장음표시 사용
511쪽
ONSTRVM Est id,quod hic exhibemus 3c per
fectum animal,partibus nullis ad naiadum aptis praeditum. Quamobrem quum dubitarem extitisset ne reuera aliquando mostrum istud marinum Gisbertus Germanus,qui Romae medicinam facit,vir proculdu gnitione praecellens & minime vanus omni asseuera tione affirmauit certo se scire,non diu ante obitu Pontificis Pauli ter-th centu celliscaptum in medio mari fuisse.Quare ex illius fide quale fuerit hoc monstrum describere no dubitaui.Id, ut referebat, magnitudine dc figura leonis erat,quatuor pedes habebat,no mutilatos nec imperfectos, ut vitulus marinus,non membranis mediis iunctosveluti fiber & anas,sed perfectos, in ungues & digitos diuisos,cauda lon gam,tenuem,in pilos desinentem, aures valde patentes, squamas in toto corpore, non diuvixit proprio naturaliq; loco & alimento desti tutum. Haec qua nuis bona fide mihi narrarit Gisbertus medicus, ta men existimo pro pictoris arbitrio quaedam detracta,qu dam addita
fuisse ut pedes longiores factos fuisse quam aquatilibus bestiis esse so
leant,vel omissam membrana digitOS coniungentem, aures patentiores contra aquatilium naturam , squamas praeter veritatem additas
pro cute aspera & rugosia,quali cute pedes & alae testudinum marina Ium conteguntur,neque enim squamas habent quς pulmonibus spirant,& ossibus sustinentur.Non solum in hoc, sed in aliis monstris &beluis marinis pictores multa pro arbitrio appinxerut,ut intueri licet in tabulis illis regionum pictis, quas chartas septentrionales appellant. In quibus &Muns eri cosmographia, bal nae pictae sunt cum fistulis duabus prominentibus, cum fistulam unicam habeant, id est,
512쪽
ranae in fronte in asperam arteriam desinens.Item cum branchiarum scissura,cum pedibus,unguibus,squamis quibus omnibus certissimum est bal nas carere.Praeterea ex testudine marina finxerui monstrum a quo vitulus marinus auriculas habens praeter veritatem, deuoratur.Nec minus absurde orcam pinxerut,quae balaenam persequitur,& naucs euertit. Absurdissime vero physeterem forma equi cum patulis naribus & fistulis duabus prominentibus,cum auriculis asininis, cum lingua longissima & prominente.Nec minus monstrosam finxerunt Scolopedram celaceam quadrato capite,promissa barba.Non minore errore porcum marinum repraesentarui,& orcae specie quandam cui a celeritate nomen posuerunt,& vaccam marinam,& monstrum aliud rhinoceroti simile.Haec si1bi in chorographia illa septentrionali permiserunt pictores, quae tamen Vera nonnulla continet, Vt astaru marinu,onocrotalu satis recte expressum, & terrestria aliquot.
NTER Marina mostra referemus & illud quod nostra aetate in Nortuegia captum est mari procelloso,id quotquot viderut,statim monachi nome imposuerui: humana facie esse videbatur,sed rustica & agresti,capite raso & lqui,humeros cotegebat veluti monachorum nost
513쪽
nostrorum cucullus. Pinnas duas longas pro brachiis habebat Pars infimam caudam latam desinebat, media multo erat latior, sagi militaris figura. Hanc eiugiem mihi dono dedit illustrissima Margareta Nauarrae Regina, generis splendore, ingenij, doctrinae, virtutis, summae pietatis laudibus ita cumulata, ut omnes eius aetatis spectatas &illustres foeminas superarit. Ea a viro nobili essi giem hanc acceperat, qui similem ad Carolum quintum Imperatorem in Hispania tum agentem deferebat: ille reginae assirmauit se monstrum hoc in Nortuegia captum vidisse post grauissimas temps1tates undis & fluctibus in litus eiectum, locumque designabat Die-Σum Iuxta oppidum Denelopoch. Eiusdem monstri picturam mihi Ottendit Gilbertus medicus ex eadem Nortuegia Romam ad se mis iam, quae pictura nonnihil a mea differebat. Quare, ut dicam quodientio, quaedam praeter rei veritatem a pictor ibus addita fuisse puto,
