장음표시 사용
531쪽
l Π ,1 ην . se ὀι δολιωάνω, οι δυο ολιν. Quibus subseribitGaetae interpretatio. Polyporum genera plura sunt:est enim quod &conspeetius & maximum est,cuius terreni maiores quam pelagici sunt. Et quod corpore exiguo varioque est cibo ineptu.Et quod eledonam vocat,crurum prolixitate diuersum:& quod unum ex mollium numero simplicem acetabulorum ordinem agataeaetera nanque omnia duplici calculantur. Adhaec quod alij bolitenam alij offolem appellant. Atrei ipsius veritas paulo aliter quam Aristoteles polyporum genera partiri nos coegit. Cum enim eundem semper polypum viderim &odore esse graui & longissima brachia habere,simplicem quae acetabulorum ordinem non potui non existimare bolitaenam siue ogolin siue ogaenam ab odore nominatum & eledonam eundem esse polypum.Octona brachia sunt polypis, vocat Aristoteles, quibus ut pedibus ac manibus utuntur, proboscidibus carent, quibus a sepia loligineque disiunguntur, sed harum defectum natura pedum ad eosdem usus commodorum longitudine pensavit. Caput iis est inter pedes 3 aluum ut reliquis mollibus, at ab iisdem eo dissident,quod paruam aluum , crura praelonga, contra caetera ampli rem aluum,crura breuia habeant, ita ut potestas nulla sit ingredien di. Haec pinnis natant,in illis nullae cernuntur. Rostro, partibus internis,gula,ventriculo,intestino, muti sepiis & loliginibus non dissi milis. Supra ventriculum vesiculam habent, & in ea atramentum autore etiam Aristolole,sed non ita nigrum ut in sepiis &loliginiabus, verum purpurascens. vesiculam han vocat Athenaeus e z,., . 'qua atramentum per fistulam effundit ante aluum sitam. Certum est μηρ. . polypos eodem modo quo sepiae ac loligines coire, nimirum ore ori admoto & mutuo brachiorum complexu.Polyporum igitur alter capite in terram verso nitibundoq; explicat porrigitq; brachia, tum alia
ter su peruenit,passisque brachiis singulis ad singula subiecti, iunish Lque acetabulis adhaerescit. Alij marem aiunt,in brachio uno quod pudendi speciem referat habere,in quo duo sunt acetabula maxima,neruo id quasi costare porrectum ad medium usq; brachium, totumque in foeminae narem inseri.sed haec somnia esse anatome certo demonstrat. Mihi saepius polypos dissecanti, nunquam Visa sunt acetabula ista maiora in uno brachio quam in alio, praeterquam primo & maximo polyporum genere in quo non duo in uno brachio sed quatuor in quatuor brachijs acetabula prae caeteris omnibuS maxima comperias in alijs generibus minime. Quὁd si semen haec emitteretur, necesse foret,meatum aliquem ab internis partibus huc deductum foemi
532쪽
non posse,fatebuntur omnes qui polypos viderunt,& ouorum in inseliori alui loco sitius necessario conuincit alio quam brachij acetabulo Oua edi: Quocirca vera mihi videtur eorum sententia, qui fistula pa- , δειμε. rexe affirmauit. In qua Opinione fuit Aristoteles de mollibus omni cap.ε. bUS loquenS. Pariut,inquit,ea corporis suisarte quae fistula dicitur, &7 eum secutus Athenaeus oχ m χαλ-do ν πλη- 3 εἶναι.-ri δε δ m - λυπιαμ φυmr os, os ἐτὶ meos τῶ σύμ ,-ίκα ia βου ν. Polypi sese complexi longo tempore coitum absoluunt, quia sanguinis funt expertes: pariunt autem fistula, qui meatus est in corpore, oua racematim. Hyeme coeunt,
vere pariunt in cubilibus, vel fictili vel in aliquo alio cauo oua similia labruscae florentis racemulis aut fructui populi albae, mira foecunditate,quibus ruptis,maxime diebus quinquaginta post,polypiparuuli erumpunt phalangiorum modo,quorum forma tota manifesta quidem est, sed nondum membra singula perspicue distincta sunt, nonnulli que adeo parui, ut nulla partium constent distinctione,sed ad contactum moti agnoscantur, magna pars propter imbecillitatem & paruitatem perit. Ouis polypus foemina aliquando incubat,aliquando cubilis ostio assidens stiper ea brachia exporrigit Ioeminam & marem a partu ita senescere debilitarique ferunt,ut facile a pisciculis devorentur, & a cubilibus detrahantur, unde genus oc piscium breui interire, nec ultra bimatum scripsit Aristote-
' 'β- Oppianus itidem scripsit polypum longo coitu ita debilitari
I,h.L αλιὰμ frangique Ut vires omnino deficiant eamque ob causam in arenari iacens,praeda fit reliquis piscibus, quos antea nullo negotio deuorasnset, foeminam vero ob partus dolores emori, quoniam non seiuncta otia ut reliqui pisces,sed compacta racemorum instar edant per
533쪽
Hactenus de Polypis in uniuersum.
