장음표시 사용
321쪽
rat. Draco. quidam aliud volunt esse dracta iaculum, est autem gracuta IRIι.cas , ii
lo similis,aculeos in branchiis habet ad cauda si,ect autes,sic & scoriapio laedit dum manu tollitur. Qine de dracone non de dracticulo accipienda sunt quoniam etsi dracunculus aculeos ad cauda spectantes habeat,minimὸ tame ut scorpio lςdit da manti testitu quod ma gno suo malo quiuis experiatur sd cum probe norint piscatores,ichthyopolς,coci,dracone viuu intrepide non contreectant,& Galli non nisi truncato capite mensis apponunt. Verum idem est draco cum eo quem araneum alibi vocat Plinius. Rationes quibus in eam adducor I s.c- λsententiam hae sunt. Nusquam legas in mari animantia esse aculeis Venenum immittentia,praeter pastinacam,cuius radio nihil in mari est execrabilius,inquit Plinius, icorpiu,dracone,araneu,porcu marita V
num,de quo haec Plinius.Inter venena. sunt pisciu porci marini spi- ἐψ. vlaa: in dorso,cruciatu magno laesorum,remediu cst limus ex reliquo piscium eorum corpore.Pastinacam & scorpium nemo Vnqua cum dracone,vel araneo confuderit, si modo eoru notas ex veteribus di dicerit. Porci nulla est cum dracone similitudo siue corporis specie, siue Hiam,sive mores consideres, ut inde marini porci nomen iure tribui queat. superest araneus,queim eundem cum dracone esse con uincut aculei spinae in dorso nigri maxime venenati,iide modo araneo,modo draconi a Plinio attributi,ut nulla sit rei,sed inominis tan ---λεα tum disserentia Praeterea quod de dracone scripsit Plinius,id in araneo nostro quiuis experiatur,qui piscium capturae interesse voluerit:
Captum enim arena semper se obuoluente cernet. Plinius: draco mata ras 'is Tinus captus,atque immissus in arenam, cauernam sibi rostro mira celeritate excavat.Huc accedit gentium sententiae nostrae consenties
appellatio.Nostri enim Ligures, Hispani,Massilienses,eum que dra
Conem esse constat, quemque Graeci huius aetatis,ίυ ιναν dicunt, araneum appellant. Est igitur δράκων θαλαοαος, Latine draco marinus siue araneus Gallis ue dictus, Siculis & Neapolitanis tragma corrupta Voce pro dracaena. Piscis in arena & litoribus deges,testibus Oppiano & Aristotele In nostro mari palmum maiorem rarb superat, in oceano,aliquando cubiti mugnitudinem attingit,falcato est ven- animai. tre,dorso recto,colore vario: dorso enim fusco est, ventre candido,
lateribus lineis aureis transuersis pulchro distinctis. Capite percam marinam aemulatur,oris scissura oblique a superiore parte in inferioa Cm Vergente, quo sit ut ore aperto & hiante, maxilla inferior superiore maior videatur, dentibus paruis densisque. Oculis est sursum spectantibus, 3c adeo splendide virescentibus , ut smaragdum pulcherrima viriditate superont, iidem breui interuallo se distant,in quo triangulum expressum, & aculeos paruos cernaS. branchiarum opcrcula in aculeos ad caudam spectantes terminantur,
322쪽
quae post articulationem cum ossibus capitis, tenui membranaequ simili substantia potius quam os.a constant. Quamobrem draco ea, quum extra aquam aere trahit inflat,non aliter quam nos cum buccas inflamus.In ceruice vel dorsi principio,quinque aculeoS habet,te
nues,nigros,praeacutos,tenui membrana nigra connexos,quibus Ve
nenatum vulnus infligit,multoque perniciosius quam branchiarum aculeis. A capite, oculi s,vencnatisque aculeis draconi nomen datum, 'ν - - - - teste AEliano. Marinus draco aliis piscibus reliquo corpore assimilis est,eius caput, & Oculorum magnitudo, terreni draconis speciem
similitudinemque gerunt,magni enim sunt,& venusti. Maxillς etiam similitud inem quandam habent cum terrestribus, & eius pellis non procul abesse a terrena palpanti videtur,siimul & infestis,& venenatis armatus est aculeis. A ceruicis aculeis pinna incipit ad caudam Vsque continuata. Alia est apodice ad caudam. Aliae duae ag bran chias,eodem situ quo in fluviatilibus, id est, inferiores multo quam in marinis esse soleant. Inter has & scissurae oris finem in parte supina duae aliae sunt,iminores,cadidae. Podex non procul a branchiis .distat. Linea a branchiis ad caudam ducta multo est altior, dorsoque propior quam in caeteris piscibus, cute dura tegitur, squamis paruis &tenuibus aspersa. Ventriculo est magno, splene paruo, hepate. ex albo rubescente,corde angulato. Loliginibus paruis, aliisque minutis piscibus vescitur.Moribus & veneni viribus scorpioni similis est,carne dura, siccaque est, ut Philotimus tradidit, id quod Galenus ap-' probat Nemo existimet nos araneum Plinij cum araneo Aristote is
