장음표시 사용
291쪽
piscis lato est oris rictu,ob id escam totam una cum hamo serreo fati cibus corripit,qua de causa facile capitur. Aristophanes tamen apud μ r. Athenarum labraca piscem sapientissimum appellat: Λαβρωξ ο -ύων ἰχθυων G*ώ τις. Ob astum fortasse,quo ut se seruet,utitur. Plinius ex Ouidio. Lu
Luporum optimi sunt pelagij , his succedunt qui in marinis stagnis, tum qui in ostiis fluminum capiuntur, postrem ὀ fluviatiles:
humidiore enim excremento redundant. Omnium insaluberrimisu nt, qui in Tyberi inter duos pontes, qui circa Arelatem , aut inportu Massiliae aluntur: illic enim luto, sordibus, stercoribus, pis citaculi que ex his alitis nutriuntur. Hinc constat veteres non semper quae salubria, sed quae gulae tantum palatoque lenocinarentur probasse, qui lupum inter duos pontes iactatum tot laudibus efferebant. Eadem ratione vitulerandi sunt cyprini, qui Lugduni in Arari capiuntur , cum contra vulgus imperitum eos multum praeferat iis,qui procul ab urbe in pura aqua degunt. Quocirca ex victus ratione, locisque in quibus pisces degunt, succi probitas vel improbitas colligenda est, ut recte docet Galenus. Lupus elixus in aceto &iure tibi de famalbo febricitantibus conuenit, sanis etiam assus in craticula. He par tassum & mali araniij succo conditum, delicatissimum est , quod neque galli gallinacei, neque anseris hepati tantopere a Veteribus celebrato cedat. Sunt etiam luporum quae etiam Rota es vulgus vocat. Lapides, qui in capite inueniuntur, aduersus nephritidem conferre creduntur, quemadmodum multorum aliorum piscium lapides, cuius rei causam esse arbitror non caecum aliquem ho
rum lapidum effectum, sed grauitatem tantum, aqua deprimitur renum calculus. Hoc postremo loco non inutile fuerit locum Pli ni j expendisse. Foroiulienses, inquit, piscem ex quo garum faeiunt. ἔψ'i' Iupum appellant. Suspicor Plinium non intellexissὸ ex lupo de quo hoc capite diximus garum fieri: sed cum ex apbyis garum confici 1 olitum dixistet, subiunxit a Foroiuliensibus fieri etiam ex pisciculo, qui inter aphyas numeratur, & encrasicholus vocatur, vel lycosto mos ab oris scissi ira, ut docuimus cum de pisciculis ageremus ' ut que
alij lycostomum,hic Plinius lupum nuncuparit. '
292쪽
3 UT Um. O L VI Te, candide lector,piscem hunc tam rarum ς &spectatu dignissimum celare,quem cum aliquandius seruare vellem, totus in oleum abiit, qui euentus me impulit,ut liparim,cuius meminit Plinius, nominem, quasi λιπαυρον,id est,pinguem. Quanquam sint qui Plinij locum emendent,& pro liparis, legant telepris, qui piscis alio nomine ab Hesichio di dicitur .Piscis hic,quem liparim Vocamus, capite terrestrem cuniculum refert,ore est paruo,sine dentibus,sed maxillis asperis, virgam habet satis latam a capite ad caudam, squamis paruis tegitur. Pinnas ad branchias,& in ventre binas habet, aliam apodice ad caudam,aliam a ceruicis loco ad eandem continuam, sine aculeis.Cauda in duas desinit. Adeo pinguis est,ut non ventri intesti-msque solum infarcta sit pinguedo,veluti in mugilibus & lupis, sed etiam sub cute carnis loco nihil aliud videatur esse quam pinguedo,
ut liparis siue λιπαρος optimo iure nuncupetur. Succo est molli, pingui,insipido,quo ventriculus euertitur,aluusque cietur. Eiam non temere huic loco apposuimus: est enim corporis habitu,& victus ratione mugilibus similis. Audio ab his,qui nunc Graeciam incolunt, alosam quandam in ιν Vocari.