De prima & secunda Polyporum specie.
mus est& notissimus,cuius disserentias duas esse diximus: alter enim litoralis est,alter pelagicusvita solum, specie nullo modo dissidentes.Vterque igitur ore, oculis, partibus internis sepiae ac loligini similis, brachia vero longiora habet promuscidibus caret, aluo est rotundiore, sepia latiore, loligo vero longiore. Acetabulorum in brachiis continuus duplex ordo, quae initio maiora deinceps minoia fiunt. Sunt etiam quatuor pedum acetabula omnium maxima, his omnibus mira vis inest. Vnde Trebius Niger apud Plinium negat ullum esse atrocius animal ad conficiendum hominem in aqua. Luctatur enim complexu & sorbet acetabulis ac numeroso suctu detrahit cum,in naufragos urinantesve impetum capit, sed si inuertatur clanguescit vis. Caetera quae de polypo tradidit idem Trebius Niger, qu ς monstro propiora videri possunt,lege apud Plinium Fatuus quidem est polypus cum ad demissam hominis manum accedit,sed rei fami liari prospicit cum omnia colligat, & veluti in domicilio reponat,
534쪽
cumq; quantum utile sit arroserit, aggerit testas,cancrorum crustas, putamina conchularum & spinas pisciculorum. Coloris etiam sui mutatione venatur pisces,colorem enim refert similem iis quibus se applicatat saxis, quod etiam in metu facit: unde Plutarchus in libello in quo disterit,plus ne rationis insit aquatilibus bestijs quam terrenis, scripssit polypum aliter asseetiam quam chamaeleonta colorem mutare. sic enim ait. Mε ῖοι γαρ o αυ χαμ ιλέων ουλνn μη νυόμβιος,ὐδὲ
μη φ γον , οι κ εκφύ γ m ερ χη Ap α. Colorem quidem mutat cham adeon nihil machinatus neq; latere volens, sed temere in metu mutatur natura pauidum, & ad Omnem strepitum expauescens animal. Consequitur autem aurae copiam autore Theophrasto, quoniam parum absit quin totum corpus pulmo expleat, unde aura vivere dc mutationibus obnoxium esse coniicit. Isthaec vero polypimutatio non ex perturbatione oritur nam de industria colorem mutat,ut hac fraude & quq metuit vitet,& ea quibus vescitur capiat.Hac enim ratione & non cauentibus obrepit,& dolum struentibus fucum facit. Hanc polypi varietatem celebrauit Pindarus.
Haec polypi natura in prouerbium abiit,etin ista νόον τ' , quo monemur pro tempore, alios atque alios mores,alium aque alium Vultu, rim. i. x xym sumere. Idem Plutarchus scribit falsum esse polypum sibi brachia arrodere, sed muraenam & congrum pertimescere verum est .a Aa ab L Plinius. Polypum brachia sua rodere falsa opinio est: id enim a 'p congro euenit ei, sed renasci sicut colotis & lacertis caudam , haud falsum. Quae Omnia ex Aristotele sumpta sunt. Contra Oppi nus autor est polypos hyeme latentes in cubilibus suis brachiatag.,. άλιδεμ sua absumere , non aliter quam alienas carnes, eaque identidem - renasci.
