vocalem aute esse fabulosum est autore Pausania, qui asserit se captos quidem exocceios vidisse,vocem vero nullam audiuisse,cum tamen illic,ubi capiuntur, ad solis usque occasum commoratus esset,l eo maxime tempore vocales eos esse pisces dictitant.Hos Vinis ους appellat Pausanias,id est,uarios: qua in re Athenaeo non aduersatur,qui. πυρρους Vocat,neq; Oppiano,qui ξ θους. Nam
Athenaeus,qui . m ρρους appellat, eisdem lineam albam a branchiis ad caudam tribuit, qua ratione varij etiam illius sententia dici possunt. Idem Athenaeus ex Clearcho multa notatu digna de exocoeto
profert, quae Leonicus utriusq; linguae peritus, & in philosophicis se liciter versatus in libro historiarum suarum Latina fecit, his verbis: Exocoetus piscis est, quem nonnulli Adonidem appellant, ideo sic
nominatus quoniam somni causa sipius ex humore in si1ccum exeat, colore autem est subruta, &ab ipsis branchiarum initiis, ad extremam usque caudam virgulam utrinque albicantem continenter habet, rmaverὁ est rotunda,minimeq; expansa,& magnitudine haud fere abssimilis mugilibus iis, qui litorei appellantur, quos octonum maxime digitoru longitudinem plane adimplere percepimus, & ad summam pisci illi perquam similis esse videtur,quem hircumvocant, nisi quod illi ventre supino nigricans quaedam subest macula, quam hirci barbam appellant. Est autem exocoetus ex saxatilium genere piscium ,& circa scopulos fere & lapidosa degit litora, qui pacato tranquilloq; mari in summis elatus undis,& illarum sensim applausu in nudis expositus cautibus, in sicco diutius conquiestit, seque ad solis radios subinde conuertens immobilis manet. Caeterum posta quam tantum eo loci, quantum sibi satis visum est, conquieuit, rursus mare versum cylindri more volutatur, donec ad primas delatus undas extremum litus abluentes , reciproco illarum abscessu
215쪽
in mare delabitur. Verum dum in siccum quo diximus modo exit, litorales maxime aues praecauere dicitur, quae tranquillis praesertim diebus circa summa aequorum ludibundae natant, & secundum extrema litora depascuntur. Huiusmodi sunt cerylus, trochilus, &crecisimilis elorius, quas sicubi conspicatus fuerit exocceius, non sensim, ut diximus, cum nullus subest timor, ad marinas volutatur
undas, sed crebro festinans saltu in pelagus sese demergere prope
rat.Hactenus Athenaeus de exocoeto, cui omneS attributae notae,cum
maxime in hunc nostrum nec in nullum alium, quem vidisse aut audisse contigerit, competant: non dubito quin veri exocceti ciconem hic expresserimus.
C PUT XUL, OBIONVM Multae sunt differentiar: quocir ca nihil mirum, si diuersi atthores diuersa de his scrii pserint, & rerum ipsarum distinctio dissicilior indei fuerit. Horum igitur, ut aliorum omnium dis
. serentiae, sumuntur a loco uiuendique ratione,a substantia, a magnitudine, a colore. A loco quidem & vita, quod gobiones quidam litorales ssint teste Aristotele, teste etiam Galeno li GL Hebae. bro tertio de facultatibus aliment. Gobio litoralis est piscis, ex eorum etiam numero, qui parui perpetuo manent. Alij sunt saxatiles, et . f. ut Athenaeus ex Diocle profert, cui Galenus etiam subscribit. Prae stantissimus autem ad voluptatem, coctionem simul ac distributio nem,& succi bonitatem est is gobius, qui in arenosis litoribus, aut saxosis promontoriis vivit. His verbis perspicue distinxit Galenus lita torales a saxatilibus. Nam inter veros saxatiles nullum manifestum discrimen ipse constituit, ut qui perpetuo in purissimo mari degant. Quare quum litorales fixatilibus praestare dicit, hos ab illis aperte, secernit. Sunt eodem Galeno autore, qui in fluuiorum ostiis, aut marinis stagnis vivunt. Praeterea fluviatiles gobiones facit Dorion apud Athenarum. & Ausonius:
