장음표시 사용
371쪽
liore, teneriore, facilioris concoctionis, meliorisque succi. Recte igitur Athenaeus: H b α όοις δ ις απαλωτὴρα disci ic χλας. Stella- I LM ta rata tenerior est, bonique succi . Nec dubium est, quin saxatili bus substitui possit, torpedinique & pastinacae praeferenda sit, quas tamen Galenus ratis praefert. Hanc, quam capiti praefiximus,raiam asseriam Veterum esse, tum ex carnis substantia, tum ex maculis stellularum pictarum specie; quibus etia galeus asterias nominatus fuit comprobauimus, quibus plura adderem, nisi res meridiana luce clarior foret,cum nullus sit, qui non statim primo intuitu maculas prostellulis agnoscat.
, ME V I V M Raiarum species executi sumus,nunc de asperis dicemus: primum de oculata aspera , quae
oculatae latui maculis similis est, aculeis autem dinfert , quos in alis expansis e regione macularum --utrinque habet , alios in lateribus capitis virin que, alios in do so, alios in cauda maiores, validiores & frequentiores. Colore ab oculata laeui non differt. Noli existimare hanc ab illa sexu tantum differre. Nam in utroque genere marem esse
372쪽
& taminam ex lacte ovisque comperi. Oculata aspera carne est dura malique succi.
: N R A I I S Asperis numerabitur asterias alia adt lamis discrimen, aspera nominata, quae a Gallis rate Hielee, ab Italis rometa vocatur. Asterias igitur ap- , pellabitur a stellulis multis , quas habet in lateribus& caudae principio depictas,aspera ab aculeis plurimis quibus tota horret.In oculorum interuallo multi sunt breues freque-tes,peracuti, in medij dorsi linea,alij magni, in cauda tres magia rum ordines,aliis plurimis & minutioribus distincti. Infiniti sunt alij huc illucq; si1ne ordine toti corpori inspersi1. Pro dentibus ossa dura &aspera habet.Carne est dura siccaque. Huius generis species duc esse videntur:vna,quq stellulas habet,in medio albas , sed quas ambit circulus ex nigris puncti:
Constans,totumq; corpus aculeis horridum est:altera stellulas prorsus candidas cum multo paucioribus aculeis. De Raia
373쪽
AIA Clauata ab aculeorum magnitudine & similitudine cum clauis aereis,sive ferreis: eadem de causa a Massiliensibus & nostris clauelade vocatur. A Gallis rate bouesee: quia aculeos habet fibularum specie. Ab Italis perosa siue petrose. Corporis specie reliquis similis est,sed rostro breuiore,& minus acuto, aculeis longe dis similibus & situ & figura: ij enim ex ossibus rotundis extant,uncique sunt. Horum unus superiorem& fere extremam rostri partem occupat:.sequuntur alii duo in lateribus anterioris partis procul a se distantes: alij duo in medio corpore minus a se disiuncti. His forma& magnitudine pares duo ad radicem pinnulae prioris in cauda. In media dorsi linea, caudaque, aculei ali) quales in cineris ratis ordine locati sunt usque ad priorem caudae pinnulam, hanc sequitur unicus duntaxat. In caudae lateribus utrinque ordo est Vnus aculeorum maiorum clauorum siue fibularum specie, ab initio caudae ad medium eiusdem tantum,ne,ut opinor,tot magnis aculeis rigidiosicommode in omnem partem flecti no posset, tamen ne alicui caudς parti arma deessent,maiorum aculeorum ordines sequutur parui alij, quales in caeteris ratis cernuntur. Vidi huius generis ratas, quibus posteriore tantum parte corporis aculei illi magni essent, nulli vero parte anteriore sed horum situs diuersus speciem non mutat,cum alia omnia respondeant.Nec te decipiat eius, qui de aquatilibus nuper scripsit, pictura, in qua multa sunt a veritate aliena, quod facile iudica bit,qui illius descriptionem cum nostra, & utramque cum ipso pisce