confundere,cum toto genere differant. Est enim exaraneus Aristotelis ex genere malacostracorum,cui similem cancellum
facit. Araneus vero Plinii piscis est sanguine praeditus, & venenatis
aculeis,ut ostendimus. 31C silentio praeterire non decet eius senten- ... Ib. Me tiam, qui draconem Romae trachma nominatum, trachurum vete. νm- ρο- rum nominum similitudine deceptus esse putat,eius verba sunt.Tra- ' ' ' china N: ipsa etiam in fricturς numerum refertur,quam trachurum,
Vt Oppiano videtur,esse putamus,vel Vt Athenaeo placet,lrachidam, eo argumento quod infestam x prope i talem spinam in ceruicibus habeat,& binas item alias,& quidem acutissimas ab auribus prominentes. Hic piscis oblongus est ac tenuis,& falcatus in ventrem,cuius latera lineae frequentes & obliquete,vergentes ad caeruleum colorem pulcherrime dcscribunt Falsam esse opinionem hanc, etymum ipsum,& modo citata verba clare ostendunt Ηος enim a caudae asperitate,aculeisque nome habet,at draco no in cauda,sed ut ille air, in ceruicibus infesta & prope laetate spinam habet, & binas ire alias,& quidem acutissimas ab auribus pro netes. Reiicieda quoque est Alberti magni sentetia, qui dracone belua marinam esse censet,quae
323쪽
Venenatis dentibus & piscatores,& alias anim antes subitὁ interficit. Neque enim draco in tet beluas marinas recensetur aut a Plinio, aut ab Oppiano,neque dentibus ed aculeis venenatis nocet, Ut ex Pli nio ante probauimus.. Idem confirmat Dioscorides. θειω θάλοίαιος
co marinus disicctus & apertus impositusque ictus spinae suae qua ferit, medella est. Quanquam Diescorides aliquando Arma. kνὴ τἈτλου Vsurper,id cit morsum pro ictu sive puctura;vt cdm de mullo loquitur. b ἀναχε&uM H ε , Mira i θαλαμ υ Ράχωνις ώ- ας-- in αραπε-όα ι. Mullus marini draconi. oc scorpionis,&araneae morsibus medetur.Non minori reprehensione dignus is qui in suis in Dioscoridem commentariis capite de dracone marino proco hippocampum verum describerc videtur:nam in iis quae capite de hippocampo,de ipso hippocampo tradidit Vehementer errat, ea-que cum de hippocampo dicemus improbabimus.Porin id absurduest quod scribit,non eundem esse draconem marinum,de quo tradi- derint Dioscorides & Plinius, dum ob coniecturas, quae vanisiimae simi Prior est, quod draco marinus Dioscoridis spina venenata pu-git,cui ictui draco ipse dissectus,atque impositus medetur, alter Uero Draco nepe Plinij morsit solum nocet. Vbina quaeso haec PliniusZnusquam sane. Imo vero eade plane qui Dioscorides scripsit Draco- ώM nis marini scorpionumque ictus,carnibus eoru impositis sanatur. Et ibidem. Draco marinus ad spinae suae qua serit, venenu ipse impositus,Vel cerebro toto prodest Altera coiectura est,quod ex Dioscoridis verbis colligere licet, facile esse draconem marinum habere, qui
veneno suo remedio sit,cotra dissicillimum alterum habere cu gyandis sit belua.Minime vero Plinius in beluis marinis draconei nume
censet draconis marini non meminit,sed postea cu aliis piscibus numerauit. Sunt qui no intellecto nominis etymo,qubd antc ex AEliano tradidimus,quum draconem marinum audiunt,simile quid ani
m o fingunt iis draconibus quos pictores pro arbitrio pingunt. Vnde
fit Vt quida ratas exiccatas,atque in eum modum effbrmatas pictas que quo pictores dracones terrenos figurare solent,pro veris drac nibus marinis accipiant,sed facito imperitis imponitur,qui neque ex antiquorum scriptorum lectione piscium caeterarumque animantium naturas didicerut,neque res ipsas intuiti sunt. Quae si fecissent, ex capite,ore,brachiis apertis,pinnig,aculeis,caudae asperitate, atque ab aliis huiusmodi, ratas agnouissent. Huiusmodi ratae Antuerpiae sic efformatur,atq; inde alio deportatur. Veru ad dracone redeamus aduersus cuius venena,mu ita & praesentia remedia dedit natura.NaVt ex locis ante citat s liquet, ipse impositus ictus suos sanat Mulli
