장음표시 사용
331쪽
xilias asperas obtinuit Ab inferiore maxilla propendent appendices duae,tenues barbae modo. Non procul hinc podicem habet. E regione pinna incipit magna ad caudam usque continua. Huic similis alia statini a capite. Vtraque paulatim ab initio ad medium usque crescit, inde eadem proportione, ad caudam usque decrescit. Hae totum fere corpus ambiunt, rhombique figuram essiciunt. Branchias quatuor habet rhombus, duplices. Cor compressum. Ventriculum magnum, oblongum, in superiore parte complicatum, dorso annexum, quem intestinum excipit Sod intestinum duas apo physes habet magnas, sed breues, in angulos duos desinentes, in ter quos ventriculi ecphyliis alligatur. Haec ventriculi cum intestinis coniunctio propria est, in hoc rhomborum &passerum genere. Ventriculum hepar tanquam manu comprehendit, ex albo rubeia scens, cui haeret vesica multo felle distenta. Splen ex nigro rubescit, inter intestinorum spiras latitans. Oua rubra sunt replicata ventruculi modo: facit enim ventris breuitas, ut omnia fere interna replicata sint. Carne vescitur, maxime Cancris, vorax est,piscesque multatos ingerit. Quamobrem in fluuiorum stagnorumque ostiis pluritantium est, ut pisces subeuntes persequatur. In mari nostro,& in ostiis Rhodani magni capiuntur,sed in Oceano multo maiores. Vidimus Oceani rhombum quinque cubitos longum, latum quatuor, spissi impedem unum. Quanuis igitur ab Ouidio dicatur,x Adriaco miran
dus litore rhombus, SI a Martiale: uanuu lata gerat patella rhombum, Momitis latior ent tamen patella. Tamen nunquam rhombi Adriatici,nostrive magnitudinem hi tingunt eoru qui in Santonico,vel Britannico litore capiuntur. Cum
gulosus sit piscis, facile hamo capitur. Ad gulae vero libidinem explendam multum illi confert piscandi solertia a natura data, de qua
Plinius. Nec minor solertia ranar, quae in mari piscatrix vocatur,' eminentia sub oculis cornicula turbato limo exerit , assultantes pisciculos pertrahens, donec tam prope accedant, ut assiliat. Simili modo squalina & rhombus abditi pinnas exertas mouent specie vermiculorum, itemque quae vocatur rata. Qua ex Aristotele sumpta esse apparet, quo in loco ψητ'αν pro rhombo dixit, ut initio capi
- ς' - εφον). Obruunt sese asellus, rana, & passer, siue Rhombus & siquatina, cumque se totos occultauerint, verberant oris sui virgulis , ut vocant piscatores , ad quas pisciculi adnatant tanquam ad algas,quibus vescantur. Reperiuntur in hoc genere mares
332쪽
& foeminae: alij enim semen,alij oua habent. Rhombus dura est car-Ii 3 δε m. ne & friabili,quanquam Galenus Philotimum reprehendat, qui in-- ' ' ter pisces , qui molli sunt carne, cum citharos numerarit,eis similem rhombum praetermiserit,qui tamen molliore sit carne,quam cithari, ear neque asellorum multo inferiore. Locus est huiusmodi: ἀ
qui Rhombum praesertim aculeatum gustaverit,is proculdubio dura carne esse iudicabit,maxime si grandior sit: qui enim parui sunt, humidiores mollioresque sunt. Elixus ex aceto vel in sartagine coctus editur,cum mali araniij succo. Rhombum inter delicatissimos cibos habuit veterum luxus, unde prouerbium, nihil ad i hombum, de his
quae minime conserenda sunt. Lieni medetur rhombus vivus impo-llitus,ut tradit Plinius,deinde remissus in mare.
EAPUT III. HOMBV S Alter est, qui ut a superiore distini guatur, lamis a nobis dicitur, quod aculeis prorsus careat. Α Gallis Bariae. Α nostris per similitudinem Pasi dictus quasi passer,a nonnullis Pansar, id est, ventriculosus:nos enim Panse ventrem appellamus. Sed Pasiar meo quidem iudicio rectius dicitur,quanquam verus pacser seu non sit, sed ei figura duntaxat similis, siluverb dissidens: huic enim dexter resupinatus est passeribus lamus, quo situ cum rh G μ λ φ. bi ἱ passeribus disserunt,autore Plinio,eum quem capiti huic praefiximus,lia rhombis haberi est necesse . Est igitur rhombus laevis rhombo
333쪽
aculeato figura partibusque tum internis,tum externis omnino par, demptis aculeismullos enim neque in supina neq; in prona parte habet. Pr terea latior est,& tenuior rhombo aculeato,carneque molliore, suauiore quam passer. Quare de rhombo laeui Galeni locus intelligi posset, quo rhombum cum piscibus mollis carnis connumerandum censet. Vel fortasse non absurde quis existiinauerit, rhombu lae-uem Galerii citharum esse,qubd is mollis sit carnis,cuiusmodi rhombum laeuem esse c5stat,quodq; eum rhombo similem faciat. AElianus autem longe alium ex mari rubro citharum descripsit. Et Athenaeus
cithari species duas alias tradidit, de quibus paulo post dicemus.
