장음표시 사용
401쪽
mus similiasunt: ex angulis dependent meatus longi, tenues quos Aristoteles vocat,id est, meatus capillares, hos lyrae fi dibus apte compares, instar capreolorum vitis conuoluuntur, sed dum explicantur duorum cubitorum longitudinem aequant. Testa intus rupta,dilapsaque foetus prodit, sic ex ouo vitium animal parit canicula.Nos testaceum ouum separatim depingendum curauimus,& in disiecta canicula mammas illas candidas, bifidam oue vulta
uan ut Aristotelis locus perspicue intelligi postet, cui maior etiam lux accedet,si diligentius duo haec expenderimus Milicet figuram te
staceorum ouorum canicula similem των ἀυλὼν γλωτ ις, id est,tibiarum ligulis. Et lint meatus an non,tenues illae capillares con
uolutaeque apophyses ex ouorum angulis depedentes. H γ prς- ter notum significatum lingulam siue ligulam significat, quae tibijs adhibetur,a figura sic vocatam,quq ex amplo ad strictius tendit. fieri
ex qua sagittar fier1 solent,alia foemina, qua tibiarum ligulas efficiut. Eaedem ligulae hodie quoque tibiis adhibentur: absque iis enim sotanus edi non posset, galli anches nominant. Huiusmodi ligulas referunt anguli testacei Oui canicular:qui ex angusto in amplum latumque evadunt,ut si quatuor ligulas coniungas,testacei illius oui figuram costituisse videaris. Locus iste me admonet, Vt eum errorem tollam qui iampridem in medicorum scholis inoleuit,natus ex Latinis quibus da autoribus id maxime ex Galeni interpretibus, qui ε πιγλωτ-m c ligulam vertunt, perinde ac si1 ἱ-πιγλωτὶις 5c γλωτῖς idem essent, dicereturque ligula a linguae animalium similitudine, non a tibiarum ligula. Idem error in Graecos quoque Galent codices irrepsit, in quibus sexcenties ἔχιγλω Rς pro γλώ τις legitur,cita tamen admodum diuersia sint particular. Est autem γλ ις, id est, ligula, rima ac
scissi ira quaedam verius quam foramen,antequam Orificia eius patefacta sint:rima inquam,quam duo tertiae cartilaginis scilicet arytaenam referentis processus in media laryngis amplitudine costituunt. eius figuram linguae tibiae Galenus comparat, proprietate Vero substantiae tale eius corpus esse ait, cuiusm0di nullum aliud est eorum quae corpori insunt. membranosum enim est, simul& adiposum, dc glandulosum,estque primum, & maxime praxipuum Vocis instrumentum,minime Vero επιγλως,deinde ad spiritus cohibitione con fert. Horum omnium fusiam explicatione causasque pete ex Galeni
L I B. v I I. de Usu partiu,ac quamdiu ea in re versatur Galenus, toties e ululatitumendu esse existimato quoties ἐπιγλωρις legeris,& γλύγῖς reponito. R 'i
402쪽
CasM6. επιγλω ιι velo instrumetum esse longe diuersum figura,substantia, vsu Galenus ipse eodem libro declarat. Rotunda enim est, ac cart1laginea,ac magnitudine paulo maior laryngis orificio: vergit autem ad stomachum,positionemque habet tertiae cartilagini arytaenoidi contrariam, hanc ne dum trans glutivus cibus potusue in laryngem incidat natura pro uide laryngis orificio admouit velut operculum quoddam,rectam quidem omni alio tempore quo animal respirat: quum autem quiduis transglutit laryngi ipsi accedentem. Vides γλωτὶ δοιδί ἐπιγλωαδα, figura,substantia,Vsu differre, ac γλωτὶ δα tibiarii ligulis simile,quas γλωῶς Aristoteles & Dioscorides vocat, lita gula latine dici oportere: ινλωα α vero laryngis siue arteriae asperae operculum. Cicero LIB. I I. de natura deoru. Affera arteria tegitur quasi quodam operculo.His addam locum Vnum Galeni, in quo pro γλω s legitur ἐά ινλωτυς, Vt ex eo reliquos studiosi deprehendetare possint,ac emendare. Locus est initio libri primi γ- τωτουθό