535쪽
Polypi soli mollium in siccum exeunt duntaxat asperum, laeuutatem odere. Vescuntur conchyliorum carne , quorum conchas complexu crinium frangunt, itaque prasiacentibus testis cubile eo' Ω - , tarum deprehenditur, mire delectatur oleae ramis,atque iis allectis ca- piuntur. Oppianus:
μέεις οGυs εγελ . Delectantur polypi olea amore, cuius truncum brachiis amplexi saepe comperiuntur : deprehensii sunt etiam aliquando ficum arborem ad mare natam complexi & scos edentes, ut scribit Clearchus in libro de his quae in mari fiunt. Hos olea delectari id argumento est: si quis enim arboris huius ramum in mare demittat , quo loco fuerint polypi, breui mora& citra laborem polypos ramum amplexos trahet quotquot voluerit. Amant & salsamenta, quod ostendit Plinius exemplo polypi illius, qui Carteiae in cetariis assuetus erat noctu exire e mari in lacus apertos, atque ibi salsamenta populari. Polypi dura sunt carne, quaeque mollescere & facile concoqui non possit, ni si1 diu seruata multumque se λο- ς- ιν ste contusa ad dirimendas frangendasque fibras, quibus caro contexitur Traduntur, inquit Plinius , muriam ex se emittere , &ideo non debere addi in coquendo, secari arundine : ferro enim intingi vitiumque trahere natura deserente. Crassum succum gignit & glutinosum, veneremque irritare creditur, tum ob flatus a crasso lentoque carnis succo genitos,tum ob humoris,qui in eo inest, salsuginem, quam Plinius muriam vocari dixit. Astus durior fit,et1-xus in aqua & atramento suo longe melior additis oleo, omphacio, pipere. Secundum polyporu genus separatim non depinximus, i fa-
536쪽
tis ex primo cognosci possit, animaduersis notis, quas tradit Aristo teles:paruum enim & Varium esse dicit,ciboque ineptum. Ex quibus verbis quidam colligunt hunc polypum esse quam sepiariam vulgus vocat, quae parua Variaque est, sed hanc ex polyporum genere non esse postea docebimus.
E R T I I Generis polypum esse eum diximus, qui
dicitur ελεδ , vel δολι νοι, & oc ολις siue oωνα siueia μυλος ab odore, ut antea demonstrauimus. Graeci huius temporis 1 selis vocant,ab odore moschi.Plianius o Z nam a graui capitis odore dici tradit, ob hoc muraenis maxime eam c5sectantibus ego vero quod eo sit odore, qui grauitatem capitis inducat, dictam fuisse puto: nam odorata teste Hippocrate muliebria ducunt, sed grauitatem capitis faciunt. A reliquis igitur polypis differt, quod corpore sit magis rotundo longioribus brachiis unico in eis acetabulorum ordine, praeterea odore est proschi non solum vivus sed etiam mortuus atque exiccatus. Quam ob causem magis quam caeteri ad venerem stimulat: etenim eam veluti sopitam odorata exuscitant, quem ad modum ambra & moschus, quo fit, ut qui unguentis delibuti esse solent, caeteri sint salaciores. Praeparatur ut superior.
537쪽
si TDe Testacei polypi prima specie.
N Librum de testaceis polyporum genera duo conchis indita reiici Possent, sed cum polyporum tractationem aggressi simus, superioribus Vtpote quorum genera sint, ut Aristoteli placet, recte adiungentur,
in πιο ν ς πλεκ&ας. Id est,Duo,alij sunt polypi testis conclusi, is qui dicitur a nonnullis nautilus,sive nauticus siue ouum polypi. testa huius pectinis testae similis,quae caua est, nec ita ut ei cohaereat,saepius h iuxta terram pascuntur,unde fit ut in eam,a fluctibus eiiciantur, &testa excussa capiantur, vel in terrapereantiisti parui sunt & facie 1- miles bolitaenis. Alter cochleae modo testa munitur quam nunquam deserit, sed brachia duntaxat interdum exerit. Ex his conscio prioris generis testam esse eam, quam capiti praefiximus: ea enim unica concha constat caua,& ut inquit, Plinius, Acath modo carinata, puppe inflexa, prora rostrata. His subiecimus polypum au. yia.