ut res mirabilior haberetur. Crediderim igitur monstrum hoc humanam formam eo modo referre, quo pars capitis ranarum: iumquia post caput partes erant utrinque latae , hominum omoplatis Tespondentes, musculis mouebantur, qui cuculli monachorum figuram repraesentant, qualis in nobis spectatur secundus musculus omoplatas mouens, scilicet eas partim ad sese attrahens, partam attollens, cuculli monachorum formam aptissime referens. Adhaae non squamis, sed cute dura & rugosa Veluti cortice contectum putarim , quemadmodum de leone marino iam diximus. Est inter beluas marinas homo marinus, est&triton. Harum utrauis belua sit quam proponimus, non assirmo. De homine marino Plinius libro trigesimo secundo,& libro 1x. Autores habeo in equestri ordine splen- errdentes, visum ab his in Gaditano Oceano marinum hominem, toto corpore absoluta similitudine, ascendere nauigia nocturnis temporibus, statimque degrauari quas insederit partes, etsi diutius permaneat etiam mergi. De tritone ibidem. Tiberio Principi nuntiauit. .,
Olympponensium legatio ob id missa, visum, auditumque in otio '' 'dam specu concha canentem tritonem, qua noscitur forma.De quodi Vergilius: a
Frons hominem praefert,in piscem desinit aluus. Pausanias vero tritonem vidisse meminit Romae, capite specie comoso,ut ranis palustribus, etiam colore, ne discerni tamen capillusa capillo queat , sed corpore squamoso , forma veluti squalinae, branchiis sub aures, naso hominis, ore ampliore, dentibus ferini oculis glaucis,manibus, digitis,& unguibus conchularum testis similibus , cauda subtus aluum vice pedum, ut delphini. Qine fabulosa esse puto. Est& triton pelamydum generio magni, cuius meminimus,quum do thunnis aseremu .
514쪽
XXI. ONSTR UM Aliud multo superiore mirabilius subiungo,quod accepi a Gisberio Germano medico, cuius ante aliquoties memini,qF ipse ab Amsterodata mo cum literis acceperat,quibus ille assirmabat anno, 113 1.in Polonia visum id monstrum marinu Episcopi habitu,& ad Poloniae Regem delatum, cui signis quibusdam signi si care videbatur vehementer se cupere ad mare reuerti, quo deductus statim in id se coniecit. Sciens omitto plura, quae de hoc monstro mihi narrata sunt,quia fabulosa esse arbitror.Ea est enim hominum vata nitas,ut rei per se satis mirabili prieter verum plura etiam affingant,
ego qualem monstri ει conem accepi,talem omnino exhibeo.Uera ea sit an non,nec assirmo,nec refello.
OETAE Nereides esse finxerunt Nerei & Doridos filias,quarumpars nare videtur,inquit Ouidius,
Pars in molesedens evirid siccare capillos, i e mehi quaedam,facies non omnisus ema: Non diuersa tamen, qualem decet esse rorum.
515쪽
Id non omnino fabulosum esse existimat Plinius. Et nereidum falsa opinio non est,squamis modo hispido corpore, etia in quo humanam effigiem habentmanq; hςc in eode spectata litore est, cuius morientis etiam gannitum tristem accolae audiuere longe. Et Diuo Augusto legatus Galliς coplures in litore apparere exanimes nereidas scripsit.Vt igitur homines sunt marini ita nereides mulieres marinae fuerint,qualis a Gaza visa est qualem etiam Cornelius Amstero damus vidit in Pomeranica regione, posti saeuas maris procellas in oppido muliebri erat facie,salacissima, quae vixit aliquot annos,αφωνος. Similem audio sed pro vero non affirmo)ab Hispano quodam nauta in naui educatam,quq tandem in mare se deiecit,nec postea videri unquam potuit.
De pluribus ali js beluis mariniS.