216쪽
Vobis non maior geminissime postice palmis. Substantia differre liquet ex iis, quae modo ex Galeno citauimus. Hicessius apud Athenaeum albos nigris praefert. Flauorum vero caro siccior est & macra. Porro alij albi sunt, alij nigri, alij stauescentes siue pallidi, quos virides non recte appellant, ut mox docebimus. Postremo alij magni nimirum flauescentes, alij parui albi, alij inter hos medij nigri. Primum de marino omnium maximo, & Vere saxatili. Καβίος nomen est omnium commune, Latine gobio siue inhis gobius, siue gouius. Numenius in suo κωθους gobiones appellauit, & Siculi testibus Nicandro Colophonio & Appollodoro κύθωνας vocabant. Et gobii χλωροὶ dicti sunt etiam καυλῖνα . A nostris boulerat , a Massiliensibus gobi, a Venetis paganesii nominantur. Is, cuius taconem capiti huic praefiximus, saxatilis est,palmi longitudine , toto corpore rotundo, non compresso & spisso, squamis rotundis tecto, colore vario. Etenim χλωρος est, & dicitur, id est,flauescens siue pallidus,maculisque nigris conspersus,oculis sursum potius quam deorsiam spectantibus.Αd branchias pinnas duas habet,inventre non duas caeterorum modo sed unicam non diuisam,qua n
ta gobij maxime a reliquis pistibus internoscuntur. A podice aliam. In dorso non unicam, veluti alij saxatiles, sed duas, quarum prior
minor est, altera ad caudam usque extenditur. Caudam latam habet non diuisam .Labiis caret.Dentes habet paruoS,os magnum, Ven
triculum satis capacem cum multis appendicibus, hepar album, & in Iib - Η'- eo l. Gobbad litora inter saxa pariunt oua lata & sitabilia, simili- 'in & alij , quoniam tepidiora sunt litora, & plus alimenti suppeditant, & tutiora ne foetus a maioribus absumantur. Quare in ponto circa Thermodoontem fluuium plurimi pariunt, tranquillus enim locus est,tepidus, & aquis dulcibus abundans. Gobiones aliquando etiam in alga nidificare dictum est prius. Iidem alga, musco & reli-pAebs, qua evanescente materia vivunt, ut Aristoteli placet. Gobh, qui P m. ς - dictus e de quo hqc loquimur, caro,inquit apud Athen Hicesius, ' friabilis est & macra, succum paucum & tenuem suppeditat, magis autem nutrit propter magnitudinem. Diocles ait saxatilem gobium mollis esse carnis. Et Athenaeus: Gobh χλωροι sicci sunt & ma-Cri. Praeparatur aliorum saxatilium modo. Ham de gobionum dis ferentiis & prima eorum specie, qui vocati sunt:quibus finem faceremus, nisi scrupulus eximendus esset,qui nonnullos impulit, ut crederent, eum quem depinximus gobionem χλωμον non esse.Tota autem dissicultas in nominis χλωρς significatione vertitur. Cum enim Galeni, Dioscoridis, & aliorum veterum interpretes χλυὸν Viride conuerterint, hic vero noster gobius minime viridis sit, sed flauus siue pallidus, concludunt eum gobionem χλωρον esse non posse.
