장음표시 사용
301쪽
collam usurpat. Ichthyocolla, inquit, appellatur piscis,cui glutino- ti meo.
sum est corium, idemque nomen glutino eius. Horum opinionem cum de ichthyocolla dicemus,improbabimus. Multo minus Dioscotidis ichthyocolla dici potest: Η ο ι μοι λεγο Gm υιλία ἐσιν ἰχθυως κη'ωου. ubi fortasse non sed legendum. Nam mortiva puscis est Graecis veteribus incognitus, non celaceus, Ut ichthyocolla. Praeterea ponticam praeferunt Plinius & Dioscorides, at mortiua in toto mari mediterraneo non reperitur. Neque vero, si ex mortiva ichthyocolla, id est,glutinum fiat, recte cocluditur mortiva ichthyocollam piscem esse. Fuerunt qui pisces quosdam cum asellis numerarunt,quos potius in mustellorum genera referri oporteti sunt enim
longi & lames, similiter eum quem nos Plinij ophidion esse demonstrabimus, non recte aselli speciem fecerunt. Postremo Angli Germaniq; pisces salitos & exiccatos Sto si h appellant, qui omnes asellorum generibus non comprehenduntur.
C PUT XV. VsTELLAM Nostri piscatores appellant, quam Ligures & Itali galeam, alij pesce moro. Grami hodie gaidera aro. Piscis est marinus, totqvulgo Lugduni nominatae similis, vel phycidi antea a nobis descriptae. Corpore est longo,fusici coloris,sine squamis. Ore satis magno, paruis dentibus. Ex maxillae inferioris extremo cirrus unicus & candidus propendet. Ε suprema vero maxillae superioris siue rostri parte duo cirri eminent sed nigri. Pinnis duabus natat post branchias positis, item duabus aliis paruis in supina parte propius os accedentibus. Alia est pinna a podice longa ad caudam fere attingens. Huic similis alia est in dorso,sed longior.In ceruice cirrus alius est,& unicus velut paruae pinnae initium. Corpus in mucro natam caudam desinit,& in pinnam unicam eiusdem figurae. Linea recta medium corpu6 intersecans ad caudam ducta est. Ventre est magno & paulum prominente. Intus ventriculum habet ma-
302쪽
gnum cum appendicibus. Intestina sine gyris ad podicem demissa Hepar album sine felle. Squillis & pisciculis vescitur. Carne est molli& friabili,& ea in saxatilium penuria,etiam ςgri vesci possi int,si elixa sit,sani frixa in sartagino. Sit ne haec Phiiij & Ausonij mustella, ma-υ F γ, yy gna nter doctos contentio est. Plinius: Proxima est his mensa generis duntaxat mustellarum, quas mirum dictu,inter alpes lacus Rhetiet Brig ntinus aemulas marinis gerit. Ausonius in Mosella. μ 1μe per Illyricum per stagna binominis furio pumantum indiciis caperis munielia natantum. Plures haec ad lampetras nostras referunt,quorum Verior sententia mihi videtur,ut fusius capite de lampetra dicemus. Quare piscis quem hic oculis subiecimus,a veterum mustella procul abest. Ob id mustellam vulgarem cognominaxumus, quam ex asellorum genere
esse puto,ut fortasse caltarias sit,asellus minor Plinij. Quanquam hac de re certi nihil statui posse existimem , nisi quod assirmare possum, errasse eum qui caltariam & clariam pro diuersis piscibus ponit, cum sit plane idem pisci ed clarias ab Oppiano tantum per syncopen dicatur pro callarias. D ' ώ κλα nq, κ, λιδυς , εργοι ον 2ων. Idem mustellae vulgaris picturam aliter quam nos expressit, Verum haec,ut & multae aliae eiusde autoris piscium εicones, deprauati
sima est,& a naturali figura alienissima. Alius ex AEliano scripsit mustellam breuem essem piscem similem iecori, sed cum in AEliano, qui hodie extat, nihil tale compererim, nihil certi ex Alliano de mustella proferre possum.
De Mustella alia vulgari,sive Galea pisce.
rarissimum. Cum ad me attulisset piscator, diu multumque nomen,naturamque sciscitatus,comperi eum
esse, qui a Massiliensibus mustella vocetur, ob similitudinem quam cum superiore habet , ab Illyricis
303쪽
pegorella, a Graecis huius aetatis etiam gaidem aro, id est piscis asinus.