EAPUT XXIII. V N T multo plures beluae marin nomino tantum
nobis cognita re ipsa minime, ut arietes, elephanti, pantherae,melanthyni,hyaena irotae,dromoneS,atquei aliς infinit . Arietes Oppianus LIB I. αλὰ ciat inter
Nominas etiam, id est Oucs,sed beluae sint necne no indicat. Plinius Tiberio Principe contra Lugdunensis prouinciae litus insularum trecentas amplius beluas reciprocans destituit Oceanus, mirae varietatis dc magnitudinis,nec pauciores in Santonum litore, interque reliquas,et hantos & arietes, candore tantum assimilatis cornibus, nereidas vero multas. Eleph nti autem ij non sunt, de quibus postea inter crustata dicemus. Pantherq meminerunt alia anus & Oppianus,an ut de belua,an ut de pisce, dubito. Pardalis piscis, inquit AElianus,ut ij qui ipsum Viderunt dicunt, in mari rubro 'nascitur, colore& maculis orbiculatis similis est terrenae pardali. Oppianus. α λθ et in Li. & LIB. V. ΠαρδαλLν γά ει ολοον θαλάΜης
Idem Melanthynos nominat solus, pro piscibus: fortasse potius λῆ quam pro beluis.
Hyaenam Acilianu* pro pisce ponit,qua nonnulli centrinam esse viai instipulant. Si, inqui ,piscis marini hyςnς nuncupati pinna dςxtra ad hominem somno consopitu admoueas, sanequam eum ipsum pertur-
516쪽
babis. Etenim formidolosa secundum quietem monstra videbit, acerbaque insomnia perpetiςtur. Oppianus hyaenam pro bςlua posuisse videtur.
eap. 4. Inter maxima Oceani animalia rotam collocat Plinius. Apparent & rotae appellatae a similitudine,quaternis distinctae radiis, modiolos earum,oculis duobus utrinque claudentibus. Rotam aliam intellexisse videtur Iouius quum scribit.Est in Oceano celarij generis rota,quam vidit Lusitana classis,dum extremum AEthiopiae promontorium superaret,geminas dorso rotas gestare videbatur,ad earum similitudinem quae frumentarias molas impellente Vento editioribus in locis circunducunt. Extimuere tantae beluae congressum periti nautae,qui modo ignoti maris immensos fluctus, certaque pericula contempserant satiusque visum conuersis velis fugam capere,quam expectare beluam terribil1 fragore vasta spumosaque ma Ita proscindentem, & superbo fremitu veluti conspectis hostibus
praelium cientem. Neque eam terruere cXcussa nauibus tormenta,
quorum boatibus ea maria resonabant, fugientesque proculdubio immanis belua vastis maeandris adnatando fuisset conlacuta, Ventis ac velis celeritate ccdentibus,nisi mirabunda substitisset,quippe quς id ἡ ., is pςypςxu minx V dci xibus fugam, satis gloriosa insectatione victo ' --' v ' riam expressisse videretur. Dromones a cursu fortasse,Plinius prospecie beluae usurpat Aristoteles θομ dis a cursu pisces omnes eos appellatiqui in Pontum aliunde excurrunt, quique vix uno loco conquiescunt,cuiusmodi sunt thusani, pelamydes,am lae. Sic enim L 1 3.1.de Historia animalium. ψ τῶ πλωτίν πολλὰ γ- των
nantes piscium genera gregatim degere scimus, ut quos cursores vocant, Vt thunnos, pelamydas, amias. Arbor etiam inter maxima Oceani animalia a Plinio numeratur, quod fortasse de stella arbo F. e. p. . rescente de qua postea dicemus, intelligi posset, nisi Plinius dice. ret. In Gaditano Oceano arbor in tantum vastis dispensa ramis, ut ex ea causa fretum nunquam intrasse credatur. Quae in stellam arborem competere non possunt, ideo quod in tantam magnitudinem non
517쪽
executi stimus, Omnia inc sunt, id est, sanguine praedita. Nunc us, id est, sanguinis expertia persequemur, quorum tria sunt genera:imprimis quς mollia appellantur,deinde contecta crustis tenuibus, postremo testis conclusa duris. Hunc ab Aristo institutum or IA..de M'. dinem,& a Plinio repetitum deinceps seque - mu r. MOllia igitur Latini vocant quae Graeci ' ρμαλοι α,α εχ os Z fκο Asbῖος 3 5 σνεον, Ο ατ p asci quae foris carne obducta intus solidum continent,quemadmodu sanguine praedita,Vt sepia,toligo,polypus Dicuntur etiam a Graxis δυ' id est,molli cute contecta,cum quae crustis intecta sunt, Aristot. iissime nominet.Idem manifestum est ex Galeno. Ii in D Cur enim mollia dicantur,apertius exponens ait λά,9ριυλή , 'μητε Marrhis εχον , da με oc γοιμῶδες ε δ As, s λαόν est' ουτως ας λυθ' in Gni; et b-πολυ δίς τε si ri AE τα ρες, os τι λα et