217쪽
Quibus respondemus, Pωρον non semper viride, sed ex flauo vi-rcicens, vel ex viridi stati escens significare: qualis est color in segetibus messis tempore, infelici & macro solo natis, aut humoris penuria laborantibus,ex viridi enim flauescunt. Eundem colorem exemplis aliis illustrauimus libro secundo. Deinde χλωρον non solum in ca hac significatione,sed etiam pro pallido usurpari autor est Galenus in commentariis in librum secundum Hippocratis de ratione victus
ξιωθον, παλιν τουτου 5 ώνον. Hactenus Galentis,qui quantiis P νόν interpretetur c OKadhibito etiam exemplo bilis flauae cum a quotaso excremento permistae,quae permistio colorem viridem non eiu-cit, sed flaui & nigri permistio, tamen Latinus interpreS a vulgari significatione non recessit,& χλωρον viride conuertit , non satis apte gradum coloris quem Galenus declarat, exprimens. Rectius
Linacer qui LIBRO v I i i. methodi med. C A P v T II. locum Hippocrat. ex L IB. I I. de ratione victus in morbis acutis a Galeno citatum sic interpretatus est. αε- λκε -τα οπλαγχνα, H ου-
ρει τι χλωρον. Suspensa illis viscera videntur,& calidum pallidumque mingunt. Sic igitur Galeni locus conuertendus fuit. Quin etiam suspensa esse viscera iis videri ait, qui parcius cibum sumpserunt, eosque calidum & pallidum meiere. Calidum intelia ligens solito calidius χλινον vero, id est, pallidum secundum quandam Asiaticorum Graeaeorum consuetudinem, quae etiam nunc seruaturiquum enim pallidos aliquos vident, causam quaerunt cur ita P οι facti sint, nihil interesse rati,an dicant an si reo id est, pallidum. Vidisse autem aiunt aliquem seipso Pre τε ον pallidiorem volentes dicere. Est autem pallidus color reuera, qualis est ignis Color. & si σας vocatae, cuius prior syllaba in pronunciatione acui tur, & fit is color bile quae pallida siue amara siue flava dicitur cum aquoso excremento permista. Quantum enim a rubro colore ad candidum abscedit flavus, tantum a flavo pallidus. Vides, ut Galenus χλ ωνον pro sumi dicat, & ne qua in χλους siignificatione ut ambiguitas, ωπον id esse docet, quod a flavo ad candidum re-
218쪽
cedit Eiusdem ας significationis ignoratia multos impulit, ut
quod nulla subviridis reperiatur Sic enim Dioscoridis interpres Ruellius sm 'ον conuertit cum subflauam dixisse debuisset: talis enim myrrhae laudatissimae color est Dioscorides libro primo cap.de murrha Uycum, i x ἡ γλο τικη--φυ 'O G S, se, id est: omnium prima est quae troglodutica appellatur, accepto Cognom ne a lOCO m quo prouenit, subflaua,mordens ac splendens HiS accedit Phavorini testimonium.
λίμω υλη. lG --, id est, x idpm quod ruri , ut est, pallidi quare etiam dictionem sin,pX dxctyone P 'ue deductum e se nonnulli assirmant, transposita literλ ω, & sublata λ, effectus huius in bello palloris est fuga His fatis comprobatum esse arbitror 'pro eo gradu coloris simi, qui aliter pallidus,sive flauestens, vel iuba uus a Latinis dicitur,aliter a Graeci . Vel m Ss Et ea significatione gobionem χλοπόν i veteribuS dictum fuisse contendo,qualis est hic cuius Aconem oculis subiQCimUS. Non tamen negarim pro viridi Scherbaceo colore,sed diluto etiam a veteribUS nonnunquam
usurpari,ut Aristoteles in libello de coloribus usurpasse videri potest. cuius verba ideo libentisis abscribam,qubd ex iis facilὸ colligi possit, cur Pis, non solum pro viridi,sed etiam pro pallido siue subita
E --5M, , ὰ ς in me s. Plura sequntur quae ad id quod
volumus demonstrandum pertinent, sed quia Vereor ne in his cr-tandis prolixior sim, ad ea studiosum lectorem remitto. Primum igitur quum dicit plantas omnes initio m aris esse, id est herbacer
219쪽
coloris, id de colore herbaceo diluto, nec dum exaturato, sed in quo flaui aliquid insit intelligi liquet ex iis quae consequuntur,quum