poris in interna parte laryngis,quod epiglottida costituit. hic γλωτ legendum esse manifestissimum est. Nam ut ex supradictis litaquet,ligulae substantia crassa,viscosa, pinguisque es aryngis interianam partem Occupans. Epiglottis cartilaginea solum est, extra la-ryngem eamque operies. Similes multos errores ex Vtriusque figura,
situ,substantia,usu perspectis,emendare quiuis poterit,etiam mediocriter eruditus. Superest ut de iis dicamus quos, Ut diximus Aristoteles, πνους , id est, meatus capillares appellauit, ij proculdubio in tantam tenuitatem degenerant,ut nullum mearum inesse putem: libere enim proferam quod vidi. Cum caniculas saepius disse
Cuerim,recentiaque earum oua, nullus mihi omnino meatus apparuit, Dustraque,si aliquis esset, illic a natura mihi conditus videretur. Nam aut ut aliunde aliquid hauriatur,quod ad nutritionem accretionemque necessarium sit,aut Vt aliquid ex ouo exhauriatur, meatus illic inesse necesse est. Si per hos trahendum aliquid esset,eorum capita Vieri venis adhaerere alligarique oporteret, quemadmodum in quadrupedibus uteri cotyledones cum secundarum venis coaleta se l. Praeterea meatuum capita,quibus in eos aliquid primum influit,ampliora esse, sensim vero angustari necesse est. Quare cum neque capita utero adhaereant, sintque angustiora qua parte ampliora esse deberent,neque esse meatus neque dici possuntinihil vero per hos ex ouo estiuere perspicuum est ex humoris ipsius consistetia.
403쪽
qui crassior est, quam Ut per ta tenues meatus permeare queat. Non si int igitur meatus sed ovorum appendices capreolorum vitis modo intortae,ad retinendum ac firmandum undiquaque in Viero Ouum, ut neque sursum, neque deorsum loco moueatur,quoad in eo,calore uteri formatus foetus stato tempore in lucem exeat. Sed longius fortasse egressa est Oratio. Quae de canicula supersunt persequamur. Carne vescitur quemadmodu reliqui galei,coeno gaudet, unde sordida & lutos a semper capitur, maxime hamo. Caro virus resipit, excrementitia est,concoctu difficilis. Quam hic delineauimus canicutatam esse Aristotelis ostendunt anatome generandique ratio ab Aristotele traditae. denique nomen ipsum,ctim enim nunquam ad ma torum galeorum molem accrescat,d1citur γυλιον ab Aristotele,& ab Athenaeo Oυμνος, id est,catulus. Vt autem penituS nosceretur,non solum supinam de dissectam,sed & pronam exhibere voluimus.
nostris careo rochiero. A Gallis Vt superior, mussere voca
tur. Caniculae Aristotelis pinnis, branchiis, partibus internis, pariendi modo, plane similis est. Vita vero, magnitudine, cutis asperitate duritiaq; dissert.illa in caeno &litoribus degit,haec in saxis &alto mari frequentius: unde sit ut illa saepius,haec raro capiatur: illa in mari nostro ad summum cubitalis est: haec binos cubitos aliquando superat, cuteque adeo aspera ac dura est, ut ea lignum eburque perpoliri possint, non
aliter quam cute squalinae, eadem ensium capuli muniuntur. Prae terea maculas corpori aspersas latiores habet. Carne est melio re,nihilominus tamen ferinum quid redolente. Caeterum mammas illas candidas,ueluti superior canicula habet, ova testacea plane similia,nisi quod maiora sint.Hae differentiae me impulerunt, Vt a canicula Aristotelis distinguerem,Vocaremque cum nostris caniculam saxatilem.