pronum & supinum, qui paruus est & facie similis bolitaenis, ut ait
538쪽
Aristoteles: nam alueo est rotundo,brachia unico constant acetabu lorum ordine .Quod is sit nautilus,quem exhibemus, quodque simplici testa constet,maxime Ath nei autoritate confirmatur. Eius haec
δαλιων. 3του δε τι ποGον χη, δι---os ποδας vi αλουρα,9 Son ιυγ δ θαλαμης-cυθς ως ζ χος χωρει. Vides hic nautilo dorsum duntaxat testaceu tribui,eiq; ob id simplicem esse testam , quod eam aqua modo impleat,modo vacuet,reliqua quae dicit Athenaeus ex iis quae sequuntur,nota sient, quam ob causam conuertisse superuacaneum fuisset.Aristoteles non minus eleganter quam iucunde nautili polypi,quem nautam interpretatus est Gaza,nauigationem depinxit hoc rere modo. Est nautilus polypus & natura &actione mirabilis: nauigat enim per maris summa elatus, ex imo gurgite effert se testainuersa,vt ascendat facilius,& inani scapha nauiget. Cum vero emerserit concham conuertit. Brachia mebrana congenita connexa sunt,
quemadmodum palmipedum auiu digiti, sed haec craslsiores & densiores illς longe tenuiores aranearum telis similes,hac ut velo spirante aura, brachiis ut gubernaculis utitur,si quid metuerit,testam pro-
stotele,ex quo Plinium hςc mutuatum esse certissimum: nam pompilus longe alius est a polypis. Verba Plinij sunt haec.Inter prςcipua miracula est qui vocatur nautilos,ab aliis pompilos. Aristoteles vero
Plinius: Supinus in summa aequorum peruenit, ita paulatim sub rigens,ut emissa omni per fistula aqua, veluti exoneratus sentina facile nauiget. Postea duo prima brachia retorquens, membranam inter illa mirae tenuitatis extendit,qua velificante in auras caeteris subremigans brachiis,media cauda vi gubernaculo se regit. Ita vadit alto liburnicarum gaudens imagine: & si quid pavoris interueniat, hausta 'am se mergens aqua. Propius adhuc ad Aristotelis mentem accessit Oppianus,nec minus perspicue nautili nauigationem cecinit. Est in testa concaua latens species polypo similis nautilus sua celebris nauigatione. In arena quidem degit, sed in summa maris etiam se pronus effert,ne testam aqua compleat: sed cum in summa aqua fuerit, conuersa testa nauigat, tanquam gubernandi acatij peritus homo: duos itaque tinus mari replet,atq; ita demergit. Plinius nautili mentionem facies eandem nauigationem describit,sed mendum unum illic subesse opinor: nam pro pompilos,polypi ouum legendum esse arbitror ex A ri
539쪽
itaque pedes tanquam rudentes extendit,inter quos tenuis membrana veluti Velum panditur vento spirante,subter vero alij duo aquam contingetes gubernaculis similes oc domum & nauem & piscem deducunt Quod si mali quid alicunde immineat, rudentes omneS, Ve-la,gubernacula contrahens hausta aqua grauatus deprimitur.
Aristoteles testaceum polypum primi generis dutaxat nautilum seu nauticum vocat. Alterum cochleae similem facit,qui testam suam nunqua defexit. Id genus sponte natatur,ut c terae cochς. De nautilo idem sentio, etiam si id sibi n5 exploratum esse scripserit Aristoteles.
S T Ex mollium genere pisciculus hic depictus,qui cum neque in polyporum, neque in sepiarum neque loliginum genera referri possit,ut mox demonstrabimus, separatim describendus fuit. Is sepiae nascenti similis est, pollicis crassi magnitudinem non superat, Octo pediculis constat, duas proboscides habet, nec sepium in dorso , nec gladiolum habet. Vtrique lateri pinnula veluti ala par-
540쪽
ua affixa est,rotunda,nec figura, nec situ pinnis sepiarum & loliginum similis,neque enim angusta longaque totam aluum ambit, ut in septis,neq; lata,& in acutum angulum terminatur ut in loliginibus, sed rotunda, parua,utrinque veluti adnata modicam alui partem occupant, neque ad extremum usque corporis protenta. Colore est vario,paruulis enim puctis in dorso notatur.Ore,oculis, fistula,partibus internis a sepiis non differt. Carne molliore & delicatiore est quam polypus vel sepia. Vere maxima copia capitur cum reliquis piscibus,& ob paruitatem negligitur,cum tamen, ut dixi Dauissimus sit. Huius pisciculi nullam, quod sciam, mentionem fecerunt Aristoteles, Athenaeus,Oppianus,2Elianus,Plinius,ob id cum nomen desit,sepiola non absurde vocabitur,non quod ex genere sepiarum sit,sed quod corporis forma sepiae similior sit pisciculus quam loliginibus vel polypis:qudd enim tapia non sit ostendit pinnarum magna differentia. item quod sepio careat,alterius esse generis a loliginibus arguit corporis Arma,quae in hoc lata est, in illis longa,tum quod gladiolo destitutus sit. Cum polypus vero numerari non potest,cum polypi Omnes proboscidibus careant, ut antea ex Aristotele docuimus nis v ro duas habeat, easque longas. Eius partem pronam & supinam depinximuS.
ore marino. γ UT XI. EP VS Marinus hactenus a raucis cognitus fuit,tum
ob raritatem tum ob variam a veteribus traditam eius: descriptionem. Fuerunt etiam qui quae legendo vel percontando no oculata fide didicerant de lepore ma1A saea. 48.-rino literis mandarunt. Plinius offam informem vota cat,AElianus Cochleae exenteratae similem facit. Dioscorides loliginii Qq paruae. Sunt qui granaut vulgo dictum leporem marinum esse putent,piscatores nostri eum qui φωλίς antea a nobis dictus est leporis nomine vendunt,alij liparim esse credunt.Quae omnia unica ratione fal-