374쪽
contulerit In hoc idem plurimum fallitur,quod caeteris omnibus dealicatiorem else assirmat,cum contra duriore sit carne, cuius rei iudicium faciat fensus ipse. Sed ad alias partes referatur oratio. Heparflauescens in duas partes sectum est, in quo Vestica fel aqueum & t nae continens latet, illud pro delicatistimo cibo habetur, pingue est, ideo in oleum resolui potest, contra affectus hepatis utile,emol lit enim citra magnam caliditatem, fel aduersus sustussiones prodest Polliet haec ratarum species aquila antiquorum existimari nihil enim hic assirino) colore enim nigricante est, incurui aculei uncis unguibus respondent, alas v lde expansas habet veluti aquila. Praeterea in Ub. s. ea. α genere cartilagineorum & planorum numerarunt antiqui. Plinius: Planorum piscium alterum genus est, quod pro spina cartilaginem habet, ratae, pastinacae, squalina, torpedo,& quos bovis,lamiae,aquilae, ranae nominibus Graecia appellat. Postremo dura est carne,cu- 1 .is Ali iusmodi carnem aquilae Philotimus esse scripsit, quod & a Galeno approbasur.
L A V A T A rxi m rata dicetur ea, quam hic exa
bibemus, quam nostri Tonse vocant, id est, rubum. A superiore differt, quia rostro est acutiore quam superior, aculeoque illic calet. In ore dentes nulli sunt, sed pro dentibus maxillae asperae. In lateribus utrinque octo spinas longas habet cuti superpositas, quibus aliae ratae
375쪽
omnes carent. In dorso aculeos quatuor habet, clauis vel fibulis similes, cuius formae aculei sunt in superiore, inter quos in media dorsi linea tres alij sunt alterius generis, quos statim sequitur aculeorum similium ordo, per mediam caudam ad pinnulas usque continuatus. Vtrinque in cauda aculeorum clauis fibulisve similium ordo est ad medium usque, reliqua pars alterius generis aculeis arm ta est. Colore est cinereo. Carne est dura, & ferini odoris. Sunt qui bovem veterum hanc ratae speciem esse credunt,sed facile ex Oppia- iano refelluntur, qui bovi dentes tribuit, ut antea docuimus, quibus τ haec ratae species caret. Quod si qua ratae species bos sit veterum, nulli sane verius bovis notae competunt, quam ratae Θρυαρ, Vt iam demonstrauimus.
longas cutis spinas excipias, a quibus nostri eam cardaire , id est, lanificam vocant, a spinis illis siue aculeis, cuiusmodi multi infixi sunt instrumentis iis, quibus lanifici lanas carpunt. Nos ab his spinis spinosam appellamus , quas non in alis selum habet, ut superior, sed etiam in lateribus circa caput. Oculis praefixi sunt alij duo. In media dorsi linea, & ad priorem usque caudae pinnulam comtinuus est aculeorum ordo unicus. Carnis substantia & succo aliis similis est.
376쪽
quae ab aliis eo differsiquod aculeis paruis latera conspersa habeat,curporis ipsius truncum nullis. In cauda tres sunt longorum & firmissimorum aculeorum ordines ad extremum usque caudae. Rostro est acutiore.Carnς dura,malique succi,ut caeterae.
A N C Speciem ut ab aliis distingueremus, ill nicam appellauimus eo quod ubiq; in alis, in corpo re, in capite, in cauda, tota frequentissimis de asperis aculeis conspersa sit, instar instrumenti eius,quo fullones pannos curant poliuntque,quod totum aςuleisi H fera
377쪽
ferreis consertum est.Rostro satis longo est & acuto,caudae aculei incurui sunt,triplici ordine dispositi.Hac rata pugnacissima est,& rara. Carnis substantia ab aliis non differt.