324쪽
caro imposita idem praestat.Idem Culenus scribit. Draconem mari
num aduersum suum ipsius ictum impositum, necnon mullum va- . lere. Et di osc01ides.Peculiariter autem ictus a marino scorpione de Dracone inferuntur qui molestos cruciatus cient, interdum autem
sed raro nomas excitat,quibus absintlujsaluiς aut sulphuris ex aceto triti potio subuenit. Et nos aliquando vidimus partem a dracone marino punctam in tumorem erigi,& cum doloribus vehementis. simis inflammari,quae si negligatur,facile gangraena corripitur, quo in malo piscatores nostri ad lentisci soli tanquam ad sacra anchoram confugiunt,iisque partem vulneratam confricant, melius sibi , consulturi, si draconis ipsius dissecti carnes vel cerebru imponerent.. Nec est negligeda theriaca confectio cu aqua absinthij sumpta. Que
Omnia remedia coserui priusquam gangraena parte Vulnerata occupauerit,tu enim gangraenae causa scarificada pars est, dii garo acetoque foueda,caput mulli saliti imponedu. Eiuide etia recentis e capite cinis contra omnia venena prodest,caeca quada naturaru discordia:
RACUNCULI Piscis Plinius solusiquod sciam,
meminit,quem a dracone differre scripsit, Vt proximo capite pstendimus.Hunc esse putamu4 qui a nostris lacere vocatur,quod lacertis terrenis corporis sigura similis sit,& dracunculum ut a dracone maiore distinguatur esse appellatum. Est piscis marinus dodratali magni tudine,coti' fluviatili non multum absimilis, rostro acutiore, & capite latiore Ranς etiam piscatrici quodammodo similis est,sed ranx pistatrix ore est matre, pinnis concoloribus quae in dracunculo Variae sunt. Capite est magno,copresso,rostro prominente,ore paruo sine dentibus,tine ulla ad branchias scissura,sed huius vice supra ca put utrinque foramen est,Vt in Hippocampo,quod, nisi dum piscis uiuit,eoque aqua trahit & emittit, manifestum est. Oculos magnos supra caput positos habet,capitis os in aculeos desinit ad cauda spe ctantes.Pinnas longissimas pro corporis magnitudine habet, partim auro partim argentei coloris aemulas.Quar ad branchias sitie, aureae sunt
325쪽
sunt,in radice argenteae. Quae in su pina parte, a caeterorum marinorum piscium pinnis,situ magnitudineque dissidenimam & ori propiores sunt,& longiores iis quae sunt ad branchias.In dorso duae eruguntur,prior parua est,aurea & argenteis lineis distincta, posterior magna admodum in medio dorso, papilionum alis non valde dissio milis,radiis quinque hordei aristis similibus, membranaque constans. Rad ij priores longiores sunt, posteriores breuiores, contra quam in membrana,quae singula radiorum interualla,veluti intertexta occupans paulatim crescit.Eadem quoq; varia est,tineis enim argenteis in medio duarum nigrarum sitis distinguitur. Haec in medio dorsi cauo veluti in vagina conditur. Alia est a podice ad caudam etiam aurea, demptis eius fimbriis quae nigricant. Corpus totum sensim gracilius 'fit,& in pinnam longam terminatur,cuius fimbriae nigricant. Est&picto corporemam ab huius medio argenteae lineae ad vetrem ductae lunt. In maxillis partibusque anterioribus veluti punistis argenteis
notatur.Ventre est lato,plano, candido. Cuticula tantum tegitur.Capitur hic piscis maxime caniculae vigentis tempore,cuius si deris vim omnia fere animantia sentiunt,etiam pisces ipsi, quorum alij e profundo sursum se efferunt,alij in profundum secedunt,alij ad fixorum latebras confugiunt. Carnis substantia gobionibus paruis similis est,
iisdemque alimentis vesc1 traditur. Minus venenatus est huius quam draconis ictus.In Agathensi litore capitur, alioqui rarus est,& tum ob raritatem, tum ob venustatem summumque omnium rerum opificis Dei in hoc pisce artificium,piscatores ipsit admirantur, & amicis qui naturae rerum contemplatione delectantur dono dant.