dicit ramulos recentiores veteribus flauiores esse, causamque cur id
fiat exponit. Item ex eo quod ait humidum nisi splendore S radii, solis illustretur , illisque permisceatur , Candidum manere, nisi1 inueterascens , & siccescens prius nigrum redditum sit , ob eamque causam omnia ex plantis quae supra terram sunt, primum seri, quae sub terra, alba ut radices. Hunc primum plantarum colorem aquarum exemplo declarat,quae diutius loco uno mo
ratae initio fiunt χλωραὶ solis radiis permistae, paulatim vero nigre scunt, rursus S commistae fiunt herbacei coloris. Quod si aquas χλουας virides interpretari thet, non admodum repugno, modo flauitie diluta viriditas intelligatur: nam cum dixerit τῶ χλω- permistum nigrum fieri ποῖ, s. idem aquae exemplum persequens mox subiunxit, E mctas seri μοι το nigro permistum, id est, herbaceum colorem fieri flavo cum nigro commistor maiaiore vero nigrore admisto fieri παίδες , id est herbaceum exaturatum, dc porracei coloris, ut disserat ab herba ceo diluto de quo prius. Quae differentia in ratione maioris minotarisque tantum conustit. Iam vero coloris τοῦ χλυς gradum flauo
colori affinem esse alio loco eiusdem libelli ad finem ostendit Ariastoteles docens frumentum & omnia quae a terra existunt, postremum fieri flaua. humor enim, ait, nondum nigrescens, ideo quod citius exiccetur, coloris mutationem facit: nam quod nigrescit συόχχθω commistum fit herbacei coloris. Imbeciliore vero humore di semper magis ac magis evanescente, rursus paulatim si color P bς, id est, ex viridi flavescens, postremδ flauus. Quare cum ' mo
χλωριν significet viride flavescens siue viride flauitie aliqua dilutum, & non exaturatum, deflexa est ad pallidum & subflauum signi ficatio, factumque ut Graeci 5 χλουον pro pallido usurpaverint,
quemadmodum ex Galeno docuimus. Neque solsim Sco lorem significat, sed etiam quia eorum quae e terra existunt prima Germina, ramuli, folia, statim χλπά sunt, id est, ex satio viridia, o cogi ob Us sumitur, id est pro recenti & nouo. Sic dicitur χλωρος -ος caseus recens, cui opponitur ξνο , id est, siccus, Coegit me inueteratus error prolixius πρὸ es τοῦ χλωρο dicere, ne ob voculae unius male intellectae significationem, in rerum cognitio
220쪽
C PUT XVII. Ω B IO Σ Ms gobio niger, a nostris boulerat, a Venetis P dicitur. digiti est magnitudine & crassitie,
corpore fere rotundo,non compresso,priori similis nimi nox esset,& nigri coloris maxime parte anteriore. Loco binarum pinnarum quae caeteris sunt in Ventre, unicam habet nigram,barbam esse diceres.Quae nota facit ut credam 'si hunc esse pisciculum,quem Athenaeus σαγαν vocat, id est, hircum, cuid 3M confert,his verbis. Z'ο α -ολον η ob νε ε Π τῶ '- 4 cu ἔαγιο ἰχθυδίω λ τοῦ ιπο ἡ τομάχου μελ φ ο ,ο υλ τι τοῦ μ γυ πωγωνα.EXΟ-
cinis omnino similis est pisciculo qui hircus dicitur, praeter nigrum illud quod ventriculo subest,quod hirci barbam vocant. Quod hic Ii- Τ t hist Athen i hircus,non possit is esse qui ab Aristotele moena mas dicitur, '' quum foemina foetu impleri incipit, perspicuum est ex his quae libro quinto capite de moena diximus: neq; enim moena barbς nigrae simile quid habet,sed duas in ventre pinnas,caeteroru piscium modo,neq; rotundo est corpore sed lato de compresso. At si similis sit hic hireu, exocoeto,rotundo corpore esse debet. Quare distinctionis gratia, alium Aristotelis,alium Athenari αγον esse dicemus. Vivit Iobius niger in litoribus & stagnis marinis. Quamobrem semper fere sordibus obsitus capitur.
O BIV S Albus qui a Graecis dicitur κωλος M somniu minimus est,non ita quide candiduS, Ut cum alioru multorum piscium candore possit cotendere,sed quod caeteris gobionibus cadidior sit.De hisΑthen ςus