I' UT IX. N O Σ Piscis Graece dicitur, & υνὰ ues teste Galeno.Quos Philotimus λς nominauit, alij ονόλυς nominant. Ipse quoque eosdem diuersis in locis o συυs appellat. Aristoteles semper γον. Gaza, Latimque omnes, Varro, Ouidius, Plinius asellum vocarunt,
293쪽
perinde ac si semper γέ ος ,&nunquem - a Graeeis dictus sit. Ligu res hodie quoque asello nominant. Alij a 'alij nUllo Nostri me, tuae quasi maris luctu:huic enim oris scissura caudaque valde similis est. Galli etiam mertus vocat. A colore Vero asellus dictus teste Varrone, hi .dblisHidem innuit Ouidius. rati. Et tam deformi non dignus nomine Asellus. M6- οῦ Vt ut ista se habeant, non semper mota hunc piscem que hic oculis subiicimus, qui de ores dicatur,apud veteres significat. Athen.λα- Πω
cibori ait Dorion in lib. de piscibus sic scribens. -ς que vocant quidagadon galleridas que vocat quida oriscon.Paulb ante id multo aper
de piscibus scribit fluviatilem muraenam spinam unicam solum habere,onisco qui galarias dictus est,similem. Qui haec asello compeiatere possitnt,quem seinas permultas habere constat 3 Pauci sane sunt pisces,quibus unica sit spina,mumnae fluviatilis modo,quam lampe tram nostram esse suo loco ostendemus. Quinetiam Oppianus manifeste bis; & m2ους distinxit.Nam GCως inter eos numerat qui in coeno,iutulentisque litoribus degunt. Deinde ores inter eos qui in alia
Et non multo post. ιν βένθεασι υπόβρυχα mρινα γὼ
Ex his cum aliquot enumerarit,adiungit
Porro quid simile habet b=.2ος chirurgicum instrumentum apud Hippocratem cum asinoὶQuare etsi odooς per diminutionem dicatur ab ore non ubique tamen asellum couerterim. Nec o 2ον Dorioianis asellum piscem a Latinis nominatum esse crediderim, Ut de monstrabimus quum de acipensere dicemus, quamuis hunc de quo nunc agimus, modo dis, modo ιν θον Graxi, Latini vero asellum tantum nominasse videantur. Huius aliquot sunt genera in Oceano,veteribus fortasse incognita,de quibus deinceps dicemus.
294쪽
Ac primum de eo qui merius a nobis dicitur. Asinus igitur siue mer- luctus, piscis est pelagius, cubitali magnitudine, aliquando maiore. Dorso cinereo cntre candido Et argenteo, cauda quadrgia, capit prominente dc depresso,uculis magn magna oris scissi ira. Maxilla inferior superiore paulo longior est,& latior, in utraque non solum dentes sed etiam in palato acuti in os recurui. In interiore oris parte post linguam ossa sunt,parte superna, infernaque aspera, dc in guia e regione cordis duo alia, liquis ongiora quae Obstat, atque praepediunt,ne pisces dum deuorantur,in gulae angustias compulsu cu-leorum asperitate cor vulnerenti es, enim valde gulosus hic piscis. Branchias quaternas habet duplices, inter quas situm est cor figura ossis dactylorum,id est, fructilum palmae, pericardio contectum supra septum transuersum sitam,tribus constans partibus,ut in Caele Iib.3. aus piscibus,quas suo loco perspicue declarauimus. Ex quibus. liquet minime verum id esse quod de illoc pisce scribit Athenaeus. μο-m y - ζος ιsυων τ -ἐκ mu ιλία Solus hic expiscibus cor inventre habet. Nam si nom1ne cauitatem illam intelligit quae diaphragmati subest, αύοψia id falsum .esse conuincit. Sin eam etiam cautigiem quae superior est diaphragmate, eadem in parte cor habet, qua alij omnes pisces. Neque video cur natura instituti sui oblita,in hoc pisce potius quam ire alio, cor a Ventriculo, intestinisque diaphragmate non secluserit, cuius usum in piscibus ali 14, .. - i, bi ς posuimus. Caeterum asinus Ventriculo est magno, superiore' ' '' parte lato, inferiore in