404쪽
V AE ' Gx is dicitur Latino nomine caret,
quamobre Graeco usi sunt Latini interpretes. Plinius nusquam huius meminit,neque ipse Aristoteles,in libris qui nunc extant. Quaquam Athenaeus Aristotc
nam alii Bemadet, alij renarcessi humanthin vocant. Nostri & Mastasilienses pore, nec id inepte, vel quia speciem porci referat, Vel quia porci more in coeno se volutet.Centrina igitur ex galeorum est genere,teste Athenaeo ex Aristotele,si reliquos galeos spectes, breuis cransaque & spissa. A capite ad podicem trianguli est figura,ventre nimi rum plano latoquc,Vnu latus,partibus quae Vtrinque dorso adiacent, reliqua duo latera eonstituentibus:itaque in supremo dorso unus est angulus,reliqui duo in vetris dextro sinistroque latere. In dorso pinnae duae cum singulis aculeis eriguntur. Prior pinna statim a capite incipit,multum hurrecta cristae instar, eius aculeus longus est, mao is ad caput inclinatus,eade cum aculeo,posteriore maior est. Posterior rectior est. Vtrique in radice lati,mebrana fere ad extremum usque1A.i. circuntecti, albi, & si Oppianus nigros appellauerit.
Quod ob integumentum dictum fuisse intelligendum eminius enim candidi sunt, ris membrana nigra obtecti .Pinnae aliae duae ad brachias, totidem ad podicem,inter quas & cauda nulla pinnula est, multorii galeorsi modo,qui eo in spatio stipinae partis pinnula habet, Cauda
405쪽
Cauda in breuem pinna desinit. Cute asperrima integitur, nimirtam aculeis breuibus frequentibusque conspersa, robustioribus in capite & dorso. Capite est satis paruo & depres , maxime' inferiore parte suis caput referente,oculis magnis,pupilla virescente, vitrique modo pelluc1da. Post oculos foramina duo triquetra habet, alia duo ante oculos supina rostri parte pro naribus. Branchias in lateribus galeorum modo. Os magnum in cuius maxilla superiore tres dentium ordines spectantur,in inferiore unicus tantum, dentes lati sunt acutique. Quod ad interiora attinet, ventriculus oblongus est,intestina lata, non multum conuoluta, hepar album, pingue, in
duos lobos inaequales diuisum, in eo fici est album, aquosum. Splenetiam in duos lobos diuisus colore carnis est. Cor compressiim ex rubro albescens. Centrina ova viginti parit ouis acanthiae similia ovo rum gallinae vitellos magnitudine aequantia,sulcando natat, in coeno habitat. Carne est usqueadeo dura, fibrisque duris adeo inter texta Vt Vix cultri aciem admittat, neque a cute diuelli possit. Raro capitur hic piscis captusquc negligitur etiam a rusticis nostris, in piscium penuria : durissimus enim est, ut diximus, & Vinas resipit. Hunc quem depinximus centrinam Veram este primum ra tio nominis ostendit:'a centris enim, id est, aculeis de stimulis nuncupata est autore Oppiano loco ante citato: deinde quae ex Aristotele profert Athenaeus,qui cum centrinam ex galeis pessimum succum gignere, maleque olere dixisset, subiunxit m is ἀ
sci autem centrinam ex eo quod in ceruicis pinna aculeum habeat, quo quae eiusdem sunt speciei carent. λοφια Vero Vt interim in
terpretationis nostrae rationem reddamus ) de sue proprio dicitur, Vt χαπυ, id est,iuba de equo & leone, estque in suis ceruicibus su recta feta, λοφος vero apex siue id quod in auium quarundam capite eminet: με φοσιαῶς igitur r-λοφιάν Centrinae appellat pinnam illam quae ceruicis loco est erecta. Sic λ φος ceruicern allia
quando galeorum cristam, Sc quicquid aliud eminet significat.