ΑIA Quae h1e depicta est,in supinum conuersa prΟ-i xime descriptae omnino ssimilis est, nisi quod illa pars te tantum prona aculeos frequentissimos habet, haec non solum prona sed etiam supina,tota aculeis per cutis ita horret,ut manu tolli non possit,nisi pinnulis caudae apprehensis.Haec causa fuit cur supinam depinxerim, tum ut huius, ita aliarum ratarum partes supini situs cognoscerent studiosi, scilice oris,narium,foraminum branchiarum, podicis,duorum vulvae foraminum,formam & situm. Dentibus haec caret,ut aliae plurima sed horum vice maxillas habet asperas,& fere osseas. H1c addam quae de omnibus ratis dici possent. Auribus utilissimum Bati piscis fel recens,sed & inueteratum vino,inquit Plinius. In penuria hepatis pastinacae hepate ratae usus sum ad priuatum,non exempto felle,idque cum successu. Quod Plinius ossiculo de cauda ratae marinae tribuit, id de ossiculo,id est,aculeo caudae ratae intelligendum suspicor. Verba eius sunt. Maenarum my ria,& capitis cinis cum mellae sanat stru- tu ruinas.Pungi piscis eius qui rata in mari apellatur ossiculo de cauda,
ita ut non vulneret prodest,id faciendum quotidie donec percurentur Neque aculeos in cauda habet rana marina,vt ex eius descriptione postea perspicuum fiet, neque ossa, cum cartilaginea sit, neque derastinacae radio locus intelligi potest:de eo enim mox sequitur. Ea-
378쪽
dem vis & pastinacae radio. Quamobrem non video quo melius ista referri possint,quam ad rataru aculeos: ex his enim sunt quae magnos habent S firmos, planeq; osseos, praesertim cum ex rata in ranam facilis lapsus fuerit,qui ispius etiam in conuersione librorum Aristotelis reperitur.
A ratione Graeci νάρκ piscem,eadem Latini tor---a pedinem vocant: est enim νον κη εκλές γῶν μελῶν, id est,
AB Zbrorum debilitatio, & torpedo idem quod torpor
siue stupor.Huic pisci nomen datu est quod torporem& stuporem membris inducat.Menader,inquit Athenaeus, νοὸκ per α extulit,quo nomine nullus veterum usus est. Ligures a tremore tremoriete appellant. Massilienses dormibousi, a stupore: pedem enim,uerbi gratia torpidum siue stupefactum redormi dicitamus.Galli torpi . Torpedinum genera quatuot facimus, tria earum quae maculis notatae sunt, quartum eius quae maculis caret. Quae de nera Omnia hoc uno capite concludimus,quia viribus & corporis specie non disserunt,sed maculis latum ut diximus. Quare quae de Unius facultatibus,& partium tum internarum tum externam descriptione dicuntur,eadem etiam reliquis conuenire existimato. Prima torpedinis species a nobis posita est ea cuius m acylas essiciunt circuli albo ni proque distincti,quorum medium oculi pupillam, maculae totae ocullos plane referunt. Quamobrem a Romanis hodie ochiarella, siue ocu- Iatella nominatur. Porro macular pentagoni figura dispositae sunt, reliquum corpus colore est ad rubricae fabrilis , quam vulgo proterra Armenia vendunt, colorem accedente. Piscis est planus car.