4APUT IIII. O M X. Piscem saepe vidimus, qui ab ichthyopolis
Rhombi nomine venditur, quem tamen a superioribus rhombis diuersum esse sensus ipse doceat, etiam si figura rhombum imitetur. Quare hunc --1homboidem appellauimus, ut tantum a rhombo pisi e disserat, quantum figura rhomboides a rhombo figura: est enim rhomboides figura, quae neque latera aequalia, neque angulos rectos habet. Est igitur rhomboides piscis rhombo vel passeri simi lis, sed a passere situ differens, squamis paruis intectus, oculis multatum a sese distantibus. Linea a capite ad caudam per medium corpus ducta, initio sinuosa, deinde recta corpus in duas aequas partes dirimens. Corpore est exiguo & breui: nunquam enim quantum obseruasse mihi licuit palmi magnitudinem superat. Internis partibus a rhombo non differt. Carne est media, neque molli nimium neque dura. In litore nostro rarus est, semelque tantum vidisse mihi contigit. Huius mentionem nullam a veteribus factam fuisse
334쪽
rius,alga vescitur,linguam solutam habet, cor album 'UL3.dealim & latum.Praeterea Galenus citharo rhombum simile esse scripsit. Ex quibus colligo hunc verum citharu esse,quem hic exhibemus,qui hodie Romae satis frequens est, bo nominatur Cum enim piscibus a LL .LNρ. natura lingua data sit - α λελυμ ,ut ait Arist .id est,ossea& non soluta,vel en λ - , πνοαπφυκῆα,id est, dura spinea v 'i' & adhaerens sq; unicus sit ex planis cui lingua soluta si teste Aristotele,contra aliorum piscium natura,recte mihi videor hunc citharum esse aflirmare.His adde notas reliquas,quae aptissime quadrant, quod serratos habeat detes,quod solus capiatur,quod alga vescatur quemadmodu salpa,quis fit,ut insuauiore sit carne quam buglossum. Vnde Pherecrates apud Athenaeu οῦ ὀργαλι - ν εν κιθάρα, τὶ υόν.Est igitur citharus piscis planus rhombo,quodamodo similis,buglosso similior,si
squamas excipias,quq in citharo siunt magnae rhombi figura. A capite ad cauda linea tenuis ducta est. Partibus internis reliquis planis similis. Ex his liquet de citharo non recte sensisse eum qui piscem a Gallis
egresnum sue eglefinu nominatum citharu esse crediderit: cum ex Galeno citharum planum piscem esse constet,linguamq; ei soluta eL se. Quae egresno nullo modo c5ueniunt. I 5ge grauior est,minimeq; dissimulandus error illius qui citharum cum cantharo colandit,cum toto genere disserant nam cantharus litoralis est piscis,quem cum aurata,Orpbo,synodonte numerat Aristoteles:iis enim similis est corpo V fit in figura,citi arus ver planus piscis bu glosso similis,vel rhombo Galeno autore,&cantena sic enim a Massiliensibus citharum appellari scribit non solum planus piscis non est, sed etiam carnis substantia, vita, moribus,a citharo plurimum differt. Decit
335쪽
Athenarus rufi siue subflaui, qui assandus est, caseo multo olebque condiendus, quique sine simptu apparari non potest, prior vero albus,& in aqua saleque multo elixandus,additis herbis. Uersuum Archestrati hic fere sensus est, qui cum apud Athenaeum fatis mendose legantur , sic restitui postulat:
Hunc citharum este puto, qui asper etiam dici potest est enim superiori figura similis lingua magis soluta, oris scissura magna, dentibus serratis, squamis intectus rotundis, asperis. Virgam habet a capite ad caudam protensam,latiusculam,maioribus squamis constantem. Partibus internis superioribus similis est. Is Venetiis reporitur optimus. Sunt qui verum buglossum esse credant, nec sine ratione,non ob figuram solum sed etiam ob asperitatem. Est enim bouis lingua magna & aspera,vnde & buglossum herba vulgo borrago appellata,& a figura,& ab asperitate. Licebit igitur mea quidem lententia hunc piscem verum citharum esse rusum sue asperum existimare, vel buglosii nomine comprehendere de cuius differetiis postea dicemus. A lianus citharum quidem bu glosso similem esse prodidit. sed eu qui in mari rubro nascitur,corporis pigmentis a nostro diuersum. In mari rubro,inquit,piscis nascitur,cuius corpus ita figuratum est,ut
336쪽
similitudinem lingulacae eius latitudo gerere feratur. Squamae non magnam tangenti asperitatem habent, subaureo est colore, & lineis a summo vertice capitis ad extremam caudam sic distinguitur, ut eas citharae fidiculas contentas esse dicas, unde is citharus appellatur. Os illi pessum it, & subsidit, idemque nigerrimum est, atque cingulo croceo circumligatur, vertex varietate distinguitur , fui gore aureo & nigris quibusdam lineis. Cauda est nigra praeter extrema,pa enim candidissimo colore asperguntur. Alij item picti nasci dicuntur, toto corpore purpurei, certis interuallis aureolas lineas possidentes: corum vero caput cingulis violaceis illustratur,
uno quod est ante oculos ab branchias pertinente : altero secun dum oculos usque ad medium caput excurrente: alio autem tanquam monili sic collum circumplicante. Haec picturae vice ex AEliano transcripsimus, ut citharorum rubri maris riconem animo concipiant studiosi.