τε α ,som o ακῶδες ε δ' ian Mollia vota cantur,neque squamas,neque asperam, neque testaceam cutem habentia ,sed mollem perinde ac in hominibus est,ut polypodcs, sepiet, loligines,& his similia,quae tangenti quidem mollia videntur : quia ne lite sqUamas,neque asperia, neque testaceu tegumetum habeant, durς aute stant carnis.Uerum dubitauerit aliquis,possint ne animalia aliqua sine sanguine uiuere,cum bilis utraq; pituita, sanguis vitiem UU
518쪽
tium animantium elementa esse Videantur. Humorem quidem certe genus omne animantium continet, quo si aut natura,aut vi priuetur,intereat necesse est:habet etia parte aliqua in qua humor is fiat,& contineatur,qualis est sanguis & Vena, aut quae his proportione paria sunt. Quare is humor vel sanguis fuerit in iis quae natura calidiora sunt,uel alius qui sanguini proportione respondeat in iis quae natura frigidiora sunt. Itaque recte dicemus animalium alia sanguine praedita esse,cuiusnodi sunt homo,equus,deniq; Omnia quae perfecta aut pedibus carent,aut binis quaternisve gradiuntur. Alia finguinis expertia veluti apes,vespae,ex marinis sepia, locusta, denique Omnia quae pedibus pluribus quam quaternis mouentur. Moli1um partes ab Aristotele sic distinctae sunt. 3 κυλς id est,
δε altius, siue alueus indiscretus Gaza interprete, eum pinnae in Orbem p ambiunt. Sequitur κεφαλη,id est,caput, tum ὀι estis,id est, pedes siue pediculi,sive brachia,Octona omnibus, binis acetabuloru ordinibus ductu perpetuo omnibus,excepto genere Uno polyporum. Eadem πλεκ νας etiam vocat Aristo. GaZa crura,barbas,cirrosque interpretatur. Habent igitur molles omnes caput inter ventrem & pedes situm. Cum vero in reliquis animantibus parte priore posterioreque vel in lateribus siti sunt pedes, cur hos mollia ante caput habeant, causam reddit Aristoteles,quod quae partes in caeteris animantibus priores posterioresque seiunctae sunt,& summae ac imae, in mollibus& testaceis turbinatis eaedem sunt,quia extrema coeunt & confunduntur. In testinum enim quasi reflexa linea ad os reuoluitur.
nit, ab Italis sopi, a nostris sepio, a Gallis sche dicitur.
Piscis est marinus,litoralis,aliquando ad duorum cubitorum magnitudine accedens,tenui sed fatis firma cute contectus, foris carnoso corpore, intus quid st=lidum
519쪽
lidum, quod Amri vocat Aristoteles, continente. Athenaeus Veluti Πι.HAristotelem interpretatus, on,αυν νά, ω, Columella sepiae te- ιψ 'stum appellat. Capiti affixos habet pedes octo,caeterorum mollium modo,rotundos,crassiores initio: dcinde paulatim gracilescentes, omnes interiore in parte δυωυλους, id est, duplici acetabulorum ordine, quibus cedentia comprehendat, & comprehensa firmiterpremat, retineatque instar medicarum cucurbitularum. Iisdem pedibus siue brachiis natat, cibosque ori, iuxta quod sita sunt, admouet. Praeter haec duas pro muscides quas Aristoteles et ocoon sVOcat,longiores pedibus,tenuiores,rotundas, Vbique laeves praeterquam in extremo,utroque binis acetabulis aspero, quibus sepiae capiunt,onque e longinquo cibos admouent,iis etiam,quotieS tempestates urgent,ad saxa aliqua adhaerentes se veluti ancoris stabiliunt. In pedum promuscidumque medio veluti in centro rostrum &os sepiae situm est, duabus cartilaginibus duris altera superiore, ait
ra inferiore constans, colore & figura auium carniuorarum Vel