Sed ad centrinam redeamus, quam ex certissima nota ab Aristo tele tradita cognitam proponimus. At galeus acanthias in dorso aculeos habet Cur igitur hic potius quam ille centrina dicetur 3 aut quo lacanthias a centrina secernetur Procreationis ratione permultum differunt. Acanthias enim ex ouo uiuum foetum parit, Vt fusius ex Aristotele ante docuimus, centrinaverὁ oua dulaxat. Quare cum ex galeis duo sint tantum qui aculeos in tergo gerant,nempe acanthias & centrina,qui procreandi ratione manifestissime di- stinguatur,efficitur tum Acanthiam tum centrinam Aristotelis recte
nos distinxisse. His suffragatur Antianus de galeis scribens.Reliquum
406쪽
genus qui centrinas appellarit,non errabit,cis innati sunt aculei duri,& aduersus omnia reiistentes,quorum alter capitis summo vertice,alter in cauda,atque venenatum quiddam habet. quae in galeum acanthiam non competunt,utpote qui in dorso potius quam in ceruice aculeum gestet. Ex his perspicuum est errasse eum qui in libello de Aquatilibus nuper edito, quam nos centrinam estia comprobauimus,vulpeculam nuncupauit, vulgi appellatione deceptus: sunt enim qui centrinam renatia appellent: Quam op1nionem con uellere utile fuerit. Vtar autem Athen i autoritate,a qua nullus sanae mentis dissentiet. δε ὁ γαλεὸς ammo via , ψ ἐω si ι γεν
ήιε λοιποι Ουκ ελ-του Ἱα --.Parit galeus plurimum ternos,& fcetus in os recipit, rursusque emittit, maxime Vero galeus Varius, dc Vulpes,reliqui non item propter asperitatem. Cum vulpecula maxime foetus intra se recipiat & emittat, qui potest id efficere ea quam describit sciolus ille,cuius dorsum acutissimis aculeis armatum est, cuius cutis tanta est asperitate, Vt non possit non introitu exituque partes internas parentis vulnerare, & dilaniare His adde eam non magis odorem Vulpinum referre, quam reliquos galcos. Ex quibus sole clarius fit non sine magno errore pro centrina vulpeculam ab
eo propositam fuisse. Sed & cum Vulpeculas duas proposuerit, in utraque exprimenda plusimum hallucinatus est:nam priorem dorsi
pinnam minorem, posteriorem maiorem contra naturalem piscis
figuram effinxit. In secunda,pinnarum vice quae ad branchias & ad podicem esse debent,nescio quid informe,& pinnis nullo modo si mile appinxit. Praeterea in cadem dentes lati sunt tantum, cum latati simul acuti esse debeant.Plura praetermitto quae diligens lector animaduertere poterit, si has picturas cum nostra,& utrasque cum ipso pisce contulerit. Sed ad ea quae de centrina supersimi reseratatur oratio.Hepar eius,ut reliquorum galeorum,in oleum abit, quod ad hepatis humani duritiem emolliendam confert, idemque similitudine substantiae corroborat,maximo si adstringentia quaedam admisceantur, ut cyperus, spica nardi, absynthium, ladanum, styrax, sed tum minus emolliet. Id etiam dolores articulorum leuat, quae quidem magno cum uaccessir experti sumus. Eodem oleo ad lucer
nas uti possumus. Fel suffusiones delet,melli permistum de palpebris illitum.Cute artificum opera poliri possunt. Cinis ad psoras ct capitis
ulcera manantia detergenda, exiccanda, miraque celeritate percuranda valet cum cedria admotum. Urinas non minus mouet quam cancrorum Vel orinaceorum cinis. 'De
407쪽