I S C I S 'Timoc a Graecis, a Latinis passer dicitur. Piscis alius σμος, id est, passer, ab Aristotele dici videtur, cum de felle piscium loquitur:
θος. In aliis fel intestino haeret, his propius, illis remotius a iecore, ut in rana, eliope, synagride, mu aena, gladio, hirundine, passere. Sed hoc loco hirundinem & passerem expungi oportere censeo. Suspicionis huius occasionem mihi praebet primum Gazae conuersio, in qua haec omisi a sunt: deinde ex sententia, quae proxime sequitur, huc
337쪽
huc translata esse videntur duo liqc nomina,quq pro auibus non propiscibus posita sunt. Sed ad Psettam reuertamur, quae ab Italis nostrisque plane ab alij platust,a Gallisphe nominatur. Piscis est rhombo figura similis,sed contractior,bu glosis latior. In parte prona fuscaque oculos habet. Pinnae totum fere corpus ambiunt. Cauda in
unicam latamque desinit. A capite ad caudam,linea parum sinuosa per medium corpus ducta est. Os paruum habet buglossi modo, sine dentibus,cuius situ a rhombis differt. si enim passerem ita erigas in latus,vi maxilla inferior humum Versus spectet,supina pars, laeua erit, prona vero dextra. Contra in rhombis quibus eodem modo in latus erectis supina pars dextra erit, prona, sinistra. Plin. Marinorum alij sunt plani, ut rhombi, leae,passeres,qui a rhombis situ tantum corporum disserui: dexter resupinatus est illis,passeri lamus. Partibus in ternis rhombo similis est. Stagna subit & fluuios: delectatur enim a qua dulci.In stagno nostro magna passerum captura est hyeme. In Ligeri flumine sepe etiam capiuntur,minus nigri mollioresque marinis, qui proculdubio non genere, sed alimenti varietate selum amarinis differui. In hoc genere mas est,&foemina:in aliis enim oua,
in aliis semen reperitur,quod lac vulgus appellat, quia lactis instar candidum est quod propter Aristotelem,dico qui haec literis prodidit. ἔτι ο πιοι - τερ ἐν τοις οποι υ μ Οις ώ φυλῖς , Z τ&Lν ξγεννῶν,3 ο σχέυον - - ουτω - ἐν τοιs νὼ γυος,οῦ ε τῶν
& stirpibus est quod pariat & generet,quod autem maris officio fungatur deest. Sic etiam inter pisces,genus passerum & rubellionum &chanarum:oua enim in his omnibus reperiuntur. Quod si de omni passerum genere intelligatur,falsum esse experientia docet. Hyeme ventrem ouis distentum habet passer, idque potissimu obseruant qui emunt:oua enim meliora suavioraque ipsa carne habentur. Passervere parit. In Gallia rarius cu ouis capitur,in nostro litore sere semiaper. Cuius rei ea est causa, ut arbitror, quod piscatores nostri in sta gno tantum hyeme piscantur, quo foeminae pariendi causa subeunt: in Gallia in mari tatum piscantu mares potius quam foeminas, quae ovorum copia presta in imo latent. Passeres & plani omnes in linaosis locis seeliciter proueniunt, ut annotauit Columella, ob eam causam in stagna nostra se e mari recipiunt. In Oceano vero planorum Omnis generis maxima est copia. Vidimus Antuerpiae in taberna quadam passerum planorumque piscium omnis genetis,exiccatorutantam copiam quanta cuiquam credibilis esse queat. Latent enim in arena & limo ob id reciprocante Oceano facile capiuntur .Passeres marini minus humida mollique sunt carne quam qui in stagnis
338쪽
vixerunt,qui praeter quam quod molles sunt,lutum etiam resipiunt Molliores sunt,& fere insipidi in dulcibus aquis educati . Praeferendi itaque sunt omnibus marini. Secundum locum obtinent in stagnis versati. Postremum fluviatiles: a nostris friguntur in sartagine,& pro' bono, gratoque cibo habentur. Galenus psellam buglosso similem. esse annotauit, non tamen eiusdem plane esse generis:mollius enim,ciboq; gratius, denique omnino melius esse buglossum psella.