acutum desinente, quem hepar albescens Veluti manu complectitur, magis dextra parte, quam sinistra. ex quo fellis vesica pendet, felle viridi distenta. Ventriculum sequi tur angusta ecphysis, cui cotinens est latum de amplum intestinum, quod rursus angustatur, graciliusque fit. Splen in mesentcrij medio situs rubescit. Spinae dorsi subest vesica aere plena. Pinnis natat quatuor: quae in supina parte sunt, fluviatilium quorundam modo ori propiores sunt,quam quae ad branchias sunt positae. Pod non multum infra locatus est, a quo ad caudam pinna continuatur. Huic similis est alia in dorso ad caudam fere protensa. Hac rursus j ιάδε uo'hymio mox a capite ceruicis loco. Linea a superciliorum loco in ,.saut ' ad caudam ducitur. Galenus scribit asellos , si probo utantur alimento, & mari puro carnis bonitate cum saxatilibus contendere. Qui Vero prauo, alimento utantur, aut in aquis mistis, Sc potissimum si eae vitiosae fuerint degunt,carnis quidem mollitiem non abiicere,sed pinguitudinem de lentorem aquirere, propterea nqque suaves amplius, uta ante, manent , sed alimentum ex seipsis excremen-- δ' titium reddunt. Et in libro methodi medendi septimo,in iis numerat
295쪽
cibis qui S: boni succi,& concoctu faciles, minimeque glutinosi sunt. Et alibi,molli esse carne, nuc minus probandos cile quam sὲ- Iibr 8.m tkxatiles atque ex iure albo febricitantibus este apponendos scribit ''Qu are asini carne quidem sunt molli, sed non aeque ac saxatiles friabili,nonnunquam etiam scrinum quid resipiunt, id quod non in hoc tantum pisce,sed in omnibus fere aliis piscibus & auibus, a que omnibus animantibus quae carne solum Vescuntur7comperias Idcm igitur asinis accidit quod multis:hi enim quamuis in praestantissimis piscibus habeantur, tamen pro diueis a Vlctus ratione, Mi meliores, vel deteriores efficiuntur. Iecur aselli delicatissimum est, oc cum mulli iecinore comparandum Latet aestate sit Aristoteli credimus,longo tempore: iiadicio est quod non nisi long4 Iussa Dre post
capiatur,nostri tamen piscatores Omni fere tempore asellos capiunt. Plinius.Duo asellorum genera sunt Callariae minores, dc bacchi qui Iib. s.cap.ir. non nisi in alto capiuntur,ideisque praelati prioribus; Et alibi. Calla ι ' hrias asellorum generis,ni minor esset. Et Athenaeus, ut initio capitis diximus,ο- ab υνί2ω ex Dorione differre tradit. Quae duo υνον scilicet dc oiactyrisii quis semier confundenda esse putet, fateatur necesse est astatum, qui vulgo nunc ab omnibus pro meriticio habe tur,neque oνον, neque ον ον dici posse secundum Aristotelem όν - του -- citante Athenaeo. neque enim merlucius oS habet ααρ- 1 r. f. ρωγος ὁμοιως τοῖς γαλεοις, id est, apertum & hians similiter ac galei,
id est,in parte supina, sed os habet in promptu parteque primum
obuia,hians quidem sed non ut galei. Praeterea non est si λα γελα - s ς, id est,solitarius:hoc enim falsum esse apparet, ex magna asotiorum captura,quae sit in Anglia,Scoti aliisq; in locis,ex quibus per totam Europa sale conditi & cxiccati convehunturta neque enim tanta merluciorum copia simul caperetur nisi gregatim natarent. Iam vero nec illud quadrat,quod G, ινα, tribuit Aristot. Obruunt arena 1 d ML sese,asinus,raia,pasicris quatina,cumque nullam sui corporia partem inon tectam reliquerint, verberant radiolis sui oris quos pisicatores virgulas Vocant, quas pisciculi cum aspexerint, adnatant, quasi ad algas quibus vesci soliti sunt.Has virgas ad alliciendos pisces in memlucio nusquam videas,quae in squalina manifestissimae sent. Postre NDO et.