E QV VNTVR Galei qui ad cetaceam magnitu dinem accedunt. De Vulpe primum dicemus, quar αλωωή dc a Gi arcis dicitur, a Plinio Vulpes, G. . , ab aliis vulpecula,a nostris a caudae longitudine, fi- -guraque ensi similipei paso,ab aliis a caudae longi icidine ramam ut enim vulpes inter quadrupedes togam, densamque caudam habet, ita piscis hic inter galeos caudae pinnam longissi
mamo Vulpes piscis est cetacetis,ex galeorum gene re,Corpore rotun i lii spissisquebore paruo,non multum infra rostrum, dentibus acutis
B anchiis & pintiis aliis galeis & lamiae limilis.Pinnae quae ad bran chias sunt,& ad anum longiores sunt iis quae in dorso. Caudae pinna
quae sursum ab1t,toto corpore longior est, falcis formam refcrens; altera multo minor. Intemis partibus a canicula feroci non dister eodem modo concipit, paritque quoi galcus acanthias. Ut reprena Vulpes παν est v verbis Aristotelis utar, id est, cal lida & malafica ita marina vespes astuta est eodem autore. ΟΚν
ρύνουίναδ1ῖς. Quae sic expressit Plinius Vulpes marinae hamo deuoratato glutiunt amplius usquc ad infirma litiea , quae facile praerodant. Qui veram esse Vulpem marinam quam cstendimus negarit, eum morbo aliquo,Vel sens, clii ore grauem illum de ingratum vulpis terrenae odorem non sentite dixerim,d quo odore nome pisci positu.
408쪽
His accedit quod vitium animal par1t veluti acathias. Aristoteles lib. sexto de Histor. animal. cum exposuerit quo pacto ex ouo foetum procreent galei acanthiae, subiungit. τ -δεν ο τέο πν Jμβα-ἐ η. γέ - ἰς, q*l em τῶν αλωπλων. Postremo foetus su os,intra se recipit,cuius rei testes sumus oculati. Quum enim aliquando in litore dissecaretur, in eius ventriculo catulos Vidimus,quos pro cibo deuorasse piscatores existimabant,sed cum vivi atque illaesi inuenti essent,eos in metu intro receptos a parente dubitadum non est. Neque obstat caudae longitudo:etenim quum adhuc parui sunt,& tenelli foetus, mollis ea est&flexibilis. Id igitur cum vulpes faciat, paucique alij galei qui certissimis notis a vulpe distant dubium nemini esse debet, quin marinam Vulpem Veram repraesentaverimus. Unicus est Athenaei locus, 'id Q. qui nobis obiici potest. 5-σώlων φησιν ειν πλειω αυνθιαν,
3 τ' λάχεως Aristoteles galeorum plures esse species tradit,
acanthiam,laeuem,varium,catulum,vulpem,Vna habere spinam in αν in dorso vero nullam. At locum hunc mendo non vacare constat. Nam si ad omnes galeos qui hic numerantur, postremam senatentiam reseras,nullam scilicet eos habere in tergo pinnam sλοφιῆ ς
enim nomine metaphoriκῶς pinnam significari ante docuimus) id procul a vero abesse,omnibus qui vel galeos Viderunt, vel de galeis aliquid legerunt notissimum est. Si soli vulpi id tribuas,quid id sibi vult unicam habere pinnam πψος τῶ ψου ΘNam ὐρανει in animantibus dicitur palatum quasi oris cassum, quod etiam Ραν ρος & λα- ρωα appellatur,quod si dicas pinnam in palato esse, quid absurdius3legendum itaque puto πρὸς τῶ ψά ci, id est,ad caudam . Caeterum nulta lam in tergo pinnam esse,neque de vulpe, neque de ullo alio galeo Vere possis dicere, praeterquam de Zygaena,quae neque in ceruice,ne que in dorso,sed προς-- ωλοφιαν λ id est, ad caudam pinnam habet,quo fit ut in galeorum enumeratione post αλωπ αν, γαιναν addendam putem,ad quam referantur ista μαν δ εχ9ν φησὶ λοφι- ός mis-b δ ράχως Mi αο . Id de vulpe adiiciendum, appellatam fuisse κ α οπι ,id est,canem pinguem a Syracustis,ut profert Athe
Cum tamen neque adipem,neque pinguedinem ullam galei ha beant,quod eartilaginei sint,ut idem Athenaeus autor est. De