379쪽
cartilagineus, parte anteriore latus, lateribus rotundus, in Cati dam carnosam desinens, in cuius initio, parteque prona pinnulla duae erectae sunt, prior maior est, altera minor, in extremo pinna est lata, ut caudam clauis nauium, quibus in Rhodano & Sequana Utuntur, apte comparare possis. Oculos paruos habet pro corporis magnitudine, post oculos foramina oculis maiora, quae ad os usque patent,quorum ambitus ἐπὶ os sunt carnosae, επι risi cordis terrenorum animalium, quas Latini valvulas interpretati sunt, similes. Os paruum in supina parte, dentibus paruis munitum, ante os foramina pro naribus. Branchias in medio fere corpore, quia ob corporis tenuitatem ad latera, quemadmodum in galeis &s quatina, collocari non poterant. Cor depressum,ventriculum latum,in
testina breuia & lata, hepar album, in quo latet vestica fellis. Tu coenosiis litoribus degit torpedo, vescitur carne piscium, quos astu capit. Aristoteles: H νάρκη νωμον mis G - ει κραδη6 ν μελλη ιουων, τύ ν εχ' ἐν τῶ 6 υβι λαμβ ιυ sis N. - δε είς γ
legitur ire vulgaribus codicibus, εν τω τό u. Torpedo pisces, quos appetit stupore assicit, ea quam suo in corpore habet, facultate, atque ita tardos prae stupore capit , dc vescitur. Abdit se in arena &limo, tum pisces, qui adnatantes obtorpuerint, corripit. Quam rem plerique a se conspectam retulerunt. Idem Plinius : Nouit torpedo vim suam, ipsa non torpens, mersaque in limo se occul tat , pisces qui securi adnatantes obtorpuere , corripiens. Athe naeu S: Eo δε η ναρκη, ω Αοι τελης, τ ιν 6λαχώδιων, τίνου ανοτ twlων. Θηρίὴ ο εἰς oc , in Ris ἰχθυδια ροοGπlό μου, ξ
τrs ας τmMης φαθων si διεναι, id est, Torpedo, ut ait Aristoteles, ex cartilagineis est, iisque quae catulos non Oua pariunt. Venaturauia
tem pisciculos, quibus vescatur, quos attingens stupore assicit, im mobilesque reddit. Diphilus autem Laodiceus in libro de Nicandri Theriacis, non totum piscem scribit stuporem inducere, sed partem eius tantum, idque se experientia longa cognoscere. Quo loco pro εἶδεν mendose εληλβεν legitur. His adstipulatur Oppianus,qui cecinit torpedini molli, tenerae, debili, tardissimeque natanti pro
robore venenum a natura esse datum. Huius itaque latera, quae utrinque veluti alae expanduntur, radiisque contexta sunt ea enim intelligi puto per κερκιδας πτο α πλαρὶδ ευτερωθεν αμφιδυμευς ) siquis attigerit, illico membrorum vires dissolui,concretoque sangui ne artus prae stupore mouerino posse. Quam stupefaciendi vim cum
380쪽
sibi inesse sentiat,resupinatam in arena iacere immotam,mortua quessimilem, cuius latera si piscis contigerit stupore impeditum euade
Caetera ex ipso autore petito. Torpedines hoc piscatu uti, id ar- - Οἱ gumento est, inquit Aristoteles, quod capiantur, quae in ventriculo mugiles habeant omnium velocissimos, cum ipsae sint tardissim . Neque vero pisces solum, sed homines etiam stupefaciendi viasE-
- i p Plinius ex eodem: Maris torpedo etiam procul, & e longinquo, vel si hasta,virgave attingatur,quauis praeualidos lacertos torpeseere facit,quamlibet ad cursum veloces alligari pedes. Ego reuera torpedini pridem mortuae, quae domi asseruabatur, cum in summis aestatisaeo , δεῖ - feruoribus manum aliquando admouissem, sensi frigescere,ut veris. tomata L ssimae torpedinis vivae contactum, inter stuporis causas a Galeno nu-- Ν μ' a meratum fuisse existimem, quod fortasse ex Platone hausit, qui cum de torpedine loqueretur: Καὶ γαρ αὐτη, inquit, et η, ον νο- αρν γ H. Hac arte e piscatorum manibus euadit: cum enim se hamo captam,vulneratamque senserit,lineam pinnis amplectitur,mox peres, lineam virgamque stupor in piscatoris manum immittitur, ut pilc toria arma excidant. Oppianus: Και δεῖ P νω κου δετερον νοον che ο μολε, Πληγη δ οφ G, το ν 4,η δ' ὀδ ηίν
Frigoris impatiens torpedo,ob id hyeme conditur terra, hoc ess.