mo neque meriticius ποικιλογασορ est, cum Epicharmus apud Athenaeum As-VOcet.Null4,inquam,harum notarum in
tricio qui ονος & ονο, appellatur,inest. sed ei apertissime insunt,que nos orisi ιν capite de acipensere esse demonstrabim Quare ονον, deinde hypocoristicon nomen mis fateor a Galeno & Veterum pes multis pro eo accipi pisce,quem hic depinximus, quique merlucius vocatur. Ab aliis vero ut a Dorione ονιλν pro alio longe diuerso,qui
296쪽
& ναμε rus & nominatus suit, multo maior merlucio.Et si1 dissentiat Plinius qui cassariam minorem asellum facit.Qui ονόθος cum in magna molem accrescat veluti diminutivum nomen ab ονος in hac significatione non considerabitur,in qua etiamni, ab Aristotele dicitur, quum de radiolis oris eius loquitur loco paulo ante citato.Ex his perspicuum est etiam Veteres nomina ista confudisse.Hoc tamen capite a vulgari omnium huius temporis doctorum hominum sententia non recedimus, qui merlucium asinum siue asellum este credant,idque non sine ratione.Primum id ostendit cinere us color,qui cum asinorum color sit, ab eo aselli pisces dicti sunt. Varro. Alia piscium vockbula a coloribus,ri h C,asellus,vmbra, turdus.Deinde lapides in derebro molis similes.Postremo calo mollis & friabilis. Haec dς prima asellorum specie.
VI Vulg0 opstri merian dicitur, asini species est
minor,multumque ab eo pisce dissert, qui a Venet spesce molle,a Romanis phyco nominatur, qui est antibquorum phycis Vt LI B.V I. docuimus.Merianus verbinaris oceani piscis corporis habitu asino similis. Oculis magness,perspicuis,coloris argentei. Squamis paruis tegitur,ore est medio.Dentes paruos habet in maxillis. Pinnarum numero, situque asino similis, hoc dempto quod asinus duas tantum in dorso habe hic tres. Linea a branchiis ad caudam sinuosa ducta est. Veniatriculum magnum habet cum multis appendicibus, hepar ex cania dido 1 ubescens,vulvam bifariam tantum diuisam, & non quadrifariam ut inepte quidam scripserunt,id quod certo comperiet ex anatome dissecandi peritus,qui pro vulvae partibus vasa spermatica te mere non acceperit.In capite calculos oblongos habet, non omnino
rotundos quales habet plurimi alij pisces Carne quidem friabili est.& molli sed no perinde ac phycis:vnde hos pisces comesos no maiori oneri esse vetriculo,quam si e zona appesi gestaretur,vulgo dicunt
297쪽
Galli,qui datae carnis pisces probant, caeterisque praeferunt. Merlanus ob carnis mollitiem asjus melior est quam elixus. Quare in sertagine frigendus farinaque aspergendus, ut parteS contineantur,neque dissiuant. Vescitur aphyis, caridibus, gobionibusque ignobilibus & paruis,atque aliis huiusmodi pisciculis,quos integros devorat, non dentibus in frusta diuidit: dentes enim habet non ad incidendum sed ad retinendam praedam. Pisciculi vero in ventriculo in frusta discissi ideo reperiuntur,quod cibi in ventriculo dum a calore na
tiuo immutantur & concoquuntur, comminuuntur & atteruntur.