XIII. V I a Graecis, &-μος VocatUr, ab I OAthenaeo etiam αγνος dicitur, quae vox quanquam castum significet, nihil tamen de huius piscis castitate apud veteres autores legas. Veteri Latino nomine caret:quam ob causam Plinius G rccis semper usus cst.
326쪽
Galeni interpres caeli speculatorem appellauit. Gaeta pulchrum piscem perinde ac si V, non legisset. Atquitum ob fuscum colorem,tum Ob capitis, totjus u e corporis speciem, foedus est aspectu. Et id est pulchri nominis piscis nomia natur , Ob ρομα mu appellationem,quae pulcherrima est, & homi ne quam pisce dignior. Hominis enim proprium est sursum aspi cere, id est mente naturam rerum & cadum contemplari, fragilia & caduca, quaeque falso in bonis a vulgo habentur despicere, a que infra seposita arbitrari. Quemadmodum vero ab antiquis pulchro honestoque nomine donatus est hic piscis, ita a Massiliensibus turpi pudendoque, quod honestae matronae prae pudore nominare vix audeant. Vocatur enim ab his tapecon, quod pessi instar conformatus esse videatur, & r 'econ, quod caput ob asperitatem ad scalia penda muliebria pudenda accommodari possit. Ab Italis boca incapo, a nostris rat appellatur. Oppianus ii nominat,quod interdiu in arena dormiat, noctu vigilet praedae quaerendae causia, unde & νυκτερος vocatus est. Ex quibus liquet non de phoca, ut opinatur Erasmus,etiam si noctu in terram exeat somni capiendi causa, sed de uranoscopo potius intelligendum esse Suidae locum quo scribit. ημερ ris ιχθυς - , vi o . id est, hemerocoetus piscis est quidam, & fur. Fures enim quod interdiu dormiant,noctu vigilent, apte nuncupantur,etiam Hesiodi testimonio.