Piscis est marinus meriano quodammodo similis: differt autem appendicibus quae in superiore maxilla eminent. Alia ex inferioris maxillae extremo,veluti e mento barba propendet.Pinnas duas ad branchias breues habet. Subsunt in ventre aliae duae cirris quam pinnis similiores. A podice pinnam aliam habet cum pinna caudae cotinuam, in dorso duas,prior parua est,altera magna cum pinna caudae continens.Partibus internis seperiori similis est.Hepar ex albo rubescit in tres lobos diuisum,quibus tanquam manu ventriculum amplectitur. In hepate fel habet. Ventriculum magnum cum appedicibus multis. Intestina in spiras conuoluta. Vesicam aere plenam ex tunica Cracs scula & alba. Carne est molli & friabili,& cum asinorum vel etiam saxatilium carne conferenda.Vt libere dicam quod sentio,quae asinosiue asello notae insignes & euidentissimae tribuuntur ab Aristotele huic magis competere mihi videntur,quam merlucio, quem omnes hodie asellum veterum esse iudicant,maxime τα ραβδα.id est, virgulae ad alliciendos & capiendos pisces,quibus prorsus caret merluctus,quod lapides molares in capite habeat, quod lateat. Nec illud praetermittendum autorem
libri de Aquatilibus nuper editi non recte pisci isti squamas ademisse, cum totus squamosus sit.
304쪽
ACTENVS De piscibus maxime squamosis & latis tradidimus, nunc de rotundis& rubescentibus,quorum alij sunt squamosi, alij minime:omnes vero vel apud antiquos celeberrimi, vel notas certissimas & maxime illustres habenx quibus ab alijs dissident. Prima omnium erit χελ. Graecis, hirundo Latinis dicta sane perquam similis volucri hirundini . Quam ob causam idem nomen ab omnibus fere gentibus seruatum est. nam huius aetatis Graeci χελι- vocant addita voce o, ad distinguendum piscem ab aue. Nostri aronde e. Maris Adriatici acolae tandela vel ron oti. Massilienses
305쪽
rondole. Hi 'ini molador.Gallorum nonnulli momi, quod auis instar ad lapidis iactum extra aquam volet. Alij papilionem. Alij ratepenade, id est, vespertilionem, quod colore, alarum magnitudine maculis ne vespertilionem aemuletur. Quae tamen si attentius consideres, tum etiam volatum demisse enim volat,quemadmodum aues e
flumine aquam hausturae, vel e terra festucas cibumve collectu e)hirundini volucri magis quam vespertilioni assimilaueris. Hirundo igitur piscis est marinus, pinnis caudaque expansis hirundini volucri persimilis. Capite estoseo ut testudo, quadrato, duro, aspero, cuius posterior pars in aculeos duos desinit ad caudam spectan tes. Branchiarum opercula ossea sunt, in duos itidem aculeos de sinentia, qui pinnam quae ad branchias est fere attingunt. Vtrinque in oris scissurae extremo duos globulos unionibus similes conspicias. Oculis est magnis, rotundis, rufis vel rubescentibus, veluti noctuae oculi. Corpus totum squamis asperis & osseis contegitur, quarum singuli ordines singulas lineas essciunt, corpusque utcunque angulatum vel strictum reddunt. Circa caput caudamque quadrato est corpore, circa ventrem rotundo & candido , dorso vero
ex nigro rubescente. Pinnae ad branchias sitae longissimae sunt &latissimae, ad caudam fere pertingentes, nigrescentes, stellulis,maculisque variis asperis,ueluti papilionum alae. Ante has pinnas pendent veluti pinnarum appendices,quae omnibus sere piscibus de quibus hoc libro agimus, propriae sunt, ut cuculo &miluo. In his enim ante branchiarum pinnas siti sunt veluti cartilaginei pili. Sunt aliae duae pinnae in dorso erectae, eisdem coloribus notisque quibus branchiarum pinnae, depictae. Cauda in pinnam unicam desinit, hirundinis auis caudae simillimam. Corporis color maiore ex parte ex nigro rubescit. Aliquando hirundines omnino rubrae Romae visae