Quae postrema ideo adieci, ne mirum quid aut huic pisci peculiare annotasse videretur is qui de piscibus nuper librum edidit.
C ῬυT X I. EB V S Primum nomina posita sunt iis in locis,in quibus ipsae nascuntur & proueniunt, quae deindet seruant exteri, ad quas res eae convehuntur. Vt Germani olivarum & malorum arantiorum nomina
non mutauerunt:dicunt enim Olf dc Orang, & nos zingiber, piper, mumiam vocamus nominibus barbaris, quae una cum rebus a barbaris accepimus. Sic Errem Vel diglesin vocamus piscem, cui Angli, Scotique, qui hoc piscis genere abundant, nomen dederunt. Est is ex Asellorum genere Graecis, Ut arbitror, incognitus. Capite est magno, oris scissura magna, oculis magnis, rostro aquilino. Quod nonnullos impulit, ut crederent ouem marinam esse, sed non si1ne errore. Quam enim vocavimus umbram, Graeci huius temporis ovem marinam appellant. Sed de hac re mox. Piscide quo nunc loquimur,e mento carnosa appendix barbae instar propendet. Branchias quaternas habet,circa has, venulas veluti appen dices sanguine plenas,instar lumbricorum contractas & corrugatas.
298쪽
In faucibus offa aspera asini modo. Similiter pinnas quatuor ad natandum , sed in dorso tres , a podice duas. Maculas aliquot nigras inspersas habet, sed non multas,ut in asino vario videre licet. Carne est molli & friabili. Hunc salitum a Britannis Hadox quidam vocari existimant. At mihi alium ab egres no pro Vadox ostenderunt aliquando ichthyopolae, qui latior erat, & ad eum quem Voberge proximo capite appellabimus propius accedebat. Hic mihi falsa eius opinio improbanda, qui egre finum, veterum Graecorum esse vo- βατ & arietem autumat: quod crista in ceruice promineat, in quo cham leonem&cham leopardalum terrestrem aemulatur, quodq; praeter apicem, etiam gibbum super naribus gerit, in terrestrium pecudum formam. Quid quaeso pinna ceruicis loco cristae instar ere cha facit,ut πρ ὀούον, id est, ouis marina dici possit) Ex ea vero nota sola,quod gibbum super naribus gerat in terrestrium pecudum for mam, essici non potest , ut ouis marina dicatur, cum umbra piscis
non rostri solum, sed totius oris forma terrenam Ouem multo melius referat. Ridiculum autem id cum dicit se credere egresinum Vryo-i3απυ & arietem esse: nam rationibus confirmare, vel veterum testimoniis comprobare oportet, non temere credere. Deinde si myo-βούον & arietem piscem pro uno & eodem accipit, Vehementer errat:
quoniam aperte eos distinxit Oppianus, qui προcmis cum iis nume
Multo post κριον, id est,arietem cum celaceis.
Quorum vim & immanitatem cum exposuerit, & ex his multos 1 .si. eap.ra recensuerit, addit, κυοι, α γαλέοι. Item Plinius cum celaceis & be DLF Η 'F luis inacinis recenset Arietem. Et alibi. Tiberio principe contra Lugdunensis prouinciae litus insularum, trecentas amplius beluas reci procans destituit oceanus, mirae varietatis & magnitudinis, nec pauciores in Santonum litore, interque reliquas, elephantes, & arietes nidae . candore tantum cornibus assimilatis. Rursus. Grassatur aries ut latro,& nunc grandium nauium in salo stantium occultatus umbra, si quem nandi voluptas invitet, expectat, nunc elato extra aquam capite piscantium cymbas speculatur, occultusque adnatans mergit. Ex his essicitur, neque etνόβατον δc arietem eundem esse piscem, neque si idem esset, ullo modo eum esse, qui nunc egresinus nominatur,tum quod mores omnino repugnent,tum quod cornua quq arieti Plinius attribuit, egrefino desint.