psitaci rostro plane simile Neque me latet Aristotelem dentes appellasse, cum de mollibus ita scribit. GI; mo, τε is ri
za. H abent haec foris alueum corporis indiscretum, & pedes parti
priori iunctos circa caput, infra oculos, circa os dc dentes. Ex qua interpretatione perspicuum eis Gazam non legisse ε, δὸς τάν o θοι tu cον, 1ed ba pro Των των oφθαλμὸν, Vel quid simile, cui lectioni αυLψ ipsa adstipulatur: nam infra oculos, & Circa caput, osque sepiar, pedes cum promuscidibus sitos esse cernis. Sed ad rem reuertamur. Vides hic os dentesque seriae nominari cum rostrum sit duntaxat, & os quod nulli rei aptius quam adunco rostro carniuorarum auium, ut dixi, comparari potest, ex partibus duabus composito,altera inferiore,altera superiore, commissura pyxidata, ita ut
inferior intret . Dentes ibidem nulli nisi rostri siue oris partes dentes appellet, sed cum mobiles sint neque firme innitantur ad laniandam vel retinendam praedam, non satis proprie dentes vocari posse puto,sed τὸ ρυγχος potius vel , , id est,rostrum v et os. Quod autem oris Vci dentium nomine, quas dixi rostri partes intellexerit Aristoteles, itis ipse declarat,quum de mollibus Universe loquitur et . in m
m nibus inter brachia ius pars oris habitus est, in quo dentes duo. Praeterea autorem habeo Athenaeum,qui de sepia liqc transcripsit ex 1. ., L
520쪽
licet promuscides duas.Inter hos habere oculos dc os, atque dentes duos,alterum superiorem,alter uin inferiorem, ac in dorso testam. Haec Athenaeus. Rostrum quod diximus membrana quadam crassaearnosaque veluti annulo undique ambitur & firmatur, qua disrupta rostri partes disiunguntur. Intus linguae vice est caro fungos a. Oculi maiusculi sunt, inter hos cartilago est cerebri parum continens,Vt recte annotauit Aristoteles, & hunc secutus Plinius. Cere-zib.tiiv. ι,. brum Omnia habent animalia quae sanguinem. AEque&in mari quae mollia appellauimus,quamuis careant sanguine. Os oesophagus excipit,id est,gula,longa de angusta,quae per μυαν tendit ad ingluuiem. Est autem mutis in mollibus quae visceribus carent,sub ore membrana humidum quid continens, cordi proportione respondens quorundam sententia, quam paulo post expendemus. Gulam ergo sequitur ingluuies ampla, dc auium ingluviei simillima, quae dicitur Est autem τ' os autore Arist'tele s υῖλον,
et ὁ τε ius,id est, Παυλοcος est cutis in amplum sinuata, qua primum cibus ingestus continetur incoctus: hac parte qua iungitur gulae angustior est,mox amplior,tum qua desinit in Ventriculum:arctior Veluti in gallo gallinaceo,palumbo,columbo,perdice. GaZa aliquando guttur, aliquando ingluuiem conuertit. Columella in auibus in gluuiem appellauit,de gallinis loquens. Nam si vacua non est ingluvies cruditatem significat, abstinereque debent dum concoquant: Gallice lapocsed'un of au. Sepiar igitur gulam sequitur ingluvies,cui iungivur Ventriculus tanquam omasium figura simili4 is τοῖς κη'υ, ἡλ ωd est, circumuolutionibus siue clauiculis eat una concharum quae a Gr Cis ' ς,a Latinis buccina dicuntur. A ventriculo intestinum tenue,gula crassius, partem superiore repetens Ad os se
a Dis .i. umor niger quem Cicero atramentum appellat,cotinetur, cui intestinum subiicitur,cuius membrana meatus vesicς atramenti obductus est,ut ide sit de atramenti excremeti exitus per fistula, quς in supina est parte inter alueum & os,prope alueum latior,prope Osangustior:hac effluit atramentum quod in sepia plurimum est,Grς-ci ξολον appellant,cum accentu in ultima: Nam θόλος cum accentu in
priore rotunda domu ssignificat, in qua epulari consueuerant qui in1H1. cap M pritanaeo alebantur MM-a circuncurrendo. Dioscorides δε- λψ 9 cv s. vocat το με Plinius atramentum mollibus pro sanguine esse
tradit, sed bili potius proportione respondere puto. Natura enim