409쪽
AZA Zυγα - libellam interpretatur. Est autem libella fabrorum lignariorum,caemetariorumq; instrumentum,quo,non rectς parietum lignorumq; facies,
ut inquit ille qui de aquatilibus nuper scripsit, sed rerum in plano positarum aequilibrium siue libramen
tum,& neutram in partem propendens situs exigitur. Gallis niueau dicitur. Quo vero rectae parietum, lignorumq; facies oculorum nictu pernoscuntur perpendiculum vocatur,a Gallis L plomb. Quo anguli dirigutur, norma te quarre. Quo longitudines,regula siue linea la reta,e.Vitruvius. longitudines ad regulam & lineam, altitudines ad perpendiculum,anguli ad normam respondentes exigantur. Libella igitur ligno transuerso constat,in huius medio aliud erectum est,e cuius summo filum annexo plumbo demittitur. Hanc figuram piscis iste capite transuerso & reliquo corpore in huius medio sto apte reseri, quamobrem libella merito dicitur. Gm. Vero quia cυγον transuer. sum librile significat,ex quo lances dependet. Vel simpliciter recolam S O ,id est,a iugo nuncupatur,quod ut transuertum boum cem uicibus imponitur, ita in Zygaena caput ex trasuerso situm est. Eadem de causa balista ab Italis vocatur,ab alijspesce martesio, quod malleum etiam referat:eamq; ob causam quidam sphyramam esse crediderui, quod σφυρα malleus sit, unde sphyram a piscis. Sed hanc opinione imia probauimus, tuu de sphyr na tractaremus,ubi docuimus sphyrςnam acui simile este,cum Zygaena sit ex galeorum celaceoru genere. MasDsiliesespeis ioursou appellat non a feritate,sed a tegumeti capitis similitudine,quo olim Iudci inprouincia utebatur. Hispanipeu limo imada, Dilandalo.Non desunt qui lamia dentiu similitudine decepti, esse pu-' tent. Est igitur Zygeten a piscis celaccus,galeodes. Brachias detectas habet in lateribus,os in supina parte .Capite ab omnibu differt, quod extrasverso situm est, libellet vel mallei, vel arcus balistς figura.In utroq;
410쪽
capitis extremo positi sunt oculi. Os magnum'est,dentibus triplici ordine dispositis munitissimum,latis, cutis,firmissimis, ad latera vergentibus,tingua lata humanς linguae instar.Dorsum colore est nigro. Venter albo. Pinnae duae ad branchias, in dorso nulla, prope caudamduq sunt exiguς. Cauda in duas desinit in quale , Ceruicem,gulamq; habet etygena. Aspectu est horribili truciq;,ac eiu occursus nauigan tibus & natantibus infaustus inauspicatusque est. Carne est dura &... , insuaui, ferinique odoris: Ob id Galenus inter celaceos numerandam faculi. censet qui carne lunt dura, insuaui,mucosa, excrementitia, mal1que
succi, Quarnobrem disiecti sale condiendi sunt in vulgi cibum.
V O D Lamiam in cartilagineis longis, celaceisquei numerem, reprehendent fortasse mult1, qui apud Plic' nium in planorum piscium numero legerint. Plano rum piscium,inquit, iterum est genus quod pro spi-- , in Ena cartilaginem habet , ranae, pastinacae, squalinae . torpedo,& quos bonis,lamiae,aquilae nominibus Grςcia appellat Sed cum lamia caeterorum galeorum instar longu esse spissumq; piscem, ac rotundum sensius ipse doceat, dempta sola dorsi latitudine qua a caeteris galeis differt, quaeq; Plinium impulit,ut cum planis ςartilagineis numeraret,proculdubio in longis cartilagineis ,& celaccis censendus est,λα ιια dicta est D λαι id est,quod magnam habeat gulam. λ H enim guttur siue gula significat, unde λ μο -