Vranoscopus piscis est marinus, litoralis, pedali magnitudine, sine siquamis. Capite magno, osseo, aspero ranae piscatricis capiti quodammodo simili. Os longe secus quam reliqui pisces situm habet, nimirum supra caput, magnum & patens, cuius operculum est maxilla inferior, sursum valde attracta. Lingua breuis sed lata, oris internas partes ita occupat,ut eas nisi linguam digito valde c5primas&summoueas videre non possis. Ex ea parte quae inter linguam est,& maxillam inferiorem,oritur membrana in principio latiuscula,sensim in carnosam rotundamque apophysin desinens,extra os propendens,qua pisciculos alliciat,allectos deuoret. Eandem cum vult retra hit & exerit veluti sei pens linguam, Oculi supra caput siti recta caelum intuentur, Vnde Ρανο που nomen optimo iure datum. Nam
dracunculus, rana piscatrix, rata, pastinaca, rhombus, passeres, bu- glossi,sepia,polypus, oculos habent supra caput. Sed pupillae ad lateia spectant, non sursum ad caelum. Ossa capitis, caudam versus in aculeos desinunt tenui membrana opertos. Ab ossibus branchias integentibus itidem duo alij aculei ad caudam spectant membrana tecti dempto extremo mucrone. Branchias quaternas habet, iuxta quarum scissuram pinnae duae magnae & robustis,& variae exoriuntur. Sub-
327쪽
Subsunt in parte supina aliet duae minores,alb ,maxillae inseriori propinquae .Has pinnas sequitur os, veluti sternum, quod tribus aculeis horret. Succedit pinna alia a podice ad caudam. In dorso duae sunt, quarum prior, capiti propior parua est & nigra,vt in araneo. Posterior ad caudam usque porrigitur,dorso concolor. Cauda in pinnam latam desinit, pauonis caudae dum piscis vivit aemulam, fimbriae purpurascunt. Dorsum fusco colore est,uenter candido,qui colores,dum vivit, manifesti sunt,alioqui una cum vita pereunt. A capite lineς duae ex squamulis constantes ad caudam protenduntur, reliquo corpore cute dura intecto,quaeque facile excoriari possit Ventriculus firmis simis tunicis constat,e cuius ore appendices octo dependent. Heparcandidum est,a cuius exteriore parte fellis vesica pendet, admodum magna,sii corporis magnitudinem spectes, felle valde distenta. Fellis substantia, Oleum colore,& consistentia refert. Vulua multum infra posita est bifida. Carne est alba,dur non multum a carne ranς piscatricis differente,grauisque odoris,de qua sic Athenaeus: αλαυ- δες ἶφ'
piscibus insidietur.Cum igitur carne, coenosaque aqua Vescatur,grauem virosique saporis esse necesse est. Vranoscopus in venando eodem astu, quo rana piscatrix utitur: cum enim luto se immerserit, cataput paulum exerens,membranam siue apophysin ex ore demittit, ad quam pisciculi tanquam ad vermem adnatant, qua praemoIsa admonitus uranoscopus,statim retrahit,& cum ea pisciculum. Nos primi
particulam istam in hoc pisce deprehendimus, quoq; astu pisciculos
Venetur, obseruauimus,nulla enim prorsus, quod sciam, huius mentio fit apud ullum aut veterem, aut recentem, Graecum LatinumVescriptorem.Vranoscopi meminit Galenus his verbis.s δ' oIs s δὶα G ii lη
πμὸς et υο νονοβλ- . Existimare, inquit,ob id hominem recte stare, vi caelum prompte suspiciat,hominum est qui nunquam Vra noscopum viderui, qui etiam inuitus caelum semper aspicit. Porro eundem esse piscem qui uranoscopus de Callionymus vocatur, confirmant
Athenaeus,Plinius,reliquique veteres autores. Athen i locus iam citatus est. Plinius. Callionymus siue vranoscopus.Et alibi. Callionymi Lib. 3 i. cis. 11. fel cicatrices sanat, & carnes oculorum superuacuas consumit.Nulli
hoc piscium copiosius,ut existimauit Menander quoq; in comoediis. Item piscis & vranoscopus vocatur, ab oculo quem in capite habet. Dioscorides de felle loquens.Est vis omnium acris & eXcalfacienS,in- Id. 1. tam. tensis tamen & remissis viribus differunt. Siquidem praestantius in effectu esse videtur fel marini scorpionis, & piscis qui callionymus ap-
328쪽
tib. iocile δε- pellatur. Idem fere Galenus. Animalium quorundam singulariter L. Asia. ιβ i meclicis laudatur,tanquam aciem exacuat oculorum, & sussu ' i sionum initia digerat, veluti piscis quem vocant callionymum, hyC'nae, & scorpij marini. Ex his omnibus constat nos verum uranos copum exhibuisse. Nec obstat quod Plinius, ut ante citauimus, scripssitvranoscopum dici ab oculo quem habet in capite, quasi unicu ocu-υλ ι p tum habeati Iam enim demonstratum est, nulli animali plures paucioresve oculos duobus esse.Quare enallage numeri usus Plinius, oculum pro oculis posuit: quemadmodum Dioscorides quum draconem marinum ad ictus spinae sus valere dixit, cum spinarum dixisse opor-. tuisset. Postremo eundem esse uranoscopum siue callionymum,& hemerocoeten Oppiani, perspicue declarat & veluti ob oculos ponit eius pictura. α αγαδίη οφερώ ν WAY Π
Quae sic conuerti. Stultitia insignem memorabimus hemeracoeten Segnitiei omnes superantem, quos creat aequor. Scilicet huicpsit uni in evertice lumina susum Conuersa, immodiceque, haec inter, hiantia cernes Ora. dies totos fulva prostratus arena Dormit, noctu autem et gilat,sol que agatur:
Nucterida hinc etiam appetiant. His subiungit adeo voracem esse piscem ,ut ciborum eopia nimis distento ventre disrumpatur atque emoriatur, quo tristi exitu homines a luxu crapulaque deterret,&ad temperantiam adhortatur.