C PUT VIII. ASSERE M pro unica piscis plani specie cum V
teribus autoribus superiori capite usiurpauimus.Nunc I si pro genere accipiamus cui species aliquot subsint, de quibus deinceps dicemus, nihil absurdi nos factu- . .ea lati ros arbitrorinam Aristot. 5 των γένει constituit LIB. de Histo. animal.& os LIB. de animalium ingresta omnes eos appellat,qui plani cum sint oculos habet in prona parte, ideoq; ita natat, Vt strabones ingrediutur. Omnes igitur hu1usmodi plani dicti simi passeres, a colore passeru auiu: na parte supina albicant, prona fusci sunt,& terrei coloris,instar passerum auium. Igitur passerum generi eum planu subiicimus qui quareelet a Gallis, id est, verbum e verbo quadratulus nominatur. Sunt qui eum hoc tantum nomine appellent,cum minor est,quum vero senuit pille. Ego vero specie hunc ab illo differre existimo:magis enim quadrata est forma is qui ab ea quadratulus nuncupatur,maculasque rufas siue subflauas plures habet.Totus laeuis est. Carne candida,molli, valde humi. da.Huius magna copia in Oceano capitur.
339쪽
De Passere aspero siue squamoso.
bus numeratur passerum species, quς a Gallis limand vocatur,ab Anglis brut, squamis, asperitatoq; a stipei riore differens.Flauas maculas in pinnis quae corpus. ambiut & in reliquo corpore habet. Linea corpus intersecans sinuosa,in passere nostro rectior est. Carne est candida,hu ς ' mida,molli, minus tamen quam superior, parum glutinosa, non multum buglassis inferiore. Antuerpiani exiccatos Vendunt , magnoque suo lucro alio couuehendos curant.
β T lixit pisti planus passerum generi subiicien
dus fle: a Gallis nominatus. Squamis paruis integitur . Colore est nigro. In corpore pinnisque id ambientibus maculas rufas habet . Ossiculis munitus est in capite, medioque corpore, in parte
340쪽
supina. Carne est candida & molli Hac,& superiore passerum specie mare nostru prorsus caret, ac fuisse utranque veteribus incognitam affirmare aulim:quia ad Oceanum usque non penetrauerunt,nec in Oceani piscibus cognoscendis operam studiumque posuerunt. Sunt quis fluviatilem piscem esse putent. Quod si intelligant in fluuiis nasci& Viuere,id plane falsum est, nam in mari reperitur. Quod si in mari natum flumina subire sentiat recte dicunt. Non solum enim haec,sed etiam aliae passerum species in fluuios migrant. Istius species duae videntur esse, una minor quae se: dicitur,altera maior quae fetele etiam si diminutivum nomen id esse videatur, ab Anglis hel-but nostris litoribus incognitus,in Anglia frequens, Lutetiae rarus,&ob raritatem solum commendatior, neque enim priore salubrior, delicatiorve est,sed paulo duriore carne.
sa: nam victus ratione locoque coueniunt,vi ut apud Athenaeum scripsit Speusippus Liv. H.similium. Similes pisces sunt psetta,buglossum,taenia .Huius generis species aliquot constituimus, quae deinceps exeque mur. Ac primu de buglosso proprie sic appellato dicemus. Bλουγλωρού βουγλωα . 'Bλύγλω ν Ecλ λω ον Vel δ λωπος a Graecis dicetabatur,hodie γλῶτ . A Varrone & Plauto lingulaca,a linguae figura, quae Graecis est: γλ Ab,cui βου particulam additam fuisse puto, ut magnitudinem potius quam bubulae linguae figuram significet. A Pli δου alleusica nio solea. Item ab Ouidio, Fulgente leae candore concolor illis Passer.
A figura sole et qui solo pedis subiicitur. In tota Galliasu in Hi si ama linguarict omςlinguata,Venetus Joia a foth alicuius malo ris si