sunt. Nostrae magis nigricant, maioresque sunt. Oris partes internae rubrae sunt, coloris iucunditate & splendore, sandaracam vel cinnabarin superantes. Iis partibus hirundo noctu lucet, videturque candentes carbones ore continere. Quae faciunt ut hoc loco non dubitem quod sentio exponere: Hirundinem scilicet ob causam modo dictam, piscem eum existimari posse, qui a veteribus lucerna appella- 1 L, tur, Pliniique locum hunc inemendatum esse. Volat hirundo per quam similis volucri hirundini. Item miluus subit in summa maria, piscis ex argumento appellatus lucerna, linguaque ignea per OS exerta tranquillis noctibus relucet. Verba ista,item miluus subit in summa maria loco suo mota esse suspicor, ut sit hoc pacto legendum .vo- lat hirundo sane perquam similis hirundini, piscis ex argumento appellatus lucerna, linguaque ignea per os exerta tranquillis noctibus relucet. Item miluus subit in summa maria,vel verba ista. Item mil
306쪽
uus &c. si ita legantur ut in vulgaribus nostris codicibus extant, parenthesi esse includenda, & reliqua ad hirundinem non ad miluum esse referenda. Pisci enim qui a nostris lucerna dicitur, lingua ignea non est, neque is aliter in tenebris splendet, quam caeteri pisces quibus ossea sunt branchiarum opercula.Quare non dubito quin aequus lector,lucernae hirundinisque palatum linguamque & oculos contemplatus,sententiae meae subscripturus sit. Est etiam aliud cuius ad monitum lectorem velim, nimirum neque lucernam, neque hirundinem, lingua per os exerta noctu relucere, quicquid dicat Plinius. Pisces enim linguam habent aflixam haerentemque,praeter paucos, Ut delphinum,cui libera est, soluta & exerta. Reliquas hirundinis partu
culas persequamur. Gulam breuem habet. Ventriculum cum multis appendicibus. Fellis vessicam in hepate, cor angulatum. Oua rubra. Volat extrae aquam hirundo, ne piscium maiorum praeda fiat, ut scri-IZi αMn- bit Oppianus Et Aristoteles. Strident etiam marinae hirundines, &sublimes volant, haud quaquam mare attingentes: sunt enim iis penaniav.f. nae longae & latae. Stridoris autem causa est branchiarum scissura parua & stricta: aer enim affatim per angusta loca emissius, num stridoremve edit. Eadem de causa cuculus piscis obstrepit, ut eodem in loco docet Aristoteles. Praeterea eandem ob causam hirundo diu tius in aere vivere potest extra aquam,quoniam aer neque subito,neque affatim per angusta branchiarum foramina inSreditur,permeatque, & ingressus facilius intus retinetur. Hirundo carne constat du- i. ra siccaque, quae multum nutrit, sed dissicile concoquitur. Hane
Athenaeus Polypi, seu potius Pompili carni comparat. Quo Athenti loco ineptissime abutuntur nonnulli,ut hirundinem marinam polypo assimilent cum Athenaeo ne per somnium quidem, id unquam in
mentem venerit: nam substantiam cum substantia,non figuram cor- p φε poris cum figura confert, ut libro octauo fusus declaraulinus. Cum
hirundo carne sit dura, diutius seruata tenerior fit & melior,unde fit ut Romam aduecta melior sit quam in litore. Hirundinis fel con tra oculorum suffusiones valere ipse sum expertus. Ne quis simi Iitudine deceptus pro hirundine aut mugilem alatum,aut quemlibet, alium volantem piscem usurpet, illius loci Athenaei meminerit, onM
' ' σιππος 5 ἔ αφερεῖ γο ιν εἰν ωκυ-,Hi να,, γλ ω. Spensippus ait similes esse cuculum,hirundinem, mullum. Sic is,quem hic depinximus,cuculo,multoque,colore,corporis specie similis est,tongissimas latissimacque pinnas habet,volat extra aquam , cuius rei testes sumus oculati. sunt & testes qui ad Herculis columnas nauigarui, ubi tanta aliquando volantium hirundinum turba conspicitur,ut non pisces sed aues aquatiles esse credantur.
307쪽
- ΟΚΚΥ3 a nostris morrude ab ore, quia mome vocandi OS cum prominentibus labris. Galli a mullis non distinguen- tes,quod eiusdem sint coloris, rauget vocant. Santonesi hunc & similes perlon,Massiliensesgalgine. Agathenses rondesie a coryoris rotunditate. Neapolitani Graeci nominis vestigia seruantes coccho , quasi coccygem, Maris Illyrici accolae organo a voce . 6,otu & flscis & auis a voce dicitur. Aper piscis acheloi amnis vocalis est,& cnalcis, & cuculus : alter enim quoddammodo stridet, alter perinde ut cuculus auis obstrepit, unde nomen accepit. Quae omnia creditam Vocem emittunt, aut attritu branchiarum horridi enim asperique sunt ij loci ὶ aut ventris internis partibus, in quibus spiritum inclusum habent,quem dum atterunt atque agitant, sonos illos edunt. Cuculus piscis est marinus,hirundini marin corporis specie similis,si os, alarum magnitudinem,squamarum copiam excipias. Ventre est candido, reliquo corpore rubro.Capite magno,angulato. Rostrum in duos aculeos breues terminatur. Palpebrarum loco duo itidem sunt aculei parui,capitis quoque posterior, & superior pars in duos aculeos ad caudam spectantes desinit.Item os branchias operies aculeos habet. Cute tenui integitur,pr terquam in medio corporis latere,in quo virga protensa est,ex squamis tenuibus c5texta,& in dorso in quo a capite ad cauda duo squamarum aculeatam ordines protenduntur,locum medium cauum relinquetes,e quo pinnae duae exoriuntur,quae natando eriguntur, quiescedo in cauo veluti in vaginacodiuntur. Haru prior minor quide est,sed primos aculeos logiores de acutiores habeti posterior logior est,a medio dorso ad cauda fere pro tesse, sed aculeos minores,& pilis similes habet Pinnis quatuor natat,
308쪽
duabus ad branchias positis mediae longitudinis,quae extremis partibus rubescunt, duabus aliis in supina parte aequalibus, candidis.ante has pendent veluti sta,quemadmodum in hirundine diximus. Pinna alia est a podice ad caudam, qui ori quam caudae propior est. Toto
corpore est carnoso,spis ,rotundo, circa caudam latiusculo. Cauda in pinnam latam terminatur,perinde fere ac in hirundine. Branchias duplices habet, palatu flauum,gulam brevem.Ventriculi appendices multas Hepar ex albo rubescens, si1 ne felle: splenem rubrum,uessicam aeris plena, spissam .Mustulos magnos habet & carnosos,unde a Gallis quibusdam refuit vocatur,quasi dicas bene curatum &faginatum: Utuntur enim hoc nomine πιλυ6 κίευ significare volentes. Ob spinsiora latera commode in sartagine frigi non potest ideo Itali in duas partes sectum frigunt,quam praeparandi rationem per manus ab an-D liquis acceperunt.Nam Epicharmus & Dorion,apud Athenaeum per spina diuisos diu coqui iubent. Nostri elixos in aqua & vino ex aceto vel oxalidis flacco edendos apponunt.Vel in olla coquut, omphacio, croco,pipere,foliis aph condientes. Cuculus dura,siccaque est carne, nihil aut parum admodum glutinosa,est tamen miluo tenerior,teste Athento, ὁ ο - γη si φυτερος- oc us. Hunc quem depin-Ximus verum antiquorum cuculum esse, docet illa cum hirundine &mullo similitudo maxime vox illa , quam edit,cu retibus capitur, Io . r. tum color ruber,a quo Numenius apud Athenarum ἐρυθν ον appellat.
similes,ut ex Speusippo diximus: Multi,inquam,sane plus aequo a vieribus laudati. Horum plura sunt genera, quae singilatim exponemus.Dicitur a Grecis inL 'non τρίγλα, ut docet A thenaeus. Nam foeminina nomina in λα desinentia, alterum λ postulant, ut 6 υλλα : quae vero γannexum habent,in η desinunt,ut τρογλ'ψ λη, G γλη. Quanquam in excus1s Aristotelis exemplaribus si pe etes λα legitur. Cur γλη dicatur,ostendit ex Aristotele Athenaeus: T b re γλἶω ν - Αρο λους meas 'κην - - ἐν et in 'ost Evων, τεκ-- λργων αλιεῖς γωτο, εκ S H π - περοινοις πιυς, μηποδε oim ἐν Moθεν ό A'
Οὐ-ίας. Scribit Aristoteles in quinto de animalibus, mullum ter parere,piscatores id coniicere ex eo quod quibusdam in locis ter sceatura appareat, fortasse igitur inde nomen habet. Id confirmat Op
309쪽
ccipiunt trigia a terno cognomina partu Non igitur quod triformis sit,sed quod ter pariat, et γλη nominata est. Multi nomen Fenestella a colore mulleorum calceamentorum datum putat, autore Plinio. De mulleis vero haec Festus Pomia ἐλεγ Pyh peius: Mulleos genus calceorum aiunt esse, quibus Reges Albanorum primi, deinde Patrith usi sunt,quos putant a multando, id est, sue do dictos. Mulleos igitur purpureos fuisse oportet, cum mulli sanguinei, id est,purpurei sint. Ouidius in halleutico: Nenui si usus sanguine mullus. Et Oppianus rosei coloris esse ait:
Vel varios mulleos fuisse oportet,cum mulli magna ex parte purpurei sint aliqua parte candidi,alia liuidi,habent & lineas aureas parallelas. Maxime cum expirant,colorem mutant.Plinius ἰMullum exta μις pirantem versicolori quadam,& numerosa varietate spectari proceres gulς narrant,rubentium squamarum multiplici mutatione pallescentem,utiq; si vitro spectetur inclusius. Ego frequenter in litore expirantes & varie colorem mutantes vidi. Epicharmus ἡγλας κυφὰς Πῆ qnominat apud Athanaeum,qubd capite sint repando,Vt opinor, ma- ioxime barbam habentes. Sophron apud eundem τροσλα ς , id est, fis in 'pingues,parum apto epitheto.Nam mulli autore Galeno,omnium fere aliorum carnem habet durissimam,& valde friabilem, quod idem significat,ac si dicas,nihil in ea esse lentoris, neq; pinguedinis.Mullus
hodie a Romanis,cum iam vetuS Latinu nomen exoleverit, trigia dicitudia Massiliensibus summoto λ reja:a Nicensibus si issa: a Venetis barboni: a Burdegalensibus barbeau: a Gallis surmulet: a nonnullis barbarim: ab aliis moti, id est, maris perdix: a Cretensibus nomii iecomposito ex Graeco corrupto & Veneto in tu πο απινυ il enim cper μα efferunt. Mullorum, ut diximus, plures sunt differentiae: alij enim barbati sunt,qui a Sophrone dicuntur, sis est 3 νίν ἐπ- ηδ νες cis. γαμων )ν Νων, quoniam qui barbam habent, cael ris sunt silauiores. Alij barbati non sunt, qui distinctionis gratia α- γ odissid est,imberbes a nobis dici possunt. Rursus barbatoru disserentiae a loco succiq; bonitate inueniunturiali j nim in alto mari degunt qui omnium sunt optimi, alij in marinis stagnis Ac coenosis litoribus, unde lutari j dicti, vel ψ lutum oleant, vel quod luto vescantur. Pli Dρ β' my' nius: Lutarium ex his vilissimi generis appellant. Huiusmodi per-rnultos habemus in stagno nostro. Itaq; quemadmodum Plinius pur- 2 9, cap 3 purarum genera plura pabulo & solo eis creta facit, ita mullorum genera discernere possumus,ut aliud sit lutense, putri limo, aliud algense,alga enutritum, aliud quod aliorum piscium carne vescatur. Eodem modo a locis disserentiae sumentur.
310쪽
V L L V S Barbatus in alto mari,in marinis stagnis,& litoribus uiuit,raro inter saxa,nisi luto,arena, musco obducta sint,frequentissime in mari nostro capitur,pedalem magnitudinem attingit.Plinius. Multis --- magnitudo modica, binasque libras ponderis raro admodum exuperant,nec in vivariis piscinisque crescunt. Septemtrionalis tantum hos & proxima Occidentis parte gignit Oceanus. Martialis, olo mihi ponas rhombum,multamque bilibrem Horatius trilibrem dixit, Laudas insine milibrem multam. Sen e-ca in epistolis scripsit mullum quatuor librarum pondo Tiberio Imperatori donatum,quem in macellum cum deferri & venire iussisset, ab Octauio quinque sestertiis emptum fuisse. Mullum octoginta li-Ii s.eap. 18. brarum in mari rubro captum Licinus Mutianus prodidit, teste Pli nio,quod credibile non est. Mullus a capite ad caudam lineas habet aureas.Color eius purpureus per squamas non aliter quam per pellucidum cornu conspicitur: sunt enim eae magnae,tenues, serratae, oblia quo situ dispositar,facile deciduae, quae cum deciderint,ruber ille color veluti nitens purpura apparet, lineae vero aureae evanescunt. Capite dorso est gibbo,oculis rufis,ore paruo,sine dentibus. Ex inferioris maxillae extremo cirri duo molles,candidi pendet,unde barbatuli a Cicerone,& barbati a Varrone cognominatur. Et has maxillae apophyses seu appendices barbam appellauit Plinius. Multi,inquit, barba gemina insigniuntist inferiori labro .Pinnas habet duas ad brachias aurei coloris, in supina parte itidem duas candidas, a podice aliam,in dorso duas,prior ex firmioribus, posterior ex mollioribus aculeis constat.Cauda rubet. Gula parua est, ventriculus paruus cum innumeris appendicibus. Hepar ex albo rubescit,felle caret, quam ob causam ex hepate condimentum paratur,de quo postea. Splen nigricat exiguusque est, cor triangulare' ranchiae quaternar & duplices. Partes internae facile putrescunt, quamobrem cum mulli longa vectura seruari non possint,rard Lutetiae,& in magnis urbibus procul amari