329쪽
AC TENVS De longis simulq; spissis siue
corpulentis piscibus diximus. Nunc de planistractabimus. Ne quis vero auratam, sparum, cantharum , melanurum , glaucum seserinum, aliosque multos huiusmodi pisces,cum thunnis, lupis,mugilibus,comparans,illos planos vocet,lios rotundos,ne quis etiam planos pro lςuibus accipiat,primum qui plani proprie appellentur pisces, deinde quae sint eorum differentiae explicandum. Sunt igitur plani, siue lati, a Graecis dicti,qui prona supinaque parte,ita in longum latumque e tensi, ut in tenuitatem degenerent extrema, neque in dorsum ventremque sed in latera dilatentur,spinaque media a capite ad caudam protensa,apophyses longas seu radios non ad pronam supinamque partem,sed ad latera emittat. Hos prostratos siue iacentes, sicut alios non planos,erectos: ut saxatiles mugiles appellauit Columella. Plano- tib. s. eis. tr. rum alij spinas habent, ut rhombus,passer,bu glossum: alij pro spinis cartilaginem,ut torpedo, rata, pastinaca. Rursus horum alij laeves, alij squamosi,alij asperi. De spinosiis prius pertractabimus, quoniam omnes qui superioribus libris explicati sunt,etiam spinosi sunt,proximo libro de cartilagineis dicturi. Illis omnibus hoc est commune, quod parte supina candido, prona,fiesco colore sint, quod in prona palle oculos habeant ad latera spectantes, id quod in causa est, cur eodem modo natet,quod altero oculo orbati incedunt tradente Ari
330쪽
stoteli,peruersa est enim ijs oculorum acies, quemadmodum straboisil nibus.Planos omnes pisces Aristoteles Olos is vocat.
runt. Aristoteles & reliqui Graeci eundem ψητω, Ga-Za passerem interpretatus est, Athenaeus λω si ιτή ψητυμ ρομβον, 3 εWι τ ου . . Nec Aristoteles usquam rhombi meminit. Praeterea quod Arist auit, nempe quod arena obruat sese, ut pisces alliciat: idem Plinius rhombo,eo in loco quem ex Aristotele mutuatum esse quilibet facile indicabit si locu hunc cum illo conferre voluerit. Su- 'L' initur etiam passer sive G pro diu ei so pisce a Rhombo. Plinius, iis ... Marinorum alij sunt plani,vt rhombi, leς,ac passeres,quia rhombis situ tantum corporum disserunt. Galenus quoque libro tertio de aliment .facult.& Diphilus apud Athenaeum Psettas a rhombis manifeste seiunxerunt .RLombus piscis a rhombo figura nomen habet, quae quatuor aequalibus lateribus costat,non autem rectis angulis. A Gallis uisve dicitur. Itali omnes & Massilienses, rhombo piscem appellant,nostri ram Gavii tu M.Normam bertoneau.Graeci huius temporis M.Rhomborum duas species facimus, rhombum aculeatum& laeuem,quibus rhomboidem addemus. Primum aculeatum describimus. Is piscis est planus, litoralis,parte prona fusca,in qua multi sunt aculei maxime circa caput,& a capite caudam versus. In eadem
parte linea ducta est nigra pinnae quoque illic nigrae sunt, alibi candidae. Os magnum habet, hiansque,sine dentibus,sed horum vice m