299쪽
tur, maris oceani piscis est, qui ex terrae parte nuper reperta salitus ad nos aduehitur, mortiva siue molua latior & maior laec enim cubiti est magnitudine, auti non multo maiore,ille duorum cubitorum magnitudinem superat. Colore est cinereo,ventre falcato. Squamis tegitur. Ore est mediocri sine dentibus. Oculis satis magnis. Pinnarum numero situque superioribus duobus similis est. Cauda in unicam desinit.Linea a branchiarum suprema parte ad caudam oblique producitur. Partibus internis asino similis est. Carne constat duriore quam asinus, minus glutinosa quam motu a. Piscis iste in aqua maceratus vel fuste contusus pauperiorum & rusticorum cibus est.
S T Etiam inter oceani asinos, is piscis qui a nonnullis motu a, ab aliis . Music bovi, ab aliis leoparda maculis nominatur. Nos asinum varium appellabimus. Piscis est squamosius gobergo proxime descripto similis, item moluae, sed maior. Dorso cinereo, multis maculis nigris consperso,ventre candido,falcato. Pinnas tres habet in dorso,a podice unica,duas ad branchias,duas in ventre,qUM magisab ore sunt remotς,si in asino &gobergo,in quibus duobus liq
300쪽
ventris pinnae,fluviatilium piscium modo ori propiores sunt, & loco
firmiori innixae. Ore est magno. Oculis minoribus quam gobergus. Dentes hinci in maxillis. Internis partibus asino similis est. Hanc moluam maiorem esse puto: et enim similis est hic piscis, & eodem modo maculatus. Substantia carnis fere eadem: nam glutinosus est, sed minus quam molua.
XIIII.' U Molua vel mortitia a Gallis nominatur, ab in Anglis morhue piscis est maris occant, magis corporisi figura,quam carnis substantia asinis similis. Cubitumi unum longus est,& eo plus,pedem unum latus. Ore est
. magno,dentes habet in maxillis.Ex inferioris maxillae extremo appendix carnosa , veluti pilus e mento propendet. Oculis est satis magnis,parum acute cernentibus.Inde Gallorum est prouerbium,oculi mortiuae,quod iacitur in eos,quibus infirma est & hebes oculorum acies: sic enim fere semper accidit,ut qui magnis simi oculis & prominentibus,maxime quibus lata est pupilla,parum acute cernant ob maiorem spirituu dissipationern . Pinnas habet ad branchias Sin ventre binas, partibus pronis tres, apodice duas. Dorsum cinereis fulvisq; maculis notatum,venter falcatus .Recens hic piscis carne est multo meliore, quam salitus & exiccatus: quippe cuius caro tum
glutinosa adeo est, ut etiam butyro diu immersa quod, ut pinguia Omnia glutinosarum rerum adhaesionem impedit) digitis ita haereat
inter edendum,ut vix revellatur. Cum cotra feri oportere ratio ipsa suadere videatur,quod sal calefaciat,extenuet & incidat. At cur glutinosior mortiua tempore essiciatur, in causa esse puto tenuis humoris consumptionem. Quemadmodum in farina multa aqua diluta euenire videmus,quq si aliquandiu coquatur,tenuioribus partibus ab igne absumptis tam spissa glutinosaq; redditur, ut ea ad multa ferruminanda utamur.Idem in sacchare in aqua dissoluto expcrieris: coctione enim glutinosius multo fiet. Salpam nonnulli pro molua usurUAM fit. parunt,sed magno errore, ut iam docuimus. Alij Plinijichthyocollam esse putauerul,qui&pro pisce&pro eiusdem